Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona17/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   159

Arystoteles

87

Arystyp



wieczu, poglądy jego wyzyskał przede wszystkim Tomasz z Akwinu. Charakterystyczna dla A. właściwość porządkowania zjawisk wyraziła się także w usystematyzowaniu rozmaitych dziedzin filozofii, od której odłączył on logikę jako naukę przygotowawczą. Sama filozofia została podzielona na praktyczną, obejmującą etykę i politykę wraz z retoryką, ekonomiką i poe­tyką, i na teoretyczną, obejmującą fizykę, matematykę i metafizykę. Jego badania w zakre­sie fizjologii i anatomii zwierząt dały początek naukowemu traktowaniu tych dziedzin, a jego Haj perl ta z6a historia/' (Historia zwierząt) należy do najznakomitszych dzieł starożytności. A. wymienia 500 różnych gatunków zwierząt i jest pionierem w zakresie sekcji ciał zwierzę­cych. Podobno dokonał własnoręcznie sekcji anatomicznej około 50 różnych gatunków zwie­rząt. Rezultatem studiów biologicznych było stworzenie przez A. metody klasyfikacji wszyst­kich zwierząt. Jego scala naturae nie straciła na aktualności aż do czasów Linneusza. W swych pracach logicznych (Organon) stworzył A. naukę o formach i prawach myślenia, czyli logikę formalną. Jego system logiki przetrwał niemal bez zmian aż do dnia dzisiejszego. Dał on naukę o definicji, o określaniu pojęć, połączył ją z dok­tryną o kategoriach, pod które podpadają po­szczególne pojęcia. Sformułował naczelne prawa myślenia logicznego: zasadę tożsamości, niesprzeczności i wyłączonego środka, stworzył na­ukę o sylogizmie, sformułował zasady formalnie ścisłego i prawidłowego wyprowadzania z prze­słanek sądu (wniosku). Opierając logikę na uzna­niu obiektywnie istniejącej rzeczywistości, A. dal tej nauce podstawy materialistyczne. Wśród nauk, których rodowód sięga do A., znajduje się także estetyka. Poglądy estetyczne A. zawarte są w jego Poetyce, Retoryce i w księdze VIII Poli­tyki. Wykorzystał w nich olbrzymi, osobiście zebrany, materiał. Istotę sztuki widział A, w od­twarzaniu rzeczywistości. Podczas gdy Platon, zgodnie ze swym stanowiskiem idealistycznym uważał, że mimetyczna istota sztuki świadczy o jej bezpożyteczności, A. odrzucając całą istotę platońskiej teorii sztuki widział w odtwórczej istocie sztuki jej zasługę. Sztuka naśladując rze­czywistość wydobywa z niej to, co ogólne i ko­nieczne, a więc wewnętrzną istotę rzeczy. A. był pierwszym filozofem greckim, który badał konsekwentnie istotę przeżyć estetycznych. W Po­etyce zajmuje się m.in. istotą przeżycia estetycz­nego tragedii, znajdując rozwiązanie postawio­nego przez się problemu w katharsis (oczysz­czeniu). Akcja tragedii, wg A., wywołuje w nas uczucie litości i trwogi, powodując w ten sposób oczyszczenie naszej emocji artystycznej od afek­tów, tj. wyzwalając nas od nich. Poglądy este­tyczne A. zaważyły decydująco na dalszym roz­woju estetyki, ulegały jednak pewnej deformacji, zwłaszcza w poglądach estetyków francuskich XVII i XVIII w. (Boileau). Pewne dezyderaty estetyki A., m.in. warunek jedności akcji dra­matu (podporządkowanie wszystkich wątków dramatu wątkowi naczelnemu), należą i dziś do kanonów estetyki.

Arystydes (gr. Aristejdes) 1. A. z Aten, syn Lizymacha (ok. 540 - ok. 468 p.n.e.), zwany Spra­wiedliwym, ho Dlkajos, okrył się chwałą w bi­twie pod Maratonem w r. 490 p.n.e. Zwolennik Miltiadesa i przeciwnik Temistoklesa, został za jego sprawą na mocy ostracyzmu skazany na wygnanie w r. 484 p.n.e. Gdy Persowie powtórnie zagrozili krajowi, został odwołany' z wygnania

1 pogodził się z Temistoklesem. Brał udział w bitwie pod Salaminą w r. 480 i kierował siłami ateńskimi jako strateg w bitwie pod Platejami w r. 479. Był skarbnikiem Ligi Delijskiej, czyli Ateńskiego Związku Morskiego; umarł w takiej biedzie, że państwo uchwaliło wyposażenie jego córek. 2. syn Lizymacha z Aten, wnuk A. Spra­wiedliwego, należał do uczniów Sokratesa. 3. A.

2 Teb (IV w. p.n.e.), prawdopodobnie syn Niko-machosa, słynny malarz grecki za czasów Alek­sandra W. Najsłynniejszymi jego dziełami były obrazy przedstawiające zburzenie miasta, bitwę z Persami oraz Dionizosa i Ariadnę. 4. A. z Miletu (koniec II w. p.n.e.), autor zbioru nowel erotycznych o charakterze realistycznym pt. Milesiakd (Opowieści milezyjskie), które zdobyły niezwykłą popularność zarówno w Grecji, jak w Rzymie. Przełożył je na łacinę Lucjusz Si-senna, a wpływy ich są widoczne u Petroniusza, Apulejusza, Lukiana i in. 5. P. Aelius Aristides (ok. 129 - ok. 187 n.e.), retor grecki z Adrianutheraj w Mizji, uczeń Herodesa Attyka, napisał wiele mów (zachowało się 55), naśladując w nich mówców attyckich z V i IX w. p.n.e. A. cieszył się zaufaniem Marka Aureliusza, który za jego poradą odbudował Smyrnę, zburzoną wskutek trzęsienia ziemi. 6. A. Kwintylian (Qm'ntilianus Aristides, II/III w. n.e.), teoretyk muzyki, autor zachowanego dzieła Perl musikes (O muzyce). Arystyp (gr. Aristippos) 1. A. z Kyreny (V w.

as

88

Asinii

p.n.e.), uczeń Sokratesa, przebywał dłuższy czas na dworze tyrana Dionizjosa. Założył własną szkolę filozoficzną, zwaną cyrenejską lub hedo-nistyczną. Głosił, że celem wszelkiej aktywności człowieka jest przyjemność, hedom. Nie wszyst­kie jednak przyjemności uważali cyrenaicy za słuszny cel działania: są takie, które powodują w przyszłości cierpienia, nie należy więc do nich dążyć. Można i należy być szczęśliwym, ale trzeba we wszystkich okolicznościach być panem samego siebie. W rezultacie biotechnika cyrenaików polegała na zredukowaniu do minimum kontaktu ze światem zewnętrznym. 2. A. Młod­szy, wnuk poprzedniego i zwolennik szkoły hedonistycznej.

as łac. 1. jednostka monetarna rzymska, mie­dziana. Pierwotny ciężki a. libralny wagi funta ulegał stopniowym redukcjom, osiągając pod koniec republiki wagę '/^ uncji (a. semuncjalny). Stopniowo wartość a. spadała dalej, tak iż za czasów Cycerona była to jednostka drobna, uży­wana przysłowiowo w znaczeniu „grosik". Za czasów republiki awers a. był ozdobiony głową Janusa, rewers — dziobem okrętu, za czasów ce­sarstwa na awersie umieszczano portret panu­jącego, na rewersie przedstawienia różnorodnej treści (bóstwa, personifikacje, typowe sceny z ży­cia politycznego, np. Adiocutio itp.). 2. jednostka wagi, funt, składający się z 12 uncji, stąd nazwy:

/3 l \ uncia \ — czyli — a. l itd. 3. jednostka miary



\12 4 /

ziemi, używana w rolnictwie == l iugerum. 4. jednostka długości = stopa, pes. 5. dla ma­tematyków, którzy uważali 6 za liczbę dosko­nałą, ponieważ 1+2+3 = 6, a. stanowił całość złożoną z 6 części zwanych: sextans ^le), triens W6 = V3). semissis (3/„ = 1/2), bes (-A, = 2/3), quinariiis (S/g).



Asander (gr. Asandros) 1. dowódca wojsk macedońskich w r. 334 p.n.e., namiestnik Lidii z ramienia Aleksandra W. 2. A. z Aten, syn Agatona, satrapa karyjski po podziale monarchii Aleksandra W.

Ascanius zob. Askaniusz.

ascia łac. starożytne narzędzie pracy kształ­tem przypominające siekierę, używane przez cie­ślów, stolarzy i kamieniarzy.

Asciburgium miasto w Galii Belgijskiej na le­wym brzegu Renu.

Asconius Pedianus Qiiintus z Padwy gramatyk rzymski (9 r. p.n.e. — 76 r. n.e.), autor komen­tarzy do pięciu mów Cycerona i pisma w obro­nie Wergiliusza.

Asculum 1. A. Picenum, dziś Ascoli; miasto na terytorium Picenów, ważny punkt strategi­czny. Od poł. IIIw. p.n.e. było kolonią rzym­ską, w wojnie sojuszniczej zostało zburzone przez Gneusza Pompejusza Strabona (ojca Pom-pejusza Wielkiego) w r. 89. W czasie wojny domowej między 'Cezarem i Pompejuszem jedno z pierwszych przeszło na stronę Cezara. 2. A. Apulum miasto w Apulii, dziś Ascoli di Satriano.

Asellio (Publius Sempronius A.) historyk rzym­ski z II w. p.n.e., autor dzieła pt. Libri rerum gestarum, zawierającego historię współczesnego okresu. Pragnąc dać w swym dziele nie kronikę, lecz historię pragmatyczną, zwrócił uwagę na związek przyczynowy między wypadkami. Po­zostawał pod silnym wpływem Polibiusza.

asfodelus łac. (gr. asfódehs) roślina ogrodowa z gatunku lilii, o żółtawych lub fioletowych kwiatach, jadalnych bulwach, uważana również za roślinę leczniczą. Wyobrażano sobie, że a. rosły na łąkach Hadesu. Poświęcone były bó­stwom podziemnym, zwłaszcza Persefonie, zdo­biono nimi groby, wierzono bowiem w moc magiczną tych kwiatów, chroniącą zmarłego przed czarami.

Asinaros rzeczka na wschodnim wybczeżu Sy­cylii, w pobliżu Syrakuz, słynna z kapitulacji Nikiasza w r. 413 p.n.e., w czasie wojny pelo-poneskiej. Syrakuzy dla uczczenia tego zwy­cięstwa ustanowiły święto zwane Asinaria.

Asine 1. miasto w Argolidzie, założone przez Driopów koło Nauplii, w pobliżu morza. Szwedz­ka szkoła archeologiczna odkryła tam w XX w. ruiny murów cyklopich. W VIII w. p.n.e. zdo­byte i zburzone przez Argiwów. Wypędzeni mieszkańcy założyli w Messenii nowe miasto o tej samej nazwie. 2. miasto w Lakonii, między Gythejon i Tajnaron, zdobyte przez Nikiasza w wojnie peloponeskiej. w r. 424 p.n.e. 3. miasto na Cyprze.

Asinii Azyniusze, rzymski ród plebejski po­chodzący z okolic miasta Teate. 1. Herius Asinius pretor plemienia Marrucynów, zginął w wojnie z Rzymianami w r. 90 p.n.e. 2. Caius A. Pollio (76 r. p.n.e. — 4 r. n.e.), mówca, poeta, histo­ryk, dowódca i mąż stanu. W wojnie domowej stanął po stronie Cezara, w r. 43'przyłączył się do Antoniusza. Jako namiestnik Galii Transpa-dańskiej kierował rozdziałem ziemi dla wete­ranów. Doprowadził do układu między Okta-

Asios

89

Asklepiodotos

wianem a Antoniuszem w 43 r. p.n.e. W r. 40 został konsulem. Po wycofaniu się z życia poli­tycznego poświecił się nauce i sztuce. Założył pierwszą bibliotekę publiczną w Rzymie, reali­zując w ten sposób nie spełniony plan Cezara;

skupiał koło siebie literatów, których protegował (jemu to poświęcił Wergiliusz swą słynną IV Eklo-g{). Wprowadził zwyczaj odczytywania w gronie przyjaciół utworów literackich przed ich opu­blikowaniem. Sam wiele pisał: tragedie, dzieła gramatyczne, filozoficzne i krytyczne. Jest au­torem dzieła historycznego w 17 księgach o woj­nie domowej. Jako mówca był zwolennikiem surowego kierunku attycystycznego i odnosił się bardzo krytycznie, niemal z niechęcią do Cycerona. Z pism jego zachowały się jedynie frag­menty. 3. Caius A. Gallus, syn poprzedniego, konsul z r. 8. p.n.e., mówca i poeta. Poślubił Wipsanię Agryppinę, pierwszą żonę Tyberiusza, i miał z nią pięciu synów. Padł ofiarą represji Tyberiusza w r. 33 n.e. 4. A. Quadratus, histo­ryk z III w. n.e.



Asios zob. Azjos.

Asisium dziś Asyż, włos. Assisi; starożytne miasto w Umbrii, znane z dzielnej obrony przed inwazją Hannibala (r. 217 p.n.e.), ojczyzna poety Propercjusza. Zniszczone w połowie VI w. n.e. ' przez króla Ostrogotów, Totiię.

Askalafos mit. demon państwa podziemnego, syn Acheronu i Gargyry, zamieniony przez Demetrę w sowę za karę, iż oskarżył Persefonę o skosztowanie owocu granatu.

Askalon dziś Askalan; miasto w Palestynie południowej, na wybrzeżu Morza Śródziemnego.

Askalos wódz wojsk lidyjskich u króla o niepewnym imieniu, może Alyattesa (VI w. p.n.e.).

Askaoios 1. dziś Iznik; wielkie jezioro w Bi-tynii, na którego wschodnim brzegu leżała Nicea.

2. rzeka w Bitynii przepływająca przez jezioro A.

3. dziś Burdur; słone jezioro we Frygii.

Askaoiusz (gr. Askitnios, łac. Ascanius) mit. syn Eneasza i trojanki Kreuzy, córki Priama. Wyprowadzony przez ojca z płonącej Troi, to­warzyszył mu w wędrówkach, a po jego śmierci objął panowanie nad Latynami przybrawszy imię lulusa.

asklepiadej 1. a. mniejszy (versus Asciepiadeus minor) wiersz o schemacie: ^o-e^i^-Ł-f-^i '-'-^'^^ powstały przez rozszerzenie glikoneja (zob.) z wygłosem jambicznym ^v -f ^^-i^i^ o chorijamb -''-"-''' włączony do środka

wiersza. Należy do wierszy eolskich. Początek wiersza, dwuzgtoskowy nagłos, może być spon-dejem -t, trochejem -t '->, jambem '-' -t- lub pyrrichem ^"-i. W dramacie greckim a.mn. może mieć przedostatnią zgłoskę długą i wy­stępować w formie katalektycznej. Cezura wy­stępuje po zgłosce szóstej lub siódmej, czasem nie ma jej wcale. U Horacego a. mn, ma zawsze nagłos spondciczny i stałą cezurę po zgłosce szóstej. Na Horacym wzorowali się w budowie a. Senęka, Prudencjusz i inni późniejsi poeci łacińscy. Tak w liryce greckiej, jak łacińskiej a. mn. używane były bądź stychicznie, bądź w strofach w połączeniu z innymi wierszami. Nazwa tego wiersza, podobnie jak a. większego, pochodzi od poety hellenistycznego Asklepiadesa z Samos. 2. większy (versus Asciepiadeus mam) wiersz o schemacie: '^'o | -c-\-i\-i-ł- \ -1-^1^1^- \ -i-^^-c- | \-i'^i powstały przez rozszerzenie a. mn. o jeszcze jeden chorijamb włączony do środka. Dwuzgłoskowy nagłos może być, podo­bnie jak w a. mn., spondejem, trochejem, jam­bem lub pyrrichem. A. w. używany był często przez Safonę i Alkajosa, występuje również w strofach lirycznych dramatu greckiego, w okre­sie hellenistycznym zaś jest użyty stychicznie w dwu sielankach Teokryta (28 i 30). W poezji łacińskiej o. w. używany był przez Katullusa i Horacego oraz przez poetów późniejszych, przede wszystkim Tirzez Prudenejusza. U Katul­lusa i Horacego nagłos jest zawsze spondeiczny, cezury występują zwykle po szóstej i dziesiątej zgłosce.



Asklepiades 1. A. z Tragilos, uczeń Isokratesa (IV w. p.n.e.), autor dzieła, w którym wyjaśniał historię mitów stanowiących tematy tragedii. 2. A. z Samos (III w. p.n.e.), przyjaciel Teokryta, poeta liryczny, autor wielu epigramów o tema­tach przeważnie erotycznych lub biesiadnych (zob. Antologia Palatynska). 3. A. z Fliuntu, uczeń założyciela szkoły erytrejskiej Menedemosa. 4. A. z Myriei w Bitynii (II w. p.n.e.), gramatyk grecki, autor komentarzy do Iliady i Odysei; wsławił się odkryciami archeologicz­nymi mającymi jakoby związek z podróżami Odyseusza.

Asklepiodoros jeden z najsłynniejszych mala­rzy ateńskich z drugiej poł. IV w. p.n.e.

Asklepiodotos 1. (I w. p.n.e.),- filozof i teo­retyk wojskowy, uczeń Posejdoniosa. Pod jego nazwiskiem zachował się zarys wojennej taktyki greckiej, którego autorem hył może Posejdonios,

Asklepios

90

Aspledon

pt. Asklepiodótu filosófu taktikd kefdlaja. 2. A. z Aleksandrii (V w. n.e.), filozof orientacji neo-platońskiej, matematyk, przyrodnik, lekarz i mu­zyk, uczeń Proklosa, autor komentarza do Tima-josa Platona.

Asklepios (gr. Asklepios, łac. Aesculapius) mit. Eskulap, syn Apollina i nimfy Koronis, bóg sztuki lekarskiej. Nauki pobierał u Centaura Chejrona. Potrafił wskrzeszać zmarłych, na co uskarżał się Pluton; Zeus nie chcąc naruszać porządku świata, zabił A. uderzeniem pioruna. Po śmierci A. został umieszczony wśród konste­lacji gwiazd jako Wezownik (gr. Oftuchos, łac. Anguitenens). Kult bogalekarza rozprzestrzenił się w całej Grecji, szczególnie zaś w Kos, gdzie obok świątyni A. znajdowała się szkoła lekar­ska. W Pergamon i w Epidauros co pięć lat obchodzono wielkie święto ku czci. A. Czczono go pod postacią węża, który był symbolem odradzającej się siły żywotnej. Chorzy schodzili się do świątyni A; odbywali posty, poddawali się obrzędom oczyszczającym itp., po czym udawali się do świątyni na spoczynek nocny;

wierzono, że A. zsyła na chorych sny wieszcze, na podstawie których kapłani ustalali kurację. A. przedstawiano jako poważnego mężczyznę z brodą, w długim płaszczu, trzymającego w rę­ce laskę z owiniętym dokoła niej wężem. W ofierze składano mu koguta. Żoną jego była Epiona (kojąca bóle), synami Machaon (sławny lekarz) i Podalejrios, córkami — boginie zdrowia i lecznictwa, Hygieja i Panakeja. Kult boga uzdrowiciela A. pod nazwą Aesculapius wprowadzono w Rzymie w r. 291 p.n.e., w cza­sie szalejącej zarazy. Świątynię wybudowano mu na wysepce na Tybrze.



askoliasmos gr. -taniec na workach, zabawa ludowa w czasie świąt dionizyjskich; biorący udział w zabawie usiłowali wykonać tańce czy podskoki na skórzanych, nadmuchanych wor­kach (askSlion) po winie, wysmarowanych dla utrudnienia oliwą. Wygrywał ten, kto potrafił utrzymać się na worku najdłużej.

askos gr. nazwa naczynia starożytnego przy­pominającego kształtem bukłak. Często wyrabiano a. o kształtach postaci zwierzęcych. W ceramice attyckiej V i IV w. p.n.e. — okrągłe naczyńko służące do nalewania oliwy do lampek, opatrzone małymi otworami i okrągłym imadłem często umieszczonym u góry naczynia, ozdobione nie­kiedy rysunkami czerwonofigurowymi lub też całkowicie powleczone czarnym pokostem.

Askra miasto w Beocji, u stóp Helikonu ojczyzna Hezjoda.

Asopos1 1. rzeka we Ftiotydzie w Tesalii, dopływ rzeki Sperchejos. 2. rzeka w Beocji, mająca swe źródło w pobliżu Platei, przepływa częściowo przez Attykę i wpada do morza na wprost Eubei.

Asopos2 mit. bóg rzeki Asopos, syn Okeanosa i Tetydy, miał z Metopą córki: Eginę (jej synem był Ajakos), Euadne i Eubeję.

Asparagium miejscowość w Illirii nad rzeką Genusus.

Aspazja (gr. Aspasia) 1. córka Aksiocha z Miletu, odznaczała się urodą, rozumem i wykształ­ceniem. Przybyła do Aten w dobie Peryklesa i wkrótce zgromadziła dokoła siebie najwybit­niejsze talenty owych czasów spośród polity­ków, literatów i filozofów. Została nielegalną (jako cudzoziemka) żoną Peryklesa, była matką jego syna, Peryklesa Młodszego. Przypisywano A. wielkie wpływy polityczne. Wrogowie Pery­klesa oskarżyli A. o bezbożność, asebeja, jednak Perykles dzięki swej wymowie zdołał ją obronić. Po śmierci Peryklesa A. poślubiła przywódcę ludowego Lizyklesa, który dzięki niej zdołał uzy­skać w Atenach wielkie wpływy. 2. A. Młodsza, córka Hermotimosa z Fokai, zwana też Milto, faworyta Cyrusa Młodszego. Gdy Cyrus zginął w bitwie pod Kunaksą w r. 401 p.n.e., A. dostała się jako branka w ręce Artakserksesa Mnemona i stała się przedmiotem sporu między nim a jego synem Dariuszem. Artakserkses zrzekł się jej pod warunkiem, że zostanie kapłanką bogini Anaitis.

Aspazjos (Aspasios) sławny snycerz gemm ży­jący na początku epoki cesarskiej, podpisany na słynnej gemmie z głową Ateny Partenos, znajdującej się w Museo Nazionale w Rzymie.

Aspendos kolonia grecka w Pamfilii na obu brzegach rzeki Eurymedon; doskonale zacho­wały się ruiny teatru z okresu rzymskiego.

Asper (Aemilius A.) gramatyk rzymski z dru­giej poł. II w. n.e., autor komentarzy do Terencjusza i Wergiliusza.

Asphaltites lacus (gr. Asfaltitis Itmne) Morze Martwe w Palestynie.

Aspis zob. Ciupea.

Aspledon1 mit. heros-eponim beockiego mia­sta tejże nazwy, syn Orchomenosa, brat Klimenosa i Amfidokosa; wg innej wersji był synem Posejdona i Midei.

Aspledon

91

astrologia



Aspledon2 miasto w Beocji, na północ od Orchomenos, założone wg legendy przez herosa Aspledona, syna Orchomenosa.

Asprenas 1. zięć Publiusza Kwintyliusza Wa-rusa, dowódca dwu legionów w Germanu; z bi­twy w lesie Teutoburskim w r. 9 n.e. zdołał ujść z życiem wraz z niewielką garstką żołnierzy. 2. imię dwu retorów, o których wzmiankuje Seneka Starszy.

Assa miasto na Chalkidike, nad Zatoką Syn-fftycką.



Assarakos mit. król Troi, syn Trosa, brat Ilosa, ojciec Kapysa i dziadek Anchizesa (zob.).

asser łac. 1. machina odgrywająca w bitwach morskich podobną rolę jak taran (zob. aries) przy oblężeniu miast; była to z obu stron okuta żelazem belka, którą przedziurawiano boki okrę­tu nieprzyjacielskiego lub druzgotano żołnierzy znajdujących się na pokładzie. 2. krokwie, na których układano dachówkę. 3. drążki lektyki, które tragarze opierali na barkach,

asscrtor zob. adsertor.

assessores łac. doradcy przy konsulach, pre­torach, namiestnikach prowincji i in.; opinio­wali ważniejsze kwestie prawne i administracyjne, redagowali teksty rozporządzeń itd.

Assos 1. lewy dopływ rzeki Kefizos w Fo-kidzie. 2. miasto w Mizji, w północno-zachod-niej części Zatoki Adramytteńskiej, ojczyzna stoika Kleantesa.

Assyria zob. Asyria.

Asta 1. miasto w Hispania Baetica w pobliżu Gades. 2. miasto w Ligurii, dziś Asti.

Astaboras rzeka w Etiopii.

Astakos1 mit. tebańczyk, ojciec Melanipposa, obrońcy Teb w czasie wyprawy Siedmiu.

Astakos2 1. miasto portowe w zachodniej Akarnanii, nad Morzem Jońskim. 2. kolonia megarejska w Bitynii, na południe od Niko-medii.

Asiapos rzeka w Etiopii.

Astarte najwyższa bogini Syrii i Fenicji; na inskrypcjach z Tyru i Sydonu i w Starym Testa­mencie nazywana jest Astoret, Astaroth. Grecy identyfikowali ją z Afrodytą. Koloniści feniccy rozpowszechnili jej kult na wybrzeżach i wy­spach Morza Śródziemnego.

Asteria mit. córka Tytana Keosa i Febe. Ścigana przez Zeusa zamieniła się w przepiórkę i rzuciła się w morze. W miejscu tym powstała wyspa zwana najpierw Asteria, potem Ortygia, wreszcie Delos.

Astrabakos mit. heros spartański, którego miejsce kultu, heroon, znajdowało się przed do­mem Arystona. ojca króla spartańskiego Dema-rata. A. i jego brat Alopeks mieli odnaleźć tau-rydzki wizerunek Artemidy przywieziony przez Orestesa i Ifigenię do Sparty, za co zostali przez Artemidę ukarani szaleństwem.

Astraea zob. Astrea.

astragal (gr. astrdgalos, tac. astragalus) 1. kość kłykciowa (owcy, kozy) używana jako kość do gry; a. wyrabiano również z drogich surowców:

złota, srebra, kości słoniowej, masy perłowej lub kamieni półszlachetnych. 2. w architekturze ele­ment dekoracyjny występujący zasadniczo jako górne zakończenie trzonu kolumny. W porządku doryckim a. nie występuje, •w innych stylach architektonicznych a. przybierał formę jajow-nika, perełek, listków itp.

Astrajos (gr. Astrdjos, łac. Astraeus) 1. mit. Tytan, syn Tytana Kriosa i Eurybii, małżonek bogini Eos (Jutrzenki), z którą miał synów--wiatry: Eurosa, Zefira, Boreasza i Notosa, jak również Eosforos (gwiazda zaranna). 2. W Ilia­dzie trojańczyk, który zginął z ręki Euryalosa.

Astrea (gr. Astraja, łac. Astraea) mit. córka Zeusa i Temidy, bogini sprawiedliwości. Z koń­cem złotego wieku ludzkości porzuciła niebo i zamieszkała na ziemi. Zrażona jednak ludzkimi zbrodniami, w wieku żelaznym powróciła na firmament i pozostała wśród konstelacji w znaku Panny. Stąd pochodzi powiedzenie: „w czasach Astrei" dla oznaczenia czasów, gdy jeszcze na ziemi panowała prawość i sprawiedliwość.

astrolabium łac. przyrząd astronomiczny wy­naleziony prawdopodobnie przez słynnego astro­noma Hipparcha z Nicei Bityńskiej, służący do mierzenia wysokości położenia gwiazd nad ho­ryzontem. W nieznacznie tylko udoskonalonej postaci stosowano go jeszcze w XVIII w. do mierzenia kątów, wyznaczania położenia ciał niebieskich i do pomiarów geodezyjnych. Później przyrząd ten zastąpiono teodolitem.

astrologia gr. początkowo Grecy i Rzymianie nazywali a. naukę o ciałach niebieskich, a przede wszystkim obserwacje wschodzenia i zachodzenia dostrzegalnych gwiazd. Później astrologami za­częto nazywać tych, którzy na podstawie gwiazd układali horoskopy, czyli przepowiednie doty­czące przyszłości. A. zajmowali się Chaldejczycy i Egipcjanie: wyróżniali oni gwiazdy szczęśliwe i nieszczęśliwe, zwracając szczególną uwagę na gwiazdę związaną z dniem urodzenia.

astronomia

92

Astypalaja



astronomia gr. nauka o ciałach niebieskich, początkowo zwana przez Greków i Rzymian astrologią. Badania astronomiczne prowadzili już w III i II tysiącleciu p.n.e. Egipcjanie i Ba-bilończycy. Na ich podstawie Egipcjanie podzie­lili rok na 365 dni, Babilończycy na miesiące i tygodnie, wprowadzając też podział na doby, godziny i minuty. Prowadzili oni stałe obser­wacje zjawisk niebieskich i sporządzali z nich dokładne sprawozdania. W bibliotece Assur-banipala znaleziono szereg raportów astrono­micznych sporządzanych co dwa tygodnie dla króla. Pierwszym astronomem greckim był Tales z Miletu (VII/VI w. p.n.e.), który przez dłuższy czas przebywał w Egipcie, gdzie zapoznał się z nauką egipską w tej dziedzinie. Umiał on na podstawie obliczeń egipskich przepowiedzieć za­ćmienie słońca na r. 585 p.n.e. A. zajmowali się również: Anaksymander z Miletu (VII/VI w. p.n.e.), który twierdził, że ziemia ma kształt walca i swobodnie unosi się w powietrzu w sa­mym centrum nieba; Anaksagoras (V w. p.n.e.), któremu m.in. przypisywano wyjaśnienie zjawi­ska zaćmienia księżyca; Demokryt, Hippiasz z Elidy i in. Z grona Akademii wyszedł genialny matematyk, geograf i astronom Eudoksos z Knidos (IV w. p.n.e.), który wypracował system sfer homocentrycznych. Do szkoły Perypatu należał przyjaciel Arystotelesa Heraklejdes z Pon-tu, który wystąpił z twierdzeniem, że Merkury i Wenus krążą dookoła słońca, a słońce i wszyst­kie planety dookoła ziemi. Najgenialniejszym astronomem greckim był Arystarch z Samos (III w. p.n.e.), który próbował ustalić matema­tycznie wielkość i odległość słońca i księżyca od ziemi i wysunął hipotezę o krążeniu ziemi i planet dookoła słońca. Przyjaciele. Archimedesa Konon i Dositeos pracowali w obserwatorium astronomicznym w Aleksandrii i na wzór Eudoksosa ułożyli kalendarz z obserwacjami me­teorologicznymi. Wybitny astronom Hipparch z Nicei Bityńskiej ulepszył wiele instrumentów astronomicznych i wynalazł szereg nowych (zob. astrohbium), a zestawiając obserwacje starych astronomów babilońskich i greckich zebrał cen­ny materiał odnoszący się do planet i skorygo­wał dotychczasowe wyniki badań, m.in. ustalił dokładniej długość roku słonecznego i ułożył katalog gwiazd stałych. Ostatnim wybitnym astronomem starożytnym był w II w. n.e. Klau­diusz Ptolemeusz (zob. Ptolemeusz 20).

Astura 1. rzeka w Lacjum, nad której brze­gami stoczyli bitwę Rzymianie z Latynami w r. 338 p.n.e. Przy ujściu tworzyła wysepkę, na której znajdowało się miasto Astura (dziś Torre d'Astura). 2. prawy dopływ rzeki Durius w Hispania Tarraconensis', dziś Ezla.

Asturia górzysta kraina w północnej Hiszpa­nii, obejmująca teren dzisiejszych prowincji As-turies, Leon i Yalladolid.

Asturica stolica Asturów; dziś Astroga.

Astyages (panował ok. 585 - 550) ostatni król Medów, syn Kyaksaresa, ojciec Mandany (żony Kambyzesa i matki Cyrusa Starszego, który pozbawił A. tronu).



Astyanaks mit. syn Hektora i Andromachy, zwany także Skamandrios. Po zdobyciu Troi przez Greków został przez zwycięzców zrzucony z murów miasta, ponieważ istniała przepowie­dnia, że odbuduje Troję. Postać A. występuje w wielu utworach poetów starożytnych (po­cząwszy od Iliady), jak również i nowożytnych.

Astydamas 1. syn tragika Morsimosa, tragik ateński (IV w. p.n.e.), początkowo był uczniem Isokratesa. Napisał 240 tragedii, odniósł 15 razy zwycięstwo. Znamy szereg tytułów jego tragedii, z których pozostało nam niewiele fragmentów, np.: Lykaon, trylogia Achilleus, Athamas, Anti-gone, Parthenopajos, Hektor i in. 2. A. Młodszy, syn poprzedniego, również poeta tragiczny, autor tragedii takich jak: Ajas majnómenos (Ajas sza­lejący), Alkmene, Bellerofóntes, Epigonoj, Fójniks i in. Zachowały się ich fragmenty.



Astydamia (gr. Astyddmeja, łac. Astydamia) mit. 1. żona Akastosa z Jolkos. Zakochana bez wzajemności w Peleusie, przez zemstę oczerniła go przed mężem. Zob. Peleus. 2. córka Amyn-tora, króla Dolopów, matka Ktesipposa. 3. córka Strofiosa i Kydragory, siostra Pyladesa. 4. córka Pelopsa, małżonka Alkajosa, matka Amfitriona. 5. córka Forbasa, małżonka Kaukona, matka Lepreusa.

astynomowie (gr. astynómoj) urzędnicy poli­cyjni wybierani w Atenach i w innych miastach greckich na przeciąg jednego roku przez loso­wanie. Stanowili straż porządkowo-obyczajową, czuwali nad planową rozbudową miasta, po­rządkiem w mieście i moralnością publiczną. Przydomek Astynonwj nosili bogowie opieku­jący się miastami, a więc Zeus, Apollo, Atena, oraz herosi-eponimowie.



Astypalaja 1. jedna z wysp Sporad, z miastem o tej samej nazwie (dziś Stampalia), którego mieszkańcy czcili Achillesa jako bóstwo. 2. mia-

Astyra


93

Atamas

sto na wyspie Kos. 3. nazwa góry na Samos i fyla miasta Samos, 4. przylądek w Afryce na północo-zachód od Sunion i pasmo górskie. 5. nazwa przylądka na krańcu północnego pół­wyspu Karii, w pobliżu miasta Myndos.



Astyra miasto w Mizji; w pobliżu miasta znajdował się gaj poświęcony Artemidzie, stąd przydomek bogini Astyrine.

asylum zob. azyl.

asynarteton gr. wiersz składający się z dwu członów, najczęściej różnych, oddzielonych od siebie dierezą. Ostatnia zgłoska przed dierezą mogła być pod względem iloczasu obojętna. Twórcą kilku odmian a. był Archiloch. Poeci późniejsi nie zawsze przestrzegali dierezy w a.

asyndeton gr. figura retoryczna polegająca na opuszczeniu spójników pomiędzy wyrazami w zdaniu lub zdaniami współrzędnymi, jak np. w słynnym powiedzeniu Cezara: veni, vidi, vici.

@bufor Asyria (łac. Assyria, gr. Assyria) dziś Kurdy-stan; kraj w Azji graniczący z Media, Armenią i Babilonią; stolica — Niniwa, główna rzeka — Tygrys; inne ważne miasta to: Assur, Arbela i Gaugamela. Kraj zamieszkiwały wojownicze plemiona semickie i irańskie, które od r. 1000 p. n.e. opanowały całą Mezopotamię i Azję za­chodnią Szczyt potęgi osiągnęła A. w VIII w. p.n.e. Wybitniejsi królowie: Salmanasar I (XIII w. p.n.e.), Tiglatfalasar I (XII w. p.n.e.), Assurna-zihabal i Salmanaherib III (IX w. p.n.e.), Sargon, Sennaherib (VIII w. p.n.e.), Assurbanipal (Sar-danapal, 669 - 626). Za panowania Nabopalasara (625 - 605-) A. weszła w skład państwa nowo-babilońskiego. Trajan w r. 115 n.e. utworzył z A. prowincję rzymską, jego następca, Hadrian, oddał ją z powrotem Persom.



Atabulus upalny i suchy wiatr południowo--wschodni, często wiejący w Apulii.

Atalanta1 mit. tradycja zna dwie bohaterki mitologiczne tego imienia, arkadyjską i beocką. Źródła dotyczące obydwu są tak pomieszane, że trudno ustalić między nimi granicę: a) A. ar­kadyjska, ze Schojnos, córka Jasosa i Klimeny. Ojciec pragnął tylko syna, wyrzucił więc nie­mowlę płci żeńskiej w góry; tam je znalazła i wykarmiła niedźwiedzica. Myśliwi zabili kar-micielkę' i zabrali A. do chaty leśnej, gdzie wy­rosła na silną, zdrową dziewczynę. A. samotnie chodziła po górach i ćwiczyła się w łowach na dzikiego zwierza, oddając szczególną cześć Arte­midzie. Wzięła udział w polowaniu na dzika kalidońskiego (zob. kalidoński dzik) i zadała mu

pierwszą ranę, za co otrzymała w nagrodę od Meleagra głowę i skórę zwierzęcia. Po polo­waniu A. udała się do ojca, który ją teraz uznał i przyjął, chciał ją jednak wydać za mąż. A. oświadczyła, że poślubi tego młodzieńca, który ją prześcignie w biegu, kogo zaś ona zwycięży, przebije włócznią. Zginęło wielu młodzieńców, którzy nie mogli dorównać A. w biegu, wreszcie Milanion (Mejlanion) za radą Afrodyty zwy­ciężył ją za pomocą fortelu: podczas biegu rzucał złote jabłka otrzymane od bogini. Dziewczyna schylała się, by je podnosić, dlatego też Mila­nion mógł ją wyprzedzić i pierwszy przybył do mety. A. poślubiła go i miała z nim syna Parteno-pajosa. Naraziwszy się bogini Demeter, A. i Mi­lanion zostali zamienieni w lwy. b) to samo podanie w głównych zarysach odnosi się do A. beockiej. Jest ona córką Schojneusa, króla i eponima miasta Schojnos w Beocji, i królowej Temisto. Mężem jej był Hippomenes.



Atalanta2 1. mała wyspa u wschodnich wy­brzeży Lokrydy Opunckiej, w pobliżu miasta Opus. 2. wysepka między Attyką a Salaminą. 3. miasto w Macedonii nad rzeką Aksios.

Atamania (Athamania) kraina w południowej części Epiru, na zachodnich zboczach Pindu, z głównym miastem Argitea.

Atamas (gr. Athdmas) mit. syn władcy tesal-skiego Ajolosa, król beockiego Orchomenos. Miał z boginią Nefele dwoje dzieci: Fryksosa i Helle, potem poślubił Ino, córkę Kadmosa, która prześladowała dzieci bogini i chciała się ich pozbyć. Namówiła męża, aby oddał Fryksosa na ofiarę bogom. We śnie Nefele ukazała się synowi i kazała mu uciekać wraz z siostrą. Zesłała im w tym celu barana o złotym runie, który na swym grzbiecie uniósł dzieci na wschód. Gdy przelatywali nad cieśniną morską oddzie­lającą Europę od Azji, Helle spadła do morza, które nazwano potem od jej imienia Hellespon-tem. Fryksos dostał się do Kolchidy, gdzie zo­stał przyjęty przez króla Ajetesa; barana złożył w ofierze Zeusowi, a jego złote runo zawiesił na dębie w świętym gaju Aresa. A. i Ino wycho­wali Dionizosa, syna Semeli, za co zostali uka­rani szaleństwem przez zazdrosną Herę. A. zabił w ataku szału swego starszego syna Learchosa, Ino zaś z młodszym synem Melikertesem rzuciła się do morza. Oboje stali się bóstwami morskimi ratującymi żeglarzy w niebezpieczeństwie: Ino pod imieniem Leukotei, Melikertcs — jako Pa-lajmon. A. uciekł z kraju i osiedlił się w Epirze,



Atanagildus

94

Atellanae fabulae

w kraju nazwanym jego imieniem (zob. Ata-manid).

Atanagildus (Athanagildus) król Wizygotów w Hiszpanii od 554 do 567 r. n.e.

Atanas (gr. Athanas, także Athanis, Athanadas) historyk syrakuzański z IV w. p.n.e., kontynu­ator wybitnego historyka syrakuzańskiego Filistosa, autora dziejów tyrana Diona w 13 księ­gach; zmarł w r. 338 p.n.e. Zachowały się jedy­nie fragmenty jego dzieł.



Atanazy (Athanasius) patriarcha Aleksandrii, przeciwnik Ariusza, spowodował jego potępie­nie na Soborze Nicejskim w r. 325; wybitny grecki kaznodzieja i polemista; zmarł w r. 373.

Atanodoros (Athanodoros) 1. grecki rzeźbiarz--brązownik z Achai, działający w V w. p.n.e. Współpracował z Argejadasem i Atotosem przy wielkim wotum dla Olimpu, którego bazę zna­leziono pod ruinami świątyni Zeusa. 2. rzeź-biarz-brązownik z miasta Klejtor w Arkadii, wg Pliniusza uczeń Polikleta Starszego. Wyko­nał posąg Zeusa i Apollina dla wielkiego wotum Lacedemończyków w Delfach, wzniesionego na cześć zwycięstwa pod Ajgospotamoj w r. 405 p.n.e.

ataraksja (gr. ataraksfd) zupełny spokój du­cha, brak cierpień, niewzruszoność wobec cier­pień i namiętności. Postulowana w wielu syste­mach filozofii greckiej. Szczególnego znaczenia nabrała a. w filozofii Epikura, u stoików oraz sceptyków. Dla Epikura spokój i brak trosk stanowiły warunek przyjemności tzw. katastematycznych, w przeciwieństwie do innej kate­gorii przyjemności, które związane były z ru­chem. U stoików a. oznaczała umiejętność prze­zwyciężania cierpień, pogardę dla radości i roz­koszy. Dla sceptyków, wg Pirrona, a. była jedynym dobrem jako absolutny spokój.

Atargatis najważniejsza bogini syryjska, której kult zhellenizowali i rozszerzyli Seleukidzi. Świą­tynię A. w Bambyke odnowiła żona Seleukosa, Stratonike. Gorącym zwolennikiem kultu bogini A. był Kleon, przywódca buntu niewolników w Akragas na Sycylii w r. 134 p.n.e. Niewolnicy syryjscy przenieśli też kult A. do Rzymu, gdzie bogini otrzymała ogólnikową nazwę Syria dea (zob.). Dowody tego odnajdujemy w utworze Lukiana Perl tes Syries theu (O bogini syryj­skiej).

Ataulf szwagier Alaryka I, król Wizygotów od r. 410. W 414 r. poślubił Galię Placydię, siostrę cesarza Honoriusza, a w rok potem

umarł wyparty przez Konstancjusza do Hisz­panii.



Atax dziś Aude; rzeka w Gallia Narbonensis wpadająca do jeziora Rubressus.

Ate gr. zaślepienie prowadzące do grzechu i zbrodni, nieszczęście przychodzące jako kara za zbrodnię. U Homera występuje najczęściej nieosobowo, alegorycznie, a tylko w dwu miejs­cach pojawia się osobowo jako czcigodna córa Zeusa, szybkolotna bogini o stopach nie doty­kających ziemi, krążąca nad głowami ludzi. Za nią postępują Litaj (Prośby) i usiłują naprawić to, co złego uczyniła. Hezjod czyni ją córką Eris, u tragików zaś występuje A. jako mści-ciełka występków, podobna do Nemesis lub Erynii.

Ateii Atejusze, rzymski ród plebejski. 1. Całus Ateius CapUo, trybun ludowy z r. 55 p.n.e., przeciwnik konsulów Pompejusza i Krassusa. Usiłował przeszkadzać ich wyprawom wojsko­wym; tak np. usiłował aresztować Krassusa przed jego wyprawą na Fartów i wzywał nań przekleństwa bóstw podziemnych. W czasie woj­ny domowej skłaniał się ku Cezarowi, który jednak nie darzył go względami. 2. Caius A. Capito, słynny prawnik, założyciel szkoły praw­niczej w Rzymie; przeciwnik innego znakomitego prawnika. Marka Antistiusza Labeona. A. pia­stował konsulat w r. 5 n.e. i cieszył się wielkim zaufaniem Augusta. Był autorem szeregu pism prawniczych znanych z fragmentów a także pro­gramu ludi Saeculares w r. 17 (zob. ludi 7). A. zmarł w r. 22, za panowania Tyberiusza. 3. Lu-cius A. Praetextatus z przydomkiem Filolog, znany z wielkiej uczoności, autor kilku dzieł o treści gramatycznej i antykwarycznej, nie za­chowanych; przyjaźnił się z Sallustiuszem i z Azy-niuszem Pollionem.

ateleja (gr. atelejd) w prawie ateńskim częś­ciowe lub całkowite uwolnienie od świadczeń na rzecz państwa; zwolnienie od ceł, danin, po­datków itd.

Atella starożytne miasto Osków w Kampanii (w pobliżu dzisiejszej Aversa), później municy-pium i kolonia rzymska; miejsce powstania farsy atellańskiej (zob. Atellanae fabulae).

Atellanae fabulae łac. farsy ludowe, nazwane tak od miasta oskijskiego Atella (zob.), gdzie powstały. W r. 313 p.n.e. przeniesiono je do Rzymu, gdzie nazywano je także ludi Ości. Były osnute zwykle na tematach z życia wiejskiego, bohaterami byli mieszkańcy małych miasteczek

-md AzsMJBid .siuiAZ'a a aiqais zazid ^uozojbz uBupBH (bi^zbu 3TBł (lunamayiy ob() umaaały

•npamo5[ A\o(niA} zbiai i MOJO}ne s[simzbu 008 0(o?[o atn^a •y aż ';>BizpaiMod 3SOQ •q3i^sfiOpires3(3[B AOlaod zbjo 'npauioi(



fBMOU I falUpBJS aZ alUZBMBZJd 'IpAlIOlIIlgEZ Znf

sizp MOJOłna z ye^&s qpsBz KawoJSo bjsimbz zB/Aarood 'AmiBJaln ipoisiu cip psoi-rem tołpMA bui 0} opiza •AuzoAJOłSiu-ouz3AJBAUiX}UB qosods a af (BAOpłBflod JOlny 'lodeu i ABflod qoAU



-ozsoum 83BZ3Aiop fapsazofBU 'Bi(SJBipn?i B^nizs i bizon z auBzfejMZ faaSiM qni famul 'oSaMoui

-op i o8ap(SAZ.iBAOł BpAz z K}BUia» bs aaouizo.i



UlalOlUlpaZJd •(ittO'}(AZnUl I M^JOlSJ 'Mp^AleUlBJg

'A9JOZO(iJ '&zie'^\) M9pOMB2 qoAnz9J ipP^

-BispazJd zaz-id alozan AzJd o^suozpBAOJd n8o[Bip suuoj ono cyi '(8pz3n XzJd to^iJOg) [pisifos

-oud[3(J :ioizJq o8af (iukj, Vevs^ S I "P f3tioooJi(S pcisod m sen op opsop '3teiS3( oe z anqo»J8id iis aotefBpBpis 'opizp oSafauApto "•/[KyeaJWS i b}sijos '(•a-n m ni 3(8lta30d) apdtSg m si)v^no[{ z •y •^

-(oSajdsp i o8anio3(iM 'oSsamiz 'o8aqons) f&g7[wmta3 qo3JaiZ3 unu a Biuazofejod o33M



-I3$B(A PO ZBJO 'nOJSS A 03[SIIp3IS 30^9(3 aAS f33

-Wwa '(aiuaniqoi ownyud) ^mnaud anuzniBSJO a BiuazpBAOJdzoJ oSaniSfamm po Az3(BZ espiAOjzo alMOJpz aż 'aroazpJalMł 0(m oSauzaAlBiunand "aż) n3innJ3p( toJpMi {Ag •(qoAz3pB.rez q3Bi(pOJ§ o) UQWW9H)9oq ;^(f ipeSSissi oe Av An^^pam B->iiuz^.tpod JOtne '(•a-u m i) euoJajS[ i ezsnip

-nB(^[ MpsBza z z.reip( 'lapify z •yg amouixa teuoał Sis fBMOulfez 'ĄnsuiSBJJ anzoipni 05[i^i Sis ĄtMoq3BZ qoAi9i'i( z 'q3;OMS qoBinsid m '('qoz) BStJo8BuiJ3H iiTOP0'^82^'^^ ^zsfainzBMfeu i Xus3zo(9ds^ '•3-u-d •a n z •iow-i 'Z •(qoTOiqo



-bui o) tiolpulawi/aaui ).i9Jtd q3i(unafoA n;q3

-bui npKzn i aiA\opnq o ^wei loywe '•3'ii'd

-m ii z i(iuBq33iui (sofousifiy •S) so[Buaiv •w^opny •qoz siwiały •BsnpoonHO^ i ezsni[

-ainy w^yi :AzJ8S33 op o8aueAOJ3p(s smoiis



-ui/3 cud oiJpSaJ Bpizp o83uzo^i38o(OdB wiwe 'ppmh^szKp Jozom '('a'n m n) «a;^ z •)^ •;

-31(K3AS BU BS3pCTqi5[[V XABJdAvl tl5[OJ A •UZI 'SI^"J AV BS31BIi(OOU3H XlBJ5[OlsAre 3(1UAI33ZJd 'q3BZni[B.[KS M 083UZOX»BJS[OU13p BMPHIUOS BOpOMAzJd •I (M3oU9tfly •3S) SBJ03BU3»V

•a.yijV sowdy •qoz m(im wały

•(•a-n-d m a/ia) ann8g a iuąbim^ nin9Z3A:Jd aiiupoq3Bz i uiiupoq3SM vu 'y i3tesod — q3Aionraiuii(A (sz^/a zooJdo

-ui •m '•y iSfesod auzo;! Sis K{EMoq3EZ •ui{aq 'Bpizp 'ezore» 'ouopazJM ')n3o3( 'bmos cfwsiflouOff 'm-iaw^lJ 'yimisia



-mpoJif 'ofai/imfy 'vuofcuf>[s iyf '}feiM$ 3aJazs ouozpoqaqo pzo faf n^ •(bmzbu pfełs 'somua^ ads/(M bu BuoizaiMazJd Bsap(iCiad Apsezo bz) mwua'J 'y 7vio solfJowo^ •y 'souaift.wj 'y iłszsBipy B}n(p i3fesod anuĄs faf ore} ais ąbm

-opfBUz •e>(un5ia;do B(i(q q3Aio»-)i 'qoBna»v m Bf ouBZ3B»o fepza teuloSazazg 'spijo^ •y o3[Bf iuiBłS • -biui ais B{BMOi(aido •(ofpJOSy) ninazpBUlOJSz Ba uaiMptoazJd aisazo m xmoiua»v JBp i (o/o/

->»(7) 5pBJ BJqop moizpni B(B(i(sz 'p$ondoflzOJ t p$OJpBm Bnn3oq ais b(b}s •y ulasaza z -(amS^

-qoz) nroB^} i niuazpazid a pBUMpJOp zani

-A9J faf B(3oui ain Biaiqoi[ BOpaz 'Sn(d b(zb(bu

-Aw i (aino}[ B3BfBnnzJBfn soddfspumg) iuiuo5[ ais ?BMi8n(sod izpni BjKzanB^ 'iMOzsBfsiBi<( 08



BjBppO 'l3(Z3IIOd B3(B»ZS5[aiUZ faf Z; 'AZSA/tZBMnBZ

zaai 'sopłB BpBiBnAA i fannafo^ rĄ/iznw Bini8oq



--y zai B(i(g "(Bpizp oBSBZJiod u.w//prf po spuoj)

BIUOJq B(BpB(A 8pmi03[BlIZ I (SOlfJlIMWf) q3B


1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna