Międzynarodowe stosunki gospodarcze



Pobieranie 0,5 Mb.
Strona1/7
Data06.11.2017
Rozmiar0,5 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7

Międzynarodowe stosunki gospodarcze


MSG- zajmują się przepływem siły roboczej, towarów, usług, kapitałów i wiedzy technicznej.

MSG- jako dyscyplina naukowa opiera się na takich samych podstawach metodologicznych jak pozostałe dziedziny teorii ekonomii. Głównych przyczyn kształtowania się i rozwoju MSG należy doszukiwać się w istnieniu niezależnych, suwerennych państw poprzedzielanych granicami państwowymi. Współczesne MSG to stosunki między krajami o różnych ustrojach i poziomach rozwoju gospodarczego i różnych perspektywach rozwojowych.

Podmiotami są:


  • przedsiębiorstwa

  • przedsiębiorstwa międzynarodowe tzw. korporacje

  • organizacje gospodarcze i finansowe międzynarodowe

  • ugrupowania integracyjne

Korporacje- wielkie ugrupowania gospodarcze o ogromnych potencjałach ekonomicznych.

  • 2/3 udziału w handlu zagranicznym przypada na kraje wysokorozwinięte

  • ¼ przypada na kraje rozwijające się

  • kilka procent na kraje transformujące się

Handel międzynarodowy to handel między wieloma narodami.

Handel zagraniczny odnosi się do handlu jednego kraju.

Siły oddziaływujące na handel:


  • przymus

  • korzyści

Handel międzynarodowy obejmuje wszystkie możliwe relacje wymiany towarowej między uczestniczącymi w niej krajami. Pojęcie handlu zagranicznego wiąże się z poszczególnymi krajami. Zasadza się na relacji kraj- zagranica i obejmuje stosunki każdego kraju z innymi krajami.

Handel zagraniczny otwiera gospodarkę narodową w stosunku do świata zewnętrznego, umiędzynaradawia ją, przekształca w podmiot międzynarodowej wymiany towarowej.

Tu widać wyraźnie pojęcie gospodarki otwartej :

Jest to gospodarka powiązana ze światem zewnętrznym, z której wypływają na rynki zagraniczne strumienie krajowych dóbr i usług, a w charakterze ekwiwalentu wpływają do niej dobra i usługi pochodzenia zagranicznego. Drugą warstwę tych przepływów stanowią środki pieniężne.

Gospodarka zamknięta jest przeciwieństwem gospodarki otwartej. Zakłada izolację gospodarki narodowej od otoczenia zewnętrznego i handlu , zorientowanie na własne siły i środki oraz na wymianę dóbr i usług wyłącznie w granicach państwowych.
Międzynarodowy podział pracy, kooperacja i specjalizacja produkcji.

Wyjaśnić sens tych 3 pojęć, jakie jest ich znaczenie i jak współdziałają ze sobą.

Międzynarodowy podział pracy kojarzy się z zasobami pracy jakimi dysponują narody. Ludność jest demograficzną podstawą zasobów pracy. Ludność jest zróżnicowana w poszczególnych krajach. Jest nas ok. 6 miliardów.

Zasoby pracy wynikają z odjęcia ludzi nie zdolnych do pracy czyli dzieci i ludności w wieku emerytalnym. Pozostanie ok. 3 miliardów ludności w wieku produkcyjnym. Nie wszyscy jednak pracują bo występuje zjawisko chronicznego bezrobocia.



Zasoby pracy to jeden z czynników produkcji.

We współczesnym świecie nie ma takiego kraju który byłby w stanie sam wytworzyć wszystkie asortymenty produktów. Narody z całości wybierają sobie pewna grupę asortymentową towarów które będą produkować w zależności jakimi zasobami dany kraj dysponuje. Im większy asortyment towarów będziemy wytwarzać tym większą ilość środków musimy przeznaczyć aby zapewnić odpowiednią jakość aby być konkurencyjnym na rynku.



W ostatecznym rachunku podział pracy jest podziałem produkcji.

W 1999r. USA i Kanada wytwarzały 22 % produktu światowego, Kraje Europy Zachodniej wytwarzały ok. 21 % produktu światowego, kraje afrykańskie 4 %, kraje latynoskie 8 %, Polska mniej niż 1 % ( o,75 % ). Produkcja w skali światowej jest ogromna.

Gdyby USA wytwarzała wszystkie asortymenty wyrobów w ogóle nie angażowałaby się w wymianę towarową.

Podstawowe cechy międzynarodowego podziału pracy:


  • każdy naród z tej wielkiej produkcji i struktury asortymentowej wybiera jakąś część a z innej rezygnuje zostawiając ją dla innych narodów w ramach międzynarodowego podziału pracy

  • koncentrując się na wybranych dziedzinach a rezygnują z innych każdy naród specjalizuje się w tych dziedzinach które wybrał i z pojęciem tej koncentracji czyli wyboru pewnego fragmentu łączy się pojęcie specjalizacji produkcji w skali międzynarodowej

  • każdy naród rezygnuje z wytwarzania wielu wyrobów i usług na rzecz innych nie dlatego że są mu nie potrzebne ale dla tego że jego zasoby są zbyt skromne aby o własnych siłach wytwarzać te wyroby

  • w jaki sposób kraj ma zaopatrzyć się w te wyroby które są mu potrzebne a z których produkcji zrezygnował- może je zdobyć na rynkach zagranicznych ale musi dysponować dewizami. Skąd weźmie środki na import – w ostatecznym rachunku jedynym środkiem jest eksport, ale żeby eksportować trzeba się wyspecjalizować w pewnej produkcji aby wygospodarować nadwyżki wyrobu, aby móc przeznaczyć je na eksport i zdobyć dewizy, aby uzupełnić ubogą strukturę asortymentową produktów. Handel Zagraniczny rozszerza strukturę wyrobów.

Międzynarodowy podział pracy jest podziałem zadań produkcyjnych między poszczególne kraje, w jego ramach dokonuje się międzynarodowa specjalizacja a wybór jest jednocześnie orientacją na specjalizację produkcji i jest jednocześnie procesem wydłużania serii wyrobów w wyspecjalizowanych dziedzinach ażeby wytwarzanej produkcji wystarczyło do nasycenia rynku wewnętrznego i aby powstały nadwyżki na eksport.

Z tym pojęciem łączy się tez wymiana międzynarodowa towarów.



Klasyfikacje międzynarodowego podziału pracy:

  • wewnątrz gałęziowy międzynarodowy podział pracy np. wymieniamy maszyny za maszyny, chemikalia za chemikalia itp.

  • między gałęziowy podział pracy np. wytwarzam chemikalia i wymieniam je nie tylko na inne chemikalia ale i na np. maszyny

We współczesnych warunkach decydującą rolę odgrywa wewnątrz gałęziowy podział pracy bo podstawową pozycje we współczesnej wymianie zajmują kraje wysoko rozwinięte ( na nie przypada 2/3 udziału światowej wymiany towarowej ). Gałęziowa struktura tych krajów jest zbliżona i dlatego dominuje wymiana wewnątrz gałęziowa.

Między gałęziowy podział pracy dotyczy z jednej strony krajów wysokorozwiniętych a z drugiej strony krajów słabo rozwiniętych gospodarczo. Struktury krajów wysoko rozwiniętych to struktury przemysłowo usługowe a krajów słabo rozwiniętych to struktury rolniczo surowcowe. Ta wymiana odgrywa podrzędna rolę.

W jednym i drugim podziale pracy nie muszą uczestniczyć wszystkie kraje

( ONZ podaje ponad 180 krajów ) i wszystkie gałęzie.



MPP można rozpatrywać w kategoriach:

  1. statycznych – dana jest niezmienna struktura towarowa i geograficzna

  2. dynamicznych – są nieustanne zmiany w strukturze produkcji i handlu

Czynniki MPP :

  1. wewnętrzne – warunki naturalne, poziom i struktura gospodarcza, postęp techniczny, czynniki systemowe i pozaekonomiczne.

  2. zewnętrzne – powiązane ze światem zewnętrznym ( istotniejsze dla krajów zacofanych ).


Czynniki które wpływają na międzynarodowy podział pracy:

  • nierównomierne rozmieszczenie zasobów naturalnych w świecie ( zazwyczaj kraje wysoko rozwinięte mają mniej zasobów naturalnych )

  • zróżnicowane wyposażenie krajów w pracę i kapitał ( kraje wysoko rozwinięte to 20 % ludności świata i gaśnie krzywa przyrostu naturalnego a w krajach słabo rozwiniętych jest eksplozja przyrostu naturalnego. Główne zasoby kapitału ( nie tylko pieniądze ) znajdują się w krajach bogatych ). Tam gdzie nie ma kapitału produkcja jest o charakterze pracochłonnym a tam gdzie jest kapitał produkcja jest praco oszczędna ale kapitałochłonna

  • czynnik naukowo techniczny – postęp techniczny jest tworzony w krajach wysokorozwiniętych, mamy produkcje nauko chłonną i nauko oszczędną (wyroby o wysokiej i ultra wysokiej technice )

  • jest przymus międzynarodowego podziału pracy i korzyści z niego płynące

Międzynarodowy podział pracy ma strukturotwórcze znaczenie i wpływa na formowanie narodowych struktur produkcyjnych.

Istnieje kilka rodzajów struktur :

  • makrostruktura produkcji czy gospodarki – wielkie działy gałęzi narodowej ( rolnictwo, przemysł i usługi ). MPP doprowadza do zróżnicowania tych struktur ale nie eliminuje ich a natomiast w strukturze branżowej niektóre branże mogą być całkowicie wyeliminowane

  • mikrostruktura albo technologiczna struktura wytwarzanych wyrobów – istnieje międzynarodowy podział pracy zespołów, podzespołów i procesów technologicznych np. nie ma zakładu który produkowałby samochód od A do Z ze swoich części.

  • komplementarność struktur gospodarczych – to wzajemne uzupełnianie się przedsiębiorstw czy krajów w skali międzynarodowej za pomocą eksportu i importu. Oferowanie wzajemnych świadczeń. Ona zakłada zróżnicowanie struktur gospodarczych, bo tylko takie mogą się uzupełniać

Międzynarodowa specjalizacja produkcji jest podstawą międzynarodowego podziału pracy – jest to wybór i ograniczanie ilości tych dziedzin w działalności gospodarczej na których koncentrujemy uwagę, jest to rozszerzanie skali produkcji.

Jest to ograniczenie asortymentu wytwarzanych wyrobów lub liczby procesów technologicznych w celu zwiększenia efektywności posiadanych czynników produkcji – umożliwia wzrost wydajności pracy, obniżenie cen oraz wzmocnienie konkurencyjnych produktów na rynku a poza tym jest czynnikiem stabilizacji obrotów handlowych.

Jest wyjściowym warunkiem osiągnięcia korzyści skali.

Może występować specjalizacja przedmiotowa ( grupy towarów ) i technologiczna ( fazy procesów technologicznych).



Rodzaje międzynarodowej specjalizacji produkcji:

  • specjalizacja wg gotowych wyrobów

  • specjalizacja wg zespołów i podzespołów

  • specjalizacja wg faz procesów technologicznych

  • specjalizacja statyczna – pod uwagę bierze się istniejące w momencie podejmowania decyzji co do przyszłych kierunków produkcji warunki gospodarowania danego kraju ( za podstawę wyboru tej specjalizacji przyjmuje się przewidywane warunki produkcji i współpracy z zagranicą uwzględniające realne możliwości dostosowawcze gospodarki.

  • specjalizacja dynamiczna – opiera się na specyficznych odmianach specjalizacji produkcji gdzie podstawą są powiązania kooperacyjne ( tj. etap podziału pracy )

Międzynarodowa kooperacja produkcji – są to więzi produkcyjno handlowe między przedsiębiorstwami różnych krajów które uczestniczą w wytwarzaniu dóbr finalnych w celu wytworzenia wspólnymi siłami doskonałego produktu finalnego. Pojęcie kooperacji wiąże się ze specjalizacją wg zespołów, podzespołów i faz procesów technologicznych. Dobro finalne rozdziela się na małe cząstki i wtedy powstaje doskonały produkt finalny. Dominują więzi o charakterze produkcyjnym, technologicznym, inżynieryjnym. Ważne są stałe dobre kontakty między przedsiębiorstwami. Obok kooperantów, dostawców występują również montownie.

Specyficzne cechy kooperacji:

  • kooperacja jest umocowana prawnie ( kontrakt prawnie usankcjonowany )

  • więzi kooperacyjne mają długoterminowy charakter

  • obejmuje nie tylko więzi produkcyjne i technologiczne ale również sferę badań naukowych , laboratoryjnych

  • rozwija się w dziedzinach samochodowych, okrętowych, samolotowych, techniki kosmicznej

  • może być wielostronna, dwustronna , jedno produktowa, wielo produktowa, wewnątrz gałęziowa, międzygałęziowa





  1   2   3   4   5   6   7


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna