Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona34/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   30   31   32   33   34   35   36   37   ...   159

Daktylowie (gr. Daktyla/, łac. Dactyli) mit. frygijskie demony mieszkające w górach Idą, którym przypisywano wynalezienie sposobu ob­róbki żelaza. Nazwę ich wyprowadzano od wy­razu gr. daktylos palec, w związku z ich zręcz­nością jako rzemieślników. Łączono ich z kul­tem bogini Kybele, zwłaszcza z jej kultem w gó­rach Idą na Krecie; wymieniano D. od trzech do dziesięciu.

Dalion 1. (III w. p.n.ę.) geograf, podróżnik, który miał pierwszy zbadać kraje poza Meroe (zob.) i opisał je w dziele o Etiopii. 2. snycerz /gemm z okresu wczesnego cesarstwa. Dzieła jego zna/dują się w muzeach we Florencji i w Ha­dze. Imię D. odczytują niekiedy jako Allion.

Dalmacja (Dalmatid) kraina leżąca wzdłuż wschodniego wybrzeża Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Illirii, z głównym miastem Delminium. Mieszkańcy D. zajmowali się rybo­łówstwem, uprawą roli i hodowlą bydła. Od r. 27 n.e. D. stała się prowincją rzymską.

Damagetos poeta grecki, epigramatyk (III w. p.n.e.); w wielu jego epigramach odzywają się echa wojny Związku Achajskiego z Etolskim (r. 220-217 p.n.e.)..



Damasandra zob. Lais 2.

Damascus zob. Damaszek.

Damasias archont ateński, który z chwilą za­kończenia kadencji swego archontatu (w r. 582 p.n.e.) zatrzymał swój urząd na rok następny i dopiero w trzecim roku został go pozbawiony. W wyniku tego zamachu stanu zreformowano kolegium archontów, wprowadzając doń dwu przedstawicieli warstwy rzemieślniczej.



Damasippus 1. zwolennik Mariusza, prześla­dujący członków partii sullańskiej; po zwycię­stwie Sulli został skazany na śmierć. 2. filozof, cynik znany jedynie z satyr Horacego.

Damastes 1. mit. rozbójnik attycki pokonany przez Tezeusza. 2. D. z Sigejon (V w. p.n.e.) logograf, autor dzieła Peri pojeton kaj sofi-ston (O poetach i sofistach) oraz pism geo-graficzno-historycznych, w których wzorował się na Hellaniku i Herodocie. Pisma jego za­ginęły.



Damaszek (gr. Damaskós, łac. Damascus) sta­rożytne miasto w części'Syrii zwanej Celesyrią,

175


Dantyszek Jaa

nad rzeką Chryzorroas, podbite przez Dawida, potem kolejno przez Asyryjczyków, Persów, Aleksandra W. i wreszcie przez Rzymian. Sły­nęło z pięknych ogrodów i drzew owocowych, od czasów Dioklecjana zaś z wyrobu broni.



danmum łac. w prawie prywatnym oznacza:

szkodę, uszczerbek poniesiony na części lub całości majątku. D. było brane pod uwagę głó­wnie jako przedmiot obowiązku odszkodowania lub jako powód powstania obowiązku zabezpie­czenia zapłaty odszkodowania na wypadek po­wstania szkody. Takim zabezpieczeniem była cautio dawni iitfectl (przyrzeczenie zapłaty od­szkodowania za ewentualną szkodę), której mógł się domagać właściciel nieruchomości zagrożonej przez możliwość zawalenia się budowli stojących na. gruncie sąsiednim. Przy odszkodowaniach wynikających z kontraktów rozróżniano d. emer-gens, rzeczywiście poniesioną szkodę, od lucrum cessans, utraconego, a spodziewanego, zysku. Odpowiedzialność za tzw. d. iniura datum (za­winione, bezprawne uszkodzenie cudzej rzeczy) uregulowane było przez lex Aąmlia. Wg tej ustawy, uszkodzenie musiało nastąpić przez bez­pośrednie fizyczne oddziaływanie na substancję rzeczy — d. corpore corpori datum — przez urere, frangere, rumpere. Pretor udzielał jednakże skar­gi również w wypadku uszkodzenia rzeczy przez pośrednie działanie a także w wypadku takiego pozbawienia rzeczy, które było równoznaczne z jej zniszczeniem.



Damofilos 1. malarz i twórca rzeźb terakoto­wych współpracujący, wg Pliniusza, z Gorgasosem w Rzymie przy dekoracji świątyni Cerery (założonej w r. 493 p.n.e.) w pobliżu Circus Maximus. 2. bogaty właściciel ziemski na Sy­cylii, którego okrucieństwo w stosunku do nie­wolników wywołało ich bunt (r. 140 p.n.e.);

powstanie rozszerzyło się na cały kraj.

Damofon z Messany rzeźbiarz grecki znany jedynie z przekazów literackich, któremu Elej-czycy powierzyli konserwację posągu Zeusa Olimpijskiego; twórca szeregu posągów kulto­wych dla swego miasta rodzinnego, jak: Matki Bogów, Artemidy Lafria, grupy Asklepiosa z sy­nami, Apollina i in. W archaicznej technice akrolitycznej D. wykonał posąg Afrodyty. Dzia­łalność D. przypadała prawdopodobnie na pier­wszą poł. II w. p.n.e.

Damokles dworzanin tyrana Syrakuz Dionizjosa Starszego (405-367 p.n.e.). Wg znanej anegdoty, gdy pewnego dnia wychwalał szczęście

tyrana, Dionizjos kazał mu zająć swe miejsce i wydał dla niego wspaniałą ucztę, w czasie której D. ujrzał nad swoją głową ostry miecz zwisający z sufitu, zawieszony na cienkim wło­sie—symbol niepewności i niebezpieczeństw grożących stale człowiekowi potężnemu i bo­gatemu.



Damokrates (Servi!ius Danwcrates) wyzwole­niec Marka Serwiliusza, lekarz z czasów Nerona i Wespazjana; spisywał recepty lekarskie w try-metrach jambicznych.

Damon muzyk i sofista ateński, przyjaciel i może nauczyciel Sokratesa i Peryklesa.

Damon i Fintias filozofowie pitagorejscy z Syrakuz za czasów Dionizjosa Młodszego, sławni z łączącej ich przyjaźni.



Danae zob. Akrisios.

Danaidy mit. 50 córek króla Argos, Danaosa, które zostały przemocą, wbrew woli ojca, wydane za swych braci stryjecznych, synów króla Egiptu, Ajgyptosa. Na rozkaz ojca wszystkie z wyjątkiem Hypermestry, która oszczędziła swego męża Lin-keusa, zabiły swych mężów w noc poślubną. Za karę zostały wtrącone do Tartaru, gdzie bez przerwy musiały napełniać wodą beczki bez dna.



Danaos mit. król Argos, brat króla Egiptu, Ajgyptosa, który go pozbawił tronu i wypędził z ojczyzny; osiadł w Grecji i został królem Argos. Zob. Danaidy, Gelanor.

Danaowie (gr. Danaój, łac. Danat) mieszkańcy Argos, wywodzący się od jego założyciela, Da­naosa; nazwa ta oznaczała szczególnie Greków walczących pod Troją. U poetów rzymskich obejmuje wszystkich Greków, podobnie jak na­zwa Argni.



Danaster dziś Dniestr; pierwotnie Tyras, rzeka wypływająca z Karpat; przepływała Sarmację i Dację i wpadała do Morza Czarnego w po­bliżu miasta Tyras.

Dantiscus zob. Dantyszek.

Dantyszek Jan (Dantiscus, 1485 -1548) rodem z Gdańska, prawdziwe nazwisko Plachsbinder, poeta polsko-łaciński, uczeń Pawła z Krosna;

brał również czynny udział w życiu dyplomatycz­nym, co znalazło oddźwięk w jego poezji. Był sekretarzem Zygmunta I, potem posłem na dworze Maksymiliana, przez którego został wy­różniony jako poeta laweatus. Trzykrotnie po­słował do Karola V. Był autorem utworów epickich w heksametrach, w których opisywał wypadki historyczne, napisał epitalamium na



Danubius

176


zaślubmy Zygmunta Augusta z Barbarą, wiersz z okazji kongresu wiedeńskiego (Congressus trium regum, Wiedeń 1515), broszurę polityczną w formie elegii: De nostrorum temporum calami-tatibus sllva (1529). Pisał też elegie erotyczne, drobne wiersze, hymny. W r. 1531 został bisku­pem chełmińskim, w r. 1538 warmińskim.

Danubius (Danwius) dziś Dunaj; największa, wg starożytnych, rzeka w Europie, oddzielała Germanię od Recji i Noricum, Pannonię od Dacji, Dację od Mezji; wpadając do Morza Czarnego tworzyła 7 ujść. Nazwą D. obejmo­wano pierwotnie górny biąg rzeki, dolny bieg nosił nazwę Hister, Ister (gr. Istros).

Dardani starożytny szczep illiryjski, zamiesz­kujący tereny na północ od Macedonii (dzisiej­sza Serbia); od początku IBfw. p.n.e. stworzyli silne królestwo, podbite przez Rzymian w I w. p.n.e.

Dardania górzysta kraina położona nad gór­nym biegiem rzeki Margus, między Mezją i Ma­cedonią, obfitująca w pastwiska i kopalnie. Po podbiciu przez Rzymian utworzyła wraz z Me­zją prowincję nazwaną Dacia Mediterranea, pod­legającą prefektowi Illirii.

Dardanos1 1. mit. syn Zeusa i Elektry z Ar­kadii, protoplasta Trojan, a przez to i Rzymian;

przywędrował z Arkadii do Frygii, gdzie w Troa-dzie założył miasto Dardania. 2. wyzwoleniec i doradca Gajusza Fumiusa, przyjaciela Cy-cerona.



Dardanos2 miasto nad Hellespontem na pd. od Abydos; tu Ateńczycy odnieśli zwycięstwo nad Spartanami w czasie wojny peloponeskiej, a Rzymianie zawarli pokój w czasie pierwszej wojny z Mitrydatesem.

darejek (gr. darejkós) złota moneta perska wybita po raz pierwszy za Dariusza I.

Dares 1. mit. jeden z towarzyszów Eneasza. 2. D. Phryglus, kapłan trojański znany z Iliady, rzekomy autor dzieła o upadku Troi, które w rzeczywistości było zapewne greckim ćwicze­niem retorycznym z I w. p.n.e. Zachowane w przekładzie łacińskim z V w. n.e. pt. De ex-cidio Troiae. Zawiera szereg „poprawek" do Homera. W średniowieczu cieszyło się powo­dzeniem i było głównym źródłem literatury średniowiecznej na temat upadku Troi.

Dariusz (gr. Darejos, łac. Darius) imię kilku królów perskich: 1. D. I. syn Hystaspesa, król Persji (522 - 485 r. p.n.e.), wprowadził spokój w państwie wstrząsanym buntami po śmierci

Kambyzesa, zreorganizował swą wielką monar­chię, podbił Indie, zawładnął Tracją i Macedonią. Wyprawa na Scytów w r. 512, przedsięwzięta znad dolnego Dunaju, zawiodła wprawdzie D. w głąb Ukrainy, ale nie doprowadziła do pod­bicia tego ludu. W r. 494 stłumił powstanie miast jońsidch wspierane przez Ateny i Eretrię, a w r. 492 zamierzał podbić Grecję, wysyłając do Europy swego krewnego Mardoniusza ze znaczną armią, która uległa rozbiciu wskutek burzy u skalistego przylądka Atos. D. wysłał posłów do wszystkich miast greckich z żądaniem, aby na znak uległości przysłały mu ziemię i wo­dę. Ateny i Sparta odrzuciły to żądanie i za­mordowały posłów, inne miasta poddały się woli króla perskiego. Druga wyprawa wysłana przez D. na Grecję zakończyła się zwycięstwem Ateńczyków pod Maratonem w r. 490 p.n.e. 2. D. II Notos, syn Artakserksesa Długorękiego i jego faworyty, po zamordowaniu swoich braci zajął tron w r. 424 p.n.e. Dowódcy jego odnieśli szereg zwycięstw nad okolicznymi krajami. Po­ślubił Parysatis, z którą miał synów: Artakser­ksesa Mnemona i Cyrusa Młodszego. 3. D. III Kodoman, ostatni król Persji (336 - 330 r. p.n.e.), został pokonany przez Aleksandra W. w bitwach pod Issos (w Syrii pn.) w r. 333 oraz pod Gau-gamelą w r. 331. Został zamordowany przez swego satrapę Bessosa.



Daskon wg -tradycji Syrakuzańczyk, który za­łożył Kamarinę, kolonię syrakuzańską (pół. VIIw. p.n.e.).

Datames dowódca wojsk króla perskiego Ar­takserksesa Mnemona; za zbuntowanie się prze­ciw niemu został zabity w r. 362 p.n.e.

Datis Med z pochodzenia, dowódca wojsk Dariusza I, pokonany wraz z Artafemesem przez Ateńczyków pod Maratonem w r. 490 p.n.e.

Daulis dziś Daulia; miasto w Fokidzie leżące przy drodze z Orchomenos do Delf, na wysokiej skale, silnie ufortyfikowane, znane z mitu o Tereusie, Prokne i Filomeli.

Dauni mieszkańcy północnej części Apulii, zw. Daunia, przez poetów identyfikowani z Ru-tulami.

Daunia starożytna nazwa nadawana przez Greków Apulii i w tym samym znaczeniu uży­wana przez poetów rzymskich.

Daunus mit. legendarny król Apulii. Tak na­zywał się również (wg Wergiliusza) ojciec króla Rutulów, Turnusa.

de morftds nil nisi bene

177


Decii

de mortois nil nisi bene (lub de nwrtuis aut bene aut nihtt) łac. o zmarłych należy mówić tylko życzliwie. Powiedzenie to przypisywano Chitonowi, zaliczanemu do Siedmiu mędrców greckich.



Dea Dia mit. bóstwo czczone przez bractwo arwalów (zob. Arvales fratreś).

Decebalus król Daków, przez szereg lat zwy­cięsko opierał się Rzymianom usiłującym, za Domicjana (r. 85 - 89), podbić Dację. Dopiero Trajan w dwu kolejnych wojnach pokonał go, a całe państwo Daków przyłączył do imperium rzymskiego; D. w r. 106 n.e. odeoral Bobie żyde. Wypadki te zostały przedstawione na kolumnie Trajana w Rzymie.

December (od łac. decem dziesięć) nazwa gru­dnia w kalendarzu rzymskim, pochodząca z cza­sów, gdy rok rzymski rozpoczynał się l marca.

decemyiri łac. kolegium urzędnicze składające się z 10 członków, a mianowicie: 1. d. legibus scribundis, komisja wybrana w r. 451 p.n.e. w celu ułożenia praw (zob. Prawo dwunastu tablic). 1. d. agris metiendis dMdendisaue, ko­misja wyznaczająca działki gruntu kolonistom. 3. d. stlitibus (litibus) iudicandis, kolegium sę­dziowskie występujące od r. 289 p.n.e.; zajmo­wało się procesami dotyczącymi spraw wolności i obywatelstwa. 4. d. sacris faciundis, kolegium kapłanów, stróżów i komentatorów ksiąg sybi-Ilióskich. 5. komisje przeprowadzające układy i traktaty pokojowe, jałc np. komisja po pierw­szej wojnie punickiej.

Decentius Magnus kuzyn uzurpatora Magnen-cjusza, przyjął od niego tytuł Cezara w r. 350 n.e. i objął dowództwo nad wojskami w Galii;

po śmierci Magnencjusza popełnił samobójstwo w r. 353 n.e.



Decetia dziś Decize; miasto w kraju Eduów nad rzeką Liger.

Deciani nazwisko rzymskie utworzone od nazwiska rodu Decjuszów na znak adoptacji. 1. Cailis Appuleius Decianus, trybun ludowy z r. 99 p.n.e., wskutek wniesienia skargi na Waleriusza Flakkusa i trybuna Furiusza musiał uciekać z Rzymu. 2. syn poprzedniego, ekwita, znany z nadużyć w Pergamonie. 3. Catus D. prokurator w Brytanii za panowania Nerona, z powodu nadużyć i gwałtów wywołał bunt wśród Brytanów i musiał uciekać przed nimi do Galii.

Decidii ród rzymski pochodzenia plebejskiego. 1. Lucius Decidius Saxa, Hiszpan z pochodzenia,

najpierw zwolennik Cezara, uczestnik bitwy pod Parsalos, później walczył pod Mutiną, w r. 43 p.n.e. po stronie Antoniusza. Zginął w bitwie z Fartami jako namiestnik Syrii w r. 40. 2. brat poprzedniego, kwestor Syrii.



Decii Decjusze, ród rzymski pochodzenia plebejskiego. 1. Publius Decius Mus, jako trybun ludowy w r. 343 p.n.e. uratował wojsko rzym­skie otoczone przez Samnitów. W r. 340 jako konsul odniósł zwycięstwo nad Latynami pod Wezuwiuszem, nad rzeką Veseris. W bitwie tej zginął, wg legendy bowiem w zamian za zwy­cięstwo ofiarował swoje życie bogom podziem­nym (zob. devotió). 2. syn poprzedniego, o tym samym imieniu, konsul kilkakrotny od r. 312 p.n.e., w r. 309 walczył przeciw Samnitom pod dowództwem dyktatora Papiriusza Kursora, w r. 308 uczestniczył w wojnie przeciw Etruskom. W r. 300 uzyskał dla plebejuszów dostęp do pontyfikatu. Zginął w bitwie z Galami pod Sentinum w r. 295. Wg legendy podobnie jak • ojciec poświęcił swoje życie dla uzyskania zwy­cięstwa. 3. syn poprzedniego, tego samego imienia, konsul w czasie wojny z Pyrrusem, wg legendy zginął w bitwie pod Ausculum w r. 279 p.n.e., w podobny sposób jak ojciec i dziad. 4. D. lubellius, dowódca załogi rzym­skiej w Regium w czasie wojny z Pyrrusem w r. 280 p.n.e.; nie pozwolił miastu pójść śla­dem Lokrów i poddać się Pyrrusowi, lecz zmusił je do pozostania po stronie rzymskiej. 5. D. Ma-gius, mieszkaniec Kapui; w czasie wojny z Hannibalem w r. 215 opierał się postanowieniu Ka-puańczyków, aby zbuntować się przeciw Rzy­mowi i przyjąć do miasta Hannibala. 6. Pu­blius D., trybun ludowy w r. 120 p.n.e., wymie­niany przez Cycerona jako zdolny mówca. 7. Całus Messius Qumtus D., cesarz rzymski w latach 249-251 n.e. W r. 245 cesarz Filip Arab wysłał go do Mezji przeciw Gotom, gdzie w r. 249 D. został obwołany cesarzem przez żołnierzy; pod Weroną pokonał i zabił Filipa. Walcząc przeciw Gotom, którzy wtargnęli do Tracji i Macedonii, zginął wraz z synem w bitwie pod Abrittus w r. 251. Za jego pano­wania wzmogły się bardzo prześladowania chrześcijan 8. prawdopodobnie brązownik rzym­ski, domniemany autor kolosalnej głowy ofia­rowanej przez konsula P. Lentulusa, ustawionej wraz z kolosalną głową Heliosa (z Kolosa Rodyjskiego) Charesa z Lindos w r. 57 p.n.e. na Kapitelu w Rzymie.

12 — Mata encyklopedia kultury antycznej

Decimii

178


deductio

Decimii Decimiusze, ród rzymski pochodzący z Samnium. — Caius Decimius pretor w r. 169 p.n.e., uczestnik misji dyplomatycznych na Kretę i do Egiptu.

Decimus (/ac. dosł. dziesiąty) rzymskie imię (praenomen) męskie, oznaczane skrótem D.

decretum /ac. nakaz, uchwała, wyrok lub orzeczenie pewnego organu jednoosobowego (np. urzędnika, sędziego itd.) wzgl. kolegium (np. senatu, augurów itd.). Decreta principiswyroki wydane przez cesarza w I instancji lub na skutek apelacji.

Decrianus architekt lub inżynier rzymski z czasów Hadriana (r. 117 -138 n.e.), na którego rozkaz D. przesunął w Rzymie kolosalny posąg Nerona z przedsionka Domus Aurea przed am­fiteatr Flawiuszy (Koloseum), aby opróżnić miejsce dla nowo budowanej świątyni Wenery i Romy. Imię D. występuje w późniejszych kodeksach w różnych formach: Dextrianus, Demetrianus, Dentrianus.

decuma tac. dziesięcina zboża, którą obowiąza­ny był oddawać państwu rolnik uprawiający tzw. ager publicus w Italii, a także każdy właści­ciel roli na Sycylii i w prowincji Azji, za czasów republiki rzymskiej.

decomana porta łac. główna brama w obozie rzymskim, naprzeciwko porta praetoria (zob. castrd).

decuria łac. 1. dziesiątka, oddział wojska zło­żony z 10 ludzi. 2. klasa, grupa, kolegium;

najczęściej w znaczeniu kolegium sędziów;

istniały d. senatorów, ekwitów i tribuni aerarii.

decurio {ac. 1. dowódca oddziału jazdy złożo­nego z 10 ludzi. 2. senator w municypium i w ko­lonii. 3. kierownik służby na dworze cesarskim, np. d. cubiculariorwn szef pokojowców cesar­skich.



decursio (decursus) łac. 1. ćwiczenia i manewry wojskowe urządzane w celu wyszkolenia rekru­tów; np. w II w. p.n.e. odbywały się, zwłaszcza w okresie wojennym bardzo często, nawet co 5 dni; August nakazał, aby odbywały się 3 razy w miesiącu. 2. defilada wojskowa odbywana z okazji uroczystości państwowych. 3. d. funebris pochód żałobny uzbrojonych oddziałów odby­wany dokoła stosu pogrzebowego wodza. Taki pochód przedstawiony jest na bazie kolumny Antonina Piusa, znajdującej się dzisiaj w Giardino delia Pigna w Watykanie.

Dedal (gr. Ddjdahs, tac. Daedalus) mit. syn Metiona lub Palamona; wnuk Eupalamosa,

prawnuk króla ateńskiego Ereehteusa, współ­czesny Tezeuszowi i Minosowi. Miał być ucz­niem Hermesa. Przypisywano mu zapoczątko­wanie w rzeźbie nowego stylu — przedstawiania postaci w ruchu i z otwartymi oczami. Uważa­no go również za wynalazcę różnych narzędzi:

siekiery, piły, poziomicy itp. Kiedy jego siostrze­niec i uczeń, Talos, wynalazł koło garncarskie, D. z zazdrości zabił go i dlatego musiał uciekać z Aten. Udał się na Kretę, gdzie znalazł schronie­nie na dworze króla Minosa, któremu zbudował w Knossos labirynt (zob.). Minos nie chciał pozwolić D. na powrót do ojczyzny. Architekt postanowił uciec i w tym celu zrobił dla siebie i dla syna, łkara skrzydła z piór spojonych woskiem. Kiedy szybowali nad morzem, łkar zbliżył się zbytnio do słońca. Wosk spajający skrzy­dła roztopił się i chłopiec runął do morza, które na pamiątkę jego śmierci nazwano łkaryjskim. D. udał się wg jednych podań do Italii, wg in­nych powrócił do Aten. Miał być założycielem rodu Dedalidów, do którego zaliczał się m. in. Sokrates.

dedicatio /ac. poświęcenie jakiejś rzeczy bogom, zwłaszcza poświęcenie świątyni, którego doko­nywał konsul, fundator świątyni lub dwaj przed­stawiciele ludu,. tzw. dmviri aedi dedicandae. Wyjątkowo — oddanie jakiejś budowli lub urzą­dzenia do użytku publicznego.

dediticii łac. 1. mieszkańcy kraju lub miasta, które toczyły wojnę z Rzymem i poddały się lub zostały zdobyte przez Rzymian. D. nie mieli żadnych praw publicznych i obywatelstwa. Nie mieli także swego prawa prywatnego i mogli posługiwać się tylko normami ius gentium. 2. najniższa kategoria wyzwoleńców, rekrutująca się spośród niewolników — byłych przestępców. Zakres ich wolności ograniczała lex Aelia Sentia. deductio łac. w prawie prywatnym rzymskim:

l. d. rei in iudlcium doprowadzenie procesu prywatnego do sformułowania istoty sporu i wyrażenia przez strony zgody na rozstrzygnięcie sprawy wyrokiem sędziego. 2. d. wcoris in do-mum mariti uroczyste wprowadzenie małżonki do domu męża, uważane za początek małżeń­stwa. 3. potrącenie z większej sumy, zwłaszcza przy procesach prowadzonych przez nabywcę majątku (bonorum captor) niewypłacalnego dłuż­nika. 4. d. seryitutis zastrzeżenie sobie służebności przez zbywcę nieruchomości, podobnie d. pig-noris zastrzeżenie sobie prawa zastawu; d. usus-fructus zastrzeżenie sobie użytkowania. 5. d.



defensor

179


Deksamenos z Chios

quae moribus f U zgodne ze zwyczajem wy­rzucenie ze spornej posiadłości w celu umożli­wienia odpowiednich kroków procesowych. 6. ponadto termin d. był używany w znaczeniu:

a) założenie kolonii, b) odprowadzenie kandy­data na urzędnika przez jego zwolenników z jego domu na Forum.



defensor iac. 1. rzecznik, obrońca, zwłaszcza w sądzie. 2. d. cwitatis, od r. 364 n.e. urzędnik mianowany przez cesarza, mający obowiązek bronić niezamożnych mieszkańców miasta przed uciskiem ze strony bogaczy i wpływowych oso­bistości. 3. defensores senatus wybrani przez senat w Konstantynopolu w połowie IV w. n.e. senatorowie, którzy mieli bronić członków senatu mających posiadłości ziemskie przeciwko szykanowaniu przez zarządców prowincji i po­borców podatków.

Deifobe (gr. Deifóbe) mit. córka Glaukosa, Sybilla Kumańska, która odprowadziła Eneasza do Hadesu.

Deifobos (gr. Deifobos) mit. syn Priama i Hekabe, jeden z pierwszych po Hektorze wojowni­ków trojańskich, po śmierci Parysa małżonek Heleny. Po zdobyciu Troi przez Greków został przez Helenę wydany Menelausowi i Odyseuszowi, którzy go zamordowali.

Deiotarus (gr. Dejotaros) 1. tetrarcha Galacji, sojusznik Rzymian, popierający ich w wojnie z Mitrydatesem, za co senat nagrodził go ty­tułem królewskim i przyłączeniem Małej Armenii do jego państwa. W wojnie domowej stanął po stronie Pompejusza i uczestniczył w bitwie pod Farsalos w r. 48 p.n.e. Cezar odebrał mu za to część jego królestwa, lecz zostawił tytuł królewski. W r. 45 p.n.e. wnuk D. Kastor oskar­żył go o uknucie spisku na życie Cezara. D. bronił Cyceron w zachowanej mowie Pro rege Deiotaro. D. zmarł w r. 42, w podeszłym wieku. 2. władca Paflagonii z laski Antoniusza, którego popierał w wojnie domowej z Oktawianem; na krótko przed bitwą pod Akcjum przeszedł na stronę Oktawiana.




1   ...   30   31   32   33   34   35   36   37   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna