Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona154/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   151   152   153   154   155   156   157   158   159

Yelocasses

779


Yeromandui

polski przełożył dzieło Wincenty Smaczniński w r. 1834. 4. V. Capito, senator rzymski, który w r. 43 p.n.e. oskarżył T. Kassjusza o zamordo­wanie Cezara.

Velocasses (Veliocasses, Veliocassi) lud w Gal-lia Lugdunensis, na prawym brzegu dolnego bie» gu Sekwany, ze stolicą Rotomagus.

velum łac. zasłona, portiera, używana zarówno w prywatnych mieszkaniach (między kolumnami w drzwiach), jak i w pomieszcreniach publicznych (zasłony w 'teatrach chroniące przed słońcem) i sakralnych (zasłony w świętych przybytkach).

Venafrum miasto w Samnnm nad rzeką Wol-tumus, słynne z drzew oliwkowych, których owoce dostarczały najlepszego gatunku oliwy.

Yenantius (Honorius Clementianus Fortunatus V.) z Tarvisus (dziś Treviso) w północnej Italii, żyjący w VI w., autor wierszy religijnych wzoro­wanych na poezji starożytnej i utworów prozaicz­nych, głównie życiorysów świętych. Był bisku­pem w Poitiers w Galii. Zachował się jego epos o św. Marcinie i około 300 wierszy, przeważnie okolicznościowych, zebranych w 11 księgach.



venatio zob. polowanie.

Yenedi zob. Wenedowie.

Venelli zob. Unellowie.

Venetf zob. Wenetowie.

Yenetfa zob. Wenecja.

veni, vidi, vici łac. przybyłem, popatrzyłem, zwyciężyłem. Tymi słowami miał Cezar zawia­domić przebywającego w Rzymie przyjaciela swego Ąmintiusa o odniesionym pod Zelą zwy­cięstwie nad Farnakesem.

Yennonii Wennoniusze, ród rzymski, 1. Ven-nonius, znany jedynie z nazwiska historyk żyjący w czasach Grakchów (II w. p.n.e.); dzieło jego nie zachowało się. 2. Caius V., przyjaciel Cycerona, zajmował się handlem w Azji.

Venta 1. V. Belgarum (dziś Winchester) miasto w południowej Brytanii. 2. miasto Silurów w po-łudniowo-zachodniej Brytanii. 3. miasto Icenó^ w Brytanii, na wschodnim wybrzeżu wyspy.



Ventidius 1. Publius V. Bassus z Picenum, przyprowadzony do Rzymu jako jeniec w czasie tryumfu Pompejusza Strabo. Dzięki Cezarowi został senatorem. W wojnie domowej pomiędzy Oktawianem i Antoniuszem stanął po stronie Antoniusza. Senat skazał go na wygnanie. Po pojednaniu się Antoniusza z Oktawianem otrzy­mał w r. 43 konsulat na miejsce poległego pod Mutiną Hircjusza. Wysłany w r. 39 do Azji pokonał Partów i Labienusa, występującego prze­ciwko triumwirom, podbił Syrię, w r. 38 pokonał ostatecznie Pakorusa, księcia Partów. 2. V. Cu-manus, prokurator Judei ok r. 50 n.e.

Yenuleius 1. senator rzymski, jedna z. ofiar sullańskich proskrypcji. 2. V.'Satwnmus, znany prawnik rzymski z I w. n.e., autor wielu (niemal całkowicie zaginionych) dzieł.

remis (albo iactus venerius) łac. rzut w grze w kości, przy którym każda z czterech kostek odkrywa inną liczbę (jeden, trzy, cztery i sześć);

uważany za najszczęśliwszy rzut, w przeciwień­stwie do canis (psi rzut, dosł. pies). Zob. gry.

Venus zob. Wenus.

Venusia zob. Wenuzja.

Ver sacrum łac. święta wiosna, ślubowanie, które w chwili wielkiego niebezpieczeństwa skła­dali Jowiszowi Rzymianie i mieszkańcy Italii, zobowiązując się złożyć mu w ofierze wszystkie stworzenia, które z najbliższą wiosną przyjdą na świat w gospodarstwie domowym (kozy, owce, świnie, woły). Była to pozostałość dawniej­szych ślubów, w których ofiarowywano bogu również dzieci (nie zabijano ich jednak, lecz porzucano).

Veragri zob. Weragrowie.

Veranius (Yerannius) 1. przyjaciel poety Ka-tullusa, wymieniany przez niego w utworach. 2. uczony rzymski, autor dzieła o zasadach zasię­gania wróżb co do odbywania zebrań (comitia). Działalność jego przypada na okres schyłkowy rzeczpospolitej lub na czasy Oktawiana Augusta. Pisma jego nie Zachowały się. 3. Caius V., oficer (legatus) w armii Germanika, po którego śmierci występował przeciw namiestnikowi Syrii, Pizo-nowi, podejrzanemu o otrucie Germanika. 4. Qumtus V., konsul w r. 49, dowodził wojskami rzymskimi w czasach Nerona w Brytanii, gdzie umarł w r. 59.

Yerbanus lacus (dziś Lago Maggiore) wielkie jezioro w Galia Transpadana, przepływa przez nie rzeka Ticinus.

Vercellae zob. Worcelle.

Vercingetorix zob. Wercyngetoryks.

Yergilius zob. Wergiliusz.

Vergini« zob. Yirgmii.

Verolamium (lub Verulamium) miasto w Bryta­nii, przy drodze pomiędzy Londinium a Ebora-cum, stolica Katuwellaunów, jako rzymskie mu-nicipwm zburzone zostało podczas powstania miejscowej ludności w r. 61 n.e.; później — od­budowane.

Veromandui zob. Weromanduowie.

Verona

780


Yeturit

Verona zob. Werona.

Verres zob. Werres Gajusz.

Verrius FIaccus uczony wyzwoleniec rzymski z czasów Augusta i Tyberiusza, gramatyk i ba­dacz starożytności, wychowawca wnuków Au­gusta. Do dziel jego należą częściowo znane dzięki zachowanej inskrypcji Fasti, nie zachowa­ne Rerum memoria dignarum libr! (sprawy godne pamięci) oraz De verborum significatione (O zna­czeniu stów), znane głównie z Festusa (zob. Festus 2).

Verrugo miasto Wcisków w Lacjum, na le­wym brzegu rzeki Trerus. Położenie bliżej nie ustalone.

tersus quadratus łac. septenar trocheiczny (zob. trocheiczne wiersze 3).

Yertumnus zob. Wertumnus,

Yerulamium zob. Yerolamwm.

Verus zob. Werus.

Vesbius zob. Wezuwiusz.

Vesevius zob. Wezuwiusz.

Vesontio zob. Sekwanowie.

Vespasianus zob. Wespazjan.



yespillones łac. pracownicy przedsiębiorstw po­grzebowych (zob. libitinarii), do ich obowiązków należało niesienie trumny ze zwłokami.

Vesta zob. Westa.

vestiarius łac. 1. niewolnik w domu rzymskim, do obowiązków jego należał nadzór nad garde­robą pana (yestis, vestimenliim ubranie, szata). 2. człowiek zajmujący się sprzedażą ubrań.

yestibulum łac. w domu rzymskim przedsio­nek, z którego wchodziło się do dalszych po­mieszczeń przez drzwi, tzw. ostium.

Vestilius (Sextus V) pretor, przyjaciel cesarza Tyberiusza; popadłszy w niełaskę Tyberiusza, popełnił samobójstwo.

Vestini zob. Westynowie.

Yestinus 1. Lucius K, ze stanu rycewkiego z Yienny w Galii, przyjaciel cesarza Klaudiusza;

może słusznie identyfikowany z Westinusem, któremu Wespazjan polecił odbudowę Kapi-tolu. 2. Marcus V. Alticiis, syn poprzedniego, konsul w r. 65, początkowo przyjaciel, potem przeciwnik Nerona. Został przez Nerona posą­dzony o należenie do spisku Pizona, nie znale­ziono jednak przeciw niemu dowodów. Został zamordowany z rozkazu Nerona, który posta­nowił ożenić się z żoną K, Statiiią Messaliną.



Yestorius (Caius V.) bankier w Puteoli; dzięki swojemu wykształceniu ceniony przez Cycerona i Attyka.

Vestrithis Spurinna wybitny polityk i poeta rzymski we wczesnym okresie cesarstwa. Za Othona dowodził wojskiem w północnej Italii, za Trajana w Germanii. Wspomina go w swych listach Pliniusz Młodszy. Poezje V.S. nie zacho­wały się.

Vestrius (Pubiws V.) ekwita- rzymski, walczył w Afryce po stronie Pompejusza, ułaskawiony następnie przez Cezara.

Vesuvius zob. Wezuwiusz.

veteranus zob. weterani.

Vetilius (Caius V.) 'dowódca armii rzymskiej w Hiszpanii w r. 149 p.n.e., w walkach z Wiria-tusem; zginą) podczas klęski pod Tribolą.

Vettii rzymski ród plebejski, wymieniany do­piero od czasów późnej republiki, często—w cza­sach cesarstwa. Niekiedy spotykamy formę nazwi­ska Yectii. 1. Titus Yettius, wywołał w Kampanii w r. 104 p.n.e. powstanie niewolników, został pokonany przez pretora Lukullusa. 2. Publius V. Scato, wódz Marsów w wojnie Italików;

zdobył miasto Samnitów Aesernię i zadał klęskę armii rzymskiej w r. 90 p.n.e., został jednak pokonany przez Mariusza. Wobec przewagi Rzy­mian, nie chcąc dostać się do niewoli rzymskiej, kazał się zabić. 3. Lucius V., jeden ze spiskow­ców Katyliny, wydał potem spiskowców i ich plany; odegrał niewyraźną rolę w rozgrywkach pomiędzy Cezarem i Pompejuszem; umarł nagle, popełniwszy podobno samobójstwo. 4. V. Bo-lanus, wyróżnił się w czasach Nerona, brał udział w wyprawach wojennych w Armenii pod wodzą Domicjusza Korbulona (Domifius Corbulo); był namiestnikiem Brytanii za Witeliusza i zarządcą Azji za Wespazjana. 5. V. Agorius Praetextatus (urn. w r. 384 n.e.), filozof orientacji neoplatońskiej; tłumaczył komentarze Temistiusza do obu Analityk Arystotelesa. Jest on prawdopodobnie autorem dziełka logicznego De decem praedica-mentis (O dziesięciu kategoriach), przypisywa­nego Augustynowi.



Vettones zob. Wettonowie.

Yetulonia zob. Wetulonia.

Vetuloniae aquae zob. Wetulonskie źródła.

Veturii (pierwotnie Vetusii) stary ród rzymski patrycjuszowski i plebejski, prawdopodobnie po­chodzenia sabińskiego. Należały do niego rodziny z przydomkami Cahinus, Crassus Cicurinus, Geminiis Cirurinus i Philo. 1. zob. Mamurius Vefu-rius. 2. Tifn.v V. Cabinus, konsul w r. 334 i 321 p.n.e. W r. 321 został przez Samnitów pokonany w Wąwozie. Kaudyńskim i zmuszony do hanieb-



via

781


Tictimarius

nego pokoju. 3. Lucius V. PhUo, propretor Galii Przedalpejskiej w r. 209 pJ»<. W r. 207 wsławił się zwycięstwem nad Kartagińczykami w bitwie nad Metaurcm. W r. 206 został konsulem. W r. 202 brał udział w bitwie pod Zamą, skąd przy­wiózł do Rzymu wieść o pokonaniu Hannibala.



via zob. drogi.

via Sacra najstarsza i najsławniejsza ulica Rzymu, powstała w okresie Republiki, łącząca zachodnią część Palatynu (Velia) z Forum Romanum. Wychodząc z Palatynu, przebiegała obok świątyni Larów, świątyni Jupitera, łuku Tytusa, wchodziła na Forum, kończyła się bądź obok świątyni Wcsty, bądź obok łuku Pabiusza. Spełniała rolę ważnego połączenia komunika­cyjnego między Palatynem i Forum; wzdłuż niej skupiały się sklepy, tędy przechodziły także procesje do świątyń na Forum.



Yiadus (gr. Utadoś) rzeka Odra. Wiadomości na temat Odry są w źródłach starożytnych bar­dzo skąpe. Pierwsza w starożytności wzmianka o Odrze znajduje się w „Nauce geograficznej" Ptolemeusza.

yiatfcum (łac. od via droga; gr. efódion) 1. die­ty wypłacane na drogę zarządcom (namiestni­kom) prowincji rzymskich. 2. zarobki i oszczę­dności żołnierzy. 3. zapasy zabierane na drogę.

Tiator łac. woźny urzędowy, goniec, posłaniec, który był łącznikiem pomiędzy Rzymem a sena­torami przebywającymi poza Rzymem. Funkcje wiatorów wykonywali najczęściej wyzwoleńcy albo obywatele wolni z najniższej klasy.

Vlbil Wibiusze, stary plebejski ród pocho­dzenia sabelskiego, pojawiający się' w Rzymie w czasach późnej republiki, 1. Yiblus yirrius z Kampanii, w czasie II wojny punickiej namówił w r. 216 swych ziomków do przejścia na stronę Hannibala. W r. 211, po długim oblężeniu Ka-pui, wraz z innymi senatorami miasta popełnił samobójstwo przez przyjęcie trucizny, by nie wpaść w ręce Rzymian. 2. V. Accuaeus, dowódca kohorty Pelignów; w r. 212 p.n.e. zdobył obóz kartagiński około Beneventum. 3. Caius V. Pcmsa stronnik Mariusza, przyłączył się jednak do Cezara, któremu zawdzięczał odwołanie z wy­gnania. W r. 58 p.n.e. został senatorem, w 51 — trybunem ludowym, w 47 — brał udział w wy­prawie przeciw Famakesowi, w 46 — został na­miestnikiem w Bitynii, w 45 — namiestnikiem w Gallia Cisalpina. Wstawiał się skutecznie u Ce­zara za wieloma stronnikami Pompej usza. Po śmierci Cezara został konsulem wraz z Hirtiu-

sem, razem też zostali wysłani przeciw Antoniu­szowi. Zginął na skutek rany otrzymanej w bi­twie pod Mutiną w r. 43. 4. V. Gallus, retor za czasów Augusta. Podobno tak doskonale na­śladował szaleństwo, że w końcu naprawdę zwa­riował. 5. Caius V. Postumus, w r. 5 n.e. consul suffectus, w r. 10 uśmierzył bunt w Dalmacji. 6. Caius V. Marsus, legat Germanika na Wscho­dzie, skąd po jego śmierci przywiózł do Italii Agrypinę. Consul suffectus w r. 17 n.e., następ­nie prokonsul Afryki, za Klaudiusza namiest­nik Syrii. 7. Caius V. Serenus, prokonsul Hisz­panii ok. r. 21 n.e.; w r. 23 oskarżony przez syna o zdradę stanu został zesłany na wyspę Amorgos, skąd wrócił później ułaskawiony. 8. V. Fronto, dowódca jazdy w Cylicji w r. 19 n.e. 9. V. Cris-pus, znany i ceniony mówca, consul suffectus za Nerona. Tai Wespazjana namiestnik Afryki. Z jego mów sądowych zachowały się fragmenty. 10. V. Secundus, brat poprzedniego, wygnany z Rzymu w r. 60, ale dzięki wstawiennictwu brata odwołany Z wygnania. 11. Caius V. Trebonianus Gallus z Peruzji cesarz rzymski, panował w la­tach 251 - 253 n.e.; zanim przywdział purpurę, służył u boku cesarza Decjusza w wyprawach przeciw Gotom nad Dunajem i podobno ponosi winę za jego śmierć. Zginął w r. 253 albo 254 wraz z synem z rąk własnych żołnierzy podczas powstania w Pannonii. 12. Caius V. Asinius Gallus Yeldumnianus Yolusianus, znany jako Vo-fusianus, syn poprzedniego, panował razem z oj­cem. Okres ich rządów był nieszczęśliwy, kraj nawiedziła zaraza, wschodnie granice nękali Persowie i Gotowie, wybuchały bunty wojska. 13. V. Sequester (IV lub V wiek n.e.), autor zachowanego traktatu De flummibus, fontibus, lacubus, nemoribus, paludibus, montibus, gentibus, quorum apud poetas mentio est (O rzekach, źród­łach, jeziorach, gajach, bagniskach, górach, lu-dacH wspomnianych przez poetów).



Vib(us zob. Vibii.

Vibo (gr. HippÓnion) dziś Vibo Yalentia; mia­sto portowe na zachodnim wybrzeżu Bruttium, kolonia założona przez miasto Lokroj 'Epizefy-rioj. Zburzone przez Dionizjusza Starszego w r. 379 p.n.e., odbudowane zostało przez Kar-tagińczyków. Rzymianie nadali miastu nazwę V. Valentia; w czasach Augusta była tu stocznia.

Vibolias zob. Wibuliusz.

Tictimarius (yictumarius, victimator, łac. od yictima ofiara) 1. kapłan, który zabijał zwierzę ofiarne. 2. pomocnik kapłana składającego pfia-

Victor

782


Yiminalis collla

ry, członek kolegium v. 3. negotiator, dostawca zwierząt ofiarnych.

Victor (Marius Victor) zob. Marii 8.

Yictoria 1. mit. 'bogini rzymska, uosobienie zwycięskiej siły Jowisza (lupiter Victor). Świą­tynia V. znajdowała się na Palatynie. Od ostat­nich lat republiki pojawia się cześć dla V. po­szczególnych wodzów, a potem cesarzy. August poświęcił w r. 29 ołtarz V. w Kurii; został on usunięty stamtąd przez Gracjana. 2. (albo Vic-torina) matka Wiktorinusa, przez historyka Trebelliusa Polliona wymieniana wśród tzw. trzy­dziestu tyranów. Uważając, że nie podoła rzą­dom, przekazała władzę najpierw Mariuszowi, później Tetrikusowi. Wg jednej wersji została otruta przez Tetrikusa, wg innych — zmarła śmiercią naturalną (III w. n.e.).

yictoriatus zob. wiktoriat.

Victorinus 1. Caius Marius V., gramatyk i re­tor z połowy IV w., autor (częściowo zachowa­nych) pism filozoficznych, retorycznych, dzieła o metryce (4 księgi), którego treść zaczerpnięta została z Aftoniosa (zob.) i objaśnień do listów Pawła Apostoła. Pod nazwiskiem jego przeka­zano również wiersze o treści biblijnej, których autorstwo jest jednak niepewne, podobnie jak i części pism gramatycznych, metrycznych i re­torycznych. 2. dowódca za panowania cesarza Galienusa (253 - 268), obwołany przez swą armię cesarzem w r. 268. Należał do tzw. trzydziestu tyranów. Po przeszło rocznym panowaniu został zamordowany.



vicus łac. dosł. szereg domów, ulica; jednostka podziału terytorialnego w Rzymie, blok, kwartał domów. Serwiusz Tulliusz miał przy podziale Rzymu na 4 tribus wprowadzić podział tribus miejskich na vici, podczas gdy tribus wiejskie dzieliły się na pagi. Podział na vici zachował również August, dzieląc Rzym w r. 8 p.n.e. na 15 regionów.

yideant consules, ne quid detrimenti res pub-lica capital łac. niechaj konsulowie baczą, ażeby rzeczpospolita nie poniosła jakiejś szkody. Ofi­cjalna formułka uchwały podejmowanej przez senat rzymski w chwili poważnego niebezpie­czeństwa (senatus consultum ultimum). Na mocy tej uchwały konsulowie otrzymywali władzę ró­wną dyktatorskiej.

video meliora proboque, deteriora sequor łac. widzę to, co jest lepsze i pochwalam, idę jednak za tym, co gorsze (Owidiusz, Metamorfozy VII, 20-21).

Vienna zob. Wienna.

Yigellius (Marcus V.) filozof, stoik, .przyjaciel Panajtiosa, wspomniany tylko u Cycerona (De oratore 111,21,78).



villa łac. 1. dwór, dworek. Rozróżnić należy:

v. rustica dom i zespól budynków gospodarczych na wsi, folwark; v. urbana letniskowy dom miesz­kamy na wsi, którego ważnym elementem był wspaniale urządzony ogród. Typowa v. rustica znajduje się w pobliżu Boscoreale. V. Urbana znamy zarówno bezpośrednio z wykopalisk na terenie Italii, Szwajcarii, Anglii, jak i z malowi­deł ściennych oraz opisów zachowanych w litera­turze. Jedną z najpiękniejszych zachowanych v. urbana jest v. Hadriana w Tivoli. 2. v. publica, budynek na Polu Marsowym w Rzymie;

przebywali w nim urzędnicy w. czasie przeprowa­dzania cenzusu (zob. census) i poborów wojsko­wych. Umieszczano tam również posłów zagra­nicznych. Była to, aż do ostatnich czasów rzeczypospolitej, jedyna budowla na Polu Marso­wym.



Yillii Williusze, plebejski ród rzymski wystę­pujący od V w. p.n.e., dzielił się na rodziny;

Annalis i Tappulus. 1. Caius Yillius, zwolennik Tyberiusza Grakchusa. Po śmierci Grakchusa został w okrutny sposób zamordowany (podobno wrzucono go do kadzi pełnej jadowitych wężów). 2. Publius V. Tappulus, konsul w r. 199 p.n.e., dowodził wojskiem podczas II wojny macedoń­skiej. W r. 196 był jednym z członków komisji ustalającej warunki pokoju z Filipem macedoń­skim, w następnych latach brał udział w posel­stwach do Antiocha. 3. Lucius V. Annalis, trybun ludowy w r. 180 p.n.e., autor ustawy określa­jącej wiek wymagany przy ubieganiu się o urzędy (lex Annalis). W r. 171 był pretorem. 4. Lu­cius V. Annalis, zdradzony przez własnego syna, został proskrybowany przez triumwirów. 5. V. An­nalis, syn poprzedniego, w nagrodę za wydanie ojca otrzymał urząd kwestora, ale poniósł śmierć z ręki tych samych żołnierzy, którzy zamordo­wali jego ojca.

Yiminalis collis jeden z siedmiu pagórków rzymskich wchodzących w skład Septimontium, stanowiący przedłużenie płaskowzgórza eskwi-lińskiego, położony między mons Cispius i Kwi-rynaiem. Określany zawsze jako collis, a nie mons, wywodzi swą nazwę od rosnących tu ongiś bujnie zarośli wierzbowych (vimen). Przez Augusta włączony do VI regionu. Nie było tu żadnych znaczniejszych budowli, wiadomo tylko,



vinalia

783


Visellius

że znajdował się tu bardzo stary ołtarz poświę­cony Jowiszowi jako opiekunowi wzgórza (Jup-piter Viminalis).

vinalia (łac., od vinum wino) święto obchodzone w Rzymie 23 kwietnia; m. in. obrzędami v. składano Jowiszowi przy świątyni Wenus ofiarę z młodego wina. Legenda wiązała ten zwyczaj z okresem walk o Lacjum: Turnus miał obiecać Mezencjuszowi, królowi miasta Caere w Etrurii, całoroczny zbiór wina za pomoc przeciwko Eneaszowi, Eneasz zaś obiecał zbiór wina z Lac­jum Jowiszowi, który mu za to zapewnił zwy­cięstwo. Wg innej wersji, podczas oblegania miasta Lawinium Mezencjusz żądał od Latynów zobowiązania, że będą mu w pewnych okresach oddawać zbiory winne, Latynowie jednak ofia­rowali je Jowiszowi i odnieśli zwycięstwo.

yincere scis, Hannibal, yictoria ud nescis łac. zwyciężać umiesz, Hannibalu, wykorzystać zwy­cięstwa nie umiesz. Słowa te, wg Liwiusza (XXII, 51, 4), miał wypowiedzieć wódz kartagiński Maharbal, krytykując strategię Hannibala po jego zwycięstwie pod Kannami w r. 216 p.n.e.

Yindelici zob. Windeliko-wie.

Yindelicia zob. Windelicja.

Vindex zob. Windeks.

Vindobona zob. Windobona.

Vindonissa zob. Windonissa.

Yindonius Antatolius z Berytu, żyjący w IV w. n.e., opracował po grecku dziełko Zbiór zajęć rolniczych, zawierające wyciągi z dzieła o rol­nictwie, którego autorami byli dwaj Rzymianie (piszący po grecku), bracia Sextus Quintilius Condianus i Sextus Quintilius Valerius Maximus (zob. Qumtilii 2).

Vinicius zob. Winicjusz.

Vinius (Titus V.) konsul w r. 69, legat i stron­nik Galby, zamordowany przez Othona po śmier­ci Galby. Przez swą chciwość i skąpstwo przyczy­nił się do tego, że żołnierze znienawidzili Galbę.



1   ...   151   152   153   154   155   156   157   158   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna