Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona33/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   159

Cylicja (łac. Ciiicia, gr. Kilikfa) kraj w po-łudniowo-wschodniej części Azji Mniejszej, na południe od Kappadocji i Likii. Zachodnią część C. stanowiła C. Trachea, górzysty pół­wysep naprzeciw Cypru, wschodnią — C. Pedias, obejmująca wschodnie obszary aż po rzekę Lamos. Ważniejsze miasta: Korakesion (dziś Alaja), siedziba piratów; Hamaria, która dostarczała cedrów na budowę okrętów, Selinunt (dziś Selindi), Anemurion, Seleukeja, Kelenderis, miasta portowe. Mieszkańcy zaj­mowali się handlem morskim i uprawiali pi­ractwo. C. podbita przez Persów, weszła w skład ich państwa jako satrapia, wraz z Kappadocją i Kommagene, potem przechodziła kolejno pod władzę Aleksandra Wielkiego, Seleukidów, Lagidów, wreszcie dostała się pod panowanie Rzymian. W r. 64 p.n.e. została włączona do państwa rzymskiego jako prowincja. W latach 52-50 p.n.e. namiestnikiem jej jako prokonsul był Cycero. W okresie wojen domowych w Rzymie C. rozpadła się na szereg państw zależnych

cymbałom

169


Cyrena

od Rzymu. Od czasów Hadriana była prowincją cesarską. Słynęła z uprawy zboża, winnej lato­rośli, drzew oliwnych oraz z hodowli kóz, z któ­rych skór wyrabiano tuniki cylicyjskie.



cymbalum łac. (gr. kymbalon) starożytny instrument muzyczny perkusyjny, pochodzenia wschodniego, składający się z dwu jednakowych metalowych półkul wydrążonych dla akustyki i opatrzonych dokoła szerszym lub węższym płaskim brzegiem. Wydobywano dźwięk uderza­jąc półkulami jedną o drugą. Każda z półkul zakończona była pierścieniem służącym do trzymania instrumentu. C. używany był w ce­remoniach religijnych ku czci Dionizosa i Kybeli oraz przy tańcu. Kilka par c. znajduje się w Metropolitan Museum w New Yorku oraz w pa­ryskim Luwrze. Przedstawienia ich spotyka się często na sarkofagach rzymskich, na freskach i mozaikach, w scenach bakchicznych. Błędne jest identyfikowanie c. z cymbałami, które są instrumentem strunowym.

Cymbrowie (Cimbri) plemię germańskie za­mieszkujące północną część Germanii, tzw. Chersonez Cymbryjski (Jutlandię); zrujnowani przez wylewy morza udali się wraz z Teuto-nami i Ambronami na południe, szukając do­godnych terenów. Od r. 113 p.n.e., kiedy rozbili armię rzymską pod Noreją, zadali Rzymianom szereg klęsk. Wreszcie pokonał ich Mariusz pod Wercelle w r. 101 p.n.e.

Cynuneryjczycy zob. Kimmeryjczycy.

Cyncynat zob. Cincinnatus.

Cyneasz zob. Kineas z Tesalii.

cynicy (gr. kynikój) szkoła filozoficzna zało­żona przez Antystenesa i prowadzona dalej przez jego ucznia, Diogenesa z Synopy. Antystenes głosił, że prawdziwą niezależność od losu może dać jedynie cnota, polegająca na życiu zgodnym z naturą. Jedynym dobrem jest cnota, a więc obojętne są wolność i niewola, bogactwo i ubóstwo, obojętna jest też wiedza. Filozofia cy-nicka była próbą ucieczki od smutnej rzeczy­wistości ówczesnej (IV w. p.n.e.) i protestem przeciw ówczesnym stosunkom społecznym.

Cynna zob. Cornelii; Helvii.

Cypr (gr. Kypros, łac. Cyprus) wyspa we wschodniej części Morza Śródziemnego, na po­łudnie od Cylicji i na zachód od Syrii, zalesiona i górzysta, z wyjątkiem części wschodniej, bogata w złoża miedzi, złota, srebra i drogich kamieni, rodząca w obfitości wino, oliwki, figi, miód

i kwiaty. Według legendy miała się tu narodzić Afrodyta, stąd jej przydomek Kypris. Wspaniała jej świątynia znajdowała się w mieście Pafos. Najstarszymi mieszkańcami C. mieli być Feni­cjanie, później zakładali kolonie Grecy jońscy, w połowie VI w. p.n.e. zdobył wyspę król egipski Amasis, potem zajęli ją Persowie, Wielokrotnie C. starał się uwolnić od panowania perskiego:

w czasie powstania Greków jońskich w r. 510 p.n.e., w czasie wojen perskich w latach 490-474, wreszcie w r. 449 za panowania Euagorosa C. odzyskał niepodległość. W r. 387 p.n.e., po zawarciu pokoju Antalkidasa, C. przeszedł znowu pod panowanie perskie. Po bitwie pod Issos (r. 333 p.n.e.) wyspa przechodzi pod władzę Aleksandra Wielkiego i jego następców, w r. 58 p.n.e. staje się prowincją rzymską najpierw pretorską, w r. 27 n.e. cesarską, potem sena­torską, ze stolicą Pafos. W r. 115 Żydzi podnieś­li bunt i wymordowali 24 000 ludzi, za co zostali wygnani z wyspy. Ruiny z epoki prahelleńskiej i helleńskiej świadczą o wspaniałym rozkwicie sztuki na C. i o silnych wpływach wschodnich. Najpiękniejsze zabytki zachowały się z epoki minojsko-mykeńskiej w postaci broni, naczyń ceramicznych, przedmiotów ze złota, kości słoniowej, szkła i emalii. Dialekt cypryjski był dialektem greckim najbliższym pamfilijskiemu i spokrewnionym z arkadyjskim. W okresie archaicznym rozwinęło się na C. pismo sylabiczne, wykazujące pokrewieństwo z kreteńskim pis­mem linearnym i zupełnie różne od literowego pisma fenickiego. Było ono używane na wyspie aż do w. V p.n.e., kiedy weszło w użycie pismo ogólnogreckie.

Cyprian (Caecilius Thascius Cyprianus) z Afryki urodzony ok. r. 200, pochodził z zamożnej rodziny pogańskiej; przeszedł na wiarę chrześci­jańską i otrzymał wysokie godności w kościele (biskupstwo Kartaginy). Dał się również poznać z działalności literackiej. Zginął śmiercią mę­czeńską w r. 258 podczas prześladowania chrześ­cijan za cesarza Waleriana. Zachowało się kilka­naście jego traktatów na tematy religijne oraz listy, ważne dla poznania stosunków z okresu wczesnego chrześcijaństwa i prześladowania chrześcijan.

cyprys (ac. cupressus) drzewo żałobne po­święcone Plutonowi, które Rzymianie zasa­dzali nad grobami swoich bliskich.

Cyrena zob. Kyrene.

cyrenejska szkoła

170


czerwonofigurowy styl

cyrenejska szkoła założona przez Arystypa z Kyreny, reprezentuje kierunek filozofa zwany hedonizmem (hedonś rozkosz). W etyce cyrenaicy głosili pogląd, że celem wszelkiej aktyw­ności człowieka jest zdobycie przyjemności;

należy jednak dążyć jedynie do takiej przyjem­ności, która w następstwie nie powoduje cier­pienia. Można i należy być szczęśliwym, ale trzeba we wszelkich okolicznościach być panem samego siebie. W rezultacie bietechnika cyrenaików polegała na zredukowaniu do mirri-mum kontaktu ze światem zewnętrznym. Głów­nymi przedstawicielami tej szkoły, obok jej założyciela Arystypa, byli jego uczniowie: Teodo-ros i Hcgesias.



cyrk zob. circus.

Cyropedia (gr. Kyru pajde/a) czyli: Wycho­wanie Cyrusa, dzieło pedagogiczne Ksenofonta, poświęcone młodości króla perskiego Cyrusa Starszego, w którym autor widział idealnego monarchę, polityka, dyplomatę i stratega.

Cyrrhestice zob. Kyrrhestike.

Cyrus (gr. Kyros, staroperskie Kurusz, hebr. Koresz, tj. słońce) 1. C. Starszy albo Wielki.' Relacje Herodota i Ktezjasza odnoszące się do pochodzenia i młodości C. są niezgodne ze sobą. Wg Herodota C. był synem Persa Kam-•byzesa i Mandany, córki Astyagesa, króla Medów. Wg Ktezjasza, Astyagesa nie łączyły z C. żadne związki krwi. Pewne jest, że C. jako władca Persji podbił Medię i inne kraje Azji sąsiadujące .z Persją. W r. 546 p.n.e. obalił mo­narchię lidyjską, a jej króla Krezusa wziął do niewoli. Miasta greckie w Azji Mn. zdobył jego wódz Harpagos. W r. 538 C. podbił imperium asyryjskie i zajął Babilon, po czym przekro­czył rzekę Arakses, lecz w bitwie z Massagetami poniósł klęskę. Umarł w r. 529, prawdopodobnie na polu bitwy. 2. Cyrus Młodszy, syn Dariusza Notosa i Parysatis, mianowany przez ojca w r. 407 p.n.e. dowódcą wybrzeży małoazja-tyckich i satrapą Lidii, Frygii i Kappadocji, wspierał Lacedemończyków z Lizandrem na czele w ich walce z Ateńczykami. Po śmierci ojca w r. 404 uknuł spisek przeciw starszemu bratu Artakserksesowi Mnemonowi, o czym doniósł królowi Tissafernes. Król skazał C. na śmierć, lecz na prośbę matki darował bratu życie i odesłał go do satrapii. C. zebrał armię, zło­żoną z Persów i najemnych Greków, wyruszył w r. 401 z Sardes, przekroczył Eufrat pod Tapsa-

kos i pod Kunaksą stoczył z armią ta-ólewską bitwę, w której zginął. Wypadki te opisał Kseno-font w dziele Anabasis. 3. architekt rzymski budowniczy wilii Cycerona i jego przyjaciel, zmarł w r. 57 p.n.e.



cystofor (łac. cistophorus, gr. kistofóros, od ktste skrzynka, koszyk i ferO niosę) moneta o wartości 4 drachm, na której przedstawiona była cista mystica z wypełzającym z niej wężem. Monety te biły od II w. p.n.e. miasta greckie Azji Mn.

Cythera zob. Kytera.

Czepiel (Czepel) Mikołaj z Poznania (zmarł w r. 1518) humanista, magister artium (sztuk wyzwolonych), doktor teologii, uczeń wybitnych humanistów włoskich: Jana Argyropulosa, Pom-poniusa Laetusa, jeden z pierwszych grecystów w Polsce. Miłośnik książek; ogromny zbiór ofiarował bibliotece Collegium Maius w Kra­kowie.

ezerwonofigurowy styl termin określający ma­lowidła na wazach, w których czerwona (a raczej barwy wypalonej gliny) sylweta postaci lub przedstawianego przedmiotu występuje na czar­nym tle pokrytego pokostem naczynia. Tech­nika ta została wynaleziona ok. r. 530 p.n.e. w Atenach, prawdopodobnie w warsztacie An-dokidesa. W porównaniu z poprzednią, czarno-figurową techniką dawała ona dużo większe możliwości swobodnego rysunku. Najwspanialej rozwinęła się w Atenach. Po upadku produkcji attyckiej ok. r. 400 p.n.e. znaczną rolę odegrały warsztaty ceramiczne w Taurydzie i w południo­wej Italii, wytwarzające do III w. p.n.e. naczynia dekorowane techniką czerwonofigurową. W okre­sie początkowym naczynia cz. były sygnowane imionami malarzy i garncarzy, ok. r. -500 p.n.e. zwyczaj ten zanika, jednak badania naukowe (Beaziey) zdołały wyodrębnić szereg anonimo­wych indywidualności artystycznych, nazywanych od sceny wyobrażonej lub od nazwiska posia­dacza wazy, wreszcie od nazwy miasta, w któ­rego zbiorach znajduje się dany zabytek. Na podstawie analizy stylu, powiązań z plastyką i występujących na naczyniach imion ulubień­ców ustalono chronologiczny podział ceramiki czerwonofigurowej na okresy: a) stylu suro­wego (530-500), b) stylu późnoarchaicz-nego (500-475), c) stylu swobodnego (475--420), d) stylu bogatego (koniec V w.) oraz e) ceramiki IV w. na: attycką (400-370), tau-



Czuj Grzegorz

171

Ćwikliński Ludwik

rydzką (370-320), południowo-italską (IV w. i pierwsza poł. III w.). Zob. też ceramika, wa­zowe malarstwo.



Czuj Grzegorz zob. Grzegorz z Sambora. ĆwiMiński Ludwik (1853-1942) filolog kla­syczny, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Po­znańskiego, założyciel Polskiego Towarzystwa Filologicznego (r. 1893), założyciel i pierwszy

redaktor organu filologicznego „Eos", autor wielu prac z zakresu literatury greckiej (badania dotyczyły genezy i chronologii dziel Tukidydesa oraz tekstu traktatu Ksenofonta O dochodach). Wydał także szereg prac z zakresu polskiego humanizmu, m.in. zajmował się twórczością Klemensa Janickiego i sporządził pierwsze kry­tyczne wydanie utworów tego poety.

D

D. zob. Decimus.



D.D. skrót: domus divina pałac cesarski.

D. N. skrót: dominus noster pan nasz, w zna­czeniu: cesarz.



Dacja (Dacid) kraina w Europie wschodniej, położona na lewym brzegu Dunaju, obejmująca terytoria dzisiejszych Węgier i Rumunii. Zamie­szkiwali ją Dakowie, pasterskie plemię pocho­dzenia trackiego, od I w. p.n.e. groźni wrogowie Rzymu. Hadrian (117-138) uczynił z D. pro­wincję, osadzając tam kolonistów rzymskich. Za rządów Aureliana (270 - 275) Rzymianie byli zmuszeni całkowicie wycofać się z D.

daduchowie (gr. daduchos) najwyższy urząd kapłański w Eleusis; obowiązkiem d. było no­szenie pochodni podczas uroczystości. Pierwo­tnie urząd ten należał do rodów Kalliasa i Hip-ponikosa, później, aż do końca pogaństwa, do rodu Likonidów (zob. Eleuzynie).

Dafnel gaj laurowy i cyprysowy na przed­mieściu Antiochii syryjskiej, ze słynną świątynią Apollina i Artemidy, która spłonęła w r. 362 p.n.e. Z miejscem tym związane było prawo azylu, odbywały się tu zawody i igrzyska, a pię­kno okolicy sprawiło, iż chętnie tu przebywali królowie z dynastii Seleukidów, a potem Rzy­mianie, począwszy od Pompejusza.

Dafne2 mit. córka boga rzeki Penejos i Gai, nimfa, w której zakochał się Apollo; uciekając przed nim, została przez swą matkę zamieniona w drzewo laurowe. Apollo uwieńczył się gałąz­kami tego drzewa i odtąd laur stał się jego atrybutem.



Dafneforie (gr. Dafneforia) święto beockie obchodzone co 8 lat w Tebach ku czci Apollina Ismeniosa. Piękny chłopiec (którego oboje ro­dzice jeszcze żyli) niósł w uroczystej procesji do świątyni boga gałązkę drzewa oliwnego

ozdobioną laurem, kwiatami i barwnymi wstąż­kami; na jej szczycie była zatknięta miedziana kula, od niej zaś zwisały inne, mniejsze kule. Za chłopcem postępował kapłan we wspaniałym stroju i w złotym wieńcu na rozpuszczonych włosach, poruszając laską. Podczas procesji chór dziewcząt śpiewał hymny. Kule wyobrażały słoń­ce, księżyc i gwiazdy, wstążki—dni roku.



Dafneforos (gr. dosł. niosący laur), 1. przy­domek Apollina, w którego kulcie laur miał wielkie znaczenie. 2. chłopiec odgrywający głó­wną rolę w procesji w czasie uroczystości tebańskich Dafneforiów (zob.).

Dafnis 1. mit. pasterz sycylijski, syn Hermesa i jednej z nimf, urodzony pod krzewem lauro­wym (stąd jego imię). Muzy nauczyły go poezji, a Pan muzyki. D. pasł swoje stada u stóp Etny i polował na zwierzynę, a w czasie odpoczynku grał na syryndze i tworzył pieśni pasterskie— bukoliki. Poślubił nimfę imieniem Like; mał­żonkowie prosili bogów, aby to z nich, które pierwsze złamie wiarę, straciło wzrok. D. zako­chał się w innej nimfie i oślepł. Wówczas ojciec jego, Hermes, zabrał go do nieba, a w miejscu, gdzie się to stało, wytrysło źródło nazwane jego imieniem. Sycylijczycy co rok składali tu ofiary. 2. mit. centaur zabity przez Heraklesa w domu Folosa. 3. D. z Miletu, architekt grecki. Pliniusz wspomina D. i Pajoniosa jako budowniczych Didymajonu w Milecie. Okres, w którym żyli i działali, bliżej nie ustalony.



Dahowie (gr. Daaj, łac. Dahae) lud pocho­dzenia scytyjskiego, mieszkający na południo­wym zboczu Kaukazu, na terytorium dzisiejszego Dagestanu.

Dajdala1 (łac. Daedald) warowna forteca w Karii.

Dajdala2 święto ku czci Zeusa i Hery obcho-

Dajdalos

173


daktyliczny heksametr

dzone w Platejach, połączone z procesjami i przedstawieniem scen z uroczystości weselnych tych bogów.



Dajdalos zob. Dedal.

Dajmachos z Platei historyk grecki (III w. p.n.e.), autor dzieła o Indiach ot. Indika, zacho­wanego we fragmentach.

daktyl (gr. ddktyhs, łac. dactylus) stopa wier­szowa czteromorowa o schemacie -t^-i^-i. Dwie krótkie mogą być ściągnięte w jedną długą, a więc d. może być zastąpiony przez spondej -Ł. Najbardziej zasadnicze wiersze daktyliczne są następujące: heksametr, pentametr, tetra-podia akalektyczna i katalektyczna oraz trypodia katalektyczna, czyli hemiepes (zob. wymienione wiersze). Od tych wierszy daktylicznych różnią się budową d. eolskie, zwane również lesbij-skimi, występujące głównie u Safony i Alkajosa. Odznaczają się swobodną dwusylabową bazą (trochej, spondej, jamb lub pyrrich) oraz dakty-licznym zakończeniem wiersza. Ostatnia zgłoska jest pod względem Uoczasu obojętna, więc na końcu wiersza może być również kretyk L ^ o. Ustępstwo d. przez spondeje jest niedopusz­czalne, gdyż wiersz musi mieć zawsze jednakową liczbę zgłosek. Najważniejszym wierszem eolskim tego typu jest tzw. czternastozgloskowiec saficki o schemacie isciO -^•'-"^'-^•^'-'-^^-"~' -f-^i v. Były w użyciu krótsze i dłuższe wiersze w ten sposób budowane. D. o podobnej budowie uży­wali Stesichoros i łbykos; sporadycznie wystę­pują one również w późniejszej liryce chóralnej i w dramacie.

daktyliczna tetrapodia wiersz składający się z czterech stóp daktylicznych, mogący występo­wać w formie akatalektycznej i katalektycznej. D. t. akatalektyczna (l. '3'^' —c7^' — '^3 .lcto) była w poezji greckiej często używanym wier­szem lirycznym. U Archilocha i Horacego jest składową częścią wiersza archilochijskiego (zob.). Czwarta stopa jest u Horacego zawsze czystym daktylem, u poetów greckich spondeje mogą występować na wszystkich miejscach. W poezji rzymskiej d. t. akatalektyczna występuje również u Enniusza i Seneki. D. t. katalektyczna in di-syllabimi o schemacie -L cto t w -ł- w -ł o, zwana metrum Archilocheum, odpowiada budo­wą czterem ostatnim stopom heksametru dak-tylicznego, U Archilocha i Horacego wiersz ten występuje w dystychu w połączeniu z heksa-metrem daktylicznym. D. t. katalektyczna in syllabam o schemacie -Ł- ^o -^ w -t- w -£•,

zwana, podobnie jak tetrapodia akatalektyczna, metrum Aicmanicum, występuje w strofach grec­kiej liryki chóralnej i dramatu.



daktyliczna trypodia katalektyczna wiersz o schemacie: —oo.Lc70_ zwany również hemiepes. Jako wiersz samodzielny występuje u Archilocha i Horacego w funkcji epodu po wierszu dłuższym. W tragedii spotyka się w dłuż­szych szeregach. Dwie d. t. k. tworzą pentametr daktyliczny. Poza tym d. t. k. jest częścią skła­dową wierszy złożonych, jak elegijambus, jamb-elegus i daktyloepitryty.

daktyliczny heksametr wiersz składający się z sześciu stóp daktylicznych, z których ostatnia jest katalektyczna -Ł^1. Każda stopa daktyli­czna może być zastąpiona przez spondej, w pią­tej stopie jednak spondej zdarza się rzadko i wtedy wiersz nazywa się versus spondiacus. Najważniejsze cezury są następujące: a) cezura męska po 5 półstopie—penthemimeres J-w o^ _L | w L- crc? _ w -L o : b) cezura żeńska po trzecim trocheju — caesura trochaica, kata ton triton trochajon: -s-w-t-w-f.^ \ | ^ ł cto -ł. wy -t. o. Rzadko występuje cezu­ra po 7 półstopie — hefthemimeres, która wy­stępuje zwykle w połączeniu z cezurą poboczną po 3 półstopie — trithemimeres albo po 2 tro­cheju : ~^~ ^—"^ -^- j ^~/\-/ -f- ^'^J £- \ ^^/ -^- \^\^ -Ł- ^7

albo -L c^? -t-\J \ \j i- w -t- \ w -ł- o'o -^ o. Około 60% wierszy Homera ma po 4. stopie dierezę tzw. bukoliczną (zob. diereza), występu­jącą przeważnie dodatkowo obok cezury pen­themimeres lub cezury po trzecim trocheju. Unika się cezury po 4. trocheju, która wystę­puje przeciętnie tylko raz na 1000 wierszy. Dla pomieszczenia w heksametrze greckim wyrazów, których użycie w ich normalnej postaci było niemożliwe lub niewygodne (najczęściej z po­wodu nagromadzenia kolejnych krótkich zgło­sek), stosowano wzdłużenie metryczne jednej ze zgłosek krótkich, epickie rozciągnięcie lub, prze­ciwnie, skrócenie metryczne. W heksametrach Kallimacha, poety epoki aleksandryjskiej, stwier­dzono szereg ściśle przestrzeganych praw, któ­rych nie znał heksametr Homera i które podyk­tował Kallimachowi jego własny smak artysty­czny. Nowe jeszcze ograniczenia dodał do nich w V w. n.e. Nonnos. Heksametr grecki jest miarą eposu, poezji bukolicznej i niektórych rodzajów poezji religijnej (nomos, hymny), a w połączeniu z pentametrem miarą elegii i epigramu. Heksametr łaciński posiada pe



daktyliczny pentametr

174


Damaszek

wne własne cechy. Zasadniczą rolę odgrywają w nim cezury męskie, podrzędne znaczenie mają cezury żeńskie, trocheiczne, a także diereza bu-koliczna (używana częściej w Bukolikach Wer­gilego). Heksametr łaciński był miarą eposu, bukolik i satyry, występował również w liryce, a w połączeniu z pentametrem w elegii i epigra­mie. Między heksametrami poszczególnych ga­tunków literackich widoczne są dużć różnice w użyciu cezur, elizji, wyrazów jednozgłosko-wych na końcu wiersza oraz wierszy spondei-cznych. Najstaranniejszy w budowie jest hek-sametr liryczny, najwięcej zaś dowolności posiada heksametr satyry.



daktyliczny pentametr wiersz o schemacie:

_1 w _L w _ | 1. w 1. cto l.. Nazwa jego nie jest właściwa, gdyż składa się on z dwu daktylicznych trypodii katalektycznych, oddzie­lonych od siebie zawsze obowiązującą diereza. W pierwszym członie pentametru dopuszczalne jest zastępstwo daktyli przez spondeje, nato­miast człon drugi jest zawsze czysto daktyliczny. Tak przed diereza, jak i na końcu wiersza unika się wyrazów jednozgłoskowych, natomiast ulu­bionym zakończeniem pentametru, zwłaszcza od czasów Owidiusza, jest wyraz jambiczny. Penta­metr występuje zwykle w połączeniu z heksa-metrem, tworząc dystych elegijny, który jest miarą elegii i epigramu; w użyciu stychicznym, w oderwaniu od heksametru, występuje tylko sporadycznie.



daktyliczny tetrametr zob. daktyliczna tetra-podia.

daktyloepitryty liryczne wiersze złożone, wy­stępujące głównie w greckiej liryce chóralnej, przede wszystkim u Pindara i Bakchylidesa, używane również w dramacie greckim. Najczęś­ciej interpretuje się je jako połączenie elementów daktylicznych. i trocheicznych. Zasadniczymi czę­ściami składowymi są: daktyliczna trypodia w formie. katalektycznej -Ł- '-"^ -c- '-"^ -' i akatelektycznej -^ <^ ^ -^ ^i^i-t oraz epitryt równy metrum trocheicznemu z końcową zgłoską długą, w formie pełnej -L \-' -t- lub skróconej na kretyk Ł'-'-e•. Tak daktyliczna trypodia, jak i epitryt mogą być poprzedzone przez sylabę anceps, która przeważnie jest zgłoską długą. Zamiast epitrytu może występować czasem cho-rijamb _'^^_, metrum jambiczne o-^-^. lub czyste metrum trocheiczne ^-\J-t-\-i. Po­szczególne człony wiersza rzadko są oddzielone diereza. D. nie zawsze mają przejrzystą budowę,

dlatego istnieją różne interpretacje tych wierszy:

np. przedstawia się je jako połączenie elemen­tów nie tylko daktylicznych i trocheicznych, ale również anapestycznych i jambicznych, albo też jako joniki lub logaedy.



1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna