Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona19/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   159

Attii (albo A f ii) Atiusze, rzymski ród patry-cjuszowski. 1. Publius Attius Yarus, propretor, przeciwnik Cezara w wojnie domowej; po bitwie pod Tapsus w 46 r. p.n.e. uciekł wraz z innymi zwolennikami Pompejusza do Hiszpanii i w r. 45 zginął pod Mundą. 2. Marcus A. Balbus, mąż siostry Cezara, Julii, namiestnik Macedonii w r. 59 p.n.e., zwycięzca Besów i Traków. 3. At-

tia, córka poprzedniego, żona Gajusza Okta-wiusza i matka Oktawiana, późniejszego Au­gusta. 4. A. Labeo, autor łacińskiego dosłow­nego przekładu poematów Homerowych, nazwa­nego przez scholiastę satyr Persjusza śmiesznym;

zachował się jeden wiersz.



Attike zob. Attyka.

AttHa zob. Attyla.

Attiiii zob. Atiiii.

Attis zob. Attys.

Attius zob. Attii.

Atius Naeyius augur rzymski za czasów Tark-winiusza Starego (VI w. p.n.e.).

attycyzm kierunek retoryczny, który powstał w II w. p.n.e. jako reakcja przeciw wybujałoś-ciom stylu azjańskiego (zob. azjantzm). Attycyści uznali za wzór język pisarzy attyckich z V i IV w. p.n.e. i naśladowali go w stylu i doborze wy­razów; mówcy wzorowali się przede wszystkim na Demostenesie (Gorgiasz Młodszy, Menedemos z Aten) i na Lizjaszu. Kierunek ten znalazł wielu zwolenników w Rzymie, w osobach M. Ca-lidiusa, Qu. Comifidusa, a przede wszystkim Marka Brutusa, Licyniusza Kalwusa i Juliusza Cezara. Cyceron nie stanął po stronie ani a;

ani azjanizmu, lecz za najlepszy wzór wymowy uważał Demostenesa, jako mistrza wszystkich trzech rodzajów: prostego, średniego i ozdob­nego. Pierwszym teoretykiem a. był Cecyliusz z Kaieakte (60 - 5 r. p.n.e.), twórca kanonu 10 najlepszych mówców greckich, których wyliczał w swym piśmie O stylu dziesięciu mówców, stawiając na pierwszym miejscu Lizjasza, po­tem Isokratesa i Demostenesa. Powstały rów­nież słowniki wyrażeń attyckich, których auto­rami byli: wymieniony już Cecyliusz z Kaieakte, Pollukus, Prynich, Harpokration (II w. p.n.e.). najwybitniejszymi przedstawicielami a. w okresie cesarstwa byli Aelius Arystydes i Herodes Atti­cus (II w. n.e.).



attyda (gr. atthis) historia lokalna Attyki, obejmująca na podstawie zabytków i napisów fakty zarówno z dziejów politycznych, jak kul­turalnych i gospodarczych Attyki. Doszła do rozkwitu w IV w. p.n.e. Do najwybitniejszych attydografów należeli: Klejtodemos, Androtion, Fanodemos, Filochoros, Demos i Istros.

Attyk zob. Atticus.

Attyka (gr. Attike, łac. Attica) kraj w Grecji środkowej, graniczący od północy z Beocją, od wschodu oddzielony wąskim przesmykiem od Eubei, na południe Zatoką Sarońską od Argo-

Attyla

101


Aufidus

lidy. Kraj był ubogi w wodę, płynął tam tylko Kefisos biorący źródło z Pentelikonu oraz Ilissos Wypływający z Hymetu. Na północy znajdowały się góry Kitajron i Parnas, na południe obfi­tujące w srebro góry Laurion. Zboże rodziło się tylko na równinie ateńskiej, eleuzyńskiej, maratońskiej i na tzw. Mesogaja (ziemia środ­kowa), rozciągającej się między Hymetem a Pen-telikonem. Bogactwo A. stanowiły marmur, glinka, srebro i gaje figowe. Stolicą A. były Ateny (zob.); inne, mniejsze miasta w A., to:

Maraton, Eleusis, Kolones i in. A. odegrała najważniejszą rolę w rozwoju kultury, sztuki i nauki greckiej.

Attyla (Attiia) król Hunów, zwany Biczem Bożym. Najpierw dzielił tron ze swym bratem Biedą, lecz zabił go w r. 445. W r. 447 spu­stoszył cesarstwo wschodnie, w r. 451 dokonał najazdu na Galię, lecz został pokonany przez wodza rzymskiego Aetiusa. W r. 452 napadł i zniszczył północną Italię; zmarł nagle w czasie swych uroczystości ślubnych w rok później. Jest bohaterem opery Verdiego pod tym tytułem.

Attys (Attis) mit. piękny młodzieniec, uko­chany bogini Kybele, który w przystępie szalu pozbawił się męskości i zmarł, lecz został przez boginię wskrzeszony i w kulcie stał się symbo­lem odradzającej się na wiosnę przyrody. Wg jednej z wersji został zamieniony w drzewo figowe. Kult jego rozwinął się najpierw w Frygii, stamtąd przeniósł się do Pergamonu, skąd roz­powszechnił się po całej Grecji, zawsze związany z kultem Kybele. W r. 20 p.n.e. z polecenia Sybilli został przyjęty w Rzymie. Z powodu orgiastycznego i ekstatycznego charakteru kultu senat rzymski zabronił obywatelom rzymskim pełnienia funkcji jego kapłanów. W okresie cesarstwa kult A. i Kybele doznawał opieki ze strony cesarzy, zwłaszcza Kaliguli i Klaudiu­sza. W czasie wiosennego święta Wielkiej Ma­cierzy Bogów (Kybele) wystawiano dramat okaleazenia się A., jego śmierć i wskrzeszenie. W sto lat po zarządzeniu Klaudiusza dotyczą­cym obchodów święta A., kult jego został uświe­tniony nowym obrządkiem zwanym Taurobolium, który miał na celu oczyszczenie człowieka od grzechów. A. jest bohaterem pięknego poematu Katulla pod tym tytułem.

. Ątys w relacji Herodota syn króla Lidii, Krezusa, zabity nieumyślnie na polowaniu przez swego towarzysza i opiekuna, Adrastosa.



auctio łac. przetarg, licytacja; w Grecji sto­sowana była przy sprzedaży lub wydzierżawie­niu, kiedy sprzedawcą lub oddającym w dzier­żawę było państwo albo stowarzyszenie (cła, udziały w kopalniach, dobra osób skazanych na wygnanie). W Rzymie odbywały się także na. zlecenie osób prywatnych licytacje towarów, niewolników i kompleksów majątkowych w spe­cjalnych halach zw. atria auctionaria. Pieniądze od nabywców inkasował coactor mgentwws, który otrzymywał za to wynagrodzenie w wyso­kości 1% od ceny kupna. Podatek licytacyjny został wprowadzony przez Augusta w r. 7 n.e. i wynosił 1% (centesima rerum venatium). Tyberiusz obniżył go do 0,5%, lecz wkrótce z po­wrotem podwyższono go do 1%.

audiatur et altera pars niech zostanie wysłu­chana i druga strona (w procesie); starożytna zasada prawna przytoczona przez Senekę w tra­gedii Medea.

Aufidena dziś Alfedena; miasto Samnitów na pograniczu kraju Pelignów, nad rzeką Sagrus.

Aufidii Aufidiusze, rzymski ród plebejski:

l. Cnaeus Aufidius, trybun ludowy z r. 170' p.n.e. 2. Cnaeus A., trybun ludowy w 144 r., pretor w r. 108 p.n.e., mimo utraty wzroku nie przestał do końca życia brać czynnego udziału w polityce i sprawach państwowych. 3. Cnaeus A; „eruditus homo" z przełomu II/I w. p.n.e., miał napisać historię (chyba Rzymu) po grecku, nie znamy jednak żadnych bliższych szczegółów dotyczących tego dzieła. 4. Titus A., pretor rzymskiej prowincji w Azji w I w. p.n.e. 5. 77-tus A. z Sycylii, lekarz grecki, uczeń Asklepia-desa z Bitynii, żył w drugiej poł. I w. p.n.e. Napisał dzieło medyczne w 2 księgach Perl psyches (O duszy) oraz Peri chrónion pdthSn (O cierpieniach chronicznych). 6. A. Bassus, historyk z I w. n.e. Napisał dwa dzieła histo­ryczne: historię wojen domowych oraz historię wojen z Germanami, prowadzonych przez Tyberiusza i Germanika. Stanowią one zapewne część wielkiego dzieła obejmującego prawdopo­dobnie okres od śmierci Cezara do końca pano­wania Tyberiusza, do którego nawiązuje Pliniusz Starszy w swojej historii: A fine Aufidii Baśni.



7. A. Modestus, gramatyk z I w. n.e., miał napisać komentarze do Georgik Wergiliusza.

8. A. Namusa, prawnik rzymski z I w. p.n.e., uczeń Serwiusza Sulpicjusza Rufusa. 9. Caius A. Yictorinus, towarzysz szkolny i przyjaciel Marka Aureliusza.



Aufidus dziś Ofanto; główna rzeka Apulii,

Auge

102


aulaeum

mająca swe źródła w kraju Hirpinów w Sam-nium.



Auge mit. córka króla Tegei, Aleosa; miała z Heraklesem syna, Telefosa (zob. Telefos1). Bohaterka dramatu Eurypidesa pod tym tytu­łem.

Augiasz (gr. Augejas, łac. Augeas, Augias) mit. syn Heliosa i Naupidame, król Elidy, jeden z uczestników wyprawy Argonautów. Posiadał olbrzymie stada bydła i koni. Stajnie, w których się .znajdowały, nie były czyszczone 30 lat. Oczyszczenie ich było jedną z 12 prac Heraklesa, który zmienił bieg rzeki Alfejos i w ciągu jednego dnia oczyścił stajnie wpuszczając przez nie strumienie wód, po czym skierował je do dawnego łożyska. A. obiecał mu w nagrodę część swych stad, nie dotrzymał jednak obiet­nicy i padł z ręki Heraklesa.

aiigur tac. kapłan rzymski badający pewne zja­wiska przyrody i wysnuwający wróżby z grzmo­tów i błyskawic, ze sposobu zachowania się zwierząt, z lotu i głosu ptaków, chwytania ziarna przez specjalnie w tym celu hodowane kury itp. Obrzędu wróżenia dokonywał w świętym kręgu zakreślonym zakrzywioną laską zwaną lituus. A. miał prawo noszenia bramowanej togi. Prze­sądni Rzymianie badali wróżby, auspicia, przed każdym przedsięwzięciem, toteż a. towarzyszyli urzędnikom pełniącym swe czynności, dowód­com na ^wojnie, byli obecni przy zakładaniu świątyń, przy kreowaniu nowych kapłanów i urzędników i zależnie od dobrej czy złej wróżby pozwalali na dokonanie danego aktu urzędo­wego lub też nakazywali odłożenie go na inny dzień formułą allo die (zob. dwmatio).

Augusta nazwa wielu miast założonych lub na nowo skolonizowanych przez Augusta, np. 1. miasto w Cylicji, dziś ruiny koło Sis. 2. A. Emerita w Hiszpanii, dziś Merida. 3. A. Praetoria, miasto w dolinie rzeki Duria Maior (dziś Dora Baltea), w Galii Transpadańskiej, założone przez Augusta w r. 24 p.n.e., dziś Aosta w pro­wincji Piemont. 4. A. Rawacorum (lub Rauri-corum), dziś August w Szwajcarii, w pobliżu Bazylei. 5. A. Suessionum, dziś Soissons, miasto w Belgica położone przy drodze wiodącej do Durocortorum. 6. A. Tawinorum, dziś Torino (Turyn); główne miasto szczepu Taurynów w Ga­lii Przedalpejskiej, położone u zbiegu rzek Duria Minor i Padu. 7. A. Treverorum (Treyirorum), dziś Trier, Trewir, główne miasto galickiego szczepu Trewerów. 8. A. Yindelicorum, dziś

Augsburg, główne miasto szczepu Windelików, na północ od Recji.



Augustales seviri łac. kolegium złożone z 6 kapłanów, utworzone przez Tyberiusza dla opie­kowania się kultem Augusta w municypiach i w prowincjach.

Augustales sodales łac. kolegium złożone z 25 kapłanów, utworzone przez Tyberiusza w r. 14 n.e., dla opieki nad kultem Augusta w samym Rzymie.

Augustiani łac. oddział ekwitów rzymskich zorganizowany przez Nerona dla oklaskiwania go w czasie jego występów w teatrze.

Augustinus Aureliusz zob. Augustyn.

Augustodunum dziś Autun; stolica Eduów w Gallia Lugdunensis; przyjmuje się na ogół, że powstała na miejscu dawnego miasta Bibracte.

Augustonemetum zob. Nemossus.

Augustus 1. zob. Octayianus. 1. miesiąc sier­pień w kalendarzu rzymskim, nazwany tak na cześć Oktawiana Augusta; poprzednio nosił na­zwę Sextilis.

Augustyn (Augustinus Awelius) najwybitniej­szy z zachodnich ojców kościoła (354 - 430), urodzony w Tagaste w Numidii, studiował re­torykę, potem nauczał jej w Kartaginie, Rzymie i Mediolanie. Najpierw był manichejczykiem, potem' neoplatonikiem, wreszcie sceptykiem; na chrześcijaństwo nawrócił go i ochrzcił Ambroży (zob.). A. powrócił do Afryki i został duchow­nym; po kilku latach mianowany został bisku­pem w mieście Hippo Regius (dziś Bonę w Al-gerii). Najważniejsze z jego dziel to Confessiories (Wyznania) oraz De cmtate Dei (O królestwie Bo­żym). Wywarły one ogromny wpływ aa kształto­wanie się teologii średniowiecznej na zachodzie.



aukcja zob. audio.

Aukso mit. zob. Hory.

aulaeum łac. l.. purpurowy haftowany kobie­rzec na łóżko lub sofę. 2. rodzaj purpurowego baldachimu' na suficie, rozciąganego dla uchro­nienia się od kurzu (jeżeli sala nie miała koszto­wnego sufitu lacunar). 3. zasłona, kurtyna w tea­trze rzymskim, umocowana nie w górze, lecz w dole, dlatego' na początku przedstawienia kurtyna opadała (a. premitur, mittitur), przy zakończeniu zaś podnosiła się (a. tollitur); do­piero w czasach późniejszych zawieszano kur­tynę w górze, jak w teatrze dzisiejszym. Zwykle a. była haftowana lub tkana w wizerunki bóstw lub herosów; wyglądało to, jakby sami oni ją podciągali w górę lub opuszczali.

Aulerkowie

103


Aureliana moenia

Aulerkowie (Aulerci) lud w Galii celtyckiej, dzielący się na 4 szczepy: Ebwovices ze stolicą Mediolanum (dziś Evreux), Cenomani, Bramovi-ces, Diablirites ze stolicą Noviodunum.

Aulestes mit. książę Etrusków, sprzymierzeniec Eneasza.

Auletes (gr. .dosl. grający na aulosie) przydo­mek Ptolemeusza XI (80 - 52 r. p.n.e.), ojca Kleopatry.



Aulis dziś Vathy; miasto w Beocji nad za­toką Euripos, ze sławną świątynią Artemidy;

punkt zborny floty greckiej przed wyprawą na Troję.



Aulon (gr. parów, dolina) nazwa kilku miej­scowości greckich. I. miasto na granicy Elidy i Messenii» ze świątynią Asklepiosa. 2,. miasto portowe w Illirii, dziś Aulona. 3. dolina nad rzeką Eurotas. 4. okolice Tarentu, słynne z upra­wy win, dziś Monte Melone.

aulos gr. (łac. tibia) dęty instrument muzyczny pochodzenia wschodniego, zbliżony w konstruk­cji do dzisiejszego klarnetu i oboju; nazwę a. tłumaczono fałszywie jako „flet". Instrument tworzyła podłużna cylindryczna otwarta rurka o długości 30 - 50 cm, wykonana pierwotnie z kości udowej ptaków lub zwierząt (stąd nazwa łacińska tibia, dosł. goleń), następnie z bukszpa­nu, lotosu, drzewa laurowego, bzu, cedru, rza­dziej z brązu, srebra czy złota. U wlotu rurki znajdował się podwójny stroik trzcinowy, któ­rego drgania stanowiły źródło dźwięku. Wyso­kość dźwięku a. zależała od wymiaru instrumen­tu, im a. był dłuższy, tym dźwięk jego był niższy;

barwa zależała od średnicy otworu rurki. Otwory boczne służyły do uzyskania różnorodnej skali dźwięków. Istniały rozmaite odmiany a., najbar­dziej rozpowszechnione były a. podwójne; jeden ich rodzaj tworzyła para rurek jednakowej dłu­gości, przylegających do siebie w dolnej części;

drugi — para rurek o różnej długości, strojo­nych w rozmaitych tonacjach, dających różno­rodną skalę dźwięków. Rozróżniano a. przezna­czone dla dziewcząt, a. dziecięce, dla dorosłych i dla starców. Rzadziej używanym typem był a. trzymany podczas gry poprzecznie. Na a. kom­ponowano utwory solowe; słynny był tzw. no-mos pytyjski Sakadasa z Argos, ilustrujący za pomocą tonów walkę Apollina z Pytonem. Znanymi wirtuozami gry na a. byli m.in. Klonas z Tegei, Połymnestos z Kolofonu (VII w. p.n.e.). A. występuje bardzo często w greckim malar­stwie wazowym, na płaskorzeźbach sarkofagów

rzymskich, na freskach, mozaikach i na gem­mach, w scenach pracy, np. przy winobraniu i wypieku chleba, w scenach kultowych poświę­conych Dionizosowi i Kybeli, w scenach tanecz­nych, bitewnych i pogrzebowych. A. stanowi również jeden z ulubionych motywów ikono­graficznych w płaskorzeźbie i malarstwie nowo­żytnym czerpiącym tematykę ze świata antycz­nego. Kilka oryginalnych a. znajduje się w British Museum w Londynie, w muzeum w Neapolu, w Aleksandrii oraz w Kandii na Krecie.



Aulos syn Aleksasa, snycerz gemm i kamei z okresu Augusta. Zachowało się kilka rytych przez niego kamieni.

Aulus Gellius zob. Gellii.

aurea mediocritas łac. „zloty środek", znane powiedzenie Horacego, który w ten sposób wy­raża zasadę zachowania umiaru.

Aurelian (Lucius Domitius Aurelianuś), cesarz rzymski od r. 270 do 275 n.e. Urodził się w Illirii ok. r. 220; przeszedł przez wszystkie stopnie .wojskowe, począwszy od prostego żołnierza. Legiony naddunajskie obwołały go cesarzem. A. wypędził Gotów z Pannonii, pokonał Wan­dalów, Sarmatów, Markomanów, Alemannów i inne plemiona barbarzyńców. Otoczył Rzym potężnymi murami (zob. Aweltana moenia). Pokonał Zenobię, królowę Palmiry, wziął ją do niewoli i prowadził przy swym wozie w czasie odbywania triumfu. W Egipcie rozbił wojska zwolenników Zenobii i przyłączył Egipt z po­wrotem do imperium, podobnie jak prowincje galickie. Przeprowadził szereg reform w państwie, wydał zarządzenia mające ulepszyć system mo­netarny, wprowadził regularne rozdawnictwo chleba, soli i oliwy, wydał ustawy mające na celu ukrócenie zbytku. Stłumił spisek senato­rów, jak również powstanie niewolników i rze­mieślników pracujących w mennicy. Wprowadził do Rzymu kult syryjskiego Baala z Emesy jako kult Soi Invictus (Niezwyciężonego Słońca), który miał być jednocześnie kultem cesarza. Zbudował temu bóstwu piękną świątynię i ozdo­bił Rzym wieloma innymi budowlami. Był pier­wszym cesarzem, który zaczął nosić diadem. Zginął zamordowany przez swego wyzwoleńca Mnesteusa w pobliżu Bizancjum.

Aureliana moenia Mury Aureliańskie, którymi cesarz Aurelian w r. 271 n.e. kazał opasać Rzym po lewej stronie Tybru. Wszystkie budowle, które się znalazły w pasie przeznaczonym na mury fortyfikacyjne, zostały weń .wbudowane,

Aureliani

104


Ausoni

rn.in. piramida Cestiusza, grobowce na via Sa-laria, Nomentana, Tiburtina i Praenestma, łuki akweduktów Aqua Marcia i Aqua' Ciaudia, mury Castrum Praetorium itd. Część murów zachowała się do dziś.



Aureliani szczep galicki w Gallia Lugdwiensis, ze stolicą Cenabum.

Aurelianus 1. zob. Awelian. 2. Caelius A. (V w. n.e.) z Sicca w Numidii, wybitny lekarz. Zachowały się dzieła medyczne pt. Celerum lub acutmum passionum libri tres (O chorobach ostrych) oraz Chromcarum passionum libri quin-que (O chorobach chronicznych), jak również krótki zarys. medycyny ujęty w formę pytań i odpowiedzi.



Aurelii Aureliusze, znakomity ród rzymski pochodzenia plebejskiego, który wydał szereg wybitnych mężów, konsulów i cesarzy. Poszcze­gólne linie używały przydomków: Caeretanus, Cotta, Orestes i Scaurus. 1. Qmtitus Awelius Caeretanus, dowódca jazdy w czasie wojny samnickiej w r. 315 p.n.e. 2. Caius A. Cotta, jeden z dowódców wojskowych w czasie pier­wszej wojny punickiej, konsul w r. 252 i wt. 248, cenzor w r. 241, zbudował drogę zwaną via Au-relia, Wzdłuż wybrzeża Morza Tyrreńskiego aż do Pizy. 3. Marcus A. Cotta, piastował szereg urzędów w czasie drugiej wojny punickiej i był posłem do Filipa Macedońskiego; zmarł w r. 201. 4. Caius A. Cotta, brał udział w wyprawie prze­ciw Galom w r. 200 p.n.e. 5. Lucius A. Cotta, konsul w r. 144 p.n.e., atakowany przez Scy-piona Młodszego Aemilianusa z powodu nadu­życia władzy na prowincji. 6. Caius A. Cotta, mówca, którego Cyceron wprowadza jako jed­nego z uczestników rozmowy do swego dialogu De oratore i jako przedstawiciela filozofii aka­demickiej w dziele De natura deorum. 7. Lucius A. Colta, brat poprzedniego, pretor w r. 70, zreformował sądy dopuszczając do nich ekwi-tów. 8. Marcus A. Cotta, dowodził wojskami rzymskimi w wyprawie przeciw Mitrydatesowi w r. 73 p.n.e. i poniósł klęskę w pobliżu Chal-kedonu, 9. Lucius A. Orestes, konsul w r. 126 p.n.e., odniósł zwycięstwo nad Sardami. 10. Mar­cus A. Scaurus, legat konsula Gajusza Maniiu-sza w r. 105 p.n.e., poniósł klęskę w bitwie nad Rodanem i dostał się do niewoli Cymbrów, gdzie został zabity przez króla Cymbrów, Bo-joryga. II. Marcus A. Messalinus, syn znanego mówcy, Messali (zob. Valerii 15) adoptowany przez rodzinę A., przyjaciel Owidiusza. 12. Mar­cus A. Antoninus zob. Karakalla. 13. Marcus A. zob. Marek Aureliusz. 14. Sextus A. Yietor, historyk z drugiej poł. IV w. n.e., rodem z Kar­taginy, gubernator Pannonii, za cesarza Juliana (361 - 363 r.) oraz prefekt Rzymu (praefectus urbi) za panowania Teodozjusza w r. 389. Napi­sał dzieło pt. Caesares, historię cesarzy od Augusta do Konstancjusza, może też Epitome (skrót), historyczno-biograficzne dzieło obejmu­jące okres od czasów Augusta do Teodozjusza.

Aureolus Maniius Acilios jeden z dowódców wojsk cesarza Galiena, w czasie walk jego z uzur­patorami Makrianusem i Postumusem; kazał się sam w r. 268 obwołać cesarzem. Zginą) w roku następnym w bitwie pod Mediolanem, pokonany przez następcę Galienusa, Klaudiusza (zob. Ctaudii 28).

aureus tac. złota moneta rzymska zwana też a. denarius, od IV w. oznaczana terminem solidus.

auriga łac. woźnica wozów biorących udział w zawodach na hipodromie lub w cyrku.

Auriga łac. konstelacja północna w kształcie nieregularnego pięciokąta.

Auriga detficki, oryginalny grecki posąg brą­zowy z lat ok. 460 p.n.e. znaleziony w Delfach, pochodzący z wotum wystawionego przez jed­nego z książąt syrakuzańsidch. Grupa przedsta­wiała kwadrygę, na której stał zwycięzca wraz ze swym woźnicą. Zachowany posąg wyobraża młodego mężczyznę w pozycji stojącej, odzia­nego w długi chiton wysoko przepasany; w rę­kach zgiętych w łokciu trzyma lejce.



Aurinia zob. Saturnia.

Aurom mit. rzymska bogini poranku, identy­fikowana z grecką boginią Eos (zob.).

Aunmculeius (Lucius A. Cotta) jeden z lega­tów Cezara w czasie wojny galickiej w r. 54 p.n.e., pokonany w pobliżu Aduatuki przez Ambioryksa, wodza Eburonów.

Aurunkowie (Aurunci) starożytny szczep italski osiadły na prawym brzegu rzeki Liris, z głów­nym miastem Suessa Aurunca.

Ausci potężny szczep w Akwitanii.



Ausculum miejscowość w Lacjum, gdzie Pyrrus pokonał Rzymian w r. 279 p.n.e.

Ausetaoi lud mieszkający w Hiszpanii na te­renie dzisiejszej Katalonii; głównym miastem była Ausa (dziś Vich).

Ausona starożytne miasto w Lacjum, stolica Aurunków, później zwana Suessa Aurunca.

Ausoni (Ausones) pierwotnie inna nazwa Au-

Ausonia

105


Auxentius

runków, później uczona nazwa najdawniejszych mieszkańców Italii.



Ausonia pierwotnie ogólna nazwa Italii po­łudniowej, potem poetycka nazwa całej Italii, występująca u poetów aleksandryjskich i rzym­skich.

Ausonius zob. Auzoniusz.

auspicium łac. odczytywanie woli bogów z lo­tu ptaków (= ayispicium obserwacja ptaków);

później nazywano tak każdą próbę odgadnięcia woli bogów z wnętrzności zwierząt ofiarnych, z obserwacji zjawisk meteorologicznych itd. (zob. augur). Prawo badania woli bogów przed bitwą miał tylko dowódca; stąd wyrażenie:



alicuius imperia auspiciogue esse oznaczało: być pod czyjąś władzą lub dowództwem; w kon­sekwencji sam wyraz a. zaczął oznaczać władzę lub dowództwo. Przy rozpoczynaniu ważnych przedsięwzięć należało zawsze odbywać a., stąd wyraz ten zaczął oznaczać również początek.


1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna