Makroekonomia związki między podmiotami w gospodarce jako całości



Pobieranie 253,47 Kb.
Strona1/3
Data25.02.2019
Rozmiar253,47 Kb.
  1   2   3

Makroekonomia

Makroekonomia - związki między podmiotami w gospodarce jako całości

Obszary zainteresowań:


  1. Wzrost gospodarczy (wskaźniki, koniunktura)

  1. Inflacja

  1. Bezrobocie

  1. Polityka gospodarcza

Systemy gospodarcze

Kierowane (Kuba, Korea Pół.) Samoregulujące się (wolny rynek)

-bezpośrednia ingerencja państwa -regulują niezależne wskaźniki gospodarcze

-środki finansowe “nisko” zgromadzone


W praktyce dzisiaj - systemy mieszane z aktywną rolą państwa ograniczoną głównie do przeciw działania - rynek głównie
System gospodarczy:

  1. Sfera realna - zasoby materialne kraju

  1. Sfera regulacyjna - składniki niematerialne produkcji, podziału i konsumpcji (sfery - Jonasz Kornai)

  1. Działalność materialna i niematerialna - inwestycje, oszczędności, konsumpcja, proces wytworzenia, wielkość i struktura zatrudnienia

Systemy tworzy się po to aby zwiększać GNP, ich funkcjonowanie zależny od polityków należących do różnych szkół.


Szkoła klasyczna (XVIII-XIX w.):

  1. Gospodarka sama dochodzi do równowagi (w długim okresie czasu ceny i płace są bardzo elastyczne). Produkcja w długim okresie czasu znajdzie się na etapie potencjalnym. Jeśli jest bezrobocie - spadek płac - obniżenie kosztów - większe zatrudnienie - spadek cen - większy popyt - równowaga.

  1. Istnieje tylko bezrobocie naturalne - rynek pracy w stanie równowagi.

  1. Rząd nie powinien ingerować w gospodarkę - jest tylko “stróżem nocnym”.

  1. Brak uwagi dla zjawisk mikroekonomicznych

Szkoła neoklasyczna (1871-1936):

  1. Uwaga poświęcona mikroekonomii.

  1. Teoria równowag cząstkowych.

  1. Analiza konkurencji doskonałej i niedoskonałej

  1. ‘29-’33 - Wielki kryzys - monopole i ich dyktando cenowe, szybki rozwój spółek, zmiana warunków konkurencji, płace i ceny mniej elastyczne - wolne reakcje popytu, długie utrzymywanie się bezrobocia.

  1. Brak ingerencji państwa w gospodarkę.


Szkoła Keynes’a (‘36-’70) dziś - post- i neokensizm:

  1. Inna ocena makroekonomii - narzędzia oddziaływania.

  1. Rozważa tylko czas krótki - odrzuca elastyczność cen i płac, permanentny stan równowagi, nie konkurencyjna gospodarka, bezrobocie rzeczywiste, za mały popyt.

  1. Produkcja jest określana przez globalny popyt, który ma charakter autonomiczny (niezależny od dochodu).

  1. W gospodarce występują efekty mnożnikowe - odpowiedź na łączny popyt - produkcja zależy wyłącznie od popytu.

  1. Zmiany ilości pieniądza wpływają na kształtowanie się wielkości produkcji.

  1. Występuje bezrobocie przymusowe (krótki okres czasu).

  1. Istnieje możliwość wykorzystania polityki fiskalnej (dochodowej) i monetarnej uregulować popyt do zwiększonej wielkości produkcji.

  1. Wprowadzenie zasiłków dla bezrobotnych.

  1. Załamanie się w 70’ - stagflacja (inflacja + stagnacja) i slumpflacja (inflacja i spadek). Krytyka: za mało o teorii inflacji ograniczył się do nacisku na czynniki popytowe (do inflacji może dojść nie tylko przy zwiększonym popycie), niedostatecznie uwzględnił politykę pieniężną (podporządkował ją budżetowej), rozbudowa sektora publicznego (deficyt budżetowy). W połowie 80’-tych zaczęto wracać do Keynesa - post - i neokensiści.


Szkoła monetarystów:

  1. W połowie 70’ teoria ilościowa - w długim okresie czasu przy innych warunkach nie zmienionych zmiana ilości pieniądza w gospodarce prowadzi wyłącznie do zmiany cen - pieniądz ma w gospodarce tylko znaczenie neutralne tzn. dychotomia klasyczna = zmiana ilości pieniądza wywołują tylko zmiany nominalne.

  1. Ceny i płace są w miarę elastyczne, gospodarka sama się reguluje.

  1. Państwo nie powinno interweniować, jeśli już to od strony podaży - instrumenty monetarne.

  1. Rozważają czas krótki, ale i długi - wówczas rynek pracy jest w równowadze (są jednostki nie chcące pracować).

  1. OK jeśli wiadomo ile będzie pieniądza, obecnie nie można utrzymać określonego poziomu podaży pieniądza i nie jest możliwe określenie idealnej podaży pieniądza.


Szkoła podaży:

  1. Należy wykorzystywać narzędzia polityki fiskalnej aby pobudzić podaż

  1. Za niską produkcje odpowiadają zniechęcające podatki dochodowe - Laffer pokazał zależność między podatkiem a wpływem do budżetu.

  1. Tylko długi okres czasu.


Szkoła racjonalnych oczekiwań:

  1. Dotyczy makroekonomii i przyjmuje, że uczestnicy rynku formułują swoje oczekiwania na podstawie wielkości i w oparciu o politykę jaką lansuje dany kraj. Weryfikują poglądy w oparciu o wiedzę zyskaną na rynku.

  1. Należy przekazywać rzetelne informacje o sytuacji gospodarczej kraju - nie można zmieniać polityki w krótkim okresie czasu.


Neokensiści:

  1. W gospodarce występuje stan permanentnej nierównowagi.

  1. W krótkim okresie czasu występuje mała elastyczność cen i płac, ale jeśli już to do góry.

  1. Należy zwrócić uwagę na niestabilność sektora prywatnego.

  1. Proces dochodzenia gospodarki do równowagi jest bardzo długi, w krótkim okresie czasu mogą występować duże szoki np. bezrobocie.

  1. Neutralność pieniądza w krótkim okresie czasu.

  1. W krótkim okresie czasu jest możliwa wymienialność między bezrobociem a inflacją.

  1. W krótkim okresie czasu państwo musi przeciwdziałać kryzysom poprzez politykę fiskalną (podatki i wydatki).

  1. Polityka pieniężna (fiskalna) oddziaływuje głównie na popyt.


Postkensiści:

  1. Głównie opiera się na polityce fiskalnej.

  1. Zachęcają do inwestycji.

  1. Im wyższy udział sektora państwowego w gospodarce tym wyższa skuteczność polityki skali makroekonomicznej.

  1. Podkreślają rolę państwa w podziale dochodu narodowego.

  1. Często nie podaż pieniądza determinuje popyt, ale odwrotnie.

  1. Państwo ma nieograniczoną kontrolę podaży pieniądza.

  1. Wprowadzanie ostrej polityki pieniężnej przez Bank Centralny ogranicza popyt, a jeśli ceny są lepkie prowadzi to do recesji.

  1. Główna rola banku sprowadza się do podtrzymywania stabilności rynków finansowych.


Nowa szkoła klasyczna w makroekonomii (R. Lucas - noblista):

  1. Gospodarka natychmiast się równoważy - doskonała elastyczność ceni płac.

  1. Oparta na racjonalnych założeniach polityka państwa - jasność w jakim okresie czasu jest prowadzona.

  1. Ingerencja państwowa jest zbędna i niewłaściwa.

Dziś zgodność w dwóch rzeczach:



  1. Obniżenie podatków pobudza inflację.

  1. Ograniczanie cen i płac źle wpływa przy walce z inflacją.




Szkoły

Makroekono-miczne



Źródła niestabilności

w gospodarce



Oczekiwania

Podmiotów

Gosp.


Dostosowania

Pojęcie

równowagi



Dominujące normy

czasowe


Rola polityki

dochodowej












ceny

Rynek










Ortodoksyjni kensiści

Zmiany wydatków autonomicznych

Adaptacyjne

stałe

Stałe

Gospodarka jest zawsze poniżej poziomu potencjalnego (monopole i bezrobocie przymusowe)


Krótki okres

Zwiększanie dochodu podmiotów

Ortodoksyjni monetaryści

Fluktuacje (zakłócenia) rynku pieniądza

Adaptacyjne

Elastyczne

Do równowagi

W długim (nawet w krótkim) opróżnianie rynku po stałej cenie ustalonej

Długi okres (ale nie odrzucają krótkiego)

W długim okresie zakłóca, w krótkim - bez znaczenia

Nowi klasycy

Fluktuacje (zakłócenia) rynku pieniądza

Racjonalne

Super giętk.

Mocno reaguje

Rynek sam dochodzi przy naturalnej stopie bezrobocia

Długi czas w ekonomii

Bez znaczenia lub przeszkadza

Realny cykl koniunkturalny

Zmiana technologii (zwykle wzrost podaży)

Racjonalne

Super giętk.

Mocne działania

Rynek sam dochodzi przy naturalnej stopie bezrobocia

Czas długi

Bez znaczenia lub przeszkadza

Neokensiści

Wstrząsy popytowe

Racjonalne

Stały

Powoli dochodzi do równowagi

Równowaga może być z niewielką stopą bezrobocia

Przeważnie krótki

Przeważnie negatywna

Austryjacka

Zakłócenia gospodarki pieniężnej

Rozsądne

Giętki

Bardzo mocny

Tendencja gospodarki w kierunku równowagi

Czas krótki i długi

Szkodliwa


Wydatki autonomiczne:

  • są to wydatki nie związane z dochodem

  • np. zakupy na święta

  • inwestycje

  • wielkość eksportu

  • wydatki państwowe

Bezrobocie naturalne: - ci, którzy nie chcą pracować

Bezrobocie przymusowe: - ci, którzy nie mogą znaleźć pracy
Stan koniunkturalny gospodarki określają:



Produkt narodowy brutto (GNP, PKB):

  • jest to pieniężny wyraz wartości rynkowej (bieżącej) wszystkich dóbr i usług finalnych wytworzonych w danej gospodarce w określonym czasie (zwykle rok)

  • strumień (wartość rynkowa produkcji wymaga ciągłej obserwacji)

  • mierzony jest za pomocą cen bieżących (łącznie z inflacją)

  • przez obywateli danego państwa jest wytwarzany niezależnie, gdzie jest zainwestowany majątek

  • liczą się dobra finalne - trafiające do ostatecznych użytkowników (liczy się tylko raz)

  • jedna z lepszych miar

  • wady GNP: brak inflacji (patrz deflator), należy uwzględnić zmiany ludności, nie oddaje rzeczywistego majątku kraju

Trzy metody liczenia GNP:

  1. Suma wydatków podmiotów gospodarczych (gospodarstw domowych, przedsiębiorstw i państwa)

  1. Suma całkowitych dochodów (płace i zyski)

  1. Suma wielkości produkcji wytwarzanej w różnych gałęziach - poprzez wartość dodaną aby uniknąć wielokrotnego liczenia tej samej wartości (przychody - koszty)

Wynik z tych metod jest tożsamy, ale nie musi być ten sam.
Deflator: - wyraża koszt nabycia dóbr i usług finalnych do kosztu nabycia w roku bazowym, mierzy stopę inflacji
nominalny GNP

Deflator =

realny GNP (wyrażony w cenach stałych
GNP per capita (na mieszkańca): - mierzy dochody mieszkańców.

W GNP jest zawarta amortyzacja - restytucja majątku.


Produkt narodowy netto (NNP, PNN):

  • NNP=GNP - amortyzacja

  • odzwierciedla rzeczywistą wartość produkcji

  • względnie dobry wskaźnik, ale częściej stosuje się GDP

Produkt krajowy brutto (GDP, PKB):

  • uwzględnia lokalizację czynników wytwórczych - mierzy produkcję na terenie danego kraju

  • nie obejmuje wartości netto, które tworzą obywatele poza granicami


Popyt globalny:

Wskaźnik dobrobytu ekonomicznego netto (DEN, ang. NET) – próba włączenia do PNB działalności nierynkowych efekty zewnętrzne, działalność nierynkowa gospodarstw domowych, czas wolny, “szara strefa” – trudne do precyzyjnego oszacowania.



Sposób liczenia PKB:

Od strony wydatków

Od strony przychodów

  • eksport netto (eksport - import)

  • zmiana stanu zapasów na cele inwestycyjne

  • konsumpcja

  • inwestycje

  • wydatki państwa

PKB w cenach czynników produkcji = PKB w cenach rynkowych - Podatki pośrednie + Subsydia

PKB = PNB – dochody netto z tytułu własności za granicą

PNN = PKB – amortyzacja

DN = PNN – podatki pośrednie
Wydatki mieszkaniowe - jedyne inwestycje gospodarstw domowych

Determinanty: -popytowa (Keynes) - popyt decyduje o podaży (produkcji)

-podażowa (Say) - podaż podaje popyt
Sp = (Y + V + F + N - T) - C Sp - oszczędności prywatne Y - dochód

V - dochody z czynników produkcji i płatności transferowych z zagranicy

Sp = YD - C F - transfery z sektora państwowego do prywatnego N - odsetki od długu państwowego

T - podatki C - konsumpcja

Sr = -NX - V YD - dochód rozporządzalny



NX - eksport netto I - inwestycje

Sg = T - F - N - G Sr - oszczędności reszty świata



Sg - oszczędności państwa G - wydatki państwa na konsumpcje

I = S = Sp + Sg + Sr


Y (PKB) = C + I + G + X
Wydatki PKB = C + I = DN
DN = C + S DN - dochód narodowy
z tego: I = S
Sg = -(M + B) -zmiana ilości pieniądza (M) i zmiana ilości obligacji (B) są równe oszczędnościom rządowym
Sp = I + M + B - jw. tylko obligacje w rękach prywatnych
Wartość dodana: przyrost wartości danego dobra w wyniku procesu produkcji

Rozporządzalne dochody osobiste są to dochody po korekcie o podatki bezpośrednie i płatności transferowe – od nich zależą wydatki i oszczędności gospodarstw domowych.
B – płatności transferowe, Td – podatki bezpośrednie, Te – podatki pośrednie
Produkcja potencjalna: produkcja jaką wytworzyła by gospodarka, gdyby wszystkie czynniki produkcji zostały w pełni wykorzystane.

Krańcowa skłonność do konsumpcji wyraża jaką część dodatkowego dochodu rozporządzalnego gospodarstwa domowe przeznaczyłyby na konsumpcję.

Popyt inwestycyjny: oznacza planowane przez przedsiębiorstwa powiększenie zasobów kapitału trwałego i stanu zapasów.

Równowaga krótkookresowa występuje wtedy gdy produkcja rzeczywista jest równa popytowi globalnemu.

Mnożnik stosunek zmiany produkcji do powodującej ją zmiany wydatków autonomicznych.
Model krótkookresowy wg Keynesa:

wydatki C + I



C


I
a

Y
I - inwestycje mają charakter autonomiczny

a - popyt autonomiczny
C = a + bY gdzie b - krańcowa skłonność do konsumpcji (b = dC/dY) - tg kąta pomiędzy C a Y
b + s =1 gdzie s - krańcowa skłonność do oszczędzania (s = dS/dY)

wyd.


S

I

Y



Y - równowaga

W = C + I = a+ bY + I = Y


a + bY + I = Y to:


wydatki 45o

C + I



C + I’


Y
- efekt mnożnikowy

Paradoks zapobiegliwości: - gdy gospodarstwa domowe chcą zaoszczędzić więcej, rosną inwestycje, rośnie produkcja, rosną dochody gospodarstw domowych - gdy rosną dochody, rosną wydatki - gdy gospodarstwa domowe chcą zaoszczędzić więcej, więcej wydają !

(zmiana oszczędności zmienia Y równowagi, ale w dalszym ciągu I = S)
Polityka fiskalna (budżetowa) – polityka w zakresie wydatków państwa i podatków.

Polityka stabilizacyjna – działania państwa zmierzające do utrzymania wielkości produkcji blisko poziomu zapewniającego pełne wykorzystanie czynników wytwórczych (pełne zatrudnienie).

Deficyt budżetowy = G – NT (nadwyżka wydatków państwa nad dochodami).

Dług publiczny(narodowy) – suma pożyczek pozostałych do spłacenia państwu.
dlatego - wprowadzenie lub zwiększenie podatku zmniejsza nachylenie AD
Mnożnik zrównoważonego budżetu – mechanizm polegający na tym, że wzrostowi wydatków państwa, któremu towarzyszy taki sam wzrost podatków, powoduje zwiększenie produkcji.
mnożnik =
wydatki

państwa, NT – podatki netto jako dochody państwa

podatki netto

G = const


dochód, produkcja

S + NT = G + I – z ruchu okrężnego, czyli S – I = G –NT - wzrost wydatków państwa (G) prowadzi do zwiększenia produkcji zapewniającej równowagę, również wpływy podatkowe (NT) wzrastają; mimo tego deficyt wzrasta (ew. nadwyżka maleje) ponieważ I jest niezależne od Y, wzrośnie tylko S przy wzroście I – lewa strona równania wzrośnie czyli musi wzrosnąć również prawa – deficyt.



(przy danym poziomie G wzrost podatków prowadzi do zmniejszenia Y i deficytu budżetowego)
Automatyczny stabilizator – mechanizm zmniejszający podatność PNB na wstrząsy (podatek dochodowy, podatek od wartości dodanej – VAT, zasiłki dla bezrobotnych, rolę automatycznego stabilizatora gospodarki spełnia też import).
NX = X – Z - bilans handlowy (eksport netto) = eksport – import

Z – import zależy od dochodu

X, Z X – eksport jest autonomiczny
Y

NX

Y


NX
mnożnik gospodarki otwartej =
warunek równowagi dla gospodarki otwartej -
Odpływy (lewa strona) z ruchu okrężnego są równe dopływom (prawa strona).



  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna