Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona148/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   144   145   146   147   148   149   150   151   ...   159

Tleson syn Nearchosa, garncarz attycki dzia­łający w połowie VI w. p.n.e. Z jego warsztatu zachowały się (w całości lub we fragmentach) sygnowane czarki tzw. małych mistrzów, w łącz­nej liczbie ponad 60, znalezione w większości na terenie Etrurii i południowej Italii. W deko­racji malarskiej występują, przedstawiane prze­ważnie parami, palmety, łabędzie, koguty, sfin­ksy, syreny po stronie zewnętrznej; po stronie wewnętrznej syreny, sfinks, raniony jeleń, cen­taur, myśliwy z. łupem i psem oraz skaczące na siebie kozły.

tmeza (gr. tmesis, łac. tmesis) rozdzielenie wyrazu, przeważnie złożonego, na dwie części składowe; /. może przybierać następujące po­stacie: a) między rozdzielone części wyrazu wchodzą inne wyrazy, np. Horacy, Carmina I

Tmolos


751

Toranius


9,14: ąuem Fors dierum cumgiie dabit...;

b) pierwsza część składowa wyrazu złożonego znajduje się na końcu wiersza, a część druga stanowi początek wiersza następnego, np. Ho­racy, Epistulae II 2, 93 n.:



guanto cum fastu, quanto molimine ctrcum-spectemus vacuam Romanis yatibus aedem', L—\1.—\L\\—\1.—\L\^\L_ —| -\^j\ L 11 —| L —| .'A-^'1 -'- ct

c) wyraz złożony umieszczony jest w wierszu w ten sposób, że stała cezura lub diereza roz­dziela go na jego części składowe, np. Horacy, Carmlna1112,25:



cum flagrantia de II torguet ad oscula L—i-\^^jl || l,\^i^il.\^iv

Tmolos 1. (albo Timolus) pasmo górskie w Lidii, skąd biorą początek rzeki Kaystros, Hennos, Paktolos. 2. miasto w górach T., znisz­czone w r. 17 n.e. wskutek trzęsienia ziemi.

Toas (Thoas) grecki rzeźbiarz z Side, działa­jący na Akropolis w Lindos w okresie nieusta­lonym.

toga fac. płaszcz, wierzchnia szata rzymska, pas białej materii wełnianej długości ok. 5, a szerokości ok. 3 m, z zaokrąglonymi rogami. Owijano nią ciało bez użycia klamer, zarzucając ją — podobnie jak Grecy himation — przez le­we ramię, prawe pozostawiając wolne. Dbano przy tym o ułożenie fałd, które na przedzie, od prawej strony do lewego ramienia, tworzyły zanadrze (sinus). T. noszona była tylko przez obywateli. Zwykła t. nazywała się pwa (alba) — bez ozdób, biała. Wyższym urzędnikom i ka­płanom przysługiwało prawo noszenia t. prze­tykanej (praetexta) z purpurowym szlakiem. Taką t. nosili także synowie obywateli przed osiągnięciem pełnoletności, a dziewczęta przed zamążpójściem. W czasie ubiegania się o urząd wdziewano t. candida (lśniąco biała). Wodzowie tryumfatorzy wdziewali /. picta, purpurową, oz­dobioną haftami. Ponieważ t. używano podczas zajęć cywilnych, stała się symbolem i synonimem pokoju (por. sagum).

Tojnias (Thojnias) syn Thisikratesa, grecki rzeźbarz z Sikionu, działający w drugiej poł. niw. p.n.e.; według źródeł literackich wykonał m.in. dla Sikionu posągi Filipa Macedońskiego i Kallistratosa, dla Delos brązowy posąg ko­biety, dla Amiarejonu w Oropos posąg poety Heraklejtosa z Halikarnasu. Dzieła jego nie za­chowały się.



Toksaris Scyta, towarzysz Anacharsisa (VI w.

p.n.e.) w jego podróży do Grecji; ze względu na swoje wykształcenie i znajomość sztuki lekar­skiej cieszył się w Atenach wielkim poważaniem.



Toletmn (dziś Toledo) miasto obronne Kar-petanów w Hispania Tarraconensis nad Tagiem, słynęło w starożytności z wyrobu broni.

Tolmidas (albo Tolmides) wódz ateński pod­czas wojny peloponeskiej; brał udział w kilku wyprawach, m.in. kiedy emigranci beoccy opa­nowali Orchomenos, Cheroneję i inne miejsco­wości w Beocji, poprowadził wojsko ateńskie przeciwko tym miastom i zdobył Cheroneję. Zginął w r. 447 p.n.e. w bitwie pod Koroneją.

tolos (gr. thólos) 1. grobowiec wybudowany na planie koła, w kulturze minojskiej nadziemny, w kulturze mykeńskiej — podziemny (np. tzw. Grób Agamemnona). 2. w architekturze greckiej — budowla na planie koła, z kolumnadą dokoła lub bez, zwieńczona stożkowatym dachem przy­pominającym kopułę. Przeznaczenie /. było róż­norodne (np. /. na agorze ateńskiej — miejsce wspólnych posiłków urzędników ateńskich).



Tolosa (dziś Tuluza) stolica Tektosagów w Ga-Ilia Narbonensis, nad rzeką Garumną (Garoma), miasta bardzo zamożne, z czasem kolonia rzymska.

Tolumnius 1. augur walczący po stronie Tur-nusa przeciw Eneaszowi. 2. T. Lor, król Wejen-tów. Z jego rozkazu zostało zabitych 4 rzymskich posłów. Zginął w walce wręcz, zabity przez Kor­neliusza Kossusa w r. 228 lub 226 p.n.e.



Tomasz Magister (jako mnich zwany Theo-dulos Monachos) doradca cesarza Andronika II (1282 -1328), gramatyk grecki, autor zachowa­nego podręcznika Ekhgt omfndtón kaf remdton Attikón (Wybór imion i słów attyddch); T. pisał także (zachowane) scholia do trzech tragików attyckich i do trzech komedii Arystofanesa, deklamacje (meUtaf) w duchu sofistycznym oraz parenezy (Logos perl basilejas, tj. ,0 obowiązkach króla, i Pert politźjas, tj. O obowiązkach pod­danych).

Tomi (albo Tomis) dziś Konstanca; miasto trackie na zachodnim wybrzeżu Morza Czarnego (Pontus Euxinus), dokąd został zesłany Owidiusz i gdzie powstały cykle jego elegii zatytułowane Tristia (Żale) oraz Epistulae ex Ponto (Listy z Pontu).

Toranius 1. Caius T., kwestor w Rzymie w r. 71 p.n.e., brał udział w walkach przeciwko Spartakusowi; edyl w r. 59, w walkach trium-wirów stanął po stronie Pompejusza, po jego



toreuta

752


tragedia

porażce padł ofiarą proskrypcji w r. 43. 2. Całus T., syn poprzedniego, ulubieniec Antoniusza;

chcąc odziedziczyć majątek, spowodował śmierć ojca. Umarł na wygnaniu po roztrwonieniu majątku. 3. T. Flaccus, w czasach Augusta najmował się sprzedażą niewolników w Rzymie.

toreuta (gr. toreutts) rzemieślnik zajmujący się artystyczną obróbką przedmiotów metalowych.

tormenta (łac. machiny miotające) zob. rów­nież machiny wojenne. Źródłem energii w tych urządzeniach były pęki cięciw umocowanych między sztywnymi oporami i skręcone, co stwa­rzało znaczny moment obrotowy. Moc tych urządzeń była tak wielka, że jeszcze w czasach nowożytnych próbowano powrócić do tego ro­dzaju „artylerii". Materiałem, z którego spo­rządzano cięciwy, były ścięgna zwierzęce, naj­bardziej zaś ceniono włosy kobiece. Niektóre typy tych maszyn służyły do miotania strzał [gastrafetes, euthytonon, scorpion, polybolon), inne wyrzucały kamienie (katapulta, monankon, ona-ger, palintonon). W r. 305 - 304 p.n.e., w czasie oblężenia Rodos przez Demetriosa Poliorketesa, po ośmiodniowym ostrzale z machin miotają­cych został zburzony potężny mur miasta. Ar-chimedes dla tyrana Syrakuz Hierona skonstru­ował machiny wyrzucające pociski o ciężarze 80 kg na odległość 185 m. Witruwiusz opisuje euthytonon wyrzucający strzały o długości 0,88 m, które z odległości 370 m przebijały tar­czę 3 cm grubości, obitą blachą. Euthytonon konstrukcji Agesistratosa wyrzucał pocisk dłu­gości 1,85 m na odległość 740 m.



Tornaks (Thornaks) 1. góra w Argolidzie, zwana też Kokkygios, ponieważ Zeus miał się tam pojawić pod postacią kukułki (gr. kókkyks kukułka). 2. góra w Lakonice pomiędzy Spartą a Sellazją, ze świątynią Apollina.

Toron grecki rzeźbiarz z Argos, syn Apellio-na, działający w III w. p.n.e., znany z sygnatur (nie zachowanych) posągów dla sanktuarium Asklepiosa w Epidauros.

Torone (gr. Torone) miasto w Macedonii na półwyspie Sithonia. Od nazwy miasta nazwano zatokę pomiędzy Pallene i Sithonia Zatoką To-ronaicką (sinus Toronaicus).

Torquati zob. Maniii.

torus (łac., dosł. poduszka, wałek) w archi­tekturze greckiej zasadnicza, górna część skła­dowa bazy (podstawy) kolumny jońskiej, spo­czywająca na członie dolnym, podzielonym przez dwa dokoła biegnące wyżłobienia, tzw. troehi-

losy. Attycka kolumna miała bazę złożoną z górnego i dolnego t. oddzielonego jednym trochilosem, przy czym górny /. był często żłob­kowany.

Trachalos zob. Galerius l.

Trachonitis jeden z sześciu okręgów Palestyny zajordańskiej.

Tracja (gr. Thrdke, ThrŚke, Threike) kraj gra­niczący na pomocy z rzeką Danubius (dziś Dunaj), na południu z Propontydą i Morzem Egejskim, na zachodzie z rzeką Strymon (dziś Struma). W czasach późniejszych jako pomocną granicę T. wymieniano góry Hajmos. W czasach Herodota i Tukidydesa T. zamieszkiwało ok. 20 różnych plemion, uważanych przez ogól Greków za barbarzyńskie. W okresie Wielkiej Koloni­zacji na wybrzeżach T. powstały liczne kolonie greckie, jak np.: Amfipolis, Abdera, Dikaja, Mesembria, Perinthos, Selymbria, Byzantion, Odessos i Tomi. Dariusz I włączył T. w skład monarchii perskiej. Po zakończeniu wojny grec-ko-perskiej T. odzyskała niepodległość. Na po­czątku wojny peloponeskiej nastąpiło zjedno­czenia niemal wszystkich plemion trackich przez Sitaikesa, władcę szczepu Odrysów (gr. Odrysaj). W r. 429 p.n.e. Sitaikes, sprzymierzony z Ate­nami, przedsięwziął z armią liczącą 150 000 ludzi wyprawę przeciwko Macedonii. Brak żywności zmusił jednak wojsko trackie do wycofania się z Macedonii po 30-dniowym marszu. Następca Sitaikesa, Seuthes, w czasie długiego panowania doprowadził swoje państwo do znacznej potęgi i rozkwitu. Po śmierci Seuthesa T. ponownie rozpadła się na szereg plemiennych państewek. Filip II przyłączył większą część T. do imperium macedońskiego. W okresie diadochów (zob.) cała T. znalazła się pod panowaniem Lizymacha. Od r. 45 p.n.e. była prowincją rzymską.

traductfo zob. polyptoton.

tragedia (gr. tragedia, tac. tragoedia, od gr. trdgos kozioł) gatunek literacki, którego począt­ków należy szukać w starożytnej Grecji; jest kilka teorii powstania t., pewne jest, że geneza jej wiąże się ze świętami attyckimi ku czci boga wina, Dionizosa; święta te—WielkieDionizje, Dionizje Wiejskie (Małe), Antesterie i Lenaje — nabrały większego znaczenia od cza­sów Pizystrata, który szukając zwolenników wśród warstw uboższych, a więc i wśród chło­pów, popierał kulty i obrzędy ludowe. Na święta Dionizosa składały się także śpiewy chórów i tańce wieśniaków, którzy mieli występować

753


tragedia

irzebrani w skóry koźle. Pieśni śpiewane w Ateiach ku czci Dionizosa .nazywały się dytyram->ami (zob. dytyramb); według świadectwa Arys-otelesa pieśni te (a właściwie przodownik chóru, ;tóry rozpoczynał pieśń) dały początek /. Ma vięc /. swój początek w poezji lirycznej tworzo-iej dla chóru, która jednak zawierała pewien tement dramatyczny (rozmowa chóru z przo-Iownikiem), spotęgowany tym, że uczestnicy ;hóru występowali w przebraniu pót-ludzi, pół-cozłów, towarzyszy Dionizosa, tzw. Satyrów stąd też nazwa t.: trdgos kozioł, ode pieśń). fa. t. złożyły się także inne elementy, jak eks-aza zbiorowa związana z kultem Dionizosa na Wschodzie i element dorycki w sposobie przed-itawiania Satyrów (attyckie wyobrażenie demo-tów leśnych to syleny z końskimi ogonami). Do rozwoju dramatu przyczynił się poeta Arion i Metymny (na wyspie Lemnos, w latach 526-585 p.n.e.); miał on być wynalazcą formy dramatycznej, mianowicie miał wprowadzić Sa­tyrów mówiących wierszem, a więc mielibyśmy już nie tylko śpiewaków, lecz i aktorów. Dal­szym krokiem było wprowadzenie do dytyram­bów na miejsce dotychczasowych mitów, zwią­zanych z osobą Dionizosa, innych mitów; po­ciągnęło to za sobą usunięcie chóru Satyrów i zastępowanie go chórem złożonym z osób związanych z treścią mitu. Pierwiastek drama­tyczny w /. rozwinął następca Ariona — Tes-pis (zob.), któremu przypisuje się wprowadzenie pierwszego aktora (do pierwotnego dytyrambu) jako „odpowiadacza" (hypokritw) odpowiada­jącego chórowi i przewodnikowi chóru. Z kolei Choirilosowi, który po raz pierwszy wystawił /. podczas 64 Olimpiady (524 - 521 p.n.e.), przy­pisywano wynalezienie trwałych masek, wpro­wadzonych na miejsce poprzednio używanych masek z wyttoczyn winnych, oraz wprowadzenie efektowniejszych kostiumów (zob. Chojrilos). Czy Pratinas z Fliuntu (Flius na Pelopone­zie) pisał t., nie mamy pewności; wiemy nato­miast, że zwalczał on przewagę muzyki nad słowem. Poza tym miał wprowadzić do Aten dramat satyrowy. Frynich z Aten, który od­niósł pierwsze zwycięstwo podczas 67 Olim­piady (511 - 508), miał wprowadzić do /. role kobiece, grane jednak zawsze przez mężczyzn. Frynichos próbował wyjść poza obręb obowią­zujących tematów i pisał t. historyczne; t. pt. Miletu hdlosis (Zdobycie Miletu) wzruszyła wi­dzów do łez, jednakże autora skazano na karę

pieniężną za to, że „przypomaiat o domowych nieszczęściach" (zob. Frynich). Prawdopodobnie Prynichowi zawdzięcza dramat wszystkich cza­sów wprowadzenie prologu jako partii ekspo­nującej sztukę. Syn Frynicha, Połyfrasmos, także wystawiał t., odniósł zwycięstwo w r. 471, potem jednak pokonany został przez pierwszego z wiel­kiej trójcy tragików, Ajschylosa (zob. Aischy-los). Ajschylosowi zawdzięczala /. grecka dru­giego aktora, tym samym zaś ograniczenie roli chóru; na plan pierwszy wysunął się dialog. Ajschylosowi przypisuje się także Wprowadzenie dekoracji i pewnych rekwizytów (np. groby, ołtarze); miał on uzupełnić również stroje akto­rów (dodał rękawice, długie szaty) oraz wpro­wadzić efekty akustyczne. T. Ajschylosa miała wystawę przesadnie wspaniałą, co następcy jego złagodzili, dążąc do harmonii i umiaru. T. Aj­schylosa była monumentalna i stanowiła wyraź epoki. Sofokles (496-406) p.n.e., tworzący w okresie najpomyślniejszym dla rozwoju sztuki (zob. Perykles), wprowadził trzeciego aktora do t., przez co jeszcze bardziej ograniczył rolę chóru, a rozbudował akcję dramatu. Według świadectwa Arystotelesa zastosował także deko­racje (prawdopodobnie tzw. pinakes); ograni­czył również bogactwo kostiumów i wystaw, nadając t. i pod względem zewnętrznym naj­bardziej klasyczną formę. Prologi jego t. nie tylko zawierały ekspozycję, lecz były również uzasadnione psychologicznie; dialogi zostały urozmaicone przez wprowadzenie dłuższych mów obok wymiany zdań krótkich, jedno- lub dwu­wierszowych (stichomythla); Sofokles wywoły­wał zainteresowanie słuchaczy, wprowadzając naglą zmianę nastroju, a tragizm postaci pod­kreślał przez kontrastowość charakterów (zob. Sofokles). Eurypides (480 - 406 p.n.e.) tworzył w okresie, kiedy do Aten napływały nowe prądy myślowe, twórczość jego rozwijała się na grun­cie przygotowanym przez sofistów. Ośmielił się przełamać dawne formy /., narzucające stałe formy mitów, przetwarzając mity, zmieniając także ich bohaterów. Śmiałe wypowiedzi na te­maty religijne, polityczne i społeczne nie zjednały Eurypidesowi popularności. Nowością w (. Eu­rypidesa są: 1) monologi, które pozostają w związku z pogłębieniem przez niego psycho­logii bohaterów; 2) pogodne, pomyślne zakoń­czenie (np. Aikestis), zbliżające t. niemal do komedii; 3) niespodziewane wprowadzenie bó­stwa w zakończeniu sztuki w celu rozwiązania

49 — Mała encyklopedia kultury antycznej



tragedia

754


Trapezunt

konfliktu (zob. cteus ex machina). W IV w. p.n.e. /. schodzi na dalszy plan wobec zainteresowania prozą; wystawiano jednak t. nowe i wznawiano stare. Najwybitniejsi tragicy IV w.: Astydamas, syn Morsimosa, autor /. pt. Parthenopajos (zob.), Lykaon (wyst. w r. 340 p.n.e.), trylogii: Achilleus, Atamas, Antygona (wyst. w r. 431 p.n.e.), Hek­tor; syn jego Astydamas Młodszy; Teodek-tes z Faselis (zob.) w Likii, autor 50 t., z któ­rych znamy 9 tytułów; Moschion (zob.) pi­szący /. historyczne (Temistokles', Ferajoj); po­nadto wymienić należy nazwiska: Afareus, Eua-retos, Dikajogenes, Timokles, Poliejdos, Antyfon (autor t. Antymach i Melecger), Kleajnetos i Kleofon. Czas, miejsce i sposób wysta­wiania /. w Atenach. T. wystawiano podczas Dionizjów Wielkich, obchodzonych w miesiącu Elafebolionie (marzec — kwiecień), a od r. 420/ /19 — także podczas Lenajów, które trwały sześć dni, t. wystawiano czwartego, piątego i szóstego dnia. Spośród kandydatów ubiegających się o wystawienie sztuk dopuszczano (na podstawie sądu konkursowego) do agonu trzech poetów;

każdy z nich wystawiał (od r. 484) tetralogię, tzn. trzy /. (trylogia) i jeden dramat satyrowy. W początkach tetralogia stanowiła całość kom­pozycyjną (np. Ajschylosa Oresteja), potem cią­głość tematu nie obowiązywała. Dopuszczano także trylogie (trzy części) i dylogie (dwie). W IV w. zasada tetralogii nie obowiązywała. Autor (który zgłaszając swoje t. u archonta, musiał wykazać się dobrą opinią, dokimasfa) otrzymywał — jeżeli został dopuszczony do ago­nu — chór; obywatel wyznaczony na podstawie listy podatkowej miał obowiązek (było to świad­czenie względem państwa, czyli tzw lefturgefa, zob. liturgia) wystawić chór; jako tzw. choregós (organizator chóru) dobierał zespół, finansował przygotowanie chóru i wyposażenie go w ko­stiumy. Generalna próba (tzw proagw) odby­wała się w Odeonie. Chór t., z wyjątkiem /. Ajschylosa, w których występował chór 50-osobowy, składał się z 12, od czasów Sofoklesa z 15 osób. Budowa /.: W swojej klasycznej formie /. składała się (według Arystotelesa) z pięciu części, były to: prolog (prólogos), eks­ponujący treść t., wygłaszany przez jedną z osób /. lub przez jakieś bóstwo, pdrodos pierwsza pieśń chóru, śpiewana przy wchodzeniu na or-chestrę (zob.), epejsódion dialogiczna część roz­grywająca się pomiędzy dwoma wystąpieniami chóru (odpowiada dzisiejszemu aktowi), stdsi-

mon pieśń chóru po epejsodiach, eksodoskońcowa pieśń chóru, śpiewana przy zejściu z orchestry. Na epejsodia składały się dłuższe wypowiedzi, a także krótkie, jedno- lub dwu­wierszowe stychomytie (zob. wyżej stichomythia) i dłubie mowy posłów (rheseis). Chór składał się z dwóch półchórów, odpowiednio też zbudowa­ne były pieśni: pierwszy półchór śpiewał tzw. strofę, na którą odpowiadał drugi pólchór w antistrofe. Kommosy były to pieśni, w których wyrażano głęboki ból. Zob. teatr', maszyneria teatralna; tetralogia; satyrowy dramat. T. rzym­ska wyrosła na wzorach greckich. Pierwszą /. miał wystawić Liwiusz Andronikus (zob.) w r. 240 p.n.e., był to przekład tragedii greckiej. Po nim pisali /. Gn. Newiusz, Kwintus Enniusz, Marek Pakuwiusz, Lucjusz Akcjusz. Ne­wiusz tworzył narodową t. rzymską, tzw. fabula praetexta (wybrał jako temat zwycięstwo Marka Marcellusa nad Galami pod Klastidium w r. 222 p.n.e.); pretekstę uprawiali także: Enniusz, Pa­kuwiusz i Akcjusz, na ogół przeważały jednak w twórczości Rzymian przeróbki t. greckich. Rzymianie nie doceniali roli /., nigdy nie osiąg­nęła ona poziomu komedii. T. pisali także:

G. Titius, G. Juliusz Cezar, M. Attiiiusz, 1. Kor­neliusz Balbus i Kassjusz Parmensis. W epoce Augusta pisał tragedie 1. Warius i Owidiusz (Medea). Z całego tego dorobku Rzymian do­szły do nas jedynie drobne fragmenty albo ty­tuły. Dopiero z czasów późniejszego cesarstwa zachowały się t. filozofa Seneki w liczbie jede­nastu, w tych jedna o temacie rzymskim (Octa-via), jednakże są wątpliwości, czy autorem jej był Seneka. T. Seneki były najprawdopodobniej przeznaczone do odczytywania (anagnostyczne), a nie do wystawiania na scenie (agonistyczne;

zob. Seneka).

Traianopolis miasto w Tracji na prawym brzegu rzeki Hebros, założone przez Trajana.

traiectio łac. zob. hyperbaton.

Trajan zob. Ulpii 2.

Traks (Thraks) garncarz attycki działający w połowie VI w. p.n.e. Znany z sygnatury na czarze tzw. małych mistrzów z Tarentu, zdobio­nej przedstawieniem kwadrygi.

TraIIes handlowe miasto w Karii nad Eudo-nem, dopływem Meandra.

translatio zob. metafora.

Trapezunt (gr. TrapezUs) 1. miasto w połud­niowej Arkadii nad rzeką Alfejosem. 2. góra w kraju Taurów (na Chersonezie). 3. (dziś

Trapenis

755


Trazyllos

Trabzon) miasto we wschodniej części Pontu, kolonia Sinope, zwane T. Pontike lub Kolchike, ważny punkt handlowy w czasach rzymskich.



Trapezugi mit. syn Lykaona (zob.), założyciel miasta Trapezunt.

Tropezus2 zob. Trapezunt.

Trasimenus lacus zob. Trazymenskie jezioro.

Trasykles (Thrasykles) z Aten, syn Archiklesa, znany z inskrypcji poeta grecki z początku I w. p.n.e.; odniósł zwycięstwo, wystawiając w Ate­nach nową tragedię (w czasie, kiedy reprodu­kowano chętnie utwory dawniejsze, „klasyczne"),

Trasymedes (Thrasymedes) 1. grecki rzeźbiarz, syn Arignotosa z Paros, działający w począt­kach IV w. p.n.e. Około r. 370 wykonał ze złota i kości słoniowej (nie zachowany) posąg kultowy Asklepiosa w Epidaurze, przedstawiony na mo­netach z Epidauru. Otrzymał również polecenie wykonania ze złota i kości słoniowej sufitu i drzwi wejściowych świątyni. Ponadto wykonał dar wotywny dla Asklepiosa. 2. syn Demostenesa z Aten, znany jedynie z inskrypcji poeta epicki z II w. p.n.e.; w r. 117 był delegatem ateńskiego związku technitów w Delfach.

Trazea Petns (Publius Paetus Thrasea) przed­stawiciel arystokracji rzymskiej nastrojonej opo­zycyjnie w stosunku do cesarzy dynastii julij-sko-klaudyjskiej, zwolennik ideałów stoickich i republikańskich. Został oskarżony przez swych przeciwników w senacie i skazany na śmierć (r. 66), jakkolwiek sam Nero bardzo go cenił;

mając możność wyboru rodzaju śmierci, kazał sobie przeciąć żyły. Wyrazem jego przekonań był traktat, w którym chwalił Katona Młodszego (Uticensis) jako obrońcę ideałów republikańskich.



Trazon (Thrason) 1. grecki rzeźbiarz działa­jący przypuszczalnie w okresie hellenistycznym dla Artemizjonu w Efezie. 2. grecki rzeźbiarz z Pellene, działający w II w. n.e. Wykonał w Buthroton (dziś Butrinto) w Epirze (nie za­chowany) pomnik kapłana Afrodyty, dar wo­tywny Flawiusza Atenagorasa.

Trazybulos (Thrasybulos) 1. tyran Miletu na przełomie VII/VI w. p.n.e., który obronił miasto przed królem lidyjskim Alyattesem. Według Herodota był współczesnym Periandra, tyrana Koryntu, i pozostawał z nim w przyjaźni. O jego charakterze podejrzliwym i okrutnym świadczyć miała rada, którą dał Periandrowi, gdy ten zwrócił się do niego z zapytaniem, w jaki spo­sób ma zabezpieczyć sobie władzę. Odpowiedź brzmiała: pozbywać się jednostek wybitnych.

Według Arystotelesa radę tę dał Periander r. 2. tyran Syrakuz, objął tron po śmierci Hierona, w r. 465 p.n.e., i po 11 miesiącach panowania na skutek okrucieństw, których dokonywał przy pomocy najemnych wojsk, został wygnany przez Syrakuzan. Zmarł jako wygnaniec w Lokri, w Italii. 3. Ateńczyk, syn Lykosa, gorący zwo­lennik demokracji, przyjaciel Alkibiadesa. Wraz z Trazyllosem był przywódcą floty ateńskiej stacjonującej na Samos. Wszedł w układy z Alki-biadesem i przyczynił się do jego powrotu z wy-gniania. W r. 411 brał udział w obaleniu władzy 400 oligarchów i przywróceniu demokracji. Pod zwierzchnictwem Alkibiadesa jako dowódca czę­ści floty brał udział w wielu bitwach morskich w ciągu następnych łat. Szczególnie odznaczył się na Hellesponde, w bitwie pod Kynossema, pod Kyzikos i in. Był uczestnikiem bitwy pod No-tion, jako trierarcha walczył w bitwie pod Argi-nuzami. W okresie rządów 30 tyranów przebywał na wygnaniu w Tebach, przygotowując wyzwo­lenie Aten. W r. 403 stanął na czele powstańców, pokonał wojsko oligarchów, zajął Pireus, twier­dzę Munychię i przywrócił demokrację. Dążył do koalicji Aten i Teb przeciw Sparrie i w r. 394 dowodził wojskiem w Beocji i pod Koryntem. W r. 391 przywrócił na Hellesponrie demokra­cję i wpływy ateńskie. W czasie wyprawy na Rodos został zamordowany przez mieszkańców miasta Aspendos w Pamfilii, gdzie żołnierze jego dopuścili się gwałtów. Ciało jego sprowadzono do Aten i pochowano w pobliżu grobu Pery-klesa. 4. Ateńczyk z demu Kołyttos, jeden z towarzyszy Trazybulosa z Lykos, brał udział w walce o wyzwolenie Aten. W r. 388 został wysłany na czele ośmiu okrętów do Azji Mn., okręty jednak zostały ujęte przez Antalkidasa. W rodzinnym mieście przeżył wiele przykrych procesów, był również więziony.




1   ...   144   145   146   147   148   149   150   151   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna