Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona146/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   142   143   144   145   146   147   148   149   ...   159

Terikles

741


Tesalia

nocno-wschodnim wybrzeżu Morza Adriatyc­kiego, nad zatoką zw. Tergestinus sinus.



Terikles (Therikles) garncarz z Koryntu, ży­jący na przełomie V i IV w. p.n.e. Z imieniem jego łączą się wymieniane przez Arystofanesa „kubki teryklejskie".

Terimachos grecki malarz działający w IV w. p.n.e. Wymieniany przez Pliniusza jako współ­czesny Aetionowi.

Terina miasto na zachodnim wybrzeżu Brut-tium, kolonia Krotonu; zburzone przez Hannibala podczas n wojny punickiej.

Tennessos zob. Telmessos 4.

Terininus (lać; dosł. znak graniczny) mit., rzymskie bóstwo znaków granicznych. Moc jego była corocznie odnawiana ofiarami składanymi w czasie świąt Termiwlia (23 lutego). Uosabiał wszystkie bóstwa graniczne. Wg tradycji miał siedzibę na Kapitelu przed zbudowaniem świą­tyni Jowisza Najlepszego Największego, a po­nieważ nie dawał się przenieść, pozostawiono go wewnątrz świątyni, która miała otwór w da­chu, aby mógł pozostać na powietrzu. Zob. O.uadratus 1.



Tennopile (gr. Thernwpfla], Ciepłe Wrota) wąski przesmyk w Tesalii, między górą Ojta i Zatoką Malijską, tworzący przejście do Grecji Środkowej, nazwany tak od znajdujących się w pobliżu ciepłych źródeł. Miejsce słynnej bitwy w r. 480 p.n.e., podczas której spartański król Leonidas wraz z 300 Spartanami poniósł, na skutek zdrady, śmierć w bohaterskiej walce z wielokrotnie przeważającymi liczebnie wojska­mi króla perskiego Kserksesa.

termy zob. lnie.

Teron (Therori) 1. tyran Agrigentu (487-472 p.n.e.); pokonał wraz z Gelonem, tyranem Syrakuz, wojska Hamilkara. Pindar utrwalił jego imię w związku ze zwycięstwem w igrzyskach olimpijskich. 2. grecki rzeźbiarz z Beocji dzia­łający w okresie hellenistycznym. Wykonał dla Olimpu posąg Gorgasa z Messene, zwycięzcy w pentatlonie. Inne jego dzieło dostało się w r. 210 jako łup do Pergamonu, gdzie zostało wystawione dopiero za panowania Eumenesa n w świątyni Ateny.



Terpander (Terpandros) z Antissy na Lesbos, muzyk, który swoją działalność rozwinął głów­nie w Sparde ok. r. 676-673 p.n.e. Jemu przy­pisuje tradycja wykształcenie tak zwanego nomos. Kompozycje T. zawsze cieszyły się w Sparcie powodzeniem. Tekstów T. nie znamy; przypi­sywane mu cztery (zachowane) fragmenty teks­tów religijnych już w starożytności budziły wąt­pliwość co do autentyczności. Szkoła T. prze­trwała do połowy wieku VI p.n.e.

Terpsychora (Terpsichore) mit. jedna z dzie­więciu Muz. Atrybuty jej, a także zakres dzia­łalności nie były określone tak ściśle, jak pozo­stałych. Przedstawiano ją najczęściej z wielką lirą (fletem) w ręku jako opiekunkę poezji lek­kiej, drobnych utworów lirycznych. Wg niektó­rych legend była matką Syren.

terra sigillata — łac. reliefowa ceramika rzym­ska wykonywana z czerwonej gliny, znana na terenie Italii od m wieku p.n.e. Przy wyrobie stosowano metodę wyciskania z formy. Przewa­żają czarki o szerokich wylewach, a najczęściej spotykaną dekorację stanowią ornamenty roślin­ne i przedstawienia figuralne.

Tersytes (Thersttes) nut. Grek, jeden z ucze­stników wojny trojańskiej, krytykujący królów greckich i buntujący pod Troją wojsko przeciw Agamemnonowi. Został zabity przez Achillesa, gdy naigrywał się z jego boleści po śmierci amazonki Pentezilei. Wg Homera był najbrzyd-szym z Greków. Imię jego oznaczało człowieka bezczelnego (tharsós bezczelność).

Tertulian (Quintus Septimus Fhrens Tertulia-nus) pisarz chrześcijański, najstarszy z łacińskich ojców Kościoła (ok, 160 - ok. 240), ur. w Karta­ginie jako syn centuriona rzymskiego. Przyjąwszy chrześcijaństwo został prezbiterem. Autor wielu prac teologicznych, z których główna Adnationes albo Apologeticus (Obrona chrześcijaństwa). W późniejszych latach życia stał się wyznawcą montanizmu.

Tertullus 1. Cornutus T., przyjaciel Pliniusza Młodszego, znany z jego listów; sprawował wraz z Pliniuszem urząd Praefectus aeraru i kon­sulat. 2. Scapula T., urzędnik w Rzymie w cza­sach Kommodusa i konsul w r. 195 n.e., za rządów Aleksandra Sewera. 3. prefekt rzymski w r.359.

Tesalia (gr. Thessalta) kraina w północno-•wschodniej Grecji granicząca na pomocy z Olim­pem, na zachodzie z górami Pindos, na południu z górami Ojte i Zatoką Malijską. na wschodzie z Morzem Egejskim, otoczona łańcuchami gór­skimi, których pasma przerywa dolina Tempo, oddzielająca Ossę od Olimpu; główna rzeka— posiadający liczne dopływy Penejos. W VIII w. p.n.e. T. została podzielona na następujące cztery części, tzw. tetrady (gr. tetrddes): 1) Htstiajotis

Teonoforie

742


Tethys

na północo-żachodzie, 2) Pelasgiotis na wscho­dzie, 3) Thessaliotis na południo-zachodzie, 4) Ftiotis na południo-wschodzie. Mieszkańcy T. wywodzili się z plemienia Tesprotów, którzy w okresie archaicznym wyparli dawniejszą lud­ność zamieszkującą te tereny. Początkowo wła­dzę w r. sprawowali królowie, stan ten uległ jednak zmianie prawdopodobnie w bardzo wcze­snym okresie, kiedy to rządy w poszczególnych miastach T. przesriy w ręce oligarchów. Tetrady tesalskie utworzyły z biegiem czasu konfede­rację, która w przypadku wojny wybierała głów­nego dowódcę, zwanego fagós. T. nie odegrała poważniejszej roli w historii Grecji. W roku 344 p.n.e. została podbita przez Filipa Mace­dońskiego, po zwycięstwie odniesionym nad Fi-' lipem przez Tytusa Plamimusza pod Kynoskefaląj; w r. 197 p.n.e. przeszła pod panowanie Rzymu.

Tesmoforie (gr. thesmofória) święta obchodzone w wielu okolicach Grecji (w Atenach obchodzono je w dniach 10 -17 miesiąca Pyanepsion, tj. paź­dziernika) ku czci bogini urodzajów Demetry, prawodawczym i opiekunki życia rodzinnego. W dniu trzecim świąt, zwanym kaUlgźneja (po­święconym Demetrze Kalligenei — matce pięk­nych dzieci), odbywał się konkurs na najpięk­niejsze niemowlę.

Tespie (ThespUg) jedno z większych miast Beocji, u południowego stoku gór Helikonu, na zachód od Teb; słynne ze świątyni Erosa z po­sągiem boga dłuta Praksytelesa. T. uważano za siedzibę Amfiona i Zetosa. Miasto było wielo­krotnie burzone (podczas wojen perskich przez Kserksesa i podczas wojny peloponeskiej); od­budowane ostatecznie po bitwie pod Cheroneją — prawdopodobnie przez Filipa — utrzy­mało swą świetność jeszcze w czasach rzymskich. W Tespiach odbywały się muzyczne agony, tzw. Muzeja, ku czci Muz.

Tespis (Thespis) z attyckiego demu łkana, współczesny Solonowi, jest uważany za twórcę tragedii greckiej. Do chóru dytyrambicznego r. dodał pierwszego aktora, „odpowiadacza" (hypokrites), rozwijając w ten sposób pierwiastek dramatyczny dytyrambu i stwarzając podkład dla rozwoju tragedii, pomiędzy tym pierwszym aktorem-solistą a przewodnikiem chóru, czy chórem, rozwijał się bowiem dialog. Według świadectw starożytnych T. „był poetą wiejskim", który sztukę swoją produkował po wsiach (sam występował w roli solisty) i „utwory swoje

obwoził na wozach". Była to więc sztuka ludowa i jako taką wprowadził ją celowo do Aten Pi-zystrat, włączając do programu oficjalnego świąt Wielkich Dionizjów w r. 534 p.n.e. (zob. tra­gedia; Dionizje.).



Tesprotowie (gr. ThesprStó]) lud w Epirze, zamieszkujący krainę zw. ThesprStis, wzdłuż wybrzeża Morza Jońskiego od Zatoki Ambrac-kiej do rzeki Thyamis na północy; najstarsi mieszkańcy Epiru. Uważani byli za Pelazgów. Na ich terytorium znajdowała się wyrocznia w Dodonie, centrum religijne Pelazgów. W cza­sach historycznych nie odgrywali ważniejszej roli, podlegali królom Molossów.

Tessalia zob. Tesalia.

Tessalonika (gr. Thessalontke, łac. Thessalo-nica) dziś Saloniki; warowne miasto macedoń­skie założone przez Kassandra w IV w. p.n.e. na miejscu starożytnego miasta Therme nad Zatoką Termąjską (sinus Thermaicus), nazwane imieniem jego żony. Za czasów rzymskich była jednym z najważniejszych miast Macedonii, położona bowiem przy via Egnatia, z dogod­nym portem, stała się wkrótce ważnym ośrod­kiem handlowym. W okresie późnego cesarstwa była stolicą oraz siedzibą pretora prowincji Illirii.

Tessalos (Thessalos) 1. mit. syn Hajmona;

od niego Tesalia wzięła swą nazwę. Wg innej wersji syn Jazona i Medei albo Ajatosa i Połyklei. 2. syn Pizystrata. 3. syn Kimona; oskarżył Alkibiadesa o zbezczeszczenie misteriów eleuzyńskich. 4. syn Hippokratesa (V w. p.n.e.), komentator pism ojca, wg Księgi Suda autor dzieła medycznego Jatrika. 5. aktor tragiczny, ulubieniec Aleksandra W. 6. T. z Tralles w Kani, żyjący za Nerona wybitny lekarz, twórca szkoły metodycznej w medycynie. Do ważniejszych dziel jego należą: Perl chejrurgtas i Diaftetikón (za­chowane fragmenty).



tesserae zob. gry.

Testa zob. Trebatius.



Testaceus mons (łac. testa cegła, naczynie gliniane) pagórek w Rzymie powstały ze skorup rozbitych naczyń glinianych. Zob. Rzym.

testudinatum atrium zob. atrium.

tetartemorion (gr. tetartemórion ćwiartka) srebr­na moneta grecka wynosząca 14 obola oraz jed­nostka wagowa równa ^ miny.

Tethys mit. córka Uranosa i Gai, żona Okea-nosa, matka Okeanid i licznych bóstw rzecznych. Rhea powierzyła jej wychowanie Hery.

tetradrachma

743


Teukros

tetradrachma (gr. tetrddrachmos) grecka mo­neta srebrna wynosząca 4 drachmy.

tetralogia (gr. tetralogta) zespół czterech utworów dramatycznych jednego autora, złożony z 3 tragedii (trylogia) i I dramatu satyrowego. Od czasów Ajschylosa obowiązywało poetów tragicznych, zgłaszających swój udział w agonie na świętach Dionizyjskich, wystawienie t. Nie zachowała się jednak w całości ani jedna t. Mamy tylko l trylogię bez dramatu satyrowego, jest to „Oresteja" Ajschylosa, obejmująca tra­gedie: Agamemmn, Choefory i Eumenfdy. W po­czątkach obowiązywała poetów ciągłość treści /. Z czasem zerwano z tym warunkiem i wystawiano trzy tragedie i dramat satyrowy — nie związane ze sobą treścią.



tetrametr wiersz zawierający cztery metra (zob. metrum l.). O t. w poszczególnych mia­rach zob. jambiczny t. akatalektyczny i katalek-tyczny, trocheiczne wiersze 4. i 5. oraz bakchej, jonik, kretyk, pean. Sam termin t. bez dodatko­wego określenia może oznaczać trocheiczny t. katalektyczny.

Tetrapolis zob. Seleukis.

tetrarcha (gr. tetrdrches) zarządzający lub panujący nad tetrarchią, tj. jednym z czterech okręgów jakiegoś kraju. W okresie cesarstwa Rzymianie nadawali tytuł t. tym panującym, których ze względu na ich mniejsze znaczenie nie mogli tytułować królami.

tetras (gr. tetrds) moneta wynosząca 4/12 asa, czyli 4 uncje, srebrna lub brązowa. T. kursował w V - IV w. p.n.e. w Etrurii i na Sycylii.

tetrastylum atrium zob. atrium.

tetrera (gr. tetrtres) okręt wojenny poruszany siłą wioseł obsługiwanych przez cztery szeregi wioślarzy (kwestia rozmieszczenia wioślarzy na okręcie jest dyskusyjna).



Tetricus jeden z tzw. trzydziestu tyranów, po­konany i wzięty do niewoli w r. 274 przez ce­sarza Aureliana.

tetrobol (gr. tetr6bolon) grecka moneta srebrna równa 4 obolom.

Tetyda (Thetis) mit. nereida, boginka morska niezwykłej piękności. Gdy ubiegali się o jej względy Zeus i Posejdon, Tcmida odkryła im, że T. ma urodzić syna potężniejszego od swego ojca. Zreszygnowali więc obaj z uroczej boginki, wydając ją za mąż za tesalskiego władcę Peleusa. T. była matką Achillesa.



Teucer zob. Teukros.

Teudas (Theudas) z Laodieei, lekarz z II w. n.e.,

filozof orientacgi sceptycznej. Napisał Wprowa­dzenie do sceptyzmu, w którym zestawił główne argumenty sceptyczne przeciw filozofii dogma­tycznej.

Teodoros (Theudoros) grecki rzeźbiarz dzia­łający około r. 200 p.n.e. Wspólnie z Timocharesem z Eleutemy miał wykonać grupę posągów wotywnych Hermopantesa z synami. Dzieła jego nie zachowały się.

Teogenes (Theugenes) zawodnik z V w. p.n.e., odznaczający się niezwykłym wzrostem (2,10 m);

w ciągu dwudziestodwuletniej działalności spor­towej odniósł ponad 1000 zwycięstw, niepoko­nany był w boksie i jako biegacz długodystanso­wiec. Grecy oddawali mu cześć niemal boską, posągom jego przypisywali moc leczniczą (za­chowane podstawy jego posągów z Olimpu i Delf).



Teukros (łac. Teucer) 1. mit. syn frygijskiego boga rzeki Skamandra i nimfy góry Idą, Idei. Wedle innej tradycji T. pochodził z Attyki, skąd emigrował do Troady, gdzie się osiedlił. Był przodkiem królów trojańskich. 2. mit. syn Tela-mona i Hesione, w Iliadzie wiemy towarzysz brata przyrodniego Ąjaksa, najlepszy łucznik, który o włos chybił Hektora. Urządził bratu uroczysty pogrzeb, w czasie którego wziął udział w zawodach łuczniczych. W późniejszych poema­tach mówi się, że do czasu śmierci Ąjaksa był nieobecny pod, Troją, uczestnicząc w wyprawie pirackiej w Myzji. Powrócił w porę, aby urządzić mu pogrzeb, z rozpaczy omal nie popełnił sa­mobójstwa. Był wymieniany wśród tych Achajów, którzy znaleźli się w koniu drewnianym. Powracając spod Troi udał się do Salaminy Attyckiej, gdzie panował Telamon. Oskarżony przezeń, że nie ochronił i nie pomścił Ąjaksa, a w drodze powrotnej oddalił się od statku bratanka Eurysakesa, został wygnany. Osta­tecznie osiadł na Cyprze, gdzie założył nową Salaminę (Salamina Cypryjska). Poślubił tam Eune, córkę króla Cypru. Wedle jednej wersji zmarł na Cyprze, wedle innej — powrócił na Salaminę Attycką, ale został wypędzony przez Eurysakesa. Udał się do Hiszpanii, gdzie założył Nową Kartaginę. 3. historyk z Kyzikos (I w. p.n.e.). Wg Księgi Suda pisał na temat wojen Rzymu z Mitrydatesem, historii Żydów, Ara­bów, zajmował się także dziejami Tyru, Bizan­cjum i Kyzikos, omawiając rolę tego miasta za czasów działalności Pompejusza na Wschodzie. 4. T. z Babilonu (prawdopodobnie Babilonu

Teumessos

744


Tezeusz

w delcie Nilu), astrolog z I w. n.e. Wyłożył tradycyjną astrologię egipską, jednocząc elemen­ty greckie i orientalne. Dzieło jego, zawierające opis konstelacji, miało wielki wpływ na astrologię średniowieczną i arabską. Zachowane fragmenty.



Teumessos 1. góra w Beocji, na wschód od Teb; siedziba legendarnego lisa, którego miał zesłać Apollo na zgubę mieszkańców Teb. 2. miasto w Beocji.

Teuta żona króla Illirii, Argona (IIJ w. p.n.e.), po śmierci męża objęła rządy w zastępstwie małoletniego syna. Ponieważ wyprawy piratów illiryjskich zagrażały stale bezpieczeństwu miast greckich. Rzymianie wysłali do T. poselstwo w osobach Gajusza i Lucjusza Korukaniuszów;

T. kazała jednego z posłów zamordować i do­puściła do grabienia okrętów rzymskich; stało się to przyczyną wojny z Illiria w latach 229 i 228, w wyniku której T. utraciła część posiadłości, musiała płacić haracz oraz zobowiązać się, że nie będzie wysyłać na morze uzbrojonych okrętów.

Teutoburski Las (Teutoburgiensis saltus) le­siste pasmo górskie w Germanii, gdzie Armi-niusz, wódz Cherusków, zadał klęskę Warusowi w r. 9 n.e.

Teutonowie (Teulones, Teutoni) szczep ger­mański zamieszkały przypuszczalnie pomiędzy ujściem rzek Albis i Viadus (Odra). Pod koniec II w. p.n.e. wraz z innymi plemionami ruszyli na południe i usiłowali wtargnąć przez południo­wą Galię do Italii. Odnieśli szereg zwycięstw nad Rzymianami, w r. 102 p.n.e. zostali jednak doszczętnie pokonani przez Mariusza w bitwie pod Aquae Sextiae.



teza (thesis) zob. arsa.

tezaurus (gr. thesawóś) skarbiec, zbiór, zbior­nica, termin używany dla określenia obszernych słowników, jak Thesawus lingiiae Graecae,. opra­cowany przez Henryka Stefanusa (pierwsze wy­danie w Paryżu w r. 1572); Thesaurus Unguae Latinae wydawany od r. 1900 przez uczonych niemieckich (nie ukończony).

Tezejon (Thesejon) świątynia uważana dawniej za sanktuarium herosa Attyki, Tezeusza, naj­prawdopodobniej jednak świątynia Hefajstosa (znana także pod innymi nazwami, np. Eleusi-nwn) zbudowana na Keramejkosie w Atenach w latach ok. 450 - 440 p.n.e. Wykonana w mar­murze, według projektu nieznanego z imienia architekta, być może twórcy świątyni Posejdona na Sunion, stanowi doskonały przykład doryc-kiego heksastylosu (zob. świątynia). Przypuszcza

się, że jest starsza od Parthenonu. Z dekoracji rzeźbiarskiej tej świątyni zachowało się 18 metop przedstawiających prace Heraklesa i Tezeusza oraz fragmenty fryzu jońskiego ukazujące walki Lapitów z centaurami. T. należy do najlepiej zachowanych zabytków greckiej architektury sa­kralnej, w dużej mierze dzięki jej adaptacji na kościół (pod wezwaniem świętego Jerzego) już we wczesnym średniowieczu.



Tezeusz (Theseus) 1. mit. syn króla Aten Ajgeusa (wg innej wersji Posejdona) i królewny z rodu Pelopidów, Ajtry. Obawiając się synów swego brata, którzy liczyli na tron po śmierci bezdzietnego stryja, Ajgeus zostawił T. w Troj-zenie, gdzie chłopiec wychowywał się pod opieką matki i dziadka. Odchodząc, Ajgeus ukrył pod głazem swój miecz i sandały i zobowiązał Ajtrę, by pokazała to miejsce synowi, gdy dorośnie na tyle, że będzie mógł unieść kamień. T. dorósłszy udał się do Aten drogą lądową. W drodze po­konał Perifetesa i zdobył jego maczugę, zabił zbójcę Sinisa zw. Pityokamptesem, świnię krom-miańską — Faję, uwolnił ludzi od groźnego Ski-rona i Prokrustesa. Oczyszczony przez członków rodu Fitalidów z tych zabójstw, przybył do Aten, został rozpoznany przez ojca i uznany następcą tronu. Wywołało to bunt synów Pallasa, brata Ajgeusa, których T. pokonał i zabił. Gdy nadszedł termin wysłania 7 chłopców i 7 dziewcząt na Kretę jako ofiary dla Minotaura, T. dobrowolnie zgłosił się jako jeden z ofiarnych młodzieńców, mając zamiar zabić Minotaura i uwolnić Ateny od okropnego haraczu. Na Krecie udało mu się zabić Minotaura i przy pomocy Ariadny, córki Minosa, wydostać się z labiryntu i uciec z Krety. Na wyspie Naksos T. pozostawił Ariadnę, od­pływając z towarzyszami do Attyki. Dobijając do brzegu zapomniał zamienić czarne żagle — żałobne — na białe, umówiony znak zwycięstwa, co spowodowało śmierć Ajgeusa, który sądząc, że wyprawa skończyła się niepowodzeniem, rzucił się w morze ze skały. Po śmierci ojca T., objąwszy władzę, zjednoczył Attykę w jedno państwo pod władzą Aten (synojkismos) i w za­sadniczych zarysach stworzył organizację pań­stwową, która stała się podstawą późniejszej de­mokracji. T. przyłączył do Aten Megarę; pro­wadził wojnę z Amazonkami (której przyczyną było porwanie przez T. ich królowej Antiopy, wg innej wersji Hipolity), zakończoną ostatecznie pokojem. Z Antiopą miał syna Hipolita. Drugą żoną T. była Fedra. T. brał udział w wyprawie

thalamus

745


Tibur

Argonautów, w polowaniu na dzika kalidoóskiego oraz w walce z centaurami. Razem ze swym przyjacielem Pejritoosem, królem Lapidów por­wał Helenę jako małą dziewczynkę, co spowo­dowało najazd jej braci Dioskurów na Attykę i opozycję przeciw T. w Atenach. Po powrocie z wyprawy do Hadesu T. musiał opuścić Ateny;



udał się na wyspę Skiros i tam zginą) w sposób tajemniczy (spadł lub został strącony ze skały). Po wojnach z Persami Kimon odnalazł szkielet ogromnego rycerza, w którym uznał T. i spro­wadził szczątki bohatera do Aten, Ateńczycy zbudowali ku jego czd grobowiec-świątynię zw. Thesejon, który był azylem dla zbiegłych niewolników i ubogich ściganych przez bogaczy. Święto ku czci T. obchodzono każdego 8-mego dnia miesiąca, szczególnie w dzień Pyanepsiów. 2. grecki historyk, autor (nie zachowanych) pięciu ksiąg życiorysów ludzi sławnych, Bwj endoksón i trzech ksiąg dziejów Koryntu, Ko-rinthiakd. Czas jego życia i działalności nie jest znany.

thalamus las., gr. thdlamos) 1. najgłębiej położona część domu greckiego i rzymskiego, w której znajdowały się sypialnie kobiet i dzieci i gdzie przechowywano najcenniejsze przedmioty, jak ozdobną broń, cenne naczynia, dywany, stare wino. 2. pomieszczenie w świątyni egipskiej przeznaczone dla świętego byka Apisa. 3. miejsce na statku greckim, w którym siedzieli thaldmioj, tj. najniższy z trzech rzędów wioślarzy. 4. nazwę tę, bez specjalnego uzasadnienia, starożytni na­dawali wielu budowlom, np. rzymskiej świą­tyni Fortuny, sanktuarium trzech bogów syryj­skich w Hierapolis i in.

Tha", The zob. Ta-, Te.

Theodulos Monachos zob. Tomasz Magister.

Thessaliotis jedna z czterech części Tesalii.

Thetfs zob. Tetyda.

Theyeste miasto w półn. Afryce na granicy pomiędzy Numidią i Bizacjum; wśród odkopa­nych ruin zachował się łuk tryumfalny i mury obronne.

Thi- zob. Ti-.

Thisbe zob. Tyzbe.

Tho", Thr- zob. To-, Tr".

Thrinakria zob. Sycylia.

Thu-, Thy- zob. Tu, Ty-.

Ti. (lub. Tib.) zob. Tiberius.

Tiana zob. Tyana.

tiara (gr. t f ara) 1. odpowiadające kształtem koronie króla Górnego Egiptu, wojłokowe na­krycie głowy używane w starożytności przez ludy północno-wschodniej Azji Mniejszej. T. miała kształt stożka, o górnej partii wepchniętej do wewnątrz. Osłaniała jedynie wierzch głowy, po­zostawiając odsłonięte czoło i tył głowy; 2. t. recta królewska, usztywniona i wysoka, zsunięta na czoło, ozdobiona dwiema wstążkami spadającymi na uszy; 3. t. phrygia, długa miękka kapuza używana przez ludność Frygii, umocowywana na głowie za pomocą tasiemek. 4. t. Sajtafernesa słynny falsyfikat tiary satrapy perskiego, wyko­nany w końcu XIX w. ze złota i drogich kamieni. Wprowadził on w błąd grupę badaczy i został zakupiony do Luwru, a dopiero po kilkunastu latach — rozeznany i usunięty z ekspozycji.

Tiberias zob. Tyberiada.

Tiberinns mit. jeden z mitycznych władców Alby lub Wejów, syn Kapetusa. Podobno utonął przy przeprawie przez rzekę Albula, którą odtąd zwano Tiberis.



Tiberunis amnis zob. Tyber.

Tiberis zob. Tyber.

Tiberius Tyberiusz. 1. rzymskie imię męskie (praemmen) oznaczane zwykle skrótem Ti. lub Tib. 2. T. Ciaudius Nero Caesar zob. Tyberiusz.

tibia zob. aulos.

Tibon (Thibon) Spartanin wysłany z wojskiem w r. 399 p.n.e. na pomoc Jończykom przeciw Tissafemesowi. Ponieważ źle się wywiązał ze swych obowiązków, został zesłany na wygnanie. Zastąpił go Derkalidas. Wobec jednak poważnej sytuacji w kraju został w r. 392 odwołany z wy­gnania i wysłany przeciw Strutasowi, satrapie Jonii. W czasie tej wyprawy został zabity.

Tibullus Albius (ok. 50-19 p.n.e.) poeta rzymski, należący do arystokratycznego koła Waleriusza Messali Korwina (Coryinus), przy­jaciel Owidiusza i Horacego. Z czterech ksiąg tzw. Corpus Tibullianum jedynie dwie pierwsze są dziełem T., pozostałą część Zbioru T., wy­danego w r. 3 n.e., wypełniają utwory różnych poetów, głównie poety ukrywającego się pod pseudonimem Lygdamusa oraz poetki Sulpicji. Przewodnim tematem liryków T. jest miłość do Delii-Planii i do Nemesis, orężne sukcesy Messali, opisy świąt rzymskich i dobrodziejstw pokoju. Elegie T., jak i jego poprzednika, Cor-neliusa Gallusa (zob.), są pełne idylicznych sce­nek, dalekie jednak od żarliwej namiętności Katulla czy Propercjusza.




1   ...   142   143   144   145   146   147   148   149   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna