Materiały do wykładu IX z prawa dyplomatycznego I konsularnego. Semestr letni 2007/2008



Pobieranie 21,78 Kb.
Data30.10.2017
Rozmiar21,78 Kb.

Materiały do wykładu IX z prawa dyplomatycznego i konsularnego. Semestr letni

2007/2008


Sprawa Sun Yat Sena z 1896 roku

Obywatel chiński, polityczny dysydent, został wbrew swej woli zatrzymany w ambasadzie Chin w Londynie. Władze brytyjskie co prawda ostro potępiły incydent wskazując, że działanie władz chińskich stanowi rażące pogwałcenie prawa brytyjskiego, nie zdecydowały się jednak na wejście na teren misji w celu oswobodzenia uwięzionego.


Art. 24 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej

Art. 24. 1. W przypadku powstania pożaru w pomieszczeniach misji dyplomatycznej, urzędu konsularnego lub instytucji międzynarodowej, korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego, prowadzenie działania ratowniczego przez jednostki ochrony przeciwpożarowej jest dopuszczalne po uprzednim uzyskaniu zgody szefa misji, kierownika urzędu konsularnego lub kierownika instytucji międzynarodowej, z zastrzeżeniem przepisu ust. 2.



2. Zgoda, o której mowa w ust. 1, może być jednak domniemana w przypadku powstania pożaru lub innego miejscowego zagrożenia wymagającego niezwłocznego działania ratowniczego”.
Sprawa incydentu dotyczącego ambasady japońskiej w Peru (lata: 1996-1997) rok
Partyzanci z Tupac Amaru Revolutionary Movement zajęli rezydencję japońskiego ambasadora w Limie biorąc 480 zakładników (w tym dwunastu ambasadorów i Ministra Sprawa Zagranicznych Peru). Zamachowcy zażądali:

  • uwolnienia 458 uwięzionych członków ich ugrupowania,

  • wycofania zagranicznych inwestycji z Peru,

  • pieniędzy,

  • pozwolenia na swobodny przejazd do dżungli amazońskiej we wschodnim Peru.

Negocjacje trwały cztery miesiące, lecz żadne żądania nie zostały spełnione. W kwietniu 1997 roku peruwiańskie służby specjalne przeprowadziły – bez wcześniejszego poinformowania władz japońskich - operację odbicia zakładników (w czasie której zginęli wszyscy terroryści, dwóch żołnierzy i jeden zakładnik). Prezydent Peru Alberto Fijimori przeprosił władze japońskie (co jest formą poniesienia odpowiedzialności prawno-międzynarodowej) za brak wcześniejszej notyfikacji w przedmiocie operacji.
Sprawa ambasady Iraku w Pakistanie z 1973 roku

Władze Pakistanu poinformowały ambasadora Iraku, że dysponują dowodami na to, iż w ambasadzie irackiej gromadzona jest broń, przekazywana następnie rebeliantom w Beludżystanie. Ambasador odmówił udzielenia zgody na przeszukanie misji. Policja weszła jednak na teren misji i znalazła tam ogromny ładunek broni i amunicji.

Ambasadora Iraku uznano za persona non grata. W kilka dni później władze irackie wydały oświadczenie, w którym stwierdziły, że szanują integralność terytorialną Pakistanu.
Odpowiedzialność państwa za naruszenie zobowiązania międzynarodowego może być wyłączona w przypadku, gdy do naruszenia doszło na skutek działania siły wyższej. Powszechnie przyjmuje się, że na „siłę wyższą” powołać można się wówczas, gdy:

- zachodzi nieodparta siła lub nieprzewidziane zdarzenie,



- pozostające poza kontrolą danego państwa oraz

- czyniące rzeczą zasadniczo niemożliwą wykonanie zobowiązania.
Wydaje się, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy Pakistanowi należy przypisać jednak (pomimo braku protestu ze strony Iraku) odpowiedzialność za naruszenie prawa międzynarodowego. Jakkolwiek działalność Iraku mogła być uznana za godzącą w żywotne interesy Pakistanu, to jednak trudno uznać, że wkroczenie do pomieszczeń misji było jedynym środkiem pozwalającym zapobiec dostarczeniu broni rebeliantom w Beludżystanie. Nie można zatem chyba mówić, że bezprawność działania Pakistanu była wyłączona ze względu na stan wyższej konieczności.
Art. 31 ust. 2 konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych z 1963 roku

Władze państwa przyjmującego nie mogą wkraczać do tej części pomieszczeń konsularnych, które urząd konsularny używa wyłącznie na potrzeby swojej pracy, chyba że wyrazi na to zgodę kierownik urzędu konsularnego, osoba przez niego wyznaczona lub kierownik przedstawicielstwa dyplomatycznego państwa wysyłającego. Zgody kierownika urzędu konsularnego można jednak domniemywać w razie pożaru lub innego nieszczęśliwego wypadku wymagającego niezwłocznych czynności ochronnych”.


Sprawa rozbudowy londyńskiego metra z 1966 roku

W czasie budowy tzw. linii jubileuszowej metra władze lokalne stosowały zasadniczo procedury przymusowe przy wywłaszczaniu nieruchomości. Nigdy nie zastosowano ich (i nawet nie zasugerowano możliwości ich stosowania) do obcych przedstawicielstw dyplomatycznych. Te jednak wyraziły zgodę na budowę kolejki pod pomieszczeniami misji, niektóre tylko z zastrzeżeniem, że w razie jakichkolwiek szkód wyrządzonych w wyniku budowy i działalności metra, władze brytyjskie zapłacą odszkodowanie.


Przykład dotyczący stosunków niemiecko-radzieckich

Sąd niemiecki w sprawie z powództwa cywilnego przeciwko ZSRR w związku z zanieczyszczeniem środowiska spowodowanym awarią w Czernobylu stwierdził, że pism procesowych nie można doręczać do ambasady radzieckiej w RFN. Wskazał, że pisma tego rodzaju winny być przekazywane pozwanemu państwu za pośrednictwem MSZ.


Sprawa amerykańskiego personelu dyplomatycznego w Teheranie, 1979-1980

Dnia 4 listopada 1979 roku grupa zwolenników rewolucji islamskiej zajęła pomieszczenia ambasady Stanów Zjednoczonych w Teheranie, biorąc w charakterze zakładników członków personelu dyplomatycznego, konsularnego, oraz dwóch niefortunnych petentów (około 50 osób). Bezpośrednią przyczyną incydentu było to, że władze Stanów Zjednoczonych odmówiły wydania Iranowi obalonego szacha Rezy Pahlavi.

Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych z 1961 roku stanowi, co następuje:

Art. 22: ust. 1. Pomieszczenia misji są nietykalne. [...]



ust. 2. Państwo przyjmujące ma szczególny obowiązek przedsięwzięcia wszelkich stosownych kroków dla ochrony pomieszczeń misji przed jakimkolwiek wtargnięciem lub szkodą oraz zapobieżenia jakiemukolwiek zakłóceniu spokoju misji lub uchybieniu jej godności.

Art. 29: Osoba przedstawiciela dyplomatycznego jest nietykalna. Nie podlega on aresztowaniu ani zatrzymaniu w żadnej formie. Państwo przyjmujące będzie traktować go z należytym szacunkiem i przedsięweźmie wszelkie odpowiednie kroki, aby zapobiec wszelkiemu zamachowi na jego osobę, wolność lub godność”.

Powyższe normy są również normami międzynarodowego prawa zwyczajowego.

Władze irańskie naruszyły prawo międzynarodowe przez:


  • nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań, mających na zapewnienie nietykalności misji i nietykalności jej członków,

  • zachęcanie zamachowców do dalszej okupacji ambasady.


Przykład dotyczący stosunków brytyjsko-nigeryjskich

W 1973 roku Wielka Brytania wypłaciła pełne odszkodowania dla Nigerii w związku ze szkodą, jaka poniosła placówka nigeryjska w związku z wybuchem bomby podłożonej przez IRA kilka przecznic dalej (celem zamachu nie była misja nigeryjska).


Ustawa z dnia 5 lipca 1990 roku Prawo o zgromadzeniach

Art. 1: „(1). Każdy może korzystać z wolności pokojowego zgromadzania się.

(2). Zgromadzeniem jest zgrupowanie co najmniej 15 osób, zwołane w celu wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska.

Art. 2: „Wolność zgromadzania się podlega ograniczeniom przewidzianym jedynie przez ustawy, niezbędnym do ochrony bezpieczeństwa państwowego lub porządku publicznego oraz ochrony zdrowia lub moralności publicznej albo praw i wolności innych osób, a także ochrony Pomników Zagłady w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz. U. Nr 41, poz. 412)”.

Art. 6: „(1). Zgromadzenia organizowane na otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób, zwane dalej "zgromadzeniami publicznymi", wymagają uprzedniego zawiadomienia organu gminy właściwego ze względu na miejsce zgromadzenia.

(2). Jeżeli zgromadzenia organizowane są w pobliżu siedzib przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych, misji specjalnych i organizacji międzynarodowych korzystających z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych, organ gminy zawiadamia właściwego komendanta policji oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych”.

Art. 8: „Organ gminy zakazuje zgromadzenia publicznego, jeżeli:

1) jego cel lub odbycie sprzeciwiają się niniejszej ustawie lub naruszają przepisy ustaw karnych,

2) odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach”.
Art. 136-138 Kodeksu karnego

Art. 136: „§ 1. Kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dopuszcza się czynnej napaści na głowę obcego państwa lub akredytowanego szefa przedstawicielstwa dyplomatycznego takiego państwa albo osobę korzystającą z podobnej ochrony na mocy ustaw, umów lub powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych,

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dopuszcza się czynnej napaści na osobę należącą do personelu dyplomatycznego przedstawicielstwa obcego państwa albo urzędnika konsularnego obcego państwa, w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 3. Karze określonej w § 2 podlega, kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej publicznie znieważa osobę określoną w § 1.

§ 4. Kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej publicznie znieważa osobę określoną w § 2,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”.
Art. 137: „[...] kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwa obcego, wystawione publicznie przez przedstawicielstwo tego państwa lub na zarządzenie polskiego organu władz [podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku]”.
Art. 138: „§ 1. Przepisy [powyższe] stosuje się, jeżeli państwo obce zapewnia wzajemność [tzn. jeżeli w państwie obcym analogiczne czyny skierowane przeciwko przedstawicielom RP, bądź polskim symbolom państwowym są karalne na gruncie prawa tego państwa obcego]”.

Incydent czechosłowacki z 1981 roku

W 1981 roku funkcjonariusze czechosłowaccy zatrzymali na ulicy oznaczony odpowiednio samochód, należący do brytyjskiej misji dyplomatycznej. Następnie wybili w nim szybę i użyli gazu łzawiącego w stosunku do pasażerów. Niezależnie od przyczyny, akcja ta stanowiła oczywiste i rażące naruszenie prawa międzynarodowego.










©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna