Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona144/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   140   141   142   143   144   145   146   147   ...   159

Telegonia

732


Telmessos

Telegonia tytuł eposu należącego do cyklu trojańskiego. Epos pod t-ym tytukm napisał ok. r. 566 p.n.e. Eugammon z Kyreny (zob. cykliczni poeci). T. stanowi niejako epilog Odysei (zob. Eugammon z Kyreny).

Teleklejdes komediopisarz grecki, przedsta­wiciel komedii starej. Cieczyl się wielką popu­larnością, wymieniony jest na listach zwycięskich poetów w latach 445 - 440 i w r. 430" p.n.e. T. uprawiał komedię polityczną. W komedii Prytanejs (Prytanowie) przedstawił epokę Temistoklesa jako złoty wiek. W zachowanych fragmentych tej komedii znajdujemy inwektywy na Peryklesa. Z sześciu komedii, które miał napisać, posiadamy jedynie fragmenty pięciu.

Telemach (Telemachos) syn Odyseusza i Penelopy. Był małym dzieckiem, kiedy Odyseusz wyruszył pod Troję. Wg Odysei T. po dwudziesto­letniej nieobecności ojca wybrał się do Pylos i do Sparty, by otrzymać wiadomości o ojcu. Po powrocie spotkał powracającego Odyseusza na Itace u pasterza Eumajosa. Pomagał ojcu w uka­raniu zalotników Penelopy. Wg późniejszych epo­sów pojął za żonę córkę Nestora, Polikastę lub córkę Alkinoosa, Nauzykaję. Inne wersje podają, że był mężem Kirke i ojcem Latinusa.



Teles filozof, cynik hedonizujący, z połowy III w. p.n.e. Pisma jego znamy z dzieła Stobajosa (V w. n.e.), który podaje ich fragmenty jako Wyciąg Teodora z wyklcdów Telesa. W kompi-lacyjnych pracach T. pp'-uszane są m. in. proble­my : O biedzie, O rozkoszy, która nie jest celem życia, O unikaniu afektów, O wygnaniu.

Telesilla liryczna poetka grecka z Argos, działająca pod koniec VI w. p.n.e. Tradycja przypisuje poetce obronę Argos przed natarciem wojsk spartańskich pod wodzą Kleomenesa (wojna toczona w latach 520-493). T. układała hymny ku czci Apollina i Artemidy; większy fragment (hymnu ku czci Macierzy bogów, Demetry) znaleziono dopiero w r. 1929. Staro­żytni zaliczali T. do dziewięciu najwybitniej­szych poetek; imię jej utrwalone zostało także w nazwie miary wiersza: telesillejon.

telesillejon (gr. Telesillejon) wiersz o sche­macie o | -i^-^-^l'^'!^, czyli glikonej akefaliczny (tj. pozbawiony pierwszego elementu). Wiersz ma nazwę od argiwskiej poetki Telesilli (VI w. p.n.e.). Por. Telesilla, frg. l, l (Diehl):



hdd Artemis, ó kóraj -—[-'L'^-'-^- [v-^- T. czę­ste jest u Pindara i w partiach lirycznych grec­kiego dramatu. Elementy długie tego metmn

mogą ulegać rozwiązaniu, a końcowy jamb może być zastąpiony przez spondej, np. Eury­pides, Medea 648: thandtS thandto poroś ^-a^| IJA-^-'- <^ó Arystofanes, Thesmoforidzusaj 129: chajr' albie paj Latus -1»^^'-'-|—_.

Teksterion gr. zwany inaczej domem wta­jemniczenia, budynek w Eleusis, w którym od­bywała się część widowiskowa misteriów eleuzyńskich. Wzniesiony w drugiej poł. VI w. p.n.e., był wielokrotnie przebudowywany.

Telestes z Selinus, poeta grecki z IV w. p.n.e. dytyrambista poświadczony przez attyckie na­pisy zwycięzców.



Teleutias brat króla Sparty Agezilaosa, do­wódca floty spartańskiej w latach 392 - 390 p.n.e. Działał jako nauarch na Cyprze, na Rodos i na Eginie. Po śmierci Chabriasa objął znowu na­czelne dowództwo i w Pireusie zadał Ateńczykom dotkliwą klęskę; w r. 382 p.n.e. odniósł zwycięstwo w walkach z Olintem, jednak w dal­szej, nie przemyślanej akcji zginął, a armia jego została rozbita.

Telezylla zob. Telesilla.

Telksinoe (Theiksinoe) mit. 1. córka Zeusa i nimfy Plusii. T. oraz jej siostry: Arche, Melete i Aoide, były znane jako cztery najstarsze Muzy. Wg Cycerona (De natura deorum) były one cór­kami Zeusa i Nedy. 2. służebnica Semele. 3. jedna z syren.



Tellus mit. prastara rzymska bogini ziemi, personifikacja Ziemi-Żywicielki, czczona nie­kiedy jako Terra-Mcier. Bóstwo o podwójnej naturze rodzicielki i strażniczki tego, co zmarło (bogini grobów). Pierwotnie stanowiła parę z bóstwem męskim Tellumo. W legendach by­wała identyfikowana z grecką boginią Gaja, częściej z Ceres-Demeter. W czasie świąt zasie­wów (feriae Sementivce) oraz przed rozpoczęciem zbiorów (feriae Praecideneae) była czczona wspólnie z Cererą. Jej zwierzęciem ofiarnym była świnia (sus plena) i cielna krowa, symbole płodności. W spekulacjach rzymskich teologów T. odgrywała dużą rolę; wywodząc bowiem bóstwa z elementów nieba i ziemi, większość bogów identyfikowano z nią. Na Ara Pacis T. przedstawiona jest w postaci siedzącej kobiety z dziećmi na kolanach (symbol ludzkiej płod­ności), z owocami na łonie, z pasącą się owcą i krową.

Telmessos (gr. Telmessos, Telmissós) 1. góry i zatoka w Likii. 2. miasto w Likii znane z bo­gactw. 3. miasto w Karii słynne z wróżbitów.

Temida

733


templum

4. inaczej Termessós, dobrze obwarowane i za­bezpieczone położeniem naturalnym miasto w Pi-zydii, na górze Tauros nad rzeką Katarrhaktes.



Temida (gr. Themis) mit. bogini obyczajów, porządku i sprawiedliwości, córka Uranosa i Gai, żona Zeusa, któremu urodziła Hory:

Ejrene, Eunomię, Dikę i Mojry. Czuwata nad zgromadzeniami ludowymi, opiekowała się po­krzywdzonymi i potrzebującymi pomocy. Usta­wiano ku jej czci ołtarze w miejscach zgromadzeń ludowych, w wielu miastach poświęcone jej były świątynie, zwykle w pobliżu świątyni Gai i Demetry. Przedstawiano ją z rogiem obfitości. Tra­dycyjnie przyjęło się przedstawianie T. z zawią­zanymi oczami, z wagą i mieczem.



Temison (Themison) z Laodikei w Syrii, le­karz i filozof z czasów Augusta, założyciel szkoły (kierunku) w medycynie zwanej meto­dyczną (zob. metodycy). Z jego kilku dziel me­dycznych zachowały się jedynie tytuły i skąpe fragmenty.

Temistiusz (Themistios) z Paflagonii (ok. 317-388 n.e.), filozof, sofista, zajmował wy­sokie stanowisko w Konstantynopolu jako urzędnik cesarski w okresie od Konstancjusza do Teodozjusza. Był profesorem we wzniesionej przez Konstantyna Wielkiego szkole, zwanej Kapitelem. T., który zachował znajomość kla­sycznych pisarzy greckich i kult dla nich, był w Konstantynopolu prawdziwym szerzycielem kultury; obojętny na sprawy wyznaniowe, głosił tolerancję wobec wszystkich wyznań. Opinię naj­mędrszego z Greków zyskał sobie parafrazami pism Arystotelesa, których część zachowała się do naszych czasów. Realizował w nich zamiar krótkiego i jasnego ujęcia myśli Arystotelesa. Pisał też objaśnienia (czy parafrazy) do Platona, Pitagorasa, stoików i Epikura. Wygłaszał dia-tryby filozoficzne (z których 7 zachowało się w całości) i tzw. mowy cesarskie, zwrócone do cesarzy z racji zajmowanego przez siebie stano­wiska. Treść pism T. nie jest oryginalna. Uważał się za głosiciela starej mądrości. Posługiwał się też stylem poważnym, staroświeckim. Język jego pism jest czysto attycki, wzorowany głównie na Platonie. Mowy T. świadczą o starannym ich przygotowywaniu.

Temistogenes (Themistogenes) z Syrakuz, pseu­donim literacki autora opisu wyprawy Cyrusa Młodszego, tj. Ksenofonta. Wg Plutarcha celem tej mistyfikacji była chęć osiągnięcia przez Kse­nofonta większej wiarogodności dzieła, którego

bohaterem jest właśnie sam autor (dodać należy — dzieła o tendencji apologetycznej).

Temistokles (Themistokles) syn Neoklesa i Ab-roton, ateński mąż stanu, człowiek odznacza­jący się rozległą wiedzą, wielką siłą woli, stanow­czością i wysokimi ambicjami politycznymi. Przy­wódca stronnictwa radykalno-demokratycznego, reprezentującego główne interesy rzemieślników i kupców. W r. 482 p.n.e. jako archon eponymos przedstawił projekt budowy okrętów i na jego realizację zażądał srebra z kopalń Laurionu, do­tychczas rozdawanego między obywateli. Sprze­ciwił się temu°Arystydes. Walka T. z Arystydesem przybrała ostry charakter i zakończyła się wygnaniem Arystydesa mocą wyroku skorupko­wego. T. wystąpił z planem wzmocnienia siły morskiej Aten i budowy nowej floty. W r. 480 dzięki realizacji tych planów Ateny były w sta­nie obronić się przed najazdem perskim, odno­sząc wielkie zwycięstwo pod Salaminą. Nie wie­rząc w trwałość sojuszu Aten ze Spartą, T. od­budował Pireus, wbrew protestom Sparty otoczył Ateny murem i połączył je z Pireusem tzw. długimi murami. Gdy doszło do głosu stronni­ctwo konserwatywne popierane przez Spartę, T. w r. 471 został ostracyzmem skazany na wygnanie. Udał się do Argos, następnie do Persji, gdzie został tyranem Magnezji zależnym od króla Persji. Podobno otruł się, by nie być zmuszonym walczyć przeciw swej ojczyźnie.

Temnos (gr. Temnos) 1. miasto na eolskim wybrzeżu Azji Mn., niedaleko ujścia Hermosu. 2. pasmo górskie w Azji Mn., oddzielające Mizję od Lidii, dolinę Makestosu od doliny Hermosu.

Tempanius Sextus dowódca konnicy w r. 423 p.n.e.; podczas wojny z Wciskami, którą pro­wadził Gajusz Semproniusz Aretinus w r. 422, T. bronił skutecznie Semproniusza, oskarżonego przez jednego z trybunów ludowych z powodu niefortunnego prowadzenia wojny.

Tetnpe (gr. Tempe) urocza i romantyczna do­lina w Grecji, pomiędzy Olimpem i Ossą; prze­pływał przez nią Penejos. Stanowiła ważny punkt strategiczny jako jedyne przejście z północy do Tesalii. Z powodu pięknego położenia stanowiła częsty temat opisów poetyckich. Nazwę T. na­dawano również innym dolinom, jak np. dolinie na Sycylii, nad rzeką Helorus.

templum łac. 1. przestrzeń wytyczona przez augurów na niebie i ziemi dla dokonywania obserwacji nad lotem ptaków i wróżb. Mogło

Tenchteri

734


Teodoros

to być także poświęcone przez augura miejsce, np. dla obrad comitium, lub budynek (np. rastra, curia). 2. zob. świątynia. 3. /. in aniis zob. anta



Tenchteri, Tencteri zob. Tenkterowie.

Teneas zob. Tinia.

Tcnedos (dziś Tenedo) 1. wyspa w pobliżu wybrzeża Azji Mn., na wprost Troady; według relacji Wergiliusza w Eneidzie, miała odegrać ważną rolę podczas wojny trojańskiej. W okresie wojen perskich była w rękach Persów, podczas wojny peloponeskiej stałe, po stronie Aten, przy których pozostała aż do pokoju Antalkidasa, kiedy to przeszła znowu pod wpływy perskie. Słynna z walki morskiej stoczonej przez Lukul-lusa z królem Fontu Mitrydatesem. 2. miasto na wyspie Tenedos.

fenia (łac. taenia, gr. tajnia) wstążka z frę-dzelkami stanowiąca zakończenie przepaski na głowę. Nazwą tą określa się także wstążkę, która łączyła dwa końce honorowych lub bie­siadnych wieńców; w ten sposób przytrzymy­wano je na głowie. Niekiedy t. oznacza opaskę na głowę, na którą nawijano włosy. W archi­tekturze — wąski pasek oddzielający dorycki fryz tryglifowo-metopowy od architrawu.

Tenkterowie (łac. Tenchteri, Tencteri) plemię. germańskie. Uciskani przez Swebów usiłowali osiąść w Galii, skąd jednak zostali wyparci przez Cezara. Przyjęci przez Sygambrów osiedlili się nad Renem.

Teodektes (Theodektes) 1. T. z Faselis w Likii, retor i poeta grecki z IV w. p.n.e., uczeń Izokra-tesa. Platona i Arystotelesa. Rozpoczął działal­ność jako retor, potem przerzucił się na poezję i dał się poznać jako autor 50 tragedii (po raz pierwszy wystawił swe tragedie w r. 365 p.n.e.);

ośmiokrotny zwycięzca na konkursach poetyc­kich. Zachowały się tytuły 9 tragedii oraz drobne ich fragmenty. Sinko przypuszcza, że tragedia Mausohs była tragedią historyczną. T. miał także napisać podręcznik retoryki (zachowane frag­menty) i jakieś dzieło Obrona Sokratesa. 1. T. Młodszy, również z Faselis syn poprzedniego, historyk grecki. Księga Suda przytacza tytuły jego dzieł: Enkomion Aleksandrii tu Epejrotu (Pochwała Aleksandra z Epiru), Historika hypo-nmemata (niby „Wspomnienia historyczne") oraz Nómima barbarikd (Zwyczaje barbarzyńców).



Teodora (Theodora) żona Justyniana, była tan­cerka cyrkowa; za pomocą intryg wywierała wielki wpływ na politykę dworu cesarskiego.

Teodoretos (Theodoretos) z Kyrrhos (w pobli­żu Antiochii syryjskiej), chrześcijański teolog piszący po grecku (attycysta), żyjący w okresie ok. 393 - ok. 465. Piastując godność, biskupa, przyczynił się do rozbudowy miasta Kyrrhos (wodociągi, łaźnia, portyki, mosty) i bronił mie­szkańców przed uciskiem podatkowym. Spuś­cizna literacka T. jest bardzo bogata, obejmuje pisma dogmatyczne (np. dialog w 3 księgach Żebrak czy Wielokształtny), apologetyczne (Ule­czenie chorób pogańskich, czyli Uznanie prawdy ewangeliczne/ na podstawie filozofii helleńskiej, w 12 księgach) i egzegetyczne (do Psalmów, do Listów św. Pawia i in.), 10 mów, 229 listów, Historię Kościoła (w 5 księgach), doprowadzoną do r. 428, Historię bogumilą (Filóteos historia, Historia monachorum) obejmującą żywoty 30 sławnych ascetów Wschodu oraz Krótki zarys błędów heretyckich (w 5 księgach).

Tecdoridas (Theodoridas) z Syrakuz, grecki poeta epigramatyczny z drugiej połowy III w. p.n.e.; pod jego imieniem zachowało się 18 epi­gramów (jeden z nich na poetę epigramatyka JMnasalkasa i jeden na epika Euforiona). Wg Atenajosa T. miał być także autorem Pieśni na czć Erosa (Eis ton Erota melas), dytyrambu Kentaur, jakiegoś poematu heksametrycznego i jambów, a wg Księgi Suda miał również pisać wiersze sprośne, kynajdologiczne.

Teodoros (Thcodoros) 1. T. z Kyreny zw. Ateistą (Atheos), filozof grecki, przedstawicie! szkoły cyrenejskiej (zob. cyrenejska szko). Żyt na przełomie III/II w. p.n.e. Twierdził, że praw­dziwym dobrem jest nie doraźna przyjemność (jak głosił Arystyp), lecz stała radość, a ziem — stały smutek. Przydomek Ateisty zdobył wsku­tek kategorycznego zaprzeczenia istnienia jakie­gokolwiek bóstwa. 2. T. z Samos, jeden z naj­bardziej wszechstronnych rzeźbiarzy i architek­tów greckich VI w. p.n.e. Wspólnie z Rojkosem pracował przy budowie świątyni Hery w Samos. Pliniusz wymienia go jako wynalazcę m.in. ką-townicy i poziomicy. Obok architektury i rzeźby zajmował się również rytowaniem gemm. Miał wykonać m.in. legendarny pierścień Polikratesa. 3. poeta epicki z I w. p.n.e., który według Księgi Suda miał m.in. opiewać Kleopatrę. 4. poeta grecki z I w. p.n.e., odniósł zwycięstwo na ludi Romani {Romaia) w Magnezji nad Meandrem, wystawiając tragedię Hermione; pisał też dra­maty satyrowe, znamy tytuł ThytEs (Ofiarnik). 5. T. z Gadary w Palestynie, retor, nauczyciel Tyberiusza, autor (nie zachowanego) podręcz-



Teodoryk

735


Teodozjusz

nika retoryki Techne rhetorike. T. założył szkołę retoryczną, uczniowie jego nazywali się Theo-dorei. 6. T. z Assiny, filozof neoplatoński z IV w. n.e., przedstawiciel szkoły syryjskiej, uczeń Por-firiusza, a potem Jamblicha. Tworzy ogniwo po­średnie między Jamblichem, a przywódcą szkoły ateńskiej, Proklosem. Głównym jego dziełem, z którego korzystał Proklos, był komentarz do Timajosa Platona. Rozbudował w nim system hipostaz między „prajednią" a bytami stwo­rzonymi. 7. T. Priscianus, nadworny lekarz cesa­rza Graejana (375 - 383), autor dzieła w języku greckim, zatytułowanego Eupórista (Lekarstwa domowe), które sam przełożył na język łaciński. Zachował się tekst łaciński (Mediana praesen-tanea, w 3 księgach). 8. biskup Mopsuestii w Cylicji (ok. 350 - 428) uczeń Libaniosa i Dio-dora z Tarsos, pisarz chrześcijański, autor wielu dzieł dogmatycznych i egzegetycznych, częściowo zachowanych. 9. Flavius Maniius (Mallius) T;

konsul z r. 399 n.e., 'filozof i astronom rzymski, autor (nie zachowanego) dzieła De natura rerum (O istocie rzeczy) oraz zachowanej pracy De metris, którą poświęcił swojemu synowi, T. 10. r. Anagnostes, pisarz chrześcijański z VI w., autor zachowanej częściowo historii kościelnej obejmującej lata 323-439 oraz 439-518; część pierwsza (księgi I - IV) obejmuje ekscerpty z dzieł Sokratesa, Sodzomenosa i Teodoreta, część dru­gą (również w 4 księgach) opracował T. samo­dzielnie.

Teodoryk (Theodoricus, ok. 454 - 526), król Ostrogotów. Syn Teudemira z plemienia Ama-łów, jednego z władców ostrogockich z okresu podboju Pannonii. Matką jego była Eusebia. W dzieciństwie oddany jako zakładnik do Kon­stantynopola, spędził tam dziesięć lat. Po powro­cie wziął czynny udział w wyprawie do Mezji i Macedonii, w wyniku której Ostrogoci jako foederati osiedli na zdobytych terenach. Po śmierci ojca (474) walczył wielokrotnie przeciw cesarzowi Zenonowi i swemu rywalowi wśród Ostrogotów, T. synowi Triariusza. W r. 484 mianowany przez Zenona konsulem otrzymał polecenie zdobycia Italii, gdzie władał Odoaker. Oblegał go w latach 489 - 490 w Rawennie, po kapitulacji miasta zaś, mimo zawarcia kompro­misowego układu, własnoręcznie Odoakra za­mordował (493). Jako król Gotów i patrycjusz--namiestnik cesarski, rządził w praktyce nieza­leżnie Italią, Sycylią, Dalmacją, częścią Pan­nonii, częścią Noricum i Recją. Jego panowanie

oznaczało dla Italii okres spokoju i pomyślności gospodarczej: rozwinęło się rolnictwo, rozpoczął się nawet wywóz zboża, obniżeniu uległy ciężary podatkowe. Będąc arianinem T. przejawiał jed­nak tolerancję religijną, występował w sporach religijnych jako mediator. Do represji skłoniły go dopiero prześladowania arian za cesarza Justyna (524). Ofiarą padł wówczas oskarżony o zdradę i kontakty z Grekami Boecjusz oraz Symmachus. T. zmarł w Rawennie, gdzie został pochowany w (istniejącym do dziś) mauzoleum. Po śmierci stał się bohaterem szerokiego kręgu legend germańskich; popularność jego przetrwa­ła przez cale średniowiecze.

Teodotos (Theodotos) 1. uczeń Sokratesa. 2. wódz wojsk króla Lizymacha (zob.), oddal Sardes Seleukosowi. 3. dowodzący flotą króla Antygona, poniósł klęskę na morzu w walce z flotą Ptolemeusza w r. 315 p.n.e. 4. grecki malarz wymieniony przez Naeviusa (koniec III w. p.n.e.). Malował tańczące Lary. 5. T. z Etolii, wódz w armii Ptolemeusza IV prze­ciwko Antiochowi III. 6. znany z inskrypcji poeta grecki z II w. p.n.e., autor (nie zachowa­nych) dramatów satyrowych. 7. T. Pammedes, znany jedynie z napisu poeta grecki, tragik i autor dramatów satyrowych z I w. p.n.e. 8. piszący po grecku epik żydowski z II w. p.n.e. Zachowało się 47 heksametrów traktują­cych temat biblijny (osiedlenie się Jakuba w Si-chem, porwanie córki Lii, Diny, i ukaranie Sichemitów). 9. grecki retor, nauczyciel Ptolemeusza Auletesa (I w. p.n,e.); za radą T. zamordowano uciekającego Pompejusza, którego głowę zaniósł T. Cezarowi, czym zresztą naraził się na gniew zwycięzcy. Z kolei dostał go w swe ręce Brutus i kazał go stracić.

Teodozja (Theodosia) kolonia Miletu w Sar-macji, na południowo-wschodnim wybrzeżu tau-rydzkiego Chersonezu; w IV w. p.n.e. miała duże znaczenie jako port handlowy.

Teodozjusz (Theodosius) 1. Flavius T., pocho­dzenia hiszpańskiego, dowódca rzymski; uśmie­rzył na rozkaz cesarza Walentyniana bunt ple­mienia Brytanów w r. 368, zdobywając miasto Londinium. W r. 370 odniósł zwycięstwo nad Alamanami, a w Afryce stłumił bunt górskich plemion Maurów walczących pod wodzą Fir-musa. 2. T. Wielki, syn poprzedniego, cesarz rzymski w latach 379-395. Jako młodzieniec towarzyszył ojcu w wielu wyprawach wojennych. Będąc cesarzem, pobił Gotów oraz uporządko-

Teofanes

736


Teognis

wał sprawy państwowe m.in. przez wydanie szeregu ustaw. Przyjąwszy chrzest, stał się go­rącym rzecznikiem nicejskiego wyznania wiary;

ogłosił edykt przeciw arianom. W r. 380 pokonał Gotów i osiedlił ich w Tracji, uśmierzył także barbarzyńców, osiadłych nad Dunajem. W r. 394 pobił wojska Eugeniusza (retora i dygnitarza państwowego, wybranego w r. 392 cesarzem na Zachodzie) i przez rok panował we wschodniej i zachodniej części imperium rzymskiego. Z żoną Flacilią miał dwóch synów: Arkadiusza i Ho­noriusza, oraz przedwcześnie zmarłą córkę, Pul-cherię. 3. T. U syn Arkadiusza, wnuk T. wiel­kiego, cesarz rzymski (408 - 450). Odniósł zwy­cięstwo nad Persami (421), bronił państwa przed atakami Hunów i Isaurów, tępił pozostałości religii antycznej. Powołał specjalną komisję, któ­ra zebrała, usystematyzowała i ogłosiła zbiór ustaw wydanych przez Konstantyna i jego na­stępców (Codex Theodosianus).

Teofanes (Theofanes) 1. T. z Mityleny na Lesbos, doradca polityczny i historyk Pompejusza, zwycięzcy Mitrydatesa. T. zawdzięczali Mityleńczycy przywrócenie miastu wolności. Ty­tułu dzieła T. nie znamy, wiemy jedynie, że tematem jego była zwycięska wojna Pompejusza z Mitrydatesem. Zachowane fragmenty trak­tują tematy uboczne, geograficzne. T. zyskał obywatelstwo rzymskie; w wojnie domowej r. 49/8 był w armii Pompejusza praefectus fa-brum. Za zasługi położone wobec rodzinnego miasta Mityleńczycy nazwali go Zeusem Oswo-bodzicielem, a syn T. zajął w Mitylenie wybitne stanowisko rządowe (za Tyberiusza). 2. T. z Bi­zancjum, historyk bizantyński, który w 10 księ­gach swych Historii przedstawił dzieje lat 560 -

- 581, tj. od wypadków po zawarciu przez Per­sów 50letniego pokoju do niektórych wydarzeń za panowania Maurycjusza (zob. Teofilakt Symokattd). Z dzieła tego zachowały się frag­menty.



Teofilakt Symokatta (Theofylaktos Simokat-tes) z Egiptu, sofista żyjący na przełomie VI -

- VII w. n.e., sekretarz cesarza Maurycjusza (582 - 602), którego panowanie przedstawił w oś­miu księgach Historii. Styl jego jest przesadny, przepełniony nadmiernie ozdobami retorycznymi. W dialogu O różnych trudnościach w naturze zajmuje się kwestiami takimi, jak: „dlaczego kruki w lecie nie piją?", „dlaczego krew capa zmiękcza diament", itp. Zachowały się fikcyjne Listy Teofilakta; obyczajowe, wiejskie i miłosne.

Mikołaj Kopernik pierwszy przetłumaczył je na łacinę (Kraków 1509). W r. 1953 ukazało się wznowione wydanie z przekładem polskim Jana Parandowskiego.

Teofilos (Theofilos) 1. poeta grecki, przedsta­wiciel średniej komedii, zachowały się fragmenty ośmiu jego komedii. 2. gramatyk aleksandryjski z pierwszej potowy III w. p.n.e., uczeń i współ­pracownik Zenodota. O dziełach jego nic nie wiemy. 3. autor (nie zachowanej) pracy o go­spodarstwie, według Warrona Rerum Rust. I, 1,9. 4. lekarz współczesny Galenowi (II w. n.e.).

5. prawnik z VI w. n.e., jeden z zespołu opraco­wującego za Justyniana tzw. Institutiones. Zacho­wało się greckie streszczenie jego wykładów.



6. T. z Antiochii, pisarz chrześcijański z II/III w. n.e., biskup Antiochii, autor dzieła Pros Auto-likon Hellena perl tes ton Christianon pisteos lógoj treis (tytuł iac. Ad Autolycum; na język polski przełożył ks. J. Czuj, 1935: Do poganina Autolika o wierze chrześcijańskiej). Komentarz do Ewangelii wydany pod imieniem T. pocho­dzi z V w. n.e. 7. T. z Edessy, żyjący w VIII w. n.e., autor prac astrologicznych i wyciągów z prac Palchosa (uczonego z V lub VI w. n.e.). 8. lekarz grecki z IX w. n.e.


1   ...   140   141   142   143   144   145   146   147   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna