Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona21/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   159

Bakchis legendarny król Koryntu, •potomek Heraklesa, protoplasta rodu Bakchiadów (zob.).

Bakchos zob. Dionizos.

Bakchylides z Keos (ok. 516-450 r. p.n.e.) poeta liryczny, siostrzeniec poety Simonidesa z Keos, autor dytyrambów i epinikiów. Utwory jego w liczbie dwudziestu znaleziono w dwu zwojach papirusowych w r. 1896 w Egipcie. W porównaniu z Pindarem, którego był współ­zawodnikiem, styl jego odznacza się większą ' prostotą i jasnością, mniej w nim patosu i gwał­towności. Dytyramby B. mają charakter ballad, w których są rozwinięte poszczególne epizody mitów. W tematyce przeważają mity ateńskie, co świadczy o wzrośde znaczenia politycznego Aten po wojnach perskich. Szczególnie dekawy jest dytyramb o Tezeuszu, w formie dialogu króla Egeusza z chórem; jest to jakby forma przejściowa od liryki chóralnej do dramatu.

Baktria (łac. Bactria, gr. Baktriant) kraj w Azji środkowej, położony na północ od gór Paropamisos, w żyznej dolinie rzeki Oksos. B. prze­cinały główne szlaki handlowe wiodące z Da­lekiego Wschodu do Morza Śródziemnego. Głó­wne miasta to m. in. Baktra (zwana też Zarias-pa) i Eukratideja. B. została podbita przez Asyryjczyków, potem przez Persów, wreszde przez Aleksandra W. Po jego śmierci stanowiła część królestwa Seleukidów. W r. 250 p.n.e. pod wodzą Diodota, który założył oddzielne kró­lestwo, uniezależniła się ód Seleukidów. Od r. 140 należała do królestwa scytyjskiego.



Balbinus (Decius Caelius B.) cesarz rzymski w r. 238 n.e., panujący jednocześnie z M. Ciau-diusem Pupienusem. W tymże roku obu za­mordowano.

. Balbus przydomek kilku członków rodu Kor­neliuszów, Atiuszów i in. 1. Lucius Comelius B. z Gades (I w. p.n.e.), służył w wojsku pod do­wództwem Metellusa -Piusa w czasie wojny z Sertoriuszem, później pod dowództwem Pom-pejusza, dzięki któremu otrzymał obywatelstwo rzymskie. W r. 61 p.n.e., gdy Cezar udał się jako propretor do Hiszpanii, był w jego wojsku praefectus fabrum, w r. 60 był pełnomocnikiem Cezara przy zawieraniu triumwiratu. Gdy oskar­żono go o nieprawe przywłaszczenie sobie oby­watelstwa rzymskiego, bronił go Cycero. B. usi-*

Balęary

111


banki

^ował nakłonić Cycerona. do pośredniczenia mię­dzy Cezarem i Pompejuszem w r. 49. Po ucieczce Pompejusza związał -się jeszcze ściślej z Cezarem i wyjednał u niego przebaczenie dla Cycerona;

po śmierci Cezara stanął po strome Oktawiana. W r. 40 był konsulem. Starożytność znała jego korespondencję z Cyceronem, pamiętniki o ży­ciu Cezara i pismo pt. Ephemeris (nie zacho­wane). '2. Lucius ComeHus B. z Gades, siostrze­niec poprzedniego, brał udział w walkach Cezara w Egipcie i Hiszpanii. W mieście rodzinnym rozbudował port. W r. 19 p.n.e. jako prokonsul w Afryce pokonał plemię Garamantów i odbył triumf, jako pierwszy, nie będący z urodzenia obywatelem rzymskim. W r. 13 p.n.e. wybudo­wał w Rzymie teatr. 3. Titus Ampis B., trybun ludowy w r. 62 p.n.e., stronnik Pompejusza, przyjaciel Cycerona. Skazany na wygnanie po śmierci Pompejusza, uzyskał od Cezara pozwo­lenie na powrót dzięki wstawiennictwu Cycerona. 4. Marcus Attius B. zob. Attii 2.

Balęary (Baleares) zob. też: Gymnesiae insulae;

grupa 2 wysp na Morzu Śródziemnym, w pobliżu wschodniego wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego:



Balearjs mam (dziś Majorca) i Balearis minor (dziś Minorca). Mieszkańcy wysp B. zajmowali się uprawą roli i winnic oraz pasterstwem, słynęli też jako znakomici procarze. Oddziały ich znajdowały się w wojsku kartagińskim, potem w rzymskim. Wyspy zostały skolonizo­wane przez Fenicjan i stanowiły ważne pozycje dla Kartagińczyków w czasie wojen punickich. Zdobył je dla Rzymu w r. 123 p.n.e. Kwintus Cecyliusz Metellus, który otrzymał wówczas przydomek Balearicus. Przesiedlono tam 4000 Ttalików. Rzymianie założyli na wyspach szereg miast, wśród nich. Palma, Pollentia, Cinium i in. W czasach cesarstwa B. służyły jako miejsce deportacji. W r. 425 n.e. B. zostały zdobyte przez Wandalów pod wodzą Genzeryka.

balista (gr. lithobólos, lithobóhn, łac. ballista) starożytna machina oblężnićza, służąca do wy­rzucania ciężkich kamieni. Machiny takie w ok­resie hellenistycznym i rzymskim umieszczano na wozach ciągnionych przez muły. Przecho­wywano je w specjalnych arsenałach. Taki ar­senał, pochodzący z III w. p.n.e., odkopano w Pergamon.

balneae zob. łaźnie.

balteus (łac. pas, rzemień) 1. pas skórzany przerzucany przez lewe ramię i spinany na prawym boku; przywiązywano do niego miecz.

2. pasek podtrzymujący suknię na biodrach.

3. wydłużony koniec togi, który się zarzucało z prawego ramienia na lewe. 4, rzemienie skła­dające się na uprząż konia. 5. termin archi­tektoniczny oznaczający listwę w głowicy joń.skiej.

Bałtyk tac. marę Suebicum (Sueyicum) morze wewnętrzne w pómocno-wschodniej części Eu­ropy. Znakomity podróżnik i geograf grecki Pyteas z Massalii (IV w. p.n.e.) słyszał o Bałtyku od kupców, sam jednak tam nie dotarł. Odkrył on wyspę bursztynową, którą nazwał Balisia (Helgoland), i dopłynął najdalej do Kategatu. Bliższe wiadomości o B. posiadał Pliniusz, który podaje, że w czasach Nerona, ok. r. 60 n.e., jakiś eques Romanus wyruszył z Carnuntum po bursztyn i dotarł aż nad Bałtyk. Opis opłynięcia B. można odtworzyć na podstawie opisów Ptolemeusza i Martiana Herakleoty, którzy podają też szereg nazw plemion mieszkających nad brzegami B. (zo.b. bursztyn).

banausos (gr. bdnausos) zdun, w dalszym zna­czeniu rzemieślnik; w mniemaniu zamożnych warstw społeczeństwa greckiego był to człowiek godny pogardy, ponieważ wykonywał za zapłatę pracę fizyczną, która przystoi jedynie niewol­nikom. Do przełomu V/IV w. p.n.e. mianem b. określano również artystów plastyków, ponie­waż i oni żyli z pracy rąk. Dlatego słynny malarz Polignot, nie chcąc się narazić na uznanie go za b., wymalował bezpłatnie Stoa Pojkile w Ate­nach, aby go nie oskarżono o ergolabia, czyli pracę za pieniądze. Jednak warstwa b. zyskała w Atenach duże znaczenie polityczne. W okresie hellenistycznym można zaobserwować wyraźną zmianę w poglądach na pracę, zwłaszcza w filo­zofii cyników, gdyż coraz więcej wolnych ludzi zaczęło się trudnić pracą fizyczną.



Bandusiae fons źródło w posiadłości Horacego, Sabinum, w pobliżu jego willi, opiewane przez poetę.

banki (gr. trdpeza, dosł. stół, na którym roz­kładano pieniądze) instytucje prowadzące ope­racje finansowe; rolę najstarszych b. w Grecji spełniały świątynie jako miejsce pewne i zabez­pieczone, gdzie można było lokować nawet większe depozyty pieniężne (np. w Delfach, w Efezie, na Delos, Samos i in.). W kasach świą­tyń zaciągano także pożyczki na procent. Z cza­sem pojawiają się b. prywatne, zakładane przez obywateli lub częściej przez metojków. Dokony­wano tam wszelkich operacji finansowych, co

Bantia

112


Barkas

przeważnie byto związane z uprawianiem lichwy. B. te przyjmowały większe kwoty na oprocen-. towanie, które sięgało, zależnie od czasów, od 10% do 30%; udzielano także pożyczek. W okre­sie hellenistycznym powstają również b. pań­stwowe, pod zarządem kolegium. W Rzymie b. prowadzone przez obywateli (ekwitów), wy­zwoleńców, cudzoziemców (zwykle Greków) sta­nowiły kantory wymiany. Bankierzy argentarii 0ac. argentum srebro, pieniądze) korzystali z opie­ki państwa. Dzielili się oni na mensom, którzy prowadzili większe kantory, i nummularii, którzy załatwiali drobniejsze czynności finansowe: wy­mianę obcej waluty, wymianę na drobne pie­niądze itp. Bankierzy udzielali pożyczek, porę­czali za spłatę długów i przyjmowali depozyty od osób prywatnych. Również dokonywali na zlecenie wypłat oraz przelewów z konta jednego klienta na konto drugiego i spełniali rolę maklerów podczas licytacji. Tworzyli oni kolegia i utrzymywali własne kantory w taber-nach na Forum w pobliżu świątyni Kastora. W I. w. p.n.e. bankierzy prowadzą interesy na szeroką skalę, dzierżawią przedsiębiorstwa do­chodowe, posiadają udziały w spółkach, udzielają wielkich pożyczek ludności w prowincjach dla spłacania podatków znanym z nadużyć publikanom. B. rzymskie zakładane były także poza obszarem Italii, np. na Delos, gdzie znajdowało się całe emporium (zob. kapelos) kupców rzym--skich.



Bantia miasto municypalne w pobliżu Wenuzji, na granicy Lukanii i Apulii, w pięknej lesi­stej okolicy.

Bantina tabula płyta brązowa znaleziona w r. 1793 w pobliżu Bantii, zawierająca długi napis treści prawniczej w języku łacińskim i oskijskim. Jest to zabytek ważny zarówno dla poznania dialektów italskich, jak i ustroju oraz administracji municypiów. Pochodzi z drugiej poł. II w. p.n.e.

barathron gr. (łac. barathrum) przepaść ska­lista w Atenach, do której strącano przestępców skazanych na śmierć; w przenośni oznacza otchłań, przepaść, zagładę.

barba zob. broda.

barbarzyńca (gr. barbaros, dosł. bełkocący, tac. barbarus) człowiek nie należący do wspól­noty plemion helleńskich, początkowo każdy cudzoziemiec, nieGrek. Z czasem poczucie wyż­szości intelektualnej Hellenów, ich wolność poli­tyczna, rozwój nauk i sztuk determinowały b.

jako ludzi o niskim poziomie umysłowym;

pod wpływem idealistycznych teorii filozofów greckich powstało mniemanie, że b. jest z natury przeznaczony na niewolnika. Rzymianie mianem b. oznaczali człowieka obcego wspólnocie kul­turalnej grecko-rzymskiej, w czasach cesarstwa zaś b. nazywano mieszkańców odległych pro­wincji i ludy mieszkające poza granicami pań­stwa. Od IV do VII w. n.e. plemiona b., jak Hunowie, Wandalowie i in., atakowały państwo rzymskie, łupiły jego stolicę, niszczyły miasta i pomniki kultury, co wpłynęło zdecydowanie na pejoratywne znaczenie wyrazu. Z czasem b. utworzyli na gruzach imperium rzymskiego sa­modzielne państwa i przyśpieszyli proces powsta­nia feudalnej formacji ustrojowej. W sztukach plastycznych przedstawiano b. zazwyczaj w stro­ju obcym Grekom i Rzymianom, np. w różno­barwnej szacie, szerokich spodniach, charakte­rystycznych czapkach i z odpowiednią dla każ­dego plemienia bronią. Ikonografię b. w sztu­ce grecko-rzymskiej opracował archeolog polski, Piotr Bieńkowski.

barbitos gr. starożytny instrument strunowy pokrewny kitarze, lecz od niej nieco większy, o kształtach smuklejszych i o większej liczbie strun oraz innym stroju. Trzymano go ukośnie pod lewym ramieniem, prawą ręką uderzano w struny.

Barca zob. Barka.

barditus łac. (od germ. barai tarcza) pobudka wojenna Germanów, którą śpiewali trzymając przed ustami tarcze, aby głos mocniej rozbrzmie­wał. Już z samego brzmienia pobudki wróżyli sobie o wyniku bitwy.

Barea Soranus konsul w r. 52 n.e., prokonsul Azji ok. r. 63. Należał do szkoły stoickiej, oczer­niony przed Neronem przez swego dawnego nauczyciela filozofii, P. Egnatiusa Celera, został w r. 66 skazany na śmierć.

Bargusii szczep mieszkający w Hispania Tarra-conensis, na terenie dzisiejszej Katalonii.

Barium dziś Bari; miasto nad Adriatykiem, w Apulii, ważny punkt handlowy i strategiczny.

Barka (łac. Barca, gr. Barkę) ważne miasto w Cyrenajce, z portem Ptolemais, na południo-zachód od Kyreny, założone w poł. VI w. p.n.e. przez Libijczyków. W r. 512 p.n.e. zostało zdo­byte przez Persów. Za panowania Ptolemeuszów straciło na znaczeniu przez utworzenie z portu nowego miasta zwanego Ptolemais.

Barkas (łac. Barcas, od fen. barkas błyskawica)


bartnictwo

113


Battos

protoolasta potężnego rodu kartagińskiego, z któ­rego pochodzili Hamilkar i Hannibal.



bartnictwo wcześnie rozwinęło się u Greków, ponieważ nie znali cukru. Już w dobie homerowej zbierali miód z barci. Słynny był miód attycki, który eksportowano do innych krajów, oraz miód z Hyble. Grecy na Sycylii interesowali się również teoretycznie życiem pszczół i ich organizacją.

basanistaj (gr. od basanizo badam, torturuję) w Grecji niżsi funkcjonariusze zajmujący się badaniem niewolników za pomocą tortur. Oce­niali także szkody wyrządzone przez niewolników.

Basilejos (Basilius) zob. Bazyli.

basileus (gr basileus) król, zwierzchnik, panu­jący, władca, naczelnik rodu; rody łączyły się w pobratymstwa fratrie, te znów w plemiona fyle. Wymieniani przez Homera fylobasileis to naczelnicy plemion, na rzecz których naczelnicy rodów musieli rezygnować z pewnych uprawnień. Wzrost znaczenia warstwy arystokratycznej wpły­wa na stałe zmniejszanie się znaczenia b. Widać to np. w Odysei na przykładzie Alkinoosa, króla Feaków, który, sprawując dziedziczną władzę królewską, ma obok siebie radę naczel­ników rodów. Wśród nich Alkinoos zajmuje stanowisko pierwszego między równymi. Zasada dziedziczności władzy b; wytworzona w pew­nym stadium ustroju rodowego, zostaje oba­lona przez arystokrację. W Atenach b. zostaje dodany do pomocy najpierw wódz naczelny, polemarchos, potem regeat-archont, wreszcie sześ­ciu sędziów, thesmothetaj. Pierwotna nazwa b. pozostała w końcu jedynie w tytule wybieralnego urzędnika archont-basileus. U Hezjoda b. byli to już nie królowie, lecz arystokratyczni sędzio­wie. Grecy nazywali b. także królów obcych państw; król perski był przez nich nazywany Wielkim Królem ho megas basileus. Historycy greccy za czasów cesarstwa oznaczają nazwą b. cesarzy rzymskich.

basilica zob. bazylika.

Basilides zob. Bazylides.

Bassaj miasto na Peloponezie ze słynną świą­tynią dorycką Apollina Epikuriosa.

Bassareus przydomek Dionizosa wywodzący się od długiej sukni zwanej bassara, wyrabianej w mieście lidyjskim Bassara. Według innego objaśnienia bossom oznacza po tracku lisa, a li­sie skórki miały nosić bakchantki.

Bassus przydomek kilku pisarzy rzymskich:

l. Aufidius B. zob. Aufidii 6. 2. Caesius B.,

poeta z czasów Nerona, przyjaciel satyryka Persjusza, który mu zadedykował swoją VI sa­tyrę. Naśladował Horacego, tworząc wiersze liryczne w różnych miarach. Utwory jego nie zachowały się. 3. Gavius B., gramatyk i filolog z czasów Cycerona, autor dzieła De anginę vocabulorum (O pochodzeniu wyrazów). 4. Lol-lius B., grecki epigramatyk z pocz. I w. n.e., dwa spośród swoich epigramów poświęcił Ger-manikowi, zmarłemu w r. 19 n.e. 5. Saleius B., epik z czasów Wespazjana (I w. n.e.).

Bastarnowie (Bastarnae) szczep germański mie­szkający w Europie wschodniej, w pobliżu ujścia Dunaju, odznaczający się wojowniczym usposo­bieniem i surowymi obyczajami. Począwszy od II w. p.n.e. B. prowadzili walki z Rzymianami.

basterna łac. zamknięta lektyka dla kobiet, nakładana na muły.

Bastet (lub Bastis) egipska bogini radości, wyobrażana z głową kota; na jej cześć urządzano orgiastyczne obchody w Bubastis.

Batavodurmn miasto w kraju Batawów,

Batawowie (Batavi) plemię pochodzenia cel­tyckiego, które w wyniku podziału ziemi opuś­ciło swe pierwotne siedziby i zamieszkało na wyspie, w okolicach ujścia Renu, nazwanej stąd insula Batavorwn. B. zostali podbici przez Dru-zusa (I w. n.e.) i od tej pory wchodzili w skład państwa rzymskiego, gdzie zajmowali stanowis­ko uprzywilejowane; byli wolni od podatków, tworzyli oddziały pomocnicze w wojsku, wcho­dzili w skład straży przybocznej cesarza. W VI w. n.e. zostali zniszczeni przez Franków.

Batrachomyomachia (bardziej prawidłowo Ba-trachomachia) żartobliwy poemat o wojnie żab z myszami, parodia eposu bohaterskiego, przy­pisywany Homerowi. Prawdopodobnie pocho­dzi z V w. p.n.e., autorem był zapewne jakiś gramatyk ateński; niektórzy badacze, idąc za Plutarchem i pseudoplutarchowym Żywotem Ho­mera, uważają za autora tego utworu Karyj-czyka Pigresa, brata czy syna królowej Artemizji (zob.). Poemat wywołał szereg naśladownictw w nowożytnej literaturze europejskiej i spowo­dował powstanie dwu gatunków literackich:

eposu zwierzęcego i eposu heroikomicznego. Pod wpływem B. powstały dwa poematy Igna­cego Krasickiego: Myszeis i Momchomachia.



Battos 1. syn Polimnestosa z Tery i Fronimy, który na rozkaz wyroczni delfickiej założył (wg tradycji) w r. 631 p.n.e. w Libii miasto Kyrene i poświęcił je Apollinowi. Był on pierwszym

8 — Mała encyklopedia kultury antycznej



Batykles z Magnezji

114


Belgica

królem tego miasta. 2. wnuk poprzedniego, trzeci król Kyreny. Za jego panowania miasto wzrosło w potęgę i znaczenie, osiedliło się tam wielu Greków z Peloponezu, Krety i innych wysp greckich. W r. 570 p.n.e. miasto stawiło skuteczny opór królowi egipskiemu.



Batykles z Magnezji nad Meandrem, artysta grecki działający w VI w. p.n.e., twórca słyn­nego w starożytności tronu Apollina w Amyklai.

Batyllos (Bathyllos) 1. chłopiec z Samos, ukochany Anakreonta. 2. B. z Aleksandrii, wyzwoleniec Mecenasa, aktor, który wprowa­dził do Rzymu pantomimę komiczną, rodzaj burleski czy parodii mitologicznej.

Baucis (gr. Baukis) mit. mieszkanka Frygii, która wraz z mężem, Filemonem, gościnnie przyjęła Zeusa i Hermesa przybywających w ludz­kiej postaci, gdy wszyscy inni mieszkańcy wioski odmówili bogom gościny. Bogowie zatopili całą okolicę z wyjątkiem domu B. i Fjlemona i speł­niając życzenie staruszków, aby "ich nie rozłą­czyła nawet śmierć, zamienili oboje w drzewa. B. i Filemon są symbolem miłości małżeńskiej.

Bauli miejscowość w Kampanii, między Misenum a Bajami, gdzie zamożni Rzymianie budo­wali sobie wille.

Bayius lichy poeta z czasów Wergiliusza (I w. 'p.n.e.).

baza (gr. bdsis) 1. w architekturze podstawa, podwalina, fundament, dolna—zazwyczaj pro­filowana — część kolumny, cokół posągu. 2. ter­min metryczny, oznacza: dwuzgłoskowy, swo­bodny nagłos niektórych wierszy eolskich, który może być wypełniony spondejem -t-, troche­jem -Ł\-1, jambem •^-Ł- lub pyrrichem \^"-'. B. tego rodzaju występuje' w glikoneju, ferekra-teju, priapeju, hipponakteju, asklepiadeju mniej­szym i większym oraz w wierszu falecejskim. W greckiej liryce chóralnej i w dramacie długa b. może być rozwiązana na krótkie, na skutek czego b. może liczyć trzy zgłoski i być trybra-chem ^^^ (w zastępstwie trocheja) albo też daktylem -'•^^ lub anapestem \^"-' (w za­stępstwie spondeja). W liryce rzymskiej Katullus dopuszcza użycia trocheja, spondeja lub jamba w b. glikoneja, ferekrateja, priapeja i wiersza falecejskiego; w asklepiadejach większych Ka-tullusa i we wszystkich używanych przez Hora­cego wierszach eolskich b. jest zawsze spon-deiczna.

Bazyli (Basilejos) z Cezarei żył w latach 339 -- 379 n.e., nazwany Wielkim; kształcił się w Ate­nach, gdzie zaprzyjaźnił się z Grzegorzem z Na-zjanzu. Był początkowo obrońcą sądowym, po­tem prezbiterem, w r. 370 został biskupem w swym rodzinnym mieście, Cezarei. Odznaczył się jako wybitny organizator życia kościelnego i zakonnego. S. był entuzjastą klasycznej lite­ratury greckiej i w swych kazaniach i listach pozostawał pod jej wpływem. Wydał zbiór ka­zań, 365 listów i Heksatmeron (zbiór 9 kazań o 6 dniach stworzenia).

Bazylides (Basilides, Basilejdes) pisarz chrze­ścijański z czasów Hadriana (II w. n.e.), zwo­lennik gnostycyzmu.

bazylika (gr. basiliki, dom. stod, łac. basilica) wielka hala przeznaczona na zebrania kupców, posiedzenia sądowe i inne zebrania publiczne, nazwana od archonta basileusa w Atenach. Była podzielona rzędami kolumn na 3 części, w głębi zaś' wznosiła ^ię trybuna. W Rzymie wzniesiono pierwszą b. w r. 184 p.n.e. z inicja­tywy Marka Porcjusza- Katona, nazwaną od jego nazwiska basilica Parcia. W sześć lat póź­niej cenzorowie: Marek Emiliusz Lepidus i Ma­rek Fulwiusz Nobilior zbudowali basilica Aemilia, a w r. 170 Tyberiusz Semproniusz Grak-chus postawił basilica Sempronia na południo­wej stronie Forum. Juliusz Cezar zbudował basilica lulia, odnowioną przez Augusta, za Hadriana zaś wzniesiono basilica Neptuni, ok. r. 112 n.e. zbudowano na Forum Traiani bazy­likę nazwaną basilica Ulpia. Maksencjusz roz­począł na via Sacra budowę b., którą wykoń­czył Konstantyn i którą nazwano od jego imienia basilica Constantina. Z b. powstał typ świątyni chrześcijańskiej w kształcie wydłużonego "pro­stokąta, podzielonej rzędami kolumn lub filarów na 3 lub 5 podłużnych naw, przy czym środ­kowa była wyższa od bocznych.

Bebiusze zob. Baebii.

Bebrykowie (łac. Bebryces, gr. Bebrykes) 1. mityczny lud w Azji Mn., w kraju, który póź­niej otrzymał nazwę Bitymi. 2. starożytny lud w Gallia Nwbonensis pochodzenia iberyjskiego.

Bedriacum dziś S. Lorenzo Guazzone, wg in­nych Beverara; wieś między Kremoną a Weroną. W r. 69 n.e. cesarz rzymski Othon stoczył tu bitwę, z Witeliuszem.

Belgica kraj w pomocnej Galii między Renem a Matroną i Sekwaną, zamieszkały w I w. p.n.e. przez plemiona celtyckie Remów, Bellowaków, Morinów, Menapiów i in., które obejmowano wspólną nazwą Belgów (Belgae). Cezar podbił

Belgium

115


Beocja

B. w r. 57 p.n.e. i stworzył z tych obszarów prowincję rzymską ze stolicą w Durocortorum (dziś Reims). W czasach Augusta wchodziły w sklad B. również obszary północnej Galii od Sekwany aż do Morza Germańskiego. Na po­czątku I w. n.e. dołączono do B. obie części Germanii: Superior i Inferior. W czasach póź­nego cesarstwa B. podzielona była na dwie pro­wincje: Belgica Prima ze stolicą Augusta Treverorum i Belgica Secunda ze stolicą Durocor­torum.



Belgium część Gallia Belgica, dziś znajdują się tu miasta Beauvais, Artois, Amiens.

Belgowie (Belgae) zob. Belgica.

Belizariusz (Belisarius, ok. 495 - 565 n.e.), do­wódca wojsk Justyniana. W r. 532 odniósł zwy­cięstwo nad Persami, w następnym roku został wysłany do Afryki przeciw Wandalom; w r. 534 zdobył Kartaginę i wypędził Wandalów z Afryki. Przez szereg lat walczył z Gotami w Italii, wre­szcie w r. 547 odniósł nad nimi zwycięstwo. W r. 559 ocalił Konstantynopol przed Bułga­rami. W r. 562 fałszywie oskarżono B. o udział w spisku przeciw cesarzowi, w wyniku czego został pozbawiony majątku i wszelkich godno­ści. W następnym roku stwierdzono bezpodstaw­ność oskarżenia i zrehabilitowano B., który jednak wkrótce zmarł. Tragiczny los B. budził zainteresowanie poetów i artystów. Był on czę­stym tematem obrazów historycznych, bohate­rem powieści pisarza francuskiego z XVIII w. Marmontela i w XX w. Gravesa oraz bohaterem opery Donizettiego.




1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna