Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona155/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   151   152   153   154   155   156   157   158   159

Yipsania zob. Wipsaniusz 3, 4.

Vipsanius zob. Wipsaniusz.

Virginia zob. Wirginia.

Virgilius późniejsza forma nazwiska Vergilius.

Yirginii (forma późniejsza, pierwotnie Verginii) Wirginiusze, ród rzymski w części patrycju-szowski, w części plebejski. 1. Opiter Virginius Tricostus, konsul w r. 502 p.n.e., walczył z Laty-nami, zdobył ich miasto Kamerię; zginął w r. 487 w walkach w Wciskami. 2. Titus V. Tricostus Caelimontanus, konsul w r. 496 p.n.e., zginął nad jeziorem Regillus w walkach z Latynami.

3. Aulus V. Tricostus Cdelimontanus jako kon­sul w r. 494 p.n.e. prowadził pomyślną wojnę z Wciskami; był jednym z posłów senatu do ludu podczas secesji na Górę Świętą (mons Sacer). 4. Proculus V. Tricostus Rutiius jako konsul w r. 486 p.n.e. walczył pomyślnie z Ekwa-mi, występował przeciwko prawu agrarnemu, jakie zgłosił jego kolega konsul Spurius Kassjusz. 5. Aulus V. Tricostus Rutiius, odznaczył się w wojnie z Wejentami w r. 476 p.n.e. 6. Aulus V., obrońca plebejuszów, bronił wniosku, który zgłosił trybun Terentiiius Arsa w sprawie wyboru decemwirów; był pięciokrotnie trybunem ludo­wym; przeprowadził ustawę wprowadzającą (od r. 457) 10 trybunów ludowych. 7. Lucius V; try­bun ludowy w r. 449 p.n.e., ojciec Wirginii znieważonej przez Appiusza Klaudiusza (zob. CIaudii 3). 8. Lucius V. Tricostus, podczas wojny z Wejentami, kierując się względami osobistymi, nie udzielił pomocy trybunowi wojskowemu Sergiuszowi, co przyczyniło się do klęski Rzy­mian. Został oskarżony i ukarany przez Senat. 9. Aulus V., wybitny prawnik rzymski, przyjaciel Rutiiiusa Rufusa. 10. Lucius V. Rufus, konsul z r. 63 n.e., w czasach Nerona dowodził wojskiem w Germanii, w latach 67—68 uśmierzył powsta­nie w Galii wzniecone przez Windeksa. Po śmierci Nerona wojsko chciało mu oddać władzę, której V. nie przyjął, mimo to jednak wzbudził podejrzenia Galby. Za Othona walczył przeciwko Witeliuszowi, przy czym wojsko" ponownie usiło­wało wprowadzić go na tron. W r. 97 sprawował konsulat wraz z Nerwą. Zmarł w roku swego konsulatu. Mowę na jego pogrzebie wygłosił Tacyt.



Yiriathus zob. Wiriatus.

Tiridarium (łac. viridis zielony) trawnik lub mały ogródek w perystylach (zob.) większych i zamożniejszych domów.

yiridarius łac. niewolnik w domu rzymskim, do którego należała opieka nad viridarium (zob.).

virtus post nummos łac. cnota po pieniądzach (ha dalszym miejscu) (Horacy, Listy I, l, 54).



Visellius 1. Caius V. Aculeo, krewny Cycerona przyjaciel Krassusa, prawnik. 2. Caius V. Varro, trybun wojskowy w r. 79 p.n.e. w Azji, mówca, krewny Cycerona. Przyczynił się do odwołania go z wygnania. 3. Caius V. Varro, legat w Dolnej Germanii w r. 21 n.e., pomagał przy tłumieniu buntu w Galii. 4. Caius V. Varro, syn poprzed­niego, konsul w r. 24 n.e., oskarżyciel Gajusza Syliusza.

Yistula

784


Yolturcius

Yistula (gr. Uistiilas) Wisła. Nazwa łacińska V. występuje po raz pierwszy u Pliniusza starszego;

nazwa grecka dochowała się do naszych czasów w dziele geograficznym Ptolemeusza.



Visurgis (dziś Wezera) jedna z głównych rzek Germanii.

vita breyis, ars longa łac. życie krótkie, sztuka długotrwała (Seneka, De brevltate vitae O krótkoś­ci życia D. Jest to przetłumaczone zdanie Hippo-kratesa: ho biós brachys, hę de techne makrt.

VltellH Witeliusze, ród rzymski, 1. Publius Yitellius, dziadek cesarza Witeliusza, rycerz rzymski, zarządca dóbr Augusta. 2. Aulus V., syn poprzedniego, był konsulem wraz z Domi-cjuszem, ojcem Nerona. 3. O.uintus V., brat poprzedniego, usunięty z senatu za Tyberiusza. 4. Publius V., legat Germanika w Germanu, w r. 19 prokonsul Bitynii, oskarżyciel Gneusza Pizona. Po upadku Sejana odebral sobie życie na skutek wytoczonego mu procesu. 5. Lucius V.,-brat poprzedniego, ojciec cesarza Witeliusza. Zarządca Syrii za Tyberiusza, konsul w r. 34, 43 i 47 n.e. Pokonał dwukrotnie Fartów. Podczas wyprawy Klaudiusza do Brytanii sprawował zarząd państwem. Był zausznikiem Messaliny, a następnie Agryppiny. Powodzenie jego na Wschodzie wzbudziło zazdrość Kaliguli, który skazał go na śmierć. Jednak V. ocalił życie, • upokorzywszy się przed despotą i ująwszy go pochlebstwami. 6. Aulus V., cesarz rzymski w r. 69, syn Luciusa V., urodzony w r. 15, wychowany na dworze Tyberiusza na Capri, słynny z zamiłowania do wykwintnego jedzenia i picia. Był konsulem w r. 48 i prokonsulem Afryki w r. 60/61. Mimo braku umiejętności wojskowych został w r. 68 mianowany przez Galbę zarządcą Dolnej Germanii, gdzie wkrótce niezadowolone z rządów Galby legiony obwołały go cesarzem. Dowódcy Walens i Cecina wkro­czyli do Italii i pokonali stawiające V. opór wojsko Othona pod Bedriacum w r. 69. Senat uznał. V. za princepsa, ale w tym samym roku wojska jego z kolei zostały zwyciężone pod Kremoną przez Antoniusza Primusa, głównodo­wodzącego wojsk Wespazjana; V. zginął z rąk własnych żołnierzy. Krótkotrwałe jego rządy cechowały gwałt, samowola, rozpusta, a jedno­cześnie — brak energii. 7. Lucius V. brat po­przedniego, po bitwie pod Kremoną miał strzec Rzymu, ale w drodze do Rzymu został pojmany i stracony na rozkaz Antoniusza Primusa. 8. V. Satuminus, prefekt i zastępca legata legionu

marynarki w Rzymie, stawił opór zbuntowanym w Rzymie żołnierzom Othona.



Vitravius zob. Witruwiusz.

vivarium łac. zwierzyniec często dużych roz­miarów; ogród dla dzikich zwierząt, gdzie trzymano zające, dziki, samy i in. zwierzęta, a także ptactwo dla celów kulinarnych, handlo­wych bądź dla rozrywki. Pierwszy taki duży zwierzyniec miał założyć niejaki Kwintus Ful-wiusz Lupinus. V. było ulubioną rozrywką bo­gatych Rzymian, która zastąpiła z czasem po­lowania.

Volaterrae (etruskie Yelathri) dziś Yolterra;

jedno z 12 miast konfederacji etruskiej, poło­żone na południo-zachód od Florencji. Brak jakichkolwiek wiadomości na temat podboju V. przez Rzymian. W czasie walk Mariusza z Sullą miasto stanęło po stronie Mariusza i broniło się dwa lata przed oblegającymi wojskami Sulli. Zachowane ruiny.



Volcae lud celtycki w Gallia Narbonensis. Dzielił się na dwa szczepy: V. Tectosages (miesz­kający pomiędzy Pirenejami a Narbo) i V. Arecomici (od Narbo do Rodanu). Głównym mia­stem Tektosagów była Tolosa. (dziś Tuluza).

Yolcatius zob. WolkacJusz.

Volci (Vuld) miasto w Etrurii, na północ od Tarkwinii.

Tolenti n on fit iniuria łac. temu, kto sam chce, nie dzieje się krzywda (to, co dzieje się za zgodą poszkodowanego, nie jest krzywdą). Powiedzenie przysłowiowe, mające swe źródło w formule prawnej: nulla est iniuria, quae in yolentem f lat (Ulpian, Digesta XLVII, 10, 15).



Volsci zob. Wolskowie.

Volsinii (Vulsmii)dzi& Bolsena; miasto w Etrurii na południowym brzegu lacus Yolsiniensis. Na­leżało do związku 12 miast etruskich. Prowadziło częste wojny z Rzymianami, w r. 392, 311, 294 i 280 p.n.e. Zostało ostatecznie pokonane przez Rzymian i zniszczone. Mieszkańcy założyli • wtedy nowe miasto o tej samej nazwie na pół-noco-wschodnim brzegu jeziora. Miejsce uro­dzin Muzoniusza Rufusa i Sejana. Zachowane ruiny świątyni, term i amfiteatru.

Voltur (Yultur) góra w Italii pomiędzy Lu-kanią a Apulią, u stóp jej leżało miasto Wenuzja.

Voltnrcius (Titus V.) jeden ze spiskowców Katyliny; brał udział w próbach nawiązania kontaktów pomiędzy spiskowcami i Allobrogami.

Yolturnum

785

Volturnus



Volturnum (dziś Castell di Yotumol) miasto w Kampanii.

Volturnus (dziś Yoltumo) rzeka w Kampanii wypływająca u stóp Apenin w Samnium, wpadająca do Morza Tyrreńskiego; dopływy:

Calor i Sabatus.



volumen (łac. zwój) zob. książka.

Yolumnia Cytheris, aktorka mimów, wyzwolenica Wolumniusza Eutrapelusa, kochanka An­toniusza, opiewana pod imieniem Likoris przez poetę Korneliusza Gallusa (zob. Comelius Gallus).



Volumnius 1. Publius V. Amintinus Gallus, wsławił się dzielną obroną Ka'pitolu przed na­jazdem Sabinów w r. 460 p.n.e. (zob. Hardo-mus 2). 2. Lucius V. Flamma Yiolens, konsul w r. 307 i powtórnie w r. 296 p.n.e.; wyróżnił się w walkach z Sallentynami w Kalabrii i z Sam-nitami; cieszył się w Rzymie wielkim uznaniem. 3. Publius V, Eutrapetus, przyjaciel Antoniusza;

pozostawał także w przyjaznych stosunkach z Cyceronem i z Attykiem. 4. Publius V., od­dany przyjaciel Marka Brutusa, historyk rzymski z okresu Augusta, autor (nie zachowanego) dzieła o wojnie domowej.



Volusianus 1. Całus Caeionius Rufius V;

konsul w r. 314 n.e. 2. Caius Caeionius Rufius V., praefectus preaetorio w r. 353 i praefectus urbis

w r. 365. 3. Caius Yibius Asinius Gallus Vel-dwnianus V. zob. Vibn 12.

Volusienus albo Volusenus (Gaius V. Quadra-tus) trybun wojskowy Cezara w r. 56 p.n.e.;

stał po jego stronie także podczas wojny domowej Cezara z Pompejuszem. W r. 43 p.n.e. był try­bunem ludowym i występował jako stronnik Antoniusza.



yoluta zob. woluta.

Vopiscus Flavius historyk rzymski z Syrakuz, ur. ok. r. 303 n.e. (zob. Scriptores historiae Augustae).



Votienus Montanus wybitny retor rzymski w czasach Tyberiusza, skazany przez cesarza na wygnanie za zbyt śmiałe mowy; zmarł w r. 27 (lub 25) na Balearach.

Vulcanalia (VolcanaHa) święta obchodzone w Rzymie 23 sierpnia ku czci Wulkana (zob.).

Vulcanus zob. Wulkan.

Yulcatius Moschos z Pergamon, uczeń retora Apollodora, wybitny retor i deklamator; wypę­dzony z Rzymu w r. 20 p.n.e., przeniósł się do Massylii, gdzie zmarł ok. r. 24 n.e.

Vulci zob. Yolci.

YulsinU zob. Yolsinil.

Vultur zob. Voltw.

Vulturnus 1. zob. Volturnus. 2. zob. wiatry.

50 — Mała encyklopedia kultury antycznej

w

Wadymońskie jeziu/o zob. Yadimonis lacus. wagi (łac. librae) znane są z wykopalisk (grób szybowy z XVI w. p.n.e. w Mykenach, tumulus w Yaphio, obiekty znalezione na Delos, pocho­dzące z II -1 w. p.n.e., w Pompei, w Chiusi — waga znajdująca się w muzeum berlińskim), ze źródeł pisanych (z których najważniejsze to:



Mechanika Arystotelesa. Naturalis Historia Pli­niusza, biografia Wespazjana napisana przez Swetoniusza, De architektura Witruwiusza) oraz z przedstawień w sztuce, jak na lakońskiej czarze Arkesilasa pochodzącej z okresu 565 - 560 p.n.e. (w Cabinet des Medailles w Paryżu), na ozdo­bach luster etruskich, na płaskorzeźbie z gro­bowca piekarza rzymskiego Euryzacesa, żyjącego w okresie Augusta. W. w starożytności wystę­powały w dwóch odmianach: dwuszalkowe (gr. stdthmo], tdlanta, łac. trutinae) i jedno-s z alków e (gr. kreostdthmoj, łac. staterae). Dwuszalkowe znano w Egipcie i Mezopotamii już na ok. 3000 lat p.n.e., na Krecie w II tysiąc­leciu p.n.e., w Grecji od okresu mykeńskiego. Jednoszalkowe pojawiły się w Grecji dopiero w okresie hellenistycznym. Etruskowie znali w. dwuszalkowe, w Rzymie posługiwano się obu typami. W. Jednoszalkowe przetrwały do cza­sów nowożytnych (tzw. w. rzymska, bezmian). Wykonywano je w brązie, dźwignię — niekiedy w drewnie obitym blachą brązową. W. Jedno­szalkowe były mniejsze od dwuszalkowych, z wyjątkiem małych dwuszalkowych w. złot­ników (łac. momentami). W. dwuszalkowa skła­dała się z dźwigni (gr. zygón, łac. librile, scapus) w połowie długości zawieszanej u pułapu za pomocą pierścienia lub łańcucha, bądź opieranej na podpórce, na której zwisał ciężarek umożli­wiający orientację w równowadze przyrządu, oraz dwóch szalek (łac. lances) zawieszanych na łańcuchach na obu końcach dźwigni. Ciężar

odczytywano z odważników kładzionych na szalkę. W. jednoszalkowa składała się z dźwigni zawieszanej za pomocą uchwytu na % długości, z szalki na łańcuchach przy krótszym ramieniu i z podzialki na dłuższym, po którym przesuwano odważnik. Ciężar odczytywano z podziałki. Za­miast szalki umieszczany bywał hak lub kilka haków i kilka odpowiadających im podziałek. Na dźwigniach w. bywały ryte lub punktowane napisy podające imiona właścicieli (w genetiwie), przeważnie greckie, rzadziej łacińskie. Dla deko­racji zakańczano czasem dźwignię wydrążeniem głowy zwierzęcej, a szalki zdobiono rytymi ko­łami koncentrycznymi, rzadziej reliefem. Z w. wiążą się systemy wagowe ustabilizowane już w Babilonii i Egipcie, w Grecji ustalone w VII w. p.n.e. w związku z rozwojem handlu. Zob. wa­gowe systemy.



wagowe systemy pozostają w ścisłej relacji z systemami monetarnymi (zob. monetarne syste­my). Ustabilizowane już w Babilonii i Egipcie, w Grecji zostały ustalone w VII w. p.n.e. w zwią­zku z rozwojem handlu. Greckie s. w. wy­wodzą się z sześćdziesiętnego systemu babiloń­skiego (talent = 60 min, mina = 60 szekieli) po­łączonego z dziesiętnym (wpływy lidyjskie i fenickie): talent = 60 min (gr. mną), mina = 50 małych staterów (gr. didrachmon, statw) =100 drachm (gr. drachmt), drachma = 6 oboli (gr. obolós). W Grecji używano różnych systemów w poszczególnych państewkach i w różnych okresach historycznych. Znaczenie określonych systemów zależało od roli handlowej i politycznej miast greckich, które się nimi posługiwały i na­rzucały je terenom od siebie uzależnionym. We wszystkich systemach przyjęte były te same jednostki wagi, a różnica polegała na ciężarze. Najpowszechniej znane były systemy: 1) milecki używany na wybrzeżach Morza Jońskiego

Walencja

787

Wakatyniao

i w Azji Mn. od VII w. p.n.e. do pierwszego 10leda V w. p.n.e. (stater ok. 14 g); 2) fokejski stosowany w Kyzikos, Jonii, Mizji, częściowo w Tracji, Galii, Hiszpanii i Kampanii od VII w. p.n.e. do czasów Aleksandra Wielkiego (stater 16,32 -15,59 g); 3) eginecki powstały na Eginie w VII w. p.n.e. i rozpowszechniony na Pelopo­nezie, w Beocji, Megarze, Delfach, Olimpu oraz w Atenach (do Solona), na Cykladach, Krecie, Cyprze, na zachodnich wybrzeżach Azji Mn. i na Sycylii do V w. p.n.e., w centralnej Grecji i na Peloponezie do czasów Aleksandra Wiel­kiego, a w miastach związku achajskiego do podboju Grecji przez Rzym (stater 12,63 g --12,00 g); 4) eubejski rozwinięty współcześnie z egineckim na Eubei, w Tracji, na Peloponezie, częściowo na wybrzeżach Azji Mn., Afryki i w Wielkiej Grecji, w r. 594 wprowadzony przez Solona do Aten. W V w. p.n.e. upada, dominuje ponownie w okresie Filipa II Mace­dońskiego i Aleksandra Wielkiego, a zanika z podbojem Grecji przez Rzym; 5) korynecki powstały w VII w. p.n.e., w VI w. rozpowszech­niony w koloniach Koryntu (Etolia, Akamania), w V i IV w. na Sycylii i w południowej Italii. Używany w okresie hellenistycznym na Pelopo­nezie, a w miastach związku achajskiego do pod­boju Grecji przez Rzym (stater ok. 8,72 g);



6) rodyjski wprowadzony przez Rodos w koń­cu V w. p.n.e., używany w okresie hellenistycz­nym w Tracji, Macedonii, Bitynii, Mizji, Troa-dzie, Jonii, Karii, na Krecie, Kos, Cyprze, na Cykladach. Jego ślady przetrwały do okresu rzymskiego (stater 15,87 - 14,90 g). Rzymski w. s. ukształtowany w poł. IV w. p.n.e., był systemem libralnym (łac. libra funt), w którym podstawową jednostkę stanowił as. As odpo­wiadał początkowo librze wagi 272,84 g, a w la­tach 335-312 p.n.e. wprowadzono asa wagi 327,45 g, złożonego z 2 semisów, 3 triensów, 4 quadransów, 6 sextansów, 12 uncji. As libralny ulegał stopniowym obniżkom wartości. W latach 286 - 269 ciężar jego zmniejsza się o połowę, a w r. 269 p.n.e. znów o '/3 (as trientalny). Kolejna obniżka w r. 217 p.n.e. daje asa uncjal-nego, a w r. 89 p.n.e. semuncjalnego. W okresie cesarstwa stosowano asa niniejszego nieco od semuncjalnego.

Walencja (Valentia) 1. południowa część Bry­tanii zwanej Barbara; podbita przez Teodozjusza, przez krótki czas była prowincją rzymską. 2. (dziś Walencja) duże miasto Edetanów w His-

pania Tarraconensis, nad rzeką Turią; zburzone przez Pompejusza, odzyskało z czasem swoje znaczenie. 3. (dziś Valence) miasto Kawarów lub Segellaunów w Gallia Narbonensis, nad Rodanem, kolonia rzymska. 4. Valentia albo Yalentium, miasteczko w Kalabrii, niedaleko Brundizjum.

Walens (Valenś) ur. w Pannonii w r. 328, brat cesarza rzymskiego Walentyniana I, powołany przez niego na współrządcę; rządził wschodnią częścią cesarstwa w latach 364 - 378. Był dziel­nym i zdolnym wodzem. Okres jego rządów wypełniły wojny i powstania. W r. 378 podnieśli powstanie Wizygoci osiedleni przez W. w Tracji. Poparci przez niewolników i kolonów zbiegłych z kopalń, zadali klęskę armii rzymskiej pod Adrianopolis. Historyk rzymski Ammianus Mar-cellinus porównywał tę klęskę do klęski pod Karmami. Miała ona decydujące znaczenie dla dalszych dziejów Rzymu. Strata najlepszych od­działów wojskowych zachwiała rzymskim syste­mem militarnym, odtąd cesarstwo nie zdołało już wystawić silnej armii i musiało powierzyć najemnym oddziałom barbarzyńskim obronę granic i utrzymanie porządku wewnętrznego. W bitwie pod Adrianopolis zginął również sam W.

Walentynian (Yalentimanus) \. W. l (Flarius Yalentimanus) urodził się w Cibale (Cibalis) w Pannonii; przez wojsko obwołany po śmierci Jowiana (w r. 364)' cesarzem rzymskim, zasłynął jako surowy władca. Podczas wypraw przeciwko Maurom w Afryce i Alemanom w Galii dał się poznać jako doskonały żołnierz i wódz. Alema-nów pokonał w r. 366. W r. 368 podjął znów wyprawę przeciw nim oraz przeciwko Frankom i Saksonom, wreszcie w r. 374 wyprawił się do Pannonii przeciwko Kwadom, których pokonał w r. 375. Przyjmując poselstwo Kwadów, zmarł nagle (17 listopada 376 r.). Współregentem jego na Wschodzie był jego brat, Walens (zob.). W r. 367 W. przybrał sobie na współregenta swego ośmioletniego syna, Gracjana. Był wy­znawcą religii chrześcijańskiej, wprowadził pe­wne ograniczenia kultu pogańskiego. Sam mało wykształcony, popierał naukę i sztukę. 2. W. II, syn Walentyniana I, przyrodni brat Gracjana, ur. w r. 371, cesarz rzymski po śmierci Gracjana;

poza wydaniem szeregu ustaw nie wyróżnił się żadną wybitniejszą działalnością; zginął z ręki żądnego władzy Franka, Arbogasta, 15 maja 392 r. 3. W. III (Flavws Placidus Yalentinianus), syn Konstancjusza III i Galii Placydii, ur. w r. 419;



Walerian

788


Warron

przez Honoriusza mianowany następcą, otrzymał tron w r. 425, mając 5 lub 6 lat; rządy za niego sprawowała Placydia przy pomocy Aecjusza (.Aetius) i Bonifacego (Bonifacius). Aecjusz bronił upadające państwo przed powstaniami wojska i najazdami barbarzyńców (trwały wówczas walki z Gotami, Wandalami i Frankami). Po śmierci Placydii w r. 450 nieudolne rządy W. wprowa­dziły Rzym w ciężką sytuację. Na osłabione cesarstwo poczęli napadać Hunowie pod wodzą Attyli. W r. 451 doszło do bitwy na Polach Katalaunickich; w wyniku jej wojska rzymskie (złożone głównie z najemnych barbarzyńców) dowodzone przez Aecjusza zatrzymały pochód Hunów. W; obawiając się wpływów Aecjusza, kazał go zamordować (r. 455). Sam zginął z rąk zamachowców w rok później,



Walerian (Publius Aurelius Licmius Valerius Yalerianus) dowódca wojsk rzymskich w czasach Aleksandra Sewera. Jako namiestnik Recji został obwołany przez swych żołnierzy cesarzem w r. 253 n.e. Panował do r. 260. Jako zwolennik obycza­jów starorzymskich, prześladował chrześcijan. Wiódł wojnę z Persami, w czasie której dostał się do niewoli pod Edessą (r. 260). Umarł w nie­woli.

Waleriusze zob. Valerii.

Walgiusze zob. Yalgii.

Wandalowie (łac. Vandali) wielka grupa szcze­pów germańskich, w licznych wędrówkach zmie­niająca tereny zamieszkania. Znani dopiero wła­ściwie od czasów wojny z Markomanami (86 -89 n.e.). Za Marka Aurelego sprzymierzyli się z Markomanami przeciw Rzymianom, w III i IV w. przekroczyli Dunaj, w okresie wędrówki ludów przeszli Ren (406), opanowali Galię i Hiszpanię (409), w r. 429 zajęli Numidię i wię­kszą część rzymskiej prowincji Afryki, w r. 439 zdobyli Kartaginę. Państwo W. przeżywało roz­kwit w okresie panowania Genzeryka (428 - 477). W r. 455 W. pod dowództwem Genzeryka opa­nowali Italię i zrabowali Rzym. Państwo W. przestało istnieć w r. 535, rozbite przez Belizariusza (zob.).



Wangionowie (Yangiones) lud w Gallia Belgica nad Renem, z miastem Borbetomagus (dziś Worms).

Wannowski August (1801 -1871) .filolog kla­syczny, nauczyciel w szkołach poznańskich (gim­nazjum św. Marii Magdaleny w latach 1829-1871), autor wielu rozpraw naukowych z dzie­dziny składni języka greckiego i łacińskiego,

semazjologii i stylistyki łacińskiej oraz pracy o sposobie wyrażania w języku greckim pojęć prawnych właściwych Rzymianom (Antiąuitates Romanse a graecis fontibus explicatae 1846). Uczniem W. był m.in. Kazimierz Morawski.



Warguntejusz zob. Vargunteiiis.

Warron (Marcus Terentius Varro) ur. w Reate, w kraju Sabinów, w r. 116 p.n.e., zm. w r. 27/26 p.n.e., encyklopedysta i największy uczony swo­ich czasów. Brał udział w życiu politycznym, był trybunem ludowym, w r. 67 brał udział w wojnie z piratami, prowadząc pod dowódz­twem Pompejusza oddział floty; także w wojnie Cezara z Pompejuszem stał po strome tego ostatniego, jako zdecydowany republikanin, i do­wodził częścią jego wojsk w Hiszpanii; po bitwie pod Farsalos Cezar nie traktował W. jako prze­ciwnika i nawet powierzył mu urządzenie pu­blicznej biblioteki w Rzymie. Po śmierci Cezara W. znalazł się wskutek zarządzenia Antoniusza na liście proskrybowanych, jednakże uniknął śmierci (dzięki interwencji przyjaciół). Odtąd oddał się całkowicie pracy naukowej. Wynikiem wielkiej pracowitości i wiedzy W. było 74 dziel, obejmujących łącznie ponad 600 ksiąg. Repre­zentowały one najprzeróżniejsze gałęzie wiedzy:

prace historyczne i biograficzne, np. Annales (Kroniki) w 3 księgach. De Pompeio (O Pom-pejuszu); geograficzne: Ephemeris nwalis (ro­dzaj przewodnika po morzu); historyczno--obyczajowe: De vita populi Roman! (O życiu społeczeństwa rzymskiego). De familiis Troianis (O rodach trojańskich, tj. patrycjuszowskich), a przede wszystkim Antiquitates (Starożytności) w 41 księgach, zawierające wiadomości o daw­nych mieszkańcach Italii, instytucjach państwo­wych i kultach, o obrzędach religijnych; dzieła gramatyczne: De lingua Latina libri XXV (O języku łacińskim). De origine linguae Latinae (O początkach języka łacińskiego); pisma histo-ryczno-literackie: De poetis (O poetach). De poematis (O utworach poetyckich), De comoedlis Plautinis i Quaestiones Plautinae (na temat komedii Plauta); ekonomiczne: należy tu dzieło z zakresu gospodarki wiejskiej Rerum rusticarum libri III; prawnicze: De iure civili libri XV; pisma biograficzne: obszerne było dzieło Imagines (Portrety), obejmujące 700 ży­ciorysów wybitnych ludzi z różnych dziedzin;

filozoficzne, zebrane w obszerne dzieło Logi-storicon libri XXVI; encyklopedyczne: należy tu Disciplinarum libri IX. Była to encyklopedia



1   ...   151   152   153   154   155   156   157   158   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna