Na poziomie rozszerzonym wraz z rozwiązaniami



Pobieranie 160,6 Kb.
Strona1/3
Data25.05.2018
Rozmiar160,6 Kb.
  1   2   3


Przykładowe zadania

z filozofii

na poziomie rozszerzonym

wraz z rozwiązaniami


Tekst 1.
Przeczytaj poniższy tekst i wykonaj polecenia.
Epikur List do Menoikeusa
„Trzeba sobie również zdawać sprawę z tego, że wśród naszych pragnień jedne są naturalne, a inne urojone, a wśród naturalnych jedne są ponadto konieczne, a inne tylko naturalne. Wśród koniecznych można wyróżnić takie, które są konieczne do szczęścia, następnie pragnienia konieczne dla spokoju ciała i wreszcie konieczne dla samego życia.

Jasno sprecyzowany pogląd na te sprawy pozwoli skierować wszelki wybór i wszelkie unikanie na korzyść zdrowia ciała i spokoju duszy, a to właśnie jest celem szczęśliwego życia. Wszak cała nasza działalność zdąża do tego, aby się uwolnić od cierpienia i niepokoju. A gdy raz zdołamy to wszystko osiągnąć, wnet zniknie niepokój duszy; istota żywa nie odczuwa już bowiem potrzeby zabiegania o cokolwiek, czego by jej brakowało, ani też nie będzie szukać czego innego do dopełnienia dobra duszy i ciała. To zaiste wtedy tylko odczuwamy potrzebę przyjemności, gdy z jej braku doznajemy bólu; gdy jednak ból nam nie dokucza, nie potrzebujemy wtedy żadnej przyjemności. Dlatego właśnie twierdzimy, że przyjemność jest początkiem i celem życia szczęśliwego. Ona to bowiem, według nas, stanowi pierwsze i przyrodzone dobro oraz punkt wyjścia wszelkiego wyboru i unikania; do niej w końcu powracamy, gdy odwołujemy się do czucia jako kryterium wszelkiego dobra. I właśnie dlatego, że jest ona dobrem pierwszym i przyrodzonym, nie uganiamy się bynajmniej za wszelką przyjemnością, lecz nieraz rezygnujemy z wielu; postępujemy tak zwłaszcza wtedy, gdy spodziewamy się z ich powodu doznać więcej przykrości. A bywa i tak, że wiele przykrości stawiamy wyżej od przyjemności, co zachodzi wówczas, gdy po przeżyciu długotrwałych boleści spodziewamy się doznać większej przyjemności.

Dlatego też wszelka przyjemność ze względu na swoją naturę jest dobra, ale nie każda jest godna wyboru; i podobnie, wszelki ból jest złem, ale nie każdego bólu należy unikać. W każdym wypadku trzeba wszystko dokładnie zbadać pod kątem pożyteczności i szkodliwości, bo zdarza się czasem, że dobro bierzemy za zło i, na odwrót, zło za dobro.

Umiarkowanie uważamy za największe dobro nie dlatego, żebyśmy w ogóle mieli poprzestawać na małym, ale dlatego, abyśmy się nauczyli obywać byle czym, gdy nas bieda nawiedzi, w przeświadczeniu, że najlepiej korzystają z obfitości dobra ci, którzy jej najmniej pożądają, i że to, co jest naturalne, jest też łatwe do zdobycia, a to, co urojone, z trudem trzeba zdobywać. Proste potrawy sprawiają nam tyleż przyjemności, co wystawne uczty, gdy tylko bolesne uczucie głodu zostanie usunięte. Jęczmienny chleb i woda sprawiają największą rozkosz, jeśli je spożył głodny.

Z tego więc względu przyzwyczajenie do życia prostego i mało kosztownego zapewnia dobre zdrowie i uaktywnia wobec różnych potrzeb życiowych, a kiedy się po dłuższej przerwie zasiądzie przy suto zastawionym stole, wówczas się lepiej korzysta z tych przyjemności; wreszcie czyni nas ono nieustraszonym wobec igraszek losu. Gdy przeto twierdzimy, że przyjemność jest naszym celem najwyższym, to bynajmniej nie mamy na myśli przyjemności płynącej z rozpusty ani przyjemności zmysłowych, jak twierdzą ci, którzy nie znają naszej nauki albo się z nią nie zgadzają, czy wreszcie źle ją interpretują. Przyjemność, którą mamy na myśli, charakteryzuje nieobecność cierpień fizycznych i brak niepokojów duszy. Nie pijatyki i hulanki, nie obcowanie z pięknymi chłopcami i kobietami; nie ryby i inne smakołyki, jakich dostarcza zbytkowny stół, czynią życie przyjemnym, ale trzeźwy rozum, dociekający przyczyn wszelkiego wyboru i unikania, odrzucający czcze domysły, owe źródło największych utrapień duszy.

Z tego wszystkiego mądrość jest początkiem wszelkiego dobra i dobrem najwyższym, a wskutek tego jest cenniejsza nawet od filozofii, jako źródło wszystkich innych cnót. Ona nas uczy, że nie można żyć przyjemnie, jeśli się nie żyje mądrze, pięknie i sprawiedliwie, i na odwrót, że nie można żyć mądrze, pięknie i sprawiedliwie, jeśli się nie żyje przyjemnie. Wszak cnoty tworzą wraz z przyjemnym życiem naturalną jedność i życie przyjemne jest od nich nieodłączne.”


Zadanie 1. (0-2)
Do jakiego działu (dyscypliny) filozofii należy powyższy fragment tekstu Epikura? Zapisz literę, którą oznaczono właściwą odpowiedź i ją uzasadnij.

  1. logika

  2. estetyka

  3. etyka

  4. ontologia

Rozwiązanie: C

Uzasadnienie:

Np. Tekst ten należy do etyki, ponieważ mówi o tym, jak osiągnąć szczęście, co było głównym zainteresowaniem etyki starożytnej.
Schemat punktowania

1 pkt - za poprawną odpowiedź.

1 pkt - za poprawne uzasadnienie.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Zadanie 2. (0-2)
Podaj dwie tezy postawione przez Epikura spośród występujących w powyższym fragmencie tekstu.

Rozwiązanie
Np.


Teza 1. Nie każda przyjemność jest godna wyboru.

Teza 2. Przyjemność jest początkiem i celem życia szczęśliwego.


Schemat punktowania

2 pkt - za poprawne sformułowanie dwóch tez.

1 pkt - za poprawne sformułowanie tezy.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Zadanie 3. (0-2)


Do każdej tezy, o której mowa w poprzednim zadaniu, zrekonstruuj na podstawie tekstu po jednym argumencie.

Rozwiązanie



  1. Argument do tezy nr 1: np. nie każda przyjemność jest godna wyboru, ponieważ w niektórych sytuacjach, wybierając coś innego, mamy prawo spodziewać się osiągnięcia większej przyjemności później.

  2. Argument do tezy nr 2: np. przyjemność jest początkiem i celem życia szczęśliwego, dlatego że przyjemność cechuje „nieobecność cierpień fizycznych i brak niepokojów duszy”, natomiast celem wszelkich naszych działań jest, według Epikura, właśnie uwolnienie się od cierpienia i niepokoju.

Schemat punktowania

2 pkt - za poprawne sformułowanie dwóch argumentów.

1 pkt - za poprawne sformułowanie jednego argumentu.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.
Zadanie 4. (0-2)
Czy, według Epikura, człowiek szczęśliwy odczuwa potrzebę przyjemności? Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do tekstu.
Rozwiązanie

Odpowiedź:

Według Epikura człowiek szczęśliwy nie odczuwa potrzeby przyjemności.
Uzasadnienie:

Np. Epikur pisze, że „wtedy tylko odczuwamy potrzebę przyjemności, gdy z jej braku doznajemy bólu”. A według niego człowiek szczęśliwy nie doznaje bólu: przyjemność, jako „początek i cel życia szczęśliwego”, cechuje się „nieobecnością cierpień fizycznych i brakiem niepokojów duszy”. Jeśli więc człowiek odczuwa potrzebę przyjemności, to nie jest szczęśliwy.


Schemat punktowania

1 pkt - za poprawne sformułowaną odpowiedź.

1 pkt - za poprawne uzasadnienie odpowiedzi.

0 pkt - za odpowiedź błędną i błędne uzasadnienie oraz za brak odpowiedzi.


Zadanie 5. (0-1)
Stosując rozróżnienia terminologiczne autora tekstu, przedstaw sytuację, w której należy zrezygnować z przyjemności.
Rozwiązanie

Np. Sytuacja, w której rezygnacja z aktualnie dostępnej przyjemności prowadzi do późniejszego osiągnięcia większej przyjemności, np. zjedzenie rodzynek może dać trochę przyjemności, lepiej jest jednak z niej zrezygnować, by upiec ciasto z rodzynkami i czerpać z jedzenia większą przyjemność.


Lub
Np. Sytuacja, w której zaznanie przyjemności prowadziłoby do większej przykrości, np. zjedzenie dużej ilości ciasta z rodzynkami spowodowałoby ból brzucha i pozbawiłoby nas przyjemności z jedzenia.

Schemat punktowania

1 pkt - za poprawne sformułowanie przykładu.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Zadanie 6. (0-1)
Stosując rozróżnienia terminologiczne autora tekstu, podaj przykład pragnienia koniecznego.
Rozwiązanie

Np. Pragnienie oddychania, ponieważ oddychanie jest konieczne do życia.


Schemat punktowania

1 pkt - za poprawne sformułowanie przykładu.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.
Zadanie 7. (0-2)
Sformułuj jeden argument z punktu widzenia filozofii stoickiej i jeden z punktu widzenia filozofii sceptyckiej przeciwko tezie, że przyjemność jest początkiem i celem życia szczęśliwego.
Rozwiązanie

Argument przeciw tezie z punktu widzenia filozofii stoickiej:

np. Epikur błędnie zakłada, że człowiek wybiera przyjemności, podczas gdy los człowieka jest przesądzony. Człowiekowi przytrafiają się te przyjemności i przykrości, które mają mu się przytrafić.
Argument przeciw tezie z punktu widzenia filozofii sceptyckiej:

np. Nie warto wszystkiego „dokładnie badać pod kątem pożyteczności i szkodliwości”, jak chciałby Epikur, gdyż nie ma sposobu, by ustrzec się przed błędami i z pewnością rozstrzygnąć co jest dobre, a co złe; również nic pewnego nie można orzec o przyjemności i cierpieniu.


Schemat punktowania

1 pkt - za poprawne sformułowanie kontrargumentu z punktu widzenia filozofii sceptyckiej.

1 pkt - za poprawne sformułowanie kontrargumentu z punktu widzenia filozofii stoickiej.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Zadanie 8. (0-2)


Czy powyższy tekst Epikura spełnia kryterium falsyfikowalności? Odpowiedz i uzasadnij, odwołując się do tekstu.
Odpowiedź i uzasadnienie

Np. Niektóre fragmenty tekstu Epikura spełniają kryteria falsyfikowalności, a mianowicie mówiące o tym, jak ludzie postępują (np. że nieraz rezygnujemy z doraźnej przyjemności w celu osiągnięcia większej przyjemności później) oraz o tym, co i w jakich warunkach ludziom sprawia przyjemność („[...] chleb i woda sprawiają największą rozkosz, jeśli spożył je głodny”). Można by zaprojektować badania, które (w zależności od wyników) mogłyby obalić tego typu tezy, a zatem fragmenty ich dotyczące spełniają warunek falsyfikowalności. Jednak fragmenty opisujące to, jak należy postępować oraz zależności między cnotami, nie są falsyfikowalne, ponieważ nie można przeprowadzić eksperymentu, który by je obalił.

Schemat punktowania

1 pkt - za sformułowanie własnego stanowiska.

1 pkt - za uzasadnienie stanowiska.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Zadanie 9. (0-2)
Na podstawie poniższego tekstu odpowiedz na pytanie, czy Sartre zgodziłby się z Epikurejskimi metodami osiągania szczęścia? Odpowiedź uzasadnij.
Jean Paul Sartre „Egzystencjalizm jest humanizmem”

„Przede wszystkim, co rozumiemy przez niepokój? Egzystencjalista chętnie stwierdza, że człowiek jest niepokojem. To znaczy: człowiek angażuje się i zdając sobie sprawę, że jest nie tylko tym, którego istotę wybrał, lecz ponadto prawodawcą wybierającym i siebie, i całą ludzkość, nie może uciec od poczucia swojej całkowitej i głębokiej odpowiedzialności. Zapewne jest wielu ludzi bez niepokojów, ale my uważamy, że niepokój ukrywają oni przed sobą, że przed nim uciekają.”


Rozwiązanie

Np. Sartre nie zgodziłby się z metodami osiągania szczęścia przedstawionymi przez Epikura, który twierdzi, że dla osiągnięcia tego celu konieczne jest pozbycie się wszelkiego niepokoju i lęku. Dla Sartre’a jednak człowiek nieodczuwający niepokoju - a właściwie ukrywający przed sobą niepokój - nie żyje pełnym życiem człowieka, nie realizuje istoty człowieczeństwa, sam siebie oszukując i uciekając przed odpowiedzialnością. Nie może więc osiągnąć szczęścia, do tego celu bowiem konieczne jest samodzielne, wolne i odpowiedzialne ustalenie przez każdego natury tego szczęścia.


Schemat punktowania

1 pkt - za sformułowanie własnego stanowiska.

1 pkt - za uzasadnienie stanowiska.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Tekst 2.
Przeczytaj poniższy tekst i wykonaj polecenia.
William James „Pragmatyzm
„[...] Ideami prawdziwymi są te, które możemy przyswajać, uzasadniać, potwierdzać i weryfikować. Pozostałe idee są fałszywe. Na tym właśnie polega znaczenie praktyczne, jakie ma dla nas posiadanie idei prawdziwych, takie zatem jest znaczenie samej prawdy, gdyż znamy ją tylko w tej postaci.

Oto teza, której muszę bronić. Prawdziwość jakiejś idei nie jest niezmienną własnością, która jej przysługuje. Prawdziwość przydarza się idei. Idea staje się prawdziwa; prawdziwą czynią ją pewne wydarzenia. Jej prawdziwość jest w istocie pewnym wydarzeniem; jest procesem: mianowicie procesem jej weryfikacji; jest ona samą tą weryfikacją. Jej zasadność jest procesem jej uzasadnienia.

[...] Pozwólcie, że rozpocznę od przypomnienia faktu, iż posiadanie prawdziwych przekonań zawsze równoznaczne jest z posiadaniem narzędzia działania; i że nasz obowiązek dążenia do prawdy, niebędący bynajmniej arbitralnym rozkazem czy też „ćwiczeniem”, jakie intelekt narzuca samemu sobie, w zupełności tłumaczy sam siebie racjami praktycznymi.

Waga, jaką ma dla ludzkiego życia posiadanie prawdziwych przekonań na temat rzeczywistości, jest sprawą aż nazbyt oczywistą. Żyjemy w świecie obiektów, które mogą być nieskończenie użyteczne lub nieskończenie niebezpieczne. Idee, które mówią nam, czego należy oczekiwać w danych okolicznościach uważane są za prawdziwe w całej tej podstawowej sferze weryfikacji; zdobywanie owych idei jest podstawowym obowiązkiem człowieka. Zdobywanie prawdy bynajmniej niebędącej tutaj celem samym w sobie jest zaledwie środkiem, który służy innym naszym żywotnym interesom. Jeśli zabłądziłem w lesie i przymieram głodem, i nagle spostrzegam coś, co wygląda jak ścieżka dla bydła, wówczas jest rzeczą najwyższej wagi, aby przyszło mi do głowy, że prowadzi ona do ludzkiej osady - jeśli bowiem tak właśnie pomyślę i pójdę ową ścieżką, będę uratowany. Prawdziwe przekonanie jest tutaj użyteczne, gdyż użyteczny jest dom, który jest jego przedmiotem. A zatem wartość praktyczna idei prawdziwych polega przede wszystkim na praktycznym zastosowaniu, jakie mają dla nas ich przedmioty. W istocie nie zawsze są one jednakowo ważne. Kiedy indziej dom mógłby być dla mnie całkiem bezużyteczny, a wówczas moja idea domu, choćby łatwa do zweryfikowania, będzie praktycznie bez znaczenia i lepiej będzie, jeśli pozostanie utajona. [...] Ilekroć [...] prawda zyskuje praktyczne znaczenie w jakiejś krytycznej sytuacji, zaczyna funkcjonować w świecie, a nasze przeświadczenie o jej słuszności aktywizuje się. Możecie wtedy o niej powiedzieć, że „jest użyteczna, ponieważ jest prawdą”, albo że „jest prawdą, ponieważ jest użyteczna”. Oba te stwierdzenia znaczą dokładnie to samo, a mianowicie to, że oto mamy ideę, która się spełniła, a może taką, której weryfikacja właśnie się rozpoczyna; użyteczność jest nazwą funkcji spełnionej przez nią w doświadczeniu.

[...] Idąc ową ścieżką dla bydła z obrazem domu przed oczami, w końcu widzimy rzeczywisty dom i jest to pełna weryfikacja adekwatności naszego obrazu. Takie proste i w pełni zweryfikowane przypadki [...] zapewne stanowią prototyp procesu dochodzenia do prawdy. W istocie doświadczenie oferuje nam inne formy dochodzenia do prawdy, jednak wszystkie one dają się pomyśleć jako tamte podstawowe weryfikacje - wstrzymane, zwielokrotnione lub zastąpione jedna przez drugą.

Weźmy na przykład obiekt wiszący na tamtej ścianie. I Wy, i ja twierdzimy, że jest to „zegar”, choć nikt z nas nie widział ukrytych w nim werków1. Przyjmujemy nasze twierdzenie za prawdziwe, nie próbując go zweryfikować. Jeśli „prawda” oznacza przede wszystkim proces potwierdzenia, czy nie powinniśmy zatem uznać takich zweryfikowanych prawd, jak ta, za poronione? Otóż nie, gdyż stanowią one przytłaczającą większość prawd, w które wierzymy. Egzamin zdaje zarówno weryfikacja pośrednia, jak i bezpośrednia. Tam, gdzie świadectwo okoliczności jest wystarczające, możemy się obejść bez świadectwa oczu. Podobnie jak teraz, choć nigdy tam nie byliśmy, przyjmujemy, że Japonia istnieje - ponieważ przekonanie to się sprawdza, wszystko zaś, co wiemy, przekonanie to potwierdza, w niczym się z nim nie kłócąc - tak też przyjmujemy, że ta oto rzecz jest zegarem. Używamy jej jako zegara, mierząc za jej pomocą długość naszego wykładu. Potwierdzenie hipotezy oznacza tutaj tyle, że nie prowadzi ona do zakłóceń czy do sprzeczności. Możliwość weryfikacji istnienia kółek, ciężarków i wahadła jest równie dobra jak sama weryfikacja. Na każdy zakończony proces weryfikacji jakiejś prawdy przypada w naszym życiu milion takich, które kończą się w stadium narodzin. [...] Jesteśmy tak pewni tego, iż weryfikacja jest możliwa, że ją pomijamy, a rzeczywistość zazwyczaj potwierdza nasz wybór.

W istocie prawda żyje w większości wypadków na kredyt. Nasze myśli i przekonania są w obiegu, dopóki nic ich nie zakwestionuje, tak samo jak w obiegu są banknoty, dopóki nikt nie odmawia ich przyjęcia. A jednak wszystko to sugeruje, że w którymś miejscu dochodzi do weryfikacji bezpośredniej, bez której gmach prawdy zapada się niczym system finansowy pozbawiony jakiejkolwiek podstawy w gotówce. Wy akceptujecie moją weryfikację w jednej sprawie, ja zaś Waszą w innej. Prowadzimy handel wymienny prawdą. A jednak przekonania zweryfikowane przez konkretną osobę stanowią filary całej nadbudowy.

Innym ważkim problemem, poza oszczędnością czasu, dla którego wyrzekamy się pełnej weryfikacji, jest to, że wszystkie rzeczy miast być klasami jednoelementowymi, tworzą rodzaje. Nasz świat raz na zawsze obdarzony został tą osobliwą cechą. Tak więc gdy już raz bezpośrednio zweryfikowaliśmy nasze idee dotyczące jednego egzemplarza danego rodzaju, uważamy, że możemy odnosić je również do innych egzemplarzy - już bez weryfikacji. Umysł, który bez weryfikacji nawykowo rozpoznaje, z jakiego rodzaju rzeczą ma do czynienia i działa bezpośrednio wedle prawa rodzajowego, będzie umysłem niezawodnym w 99 przypadkach na 100, ponieważ to jego działanie sprawdza się w odniesieniu do wszystkiego, co napotka, nic też nie zada mu kłamu.

A zatem proces weryfikacji pośredniej lub też niezakończony proces weryfikacyjny mogą być tak samo miarodajne jak pełna weryfikacja. Procesy owe sprawdzają się nie gorzej niż ona; są źródłem takich samych korzyści i z tych samych racji domagają się od nas uznania.”
Zadanie 1. (0-1)
Wyjaśnij, dlaczego przedstawioną przez Jamesa koncepcję prawdy nazywa się „pragmatyczną”.
Rozwiązanie

Przedstawioną przez Jamesa koncepcję prawdy nazywamy pragmatyczną, ponieważ kryterium prawdy stanowi użyteczność w działaniu. Dokładniej: sprzyjanie skuteczności działania.


Schemat punktowania

1 pkt - za sformułowanie poprawnej odpowiedzi.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.

Zadanie 2. (0-1)


Podaj jedną różnicę pomiędzy klasyczną i pragmatyczną koncepcją prawdy.
Rozwiązanie

Np. Według klasycznej koncepcji myśl (zdanie) jeśli jest prawdziwa, jest prawdziwa raz na zawsze, według koncepcji pragmatycznej - odwrotnie.


Schemat punktowania

1 pkt - za sformułowanie poprawnej odpowiedzi.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.
Zadanie 3. (0-1)
Opisz, czym użyteczność w rozumieniu Jamesa różni się od użyteczności w rozumieniu Milla.

Rozwiązanie

James przez użyteczność przekonania rozumie jego zastosowanie w działaniu, sprzyjające skuteczności działania. Mill przez użyteczność czynu rozumie miarę ilości dobra, które ten czyn sprawia.
Schemat punktowania

1 pkt - za sformułowanie poprawnej odpowiedzi.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.
Zadanie 4. (0-2)
Czy według Jamesa jakiekolwiek przekonanie (myśl) prawdziwe może być konieczne i wieczne? Uzasadnij, odwołując się do tekstu.
Rozwiązanie

Przekonanie (myśl) według Jamesa nie może być koniecznie / wiecznie prawdziwe.


Przykładowe uzasadnienie:

Jeśli przekonanie przestaje mieć dla nas praktyczne znaczenie, nie uznajemy go wtedy już za prawdziwe.


Schemat punktowania

1 pkt - za sformułowanie poprawnej odpowiedzi.

1 pkt - za sformułowanie poprawnego uzasadnienia.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Zadanie 5. (0-2)
Dlaczego „proces weryfikacji pośredniej lub też niezakończony proces weryfikacyjny mogą być tak samo miarodajne jak pełna weryfikacja”? Przedstaw dwa argumenty na podstawie tekstu Jamesa.

Rozwiązanie

Argument 1.

W życiu codziennym posługujemy się weryfikacjami prawdy dokonanymi przez innych ludzi i dlatego nie musimy zawsze weryfikować sami.


Argument 2.

Ponieważ w świecie istnieją rodzaje rzeczy (wszystko, co jest, należy do jakiegoś rodzaju), możemy wykorzystać weryfikację w jednym przypadku za wystarczającą dla innych przypadków tego samego rodzaju.
Schemat punktowania

2 pkt - za sformułowanie dwóch argumentów.

1 pkt - za sformułowanie jednego argumentu.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Zadanie 6. (0-2)
Czy, według Jamesa, dwa sprzeczne poglądy mogą być równocześnie prawdziwe? Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do tekstu.
Rozwiązanie

Tak, według Jamesa dwa sprzeczne poglądy mogą być prawdziwe.


Uzasadnienie:

Np. Jest tak dlatego, że przekonania prawdziwe dla mnie, mogą nie być prawdziwe dla kogoś innego, co znaczy, że dla kogoś innego przekonanie sprzeczne z moim, na przykład jego negacja, jest prawdziwe.


Schemat punktowania

1 pkt - za sformułowanie poprawnej odpowiedzi.

1 pkt - za sformułowanie poprawnego uzasadnienia.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Zadanie 7. (0-2)
Czy koncepcji Jamesa bliżej do rozumienia prawdy przez Protagorasa, czy przez Platona? Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do tekstu.
Rozwiązanie

Koncepcji Jamesa bliżej jest do rozumienia prawdy przez Protagorasa - według obu tych filozofów myśl jest prawdziwa lub fałszywa w zależności od działania, natomiast według Platona myśl, jeśli jest prawdziwa, jest prawdziwa raz na zawsze.


Schemat punktowania

1 pkt - za właściwe odwołanie się do koncepcji Protagorasa.

1 pkt - za właściwe odwołanie się do koncepcji Platona.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.


Zadanie 8. (0-2)
Na podstawie tekstu i własnych przemyśleń wykonaj polecenia:

  1. Wskaż sytuację, w której mogłoby się wydawać, iż fałsz będzie użyteczniejszy od prawdy.

  2. Czy tego typu sytuacje obalają koncepcję Jamesa? Odpowiedź uzasadnij.

Rozwiązanie



  1. Np. Fałszywa odpowiedź na pytanie pseudokibiców „komu kibicujesz?” może spowodować, że unikniemy pobicia.

  2. Nie, tego typu sytuacje nie obalają koncepcji Jamesa, ponieważ wiedzieliśmy, jak rzeczy miały się naprawdę, a zatem użyteczne było mniemanie prawdziwe w „zwykłym” sensie.

Schemat punktowania

1 pkt - za poprawną odpowiedź na pytanie a).

1 pkt - za poprawna odpowiedź na pytanie b).

0 pkt - za odpowiedzi błędne lub ich brak.
Zadanie 9. (0-2)
James w tekście wielokrotnie mówi o weryfikacji przekonań. Czy na tej podstawie można jego koncepcję sklasyfikować jako epistemiczną? Odpowiedź uzasadnij.
Rozwiązanie

Np. Zachodzą pewne zbieżności między koncepcją pragmatyczną a epistemiczną. Jednak główna różnica polega na tym, że James ma na myśli weryfikację w działaniu (w praktyce), podczas gdy koncepcja epistemiczna dopuszcza inne formy weryfikacji (na przykład doświadczenie zmysłowe czy dowód matematyczny).


Schemat punktowania

1 pkt - za poprawną odpowiedź.

1 pkt - za właściwe uzasadnienie.

0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.

Zadanie 10. (0-2)
Podaj jeden kontrargument dla poniższego rozumowania.



  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna