Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona24/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   159

bukoliki

125


bursztyn

a przede wszystkim Wergiliusz w swych Buko-likach. Za Nerona tworzył b. Kalpurniusz, w III w. Nemezjanus. Zarówno w Grecji, jak i w Rzymie b.p. rozwinęła się w okresie powsta­wania wielkich miast jako reakcja przeciw skrę­powanemu konwenansami życiu miejskiemu. Cechuje ją więc tęsknota do natury i upodo­banie do scen rodzajowych.



bukoliki zob. bukoliczna poezja.

bukranion gr. element dekoracyjny w postaci czaszki lub głowy byka, bardzo rozpowszech­niony w dekoracyjnej płaskorzeźbie rzymskiej.

bule gr. rada; u Homera jest złożona z królów plemiennych basileis; w czasach panowania ary­stokracji w Atenach składała się z eupatridaj członków arystokratycznych rodów i nazywała się Areopagiem, od miejsca urzędowania na wzgórzu Aresa. W r. 594 p.n.e. Solon ograniczył władzę Areopagu, ustanowił radę czterystu, w której skład wchodzili obywatele pierwszych trzech klas. Klejstenes w r. 510 p.n.e. powięk­szył b. do 500 członków, po 50 z każdej fyli. Członkowie b. przed objęciem urzędowania skła­dali przysięgę na wierność prawom. Za spełnia­nie swych czynności pobierali wynagrodzenie wynoszące za czasów Peryklesa jedną drachmę. B. dzieliła się na 10 wydziałów (po 50 członków z każdej fyli), które kolejno, wyznaczone loso­waniem, przez dziesiątą część roku przebywały w prytanejonie na koszt państwa. Pełniły one swe czynności przez cały dzień w okrągłym budynku tholos, a jedna trzecia prytanów zosta­wała tam również na noc. Do tak urzędującej b. kierowano wszystkie oficjalne pisma, przyjmo­wała ona postów zagranicznych, zwoływała ze­brania rady i zgromadzenie ludowe. Prytanowie codziennie wybierali ze swego grona przewodni­czącego, epistates, który w ciągu dnia przecho­wywał pod swoją opieką pieczęć b. i klucze od skarbca państwowego.

buleuterion gr. miejsce posiedzeń rady, bule. Budynek b. w Atenach znajdował się w połud­niowej stronie agory.

bulla łac. przedmiot okrągły, wypukły: 1. głó­wka ozdobnego gwoździa. 2. rodzaj medalu noszonego przez dzieci obywateli rzymskich do lat 17, według zwyczaju przyjętego przez Etru­sków. B. o kształcie okrągłym składała się z dwu wypukłych płytek złączonych za pomocą rurki służącej do przeciągania sznurka lub łańcuszka. B. wykonywano ze złota, srebra i brązu. Były gładkie lub pokryte ornamentami rytymi albo

trybowanymi. Wewnątrz b. znajdował się często amulet.



Bullis miasto i kraj w Illirii, między Apolloniu a Dyrrachium.

Buonaccorsi Filippo zob. Kallimach 2.

Bupalos z Chios syn Archermosa i brat Atenisa, rzeźbiarz i architekt działający w drugiej poł. VI w. p.n.e. Wraz ze swym bratem był twórcą posągu Artemidy dla Chios. Sam zaś był autorem posągu Tyche dla Smyrny oraz grupy Charyt stojącej w świątyni Nemezis w Smyrnie. Dzieła B. były bardzo cenione przez Rzymian; August kazał ozdobić posągami B. i jego brata wybudowaną przez siebie świątynię Apollina na Palatynie, gdzie prawdopodobnie zostały umieszczone jako akroteria.

Buprasion okolica w południowej Elidzie, na lewym brzegu rzeki Larissos, słynna z urodzajów pszenicy i wina.

Bura 1. miasto achajskie założone wg podania przez Burę, córkę łona i Helike. Zniszczone w r. 373 p.n.e. wskutek trzęsienia ziemi, zostało przez mieszkańców odbudowane. Od r. 275 p.n.e. należało do Związku Achajskiego. 2. miejsco­wość w Mezopotamii.

Burdigala dziś Bordeaux; miasto plemienia celtyckiego Bituriges Vivisci, położone na za­chodnim brzegu Garumny, ważny punkt han­dlowy. Po podbiciu Galii miasto stało się stolicą i ośrodkiem kulturalnym prowincji Aquitama Secunda.

Burowie (Buri) szczep germański mieszkający w pobliżu źródeł Wisły i Odry.

Burrus Afranius (I w. n.e.) praefectus praetorio, tzn. dowódca gwardii za Klaudiusza, doradca Nerona wraz z filozofem Seneką, dzielny żoł­nierz i zręczny polityk. Zmarł w r. 62.

bursztyn (gr. elektron, łac. sucinum, glaesum, electrum) żywica kopalna, błyszcząca i przeźro­czysta, w kilku żółtych odcieniach, przez Gre­ków i Rzymian zwana złotem Północy, znana była już w czasach przedhistorycznych. Już z neolitu pochodzą archeologiczne dowody ekg-ploatacji b. bałtyckiego, a jego rozpowszech­nienie w południowych krajach świata starożyt­nego potwierdzają b. znalezione w grobach babilońskich i mykeńskich. Główne złoża b. znajdowały się na zachodnich wybrzeżach Jutlan-dii nad Morzem Północnym oraz w Sambii nad Morzem Bałtyckim. W założonej w r. 181 p.n.e. Akwilei koncentruje się handel b. bałtyckim. Główny szlak bursztynowy wiódł z Akwilei po-

Busiris

126


Byi

przez Emonę (dziś Lubiana), Celeję (dziś Ciiii), Poetovio (dziś Ptuj), Savarię (dziś Szombathely), Scarbantię (dziś Sopron) do Camuntum (dziś Petrohell). Stąd wzdłuż Moraw biegła droga ku Przełęczy Kłodzkiej lub do Bramy Morawskiej, następnie na północ wzdłuż Odry dochodziła do okolic Wrocławia. Stamtąd na północ kiero­wała się Prosną przez Kalisz ku Warcie, potem obok Gopła do Wisły, koło Torunia biegła do jej delty prawym brzegiem i omijając błotniste tereny delty docierała do Sambii. Taką właśnie drogą jakiś eques Romanus wyruszył z Carnun-tum około r. 60 n.e., dotarł do ujścia Wisły, odwiedził faktorie handlowe, zapoznał, się z wa­runkami handlu i przywiózł ze swej podróży niewidziane dotąd ilości b., użyte potem jako elementy zdobnicze przy urządzaniu igrzysk gla-diatorskich Nerona. Na tym trakcie docierały do Germanów, Słowian i Bałtów wyroby Italii i krajów naddunajskich, o czym świadczą liczne monety rzymskie znalezione na tym szlaku. Największe nasilenie handlu przypadło na II w. n.e., i dlatego jest najwięcej monet z okresu Antoninów.



Busiris zob. Buzyrys.

bustrofedon (gr. bustrofedón od bus wół, strophe bruzda) sposób pisania właściwy starożytnym Grekom i Italikom (dosł.: jak wół pługiem znaczy bruzdy), tzn. kolejno od strony" lewej ku prawej i od prawej ku lewej. Tćn s'posób pisania występuje na wczesnych zabytkach epi-grafieznych greckich, etruskich, italskich, falij-skich, oskijskich, umbryjskich (m.in. na słyn­nym lapis niger w Rzymie). W VI w. p.n.e. spotykamy jeszcze b. sporadycznie w różnych miejscowościach Grecji; w Gortynie na Krecie używano b. jeszcze przez cały IV w. p.ri.e.

bustuarius łac. gladiator biorący udział w ig­rzyskach urządzanych w czasie pogrzebu (bustum stos pogrzebowy).

Butades garncarz z Sikionu, żyjący w Koryncie w VII w. p.n.e. Wg Pliniusza był wynalazcą reliefu ceramicznego.

Butas (także Butes) mit. syn Teleona, Argo­nauta; oczarowany przez Syreny skoczył do morza, wyratowała go jednak Afrodyta; kocha­nek Afrodyty, miał z nią syna .Eryksa, który wzniósł matce świątynię na górze nazwanej Mons Eryx.

Buthroton zob. Butroton.

Buto mit. bóstwo egipskie, którego świątynia i wyrocznia znajdowały się w mieście Buto w Dolnym Egipcie. Grecy identyfikowali B. z Leto i uważali ją za boginię nocy.

Butroton (gr. Buthroton, łac. Buthrotum) dziś Butrinto; miasto nadmorskie w Tesprotis w Epi-rze, na wprost Korkyry. Znajdowała się tani willa, Attyka, u którego często gościł Cycero.

Buxentum dziś Policastro; miasto w Lukanii. założone przez Messeńczyków, od II w. p.n.e. kolonia rzymska.

Buzyrys1 (Busiris) mit. król Egiptu, syn Po-sejdona i Lysianassy. Składał krwawe ofiary na ołtarzu Zeusa i w tym celu kazał zabijać każ­dego cudzoziemca, który przybył do jego kraju. Herakles, wracając z ogrodu Hesperyd, został również schwytany i związany, lecz zanim zdo­łano go zabić na ofiarę, rozerwał kajdany i uś­miercił B. wraz z jego synem i sługami.

Buzyrys2 (Busiris) dziś Abusir; miasto w Egipcie, w Delcie Nilu, ośrodek kultu Ozyry-sa i Izydy.

Byblis mit. córka Miletosa i Ejdotei, siostra Kaunosa, którego pokochała kazirodczą miło­ścią. Przerażony tym Kaunos uciekł z ojczyzny, a oszalała z bólu B. błąkała się po całej Azji M n. Gdy chciała popełnić samobójstwo, litościwe nimfy zamieniły ją w źródło.

Byrsa twierdza w Kartaginie.

Byzacium (gr. Byzakion lub Byssatis) środko­wa część rzymskiej prowincji Afryki, między rzeką Tryton a Małą Syrtą, skolonizowana pier­wotnie przez Fenicjan, z miastami Leptis Minor i Adrumetum, znana z uprawy zbóż i oliwek.

Byzakion zob. Byzacium.

Byzantion zob. Bizancjum.

Byzes kamieniarz z Naksos, który wg Pau-zaniasza miał pierwszy wprowadzić dachówki marmurowe na miejsce glinianych. Żył prawdo­podobnie na początku VI w. p.n.e. Najstarsze marmurowe dachówki z terenu Aten pochodzą z końca VII w. p.n.e.

c

C. zob. Caius.



Cabillooum dziś Chalon-sur-Saóne; handlowe miasto Eduów nad rzeką Arar.

Cabira zob. Kabejra.

Cabiri zob. Kabirowie.

Cacus zob. Kakus.

caduceus zob. kaduceus.

Cadurci zob. Kadurkowie.'

cadus łac. 1. naczynie do przechowywania napojów, o wydłużonym kształcie, z wąską szyją, spiczaste u dołu. 2. rzymska nazwa miary płynów = 12 congii lub 72 sextarii.

Caecilia 1. C. Metella, córka Cecyliusza Dal-matikusa, najpierw żona Marka Emiliusza Skau-rusa, po jego śmierci wyszła za Sullę. Zmarła w r. 81 p.n.e., pozostawiając Sulli dwoje bliźniąt, Fausta i Faustę. 2. C. Metella, małżonka Ap-piusza Klaudiusza z przydomkiem Pulcher (Pię­kny), matka trybuna ludowego Klaudiusza i Klodii. 3. C. Metella, żona Publiusza Lentulusa Spintera, często wspominana przez Cy-cerona.

Caecilii Cecyliusze, znany rzymski ród po­chodzenia plebejskiego. Najważniejsza gałąź, która przybrała stały przydomek Metelli, doszła do najwyższych stanowisk w państwie. Najwy­bitniejsi jej przedstawiciele: 1. Lucius Caecilius Metellus Denter, konsul w r. 284 p.n.e., poniósł pod Arretium klęskę od Senonów. 2. Ludus C. Metellus, prawdopodobnie syn poprzedniego, w r. 252 jako konsul odniósł wspaniałe zwycię­stwo nad Hasdrubalem pod Panormos. 3. Quin-tus C. Metellus Macedonicus, pretor w r. 148 p.n.e., zwyciężył wojska zbuntowanych Mace­dończyków, którymi dowodził samozwaniec An-driskos (zob.). Wziął do niewoli samego Andris-kosa i prowadził go w swym pochodzie trium­falnym, z Macedonii zaś uczynił prowincję rzymską. W latach 147 -146 walczył z Grekami,

opierającymi się podbojowi rzymskiemu, zwy­ciężył ich pod Cheroneją i opanował całą Grecję • środkową, z której również powstała prowincja rzymska pod nazwą Achów. Był zaciętym prze­ciwnikiem obu Grakchów. Słynna była jego mowa zalecająca małżeństwo, czytana jeszcze za czasów Augusta. 4. Quintus C. Metellus Balearicus, syn poprzedniego, konsul w r. 123 p.n.e., zdobył wyspy balearskie, gdzie dokonał bezlitosnej rzezi mieszkańców, następnie prze­siedlił na nie 4000 Italików i założył miasta Palma i Pollentia. 5. Lucius C. Metellus Dalma-ticus, zwycięzca plemion dalmackich w latach 119 i 117 p.n.e., od ok. 114 r. pontifex maximus. 6. Caius C. Metellus Caprarius, wybił w r. 134 p.n.e. medal gens Metella na cześć zwycięstwa swego przodka nad Hasdrubalem pod Panor­mos w r. 252. 7. Quintus C. Metellus Numidicus, walczył jako konsul w Afryce w r. 109 p.n.e., odniósł zwycięstwo nad Jugurtą nad rzeką Mu-thul, w r. 107 poddała mu się Cyrta; otrzymał wtedy przydomek Numidicus. Był zaciętym prze­ciwnikiem Mariusza. Bliskim jego przyjacielem był znany retor i pierwszy filolog rzymski, Lu-cjusz Eliusz Stiio Prekoninus. 8. Quintus C. Metellus Creticus, syn Caprariusa (zob. 6), w la­tach 69 - 67 p.n.e. prowadził wojnę na Krecie w celu wytępienia piratów; za odniesione nad nimi zwycięstwo _ otrzymał przydomek Creticus. 9. Quintus C. Metellus Pius, syn Numidicusa, w r. 88 p.n.e. podbił .Marsów i zajął kilka miast w Apulii, w latach 87 - 82 walczył po. stronie Sulli przeciw Cynnie i jego następcy, Gnejusowi Papiriuśowi Carbonowi, któremu zadał klęskę pod Faventią. W latach 79 - 71 walczył w Hisz­panii przeciw Sertoriuszowi i przyczynił się do zwycięstwa Pompejusza nad nim. W r. 64 został pontifex maximus, zmarł w r. 63 (następcą jego na tym stanowisku został młody podówczas



Caecilii

128


.Caelii

Juliusz Cezar). Niektórzy archeologowie uważają za jego portret popiersie starszego mężczyzny w stroju pontifex maximus, znajdujące się w Mu-seo Chiaramonti w Watykanie. Również i on wybił medal gens Mefella na cześć zwycięstwa swego przodka nad Hasdrubalem w r. 252. 10. Quintus C. Metellus Celer, legat Pompejusza w r. 65, przyczynił się do jego zwycięstwa nad szczepami południowego Kaukazu. W r. 62 blo­kował Katylinę od strony Rawenny i Ariminum. W r, 60 był konsulem. Zmarł w r. 59 p.n.e., jak przypuszczano, otruty przez swoją żonę, słynną Klodię. 11. Lifdus C. Metellus, przyjaciel Werresa i jego następca na stanowisku namiest­nika Sycylii w r. 72 p.n.e. 12. Quintus C. Me­tellus Pius Scipio, ojciec piątej żony Pompejusza, wdowy po Publiuszu Licyniuszu Krassusie, za­cięty przeciwnik Cezara, dowódca legionów sy­ryjskich Pompejusza w czasie wojny domowej, znalazł się' wraz z innymi pompejańczykami w Afryce i wraz z nimi poniósł od Cezara klęskę pod Tapsus w r. 46. Wkrótce potem odebrał sobie życie. 13. Quintus C. Metellus Nepos, legat Pompejusza w Azji, konsul w r. 57 p.n.e., poparł wniosek o powrót Cycerona z wygnania. — Inni C. 14. C. Sfatius, poeta komiczny, ceniony twórca w zakresie fabula palliata, z po­chodzenia Gal z plemienia Insubrów (prawdo­podobnie z Mediolanum), przybył do Rzymu, zapewne jako jeniec wojenny, na początku II w. p.n.e. i został wyzwolony przez Cecyliuszów. Poświęcił się wówczas sztuce pisarskiej; napisał szereg komedii (głównie naśladowania z Menan-dra), które cieszyły się powodzeniem. Znamy 42 tytuły i trochę fragmentów. Zmarł w r. 168 p.n.e. 15. Marcus C. Cornutus, przeciwnik Ma­riusza, ścigany przez jego siepaczy w r. 87 p.n.e., został ocalony przez swoich niewolników. 16. Quintus C., trybun ludowy i curator viarum z r. 71 p.n.e. 17. Quintus C., brat matki Tytusa Pomponiusza Attyka, dorobił się znacznego ma­jątku na lichwiarstwie. Jest o nim często mowa w listach Cycerona do Attyka. 18. Quintus C. Bassus, ekwita rzymski, stronnik Pompejusza w czasie wojny domowej. 19. C. z Kaleakte (I w. p.n.e.), retor grecki, nauczyciel wymowy w Rzy­mie, zwolennik attycyzmu. 20. C. Bucinixanus, jeden z uczestników spisku przeciw Cezarowi w r. 44 p.n.e. 21. Quintus C. Epirota, wyzwole­niec Tytusa Pomponiusza Attyka, gramatyk. 22. C. Ciassicus, prokonsul prowincji Baetica w I w. n.e. 23. C. Macrinus, przyjaciel Pliniusza

Młodszego, który mu poświęcił jeden ze swych listów. 24. Sextus C. Africanus, prawnik rzymski z poł. II w. n.e., autor zachowanego we frag­mentach dzieła pt. Quaestiones. 25. C. Aemi-lianus, namiestnik prowincji Baetica za pano­wania Karakalli, uśmiercony na jego rozkaz (III w. n.e.).

Caecina ród rzymski pochodzenia etruskiego.

1. Aulus C., stronnik Pompejusza w wojnie do­mowej przeciw Cezarowi (r. 49 - 46 p.n.e.), au­tor paszkwilu przeciw Cezarowi; po jego zwy­cięstwie napisał Querellae (Skargi), aby uzyskać przebaczenie i pozwolenie na powrót do kraju. Napisał również dzieło pt. De Etrusca disciplina, zachowane w cytatach u pisarzy późniejszych.

2. C. Yolaterranus, pośrednik ze strony Augusta w jego układach z Antoniuszem w latach 43 - 42 p.n.e. 3. Aulus C. Severus, wódz armii Tyberiusza, walczył w Dalmacji i Pannonii w r. 6 n.e., gdy wybuchło tam powstanie; w r. 14 i 15 stłumił powstanie legionów w Germanii. 4. Aulus C. Alienus, wódz Galby, przeszedł na stronę Witeliusza, pod Bedriacum pokonał wojska cesarza Othona (r. 69 n.e.); chciał potem przejść na stronę Wespazjana, w czym przeszkodzili mu jego żołnierze. Pod koniec życia został wmieszany w spisek przeciw Wespazjanowi i stra­cony przez Tytusa w r. 79 n.e.

Caecubus ager obszar ziemi w Lacjum, nad brzegiem Morza Tyrreńskiego, znany z dosko­nałego wina zwanego Caecubwn.

Caedicii Cedycjusze, rzymski ród plebejski. 1. Marcus Caedicius, wg legendy miał w r. 391 p.n.e. usłyszeć głos nieznanego bóstwa ostrze­gającego przed napaścią na Rzym barbarzyń­ców, Galów; nazwano to bóstwo Aius Locutius i wzniesiono mu ołtarz. 2. Quintus C., centurion;

podczas wojny z Galami, po klęsce Rzymian nad Allią w r. 390 p.n.e., został obwołany wo­dzem przez grupę Rzymian, którzy zbiegli do Wejów. 3. Lucius C., uratował oddział wojska rzymskiego po klęsce, którą poniósł Warus w Lesie Teutoburskim w r. 9 n.e.



Caelii (lub Coelii) Celiusze, rzymski ród ple­bejski, prawdopodobnie pochodzenia etruskiego. Jedna gałąź używała przydomka Caldus, druga Rufus. 1. Caelius Yibenna wódz etruski, wg le­gendy przyjaciel Mastarny, tzn. szóstego króla rzymskiego, Serwiusza Tulliusza. Uważany był za protoplastę rodu C. 2. Lucius C. brał udział w wojnie przeciw Perseuszowi, w r. 170 p.n.e. poniósł klęskę pod Uskaną w IIlirii. 3. Lucius C.

Caelius mons

129


Caere

Antipater (II/I w. -p.n.e.), nauczyciel retoryki azjańskiej, znawca prawa, autor pierwszej mo­nografii o drugiej wojnie punickiej, w której obrał sobie za wzór historyków hellenistycznych Sosilosa i Silenosa, starając się uczynić swe dzieło sensacyjnym i interesującym. 4. Caius C. Caldus, trybun ludowy w r. 107 p.n.e., konsul w r. 94, pokonany przez Sullę w r. 83; wybitny mówca swego czasu. 5. Marcus C. Rufus (82-- 48 r. p.n.e.), uczeń i przyjaciel Cycerona, kwe­stor w r. 59, w r. 56 oskarżony z poduszczenia Klaudii, swojej byłej kochanki; obronił go Cy-ceron, w zachowanej do naszych czasów mowie Pro Caelio. W r. 52 został trybunem. W czasie wojny domowej najpierw stanął po stronie Cezara. W r. 48 w czasie pobytu Cezara na Wschodzie zgłosił jako pretor wniosek o odro­czenie spłaty wszystkich długów na lat sześć, aby pójść na rękę niezamożnej ludności, zruj­nowanej długotrwałą wojną domową. Gdy ten wniosek nie przeszedł, C. Rufus na zgromadze­niu ludowym wniósł projekt ustawy o całkowi­tym zniesieniu długów. Senat pozbawił go za to urzędu. Wówczas Rufus udał się do południo­wej Italii, gdzie wraz z Milonem organizował oddziały partyzanckie, składające się z niewol­ników, gladiatorów i zwolenników Pompejusza. Wkrótce jednak został zabity w Thurii w po­tyczce z żołnierzami Cezara. 6. Marcus C. Vi-nicianus, początkowo zwolennik Pompejusza, potem przeszedł na stronę Cezara i walczył z nim przeciw Farnakesowi, królowi Pontu. 7. C. At-tianus, ekwita, wychowawca i przyjaciel Hadria-na, prefekt pretorianów. 8. Decius C. Balbinus, zob. Balbinus. 9. C. Aurelianus zob. Aurelia-nus 1.

Caelius mons wzgórze Rzymu położone w południowo-wschodniej części miasta, między Eskwilinem i Awentynem, prawdopodobnie zwa­ne pierwotnie mons Querquetulanus od rosnących tam dębów (guercus dąb). Określenie to wystę­puje w nazwie bramy miejskiej Porta Quer-guetulana w Murach Serwiańskich, prowadzącej na C. m. Według legendy, na wzgórzu tym prze­bywał wojownik etruski Caeles (lub Caelius') Yibenna ze swymi towarzyszami. Wzgórze miało dwa szczyty: wschodni Caeliolus (dziś kościół SS. Ouattro Coronati) i zachodni Cerolinensis (dziś kościół SS. Gioyanni e Paolo). Według legendy C. m. został włączony w obręb murów miasta za panowania króla Tullusa Hostiiiusza. Wzgórze należało do ligi siedmiu wzgórz. W mieś­cie czterech regionów C. m. należał do pierwszego, najbardziej zaludnionego — Suburana z dwie­ma bramami: P. Caelimontana i P. Querquetulana. Gdy August podzielił Rzym na 14 dzielnic, C. m. pod nazwą Caelinwntium stał się regionem drugim. Grzbietem wzgórza biegła ulica Vicus Capiti Africae, zaczynająca się przy Amfiteatrze Flawiuszy, a kończąca się przy Porta Metrovia w Murach Aureliańskich. Po obu stronach biegły dwie ulice: od wschodu Via Asinwia, od zachodu Via Appia, połączone ze sobą siecią mniejszych uliczek. C. m. był dzielnicą zamiesz­kaną przez ludność zamożną. Luksusowe domy ozdobione były dziełami sztuki i otoczone pięk­nymi ogrodami. Spłonęły one w r. 27 n.e.; za panowania Tyberiusza wzgórze stało się ulubioną dzielnicą arystokracji rzymskiej. Cesarze mieli tu również swoje posiadłości. Wznosiło się tam wiele budowli publicznych, jak: świątynia Klau­diusza, koszary Equites Singulares, hala handlo­wa Macellum Magnum i akwedukt Nerona. Z najważniejszych, dotąd istniejących zabytków należy wymienić dobrze zachowane w tej części miasta Mury Aureliańskie, Macellum Magnum (obecnie kościół S. Stefano Rotondo), fundament świątyni Klaudiusza w pobliżu dzwonnicy kościo­ła SS. Giovanni e Paolo oraz ruiny kilku domów mieszkalnych; z nich najważniejsze są ruiny willi rodu Lateranii Plautii, zachowane w podziemiach Bazyliki Laterańskiej. Na środku placu S. Gio­vanni in Laterano znajduje się obelisk przenie­siony z Circus Maximus. W okresie renesansu przeniesiono stąd na Kapitel posąg konny Marka Aureliusza; również z C. m. pochodzi grupa Erosa i Psyche znajdująca się obecnie we Florencji, w Ufizzi, oraz bialo-czama mozaika z napisem Basilica Hilariana, znajdująca się w Muzeum Konserwatorów w Rzymie na Ka-pitolu.

Caeparius (Marcus C.) uczestnik spisku Ka-tyliny, uwięziony wraz z innymi spiskowcami i skazany na śmierć w r. 63 p.n.e.

Caepio przydomek rodu Serwiliuszów (zob. Servilii).

Caere dziś Ceryetri, Cerveteri; starożytne miasto Etrusków założone wg tradycji przez Pelazgów ok. r. 1400 p.n.e., bogate i kwitnące, otoczone warownymi murami, których szczątki zachowały się do dziś. Należało do federacji 12 miast etruskich. Po opanowaniu przez Rzym mieszkańcy C. (Caerites) otrzymali prawa oby­watelskie bez prawa głosowania, ius sine suffrngio.

9 — Mała encyklopedia kultury antycznej

Caeretanus

130


Caledones

Stąd tych, którzy nie mieli prawa głosu, nazy­wano Caerites, a cenzorowie rzymscy za karę przenosili obywateli na listę pozbawionych głosu, zwaną tabulae Caeritum.




1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna