Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona143/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   139   140   141   142   143   144   145   146   ...   159

Tartessus (łac., gr. Tartessós) bajecznie bogate miasto w Hiszpanii, o bliżej nieustalonym poło­żeniu, kolonia fenicka. Wg większości pisarzy starożytnych leżało u ujścia rzeki Baetis. Nie­którzy utożsamiali' T. z miastem Carteia, sko­lonizowanym przez Rzymian w r. 171 p.n.e.

Tarus rzeka wypływająca z Apenin, prawy dopływ Padu.

Tatianos Syros (Tacjari) apologeta chrześci­jański z drugiej poł. II w. n.e., autor zachowa­nego w odpisach dzieła atakującego kulturę grecką, zatytułowanego Logos pros Hellenas (Mowa przeciw Grekom) i zachowanego w prze­kładzie łacińskim dzieła To dla tessdron euan-gelion, traktującego o harmonii, czterech ewan­gelii. , ,

Tatius (Titus T.) legendarny. król Sabinów. Gdy porwano Sabinki, rozpoczął-1 wojnę z Romulusem. Dzięki zdradzie Tarpeji udało mu się zdobyć Kapitol, jednak na prośbę Sabinek zo­stał zawarty pokój między T. i Romulusem, po czym wspólnie sprawowali oni rządy. T. zgi­nął w Lawinium, zamordowany przez Lauren-tyńczyków w czasie składania, ofiar.

Taubenschlag Rafał (6.V.1881 - 25.VI.1958) wy­bitny polski historyk prawa antycznego i znako­mity znawca papirologii prawniczej. Studia wyż­sze odbywał na wydziale prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Po uzyskaniu stop­nia doktora praw wyjechał do Lipska, gdzie kształcił się dalej pod kierownictwem Ludwika Mitteisa. W r. 1912 habilitował się na U. J. w zakresie prawa rzymskiego. W r. 1919 zo­stał mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w r. 1921 — profesorem zwyczajnym prawa rzymskiego na tymże uniwersytecie. W wyniku długotrwałych i wnikliwych badań dokonał do­niosłego odkrycia, że prawo rzymskie zostało recypowane w Egipcie i w innych wschodnich prowincjach imperium nie w postaci czystej, lecz w postaci zhellenizowanej, zawierającej ele­menty praw lokalnych, oraz że rozwijało się ono pod wpływem tych praw również i po ogło­szeniu konstytucji cesarza Karakalli z r. 212 o nadaniu obywatelstwa rzymskiego prawie wszystkim mieszkańcom Imperium Rzymskiego. Przez 50 lat prowadził na podstawie źródeł papirusowych badania nad prawem grecko--rzymskiego Egiptu, a osiągnięte rezultaty opu­blikował w swym największym dziele The law of the Greco-Roman Egypt in the Light of the papyri, 332 B. C. -640 A. D. Prowadził także badania nad prawami orientalnymi, prawem greckim, rzymskim, średniowiecznym polskim i nowoczesnym prawem karnym, cywilnym i mię­dzynarodowym oraz opublikował wiele cennych prac z tych dziedzin. Ogółem ogłosił 226 dzieł, rozpraw, artykułów i recenzji, z czego trzy czwarte z dziedziny papirologii prawniczej. W la­tach drugiej wojny światowej wykładał prawo rzymskie na uniwersytecie w Aix-en-Provence (Francja), a następnie w New School of Social Research w New-Yorku i na Uniwersytecie Co­lumbia (1942 -1947). W r. 1946 założył czaso­pismo „The Journal of Juristic Papyrology", któ­rego wydawanie kontynuował następnie w War­szawie, gdzie został w r. 1947 powołany na ka­tedrę prawa antycznego na Uniwersytecie War­szawskim. Działając razem z Jerzym Manteuf-flem, przyczynił się do utworzenia Instytutu Papirologii U.W., który pod kierownictwem T-stał się światowym ośrodkiem badań papirolo-gicznych. Reprezentował naukę polską na wielu międzynarodowych kongresach. Był członkiem Polskiej Akademii Nauk i wielu towarzystw nau­kowych w kraju i za granicą oraz laureatem nagród naukowych.

Tauri zob. Taurome.

Taurii ludi igrzyska tauryjskie, wprowadzone w Rzymie przez Tarkwiniusza Pysznego (Tar-ąuinius Superbus) ku czci bóstw podziemnych, w okresie niebezpiecznej zarazy. Obrzędy te miały charakter oczyszczający, a jednocześnie celem ich było przebłaganie bóstw podziemnych:

ofiary skiadano przy bramie Karmelity (porta



Taurini

728


teatr

Carmentalis), zwracając się o pomoc do bóstw:

Dis, Prozerpiny, Jowisza, Junony, Apollina „od­wracającego zarazę" i Diany Luciny (zob. Lu­dna).



Taurini zob. Taurynowie.

Tauriskos imię powtarzające się często wśród artystów starożytnych; najsławniejszy z T. był brat Apolloniosa (zob. Apollonios 6), współ­twórca grupy Farnese oraz autor wielu herm Erosów.

Tauromenium (łac., gr. Tauromenion) dziś Taormina; miasto na wschodnim wybrzeżu Sy­cylii, założone przez Sycylijczyków w r. 396 p.n.e. ii stóp góry Tauros; w czasach Cycerona było civitas foederata Rzymu. Bardzo ucierpiało pod­czas powstań niewolników oraz podczas wojen Oktawiana przeciwko Sekstusowi Pompejuszowi. Zachował się teatr, częściowo wykuty w skale, który mieści 30 - 40 000 widzów.

Tauros (gr. Tauros) wysokie pasmo górskie w południowo-wschodniej części Azji Mn.

Taurowie (gr. Tduroj, iac. Tauri) dziki lud sarmacki składający ofiary bogini identyfikowa­nej przez Greków z Artemidą. Od T. wziął na­zwę Chersonez Taurydzki (Chersonessus Taurica, zob. Chersones 5).

Taurynowie (łac. Taurini) mieszkańcy Ligurii w górnym biegu Padu, z głównym miastem Taurasia, zwanym po skolonizowaniu przez Au­gusta Augusta Taurinorum (dziś Torino, Turyn). Na terytorium zamieszkiwanym przez T. znaj­dowały się Góry Tauryńskie (Taurini saltu!,), przez, które musieli przeprawiać się Galowie atakujący Rzym, a podczas II wojny punickiej — Hannibal.

Taygeton zob. Tajget.

Tazos (gr. Thasos) wyspa w północnej części Morza Egejskiego, w pobliżu wybrzeży Tracji;

znajdowały się tu kopalnie złota.



Teagenes (Theagenes) 1. syn Timostenesa, kapłana Heraklesa na wyspie Tazos, słynny atleta, nazywany dla swojej siły synem Herak­lesa. 2. T. z Nisai (port Megary), żyjący w VII w. p.n.e. tyran Megary, obrońca obywateli przed wyzyskiem ze strony szlachty i bogaczy. T. prze­prowadził w Megarze pierwsze urządzenia wo­dociągowe. 3. T. z Regium, pisarz grecki z VI w. p.n.e., pierwszy zajmował się chronologią i po­chodzeniem Homera oraz jego poematami, które interpretował alegorycznie, objaśniając walki bo­gów jako starcie żywiołów natury. 4. jeden z wodzów ateńskich w bitwie pod Cheroneją

(r. 338 p.n.e.). 5. sofista z Rnidos, nauczyciel Herodesa Attyka (zob. Herod S).



Teages (Theages) 1. filozof, pitagorejczyk, według świadectwa Stobajosa autor dzieła O cno­tach. 2. uczeń Sokratesa. 3. tytuł jednego z dia­logów przypisywanych Platonowi.

Teajtet (Theajtetos) 1. syn Euforiona znany z dialogów Platona {Teajtet i Sofista), uczeń Teodorosa z Kyreny, potem zwolennik nauk Sokratesa. 2. prawodawca miasta Regium, pita­gorejczyk. 3. grecki poeta-tragik z III w. p.n.e., pochwalony w epigramie Kallimacha. Utwory jego zaginęły. 4. T. Scholastikos, poeta epigra-matyczny z V w. n.e. Zachowały się jego epi­gramy na pomniki ateńskie z czasów wojen perskich oraz epigramy wotywne i nagrobne.

Teate zob. Marrucini.

teatr (gr. theatron, łac. theatrum) już w Gre­cji było to miejsce przeznaczone na wystawianie tragedii, dramatów satyrowych i komedii. T. w Grecji klasycznej był związany z uroczystościa­mi ku czci Dionizosa, tym samym nie był elitarny, lecz dostępny dla wszystkich. Początkowo chóry, z których miała powstać tragedia, występowały na placach, na gładko ubitej lub wybrukowanej ziemi, tańcząc dokoła ołtarza Dionizosa, z trzech zaś stron placu urządzano dla widzów rodzaj drewnianych trybun. Najstarsze z zachowanych resztek monumentalnych budowli teatralnych greckich sięgają VI w. p.n.e. (w Thorikos, w At-tyce). Powszechnie spotykany typ (. greckiego, prototyp wszystkich późniejszych, wywodzi się z tradycji jońsko-eolskiej (budowla na planie koła, w przeciwieństwie do tradycji dorycko--kreteńskiej opartej na prostokącie). Zaczątkiem t. był plac dla chóru, orchestra, z ołtarzem Dio­nizosa, tymele. Z inicjatywy Ajschylosa naprze­ciw widzów, na stycznej do obwodu orchestry, wzniesiono barak, skene (zob. scena), który słu­żył jako garderoba dla aktorów i tworzył tło akcji. Budowla teatralna w Grecji ukształtowała się na przełomie V - IV w. p.n.e., kiedy wybudo­wano /. Dionizosa w formie, monumentalnej, w kamieniu. T. ten posiadał orchestrę o średnicy 24 m oraz widownię schodkową, początkowo drewnianą, opartą o stok Akropolu. W tym /. aktorzy i chór znajdowali się jeszcze na tym samym poziomie co orchestra, przed skene. Ok. r. 400 p.n.e. rozpoczęto budowę /. kamien­nego, prace ukończono w czasach Likurga (338 -326); t, ten ulegał przeróbkom .w I w. p.n.e., renowacjom w I w. n.e. (za Nerona) i w III wie

teatr

729


teatralna maszyneria

ku. Widownia t. — właściwe theatron — ota­czała nieco więcej niż połowę obwodu orchestry (maksymalna szerokość widowni wynosiła 100 m, głębokość 90 m, na pochyłości 30 m), składała się z 78 stopni podzielonych na trzy części przez dwa przejścia, diazSmata: pierwsze odcinało 14 rzędów od góry, drugie dzieliło pozostałe rzędy na dwie części po» 32 rzędy. Stopnie widowni, rozchodząc się promieniście od dołu ku górze, były podzielone na trzy części, kerkfdes, co ułatwiało przejście do poszczególnych miejsc. Ilość miejsc siedzących w teatrze Dionizosa ob­licza się na 14000 do 17000; teatr ten mógł jednak pomieścić znacznie większą liczbę wi­dzów (podają 30 000). W pierwszym rzędzie było 67 marmurowych foteli: środkowy dla kapłana Dionizosa, dalsze dla wyższych urzędników oraz przedstawicieli państw obcych. Rozbudowano również skene (zob.). Szerokie przejścia—parodoj oddzielały skene od widowni, tędy wcho­dził chór na orchestrę. Front skene, tzw. proskenion (wysoki 2 - 3 m) początkowo ozdobiony był kolumnami, pomiędzy które wsuwano drew­niane tablice, pinakes, stanowiące rodzaj deko­racji. W głębi budynku ykene znajdowała się przybudówka, gdzie mieściły się maszyny tea­tralne. Do najlepiej zachowanych /. greckich należy /. w Delfach i w Epidaurze. Najnowsze badania teoretyczne oparte na pomiarach, jakie przyniosły wykopaliska archeologiczne, oraz na tekście Witruwiusza wykazały, że w t. greckim odległość między proskenwn i theatron była stalą i że promień koła orchestry stanowił miarę ka­nonu dla całej budowli i rozplanowania poszcze­gólnych jej części. Zastosowanie po raz pierwszy dekoracji (skiagrafia) przypisywano Ajschylosowi albo Sofoklesowi. Najwybitniejszymi dekora­torami w V wieku p.n.e. byli Apollodor (ho Skiagrdfos) i Agatarchos, autor traktatu o de­koracji scenicznej. W epoce hellenistycznej sto­sowano pryzmaty, tzw. periakty, obracane na osi; na każdej ścianie znajdowało się inne tło, stosownie do treści obracano je odpowiednią stroną do widzów. Pierwotną formę widowisk teatralnych w Rzymie stanowiły występy na prowizorycznych platformach. Widzowie oglądali widowisko stojąc. W r. 195 p.n.e. urządzono miejsca honorowe dla senatorów; w r. 154 senat, walcząc z wpływami greckimi, zakazał wprowa­dzania miejsc siedzących. Kilkakrotnie próbo­wano zbudować t., lecz zamiary te spotykały się ze sprzeciwem. Dopiero w r. 58 p.n.e. edyl

Marek Skaurus pozwolił na wybudowanie /. drewnianego; w r. 55 Pompejusz zachwycony pięknem /. greckiego w Mitylenie wybudował pierwszy ;. kamienny w Rzymie. Najstarszym zachowanym t. opartym na planie czysto rzym­skim jest /. Maty w Pompejach, wzniesiony przez mieszkańców rzymskiej kolonii wkrótce po osiedleniu ich tam przez Sullę, w r. 80 p.n.e. T. rzymski łącznie z widownią, cavea, był kryty stropem; widownia była konstrukcyjnie półkolem wpisanym w kwadrat; orchestra w t. rzymskim miała inny charakter niż w greckim:

otoczona była czterema półkolistymi stopniami, na których urządzono miejsca dla widzów. Parodoj greckiego ;. zastępowały w rzymskim szerokie korytarze. Rzymianie w założeniu także korzystali ze wzgórz dla budowy /., lecz również wznosili je na płaskich placach, co wymagało nowego rozwiązania. Geneza różnic, które za­chodzą między t. greckim a rzymskim, nie jest jeszcze wyjaśniona; trudności nasuwa fakt, że w t. rzymskim obok form greckich klasycznych występują formy t. hellenistycznego. W samym Rzymie były trzy wspaniałe /.: 1) /. Pompejusza (zachowane, znikome resztki); 2) ;. Balbusa;

3) /. Marcellusa, którego budowę rozpoczął Juliusz Cezar, a zakończył August w latach 13-11 p.n.e. T. ten mieścił ok. 13500 osób. Kilkakrotnie stawał się ofiarą pożarów, za każ­dym razem odbudowywany, do połowy IV w. n.e. (zachowała się częściowo widownia) służył jako miejsce widowisk. W XVI w. z bloków tej monumentalnej budowli powstał jeden z naj­piękniejszych pałaców Rzymu renesansowego:

Palazzo Farnese. Zasadnicze zmiany w kon­strukcji /. wiązały się ze zmianą budowy dra­matu: z zanikiem roli chóru zanikała rola or­chestry, a więcej trzeba było zyskać miejsca dla zespołów na samym proscenium. Pokrycie da­chem całego budynku i sceny wynikało z ko­nieczności zabezpieczenia kosztownych wewnę­trznych stałych dekoracji (malowidła, ozdoby z brązu i in.). Nowością w /. rzymskim jest kurtyna, auleum, opuszczana (nie rozsuwana ani podnoszona!) z chwilą rozpoczęcia przedstawie­nia.



teatralna maszyneria teatr grecki posiadał szereg urządzeń technicznych potrzebnych dla wywołania efektów scenicznych czy akustycz­nych. Urządzenia te znamy prawie jedynie z na­zwy. Objaśnienia starożytnych leksykografów są krótkie i nie zawsze jasne. Do najczęściej wymie

Tebaida

730


Tejrezjasz

nianych należą: 1) ekkyklema (ekkyklein wta­czać) platforma wtaczana na walcach czy ko­łach na scenę przez główne (środkowe) drzwi;

przedstawiano na niej np. następstwa epizodów nie ukazanych widzom (np. ofiary zabójstwa);

2) eksostra urządzenie podobne do ekkyklemy, lecz mniejsze; 3) mechanS (iac. machina) urzą­dzenie, na którym wprowadzano ukazujących się niespodziewanie bogów i bohaterów; efekty opar­te na działaniu mechaM wprowadzał często do swych sztuk Eurypides. Po r. 430 stosowanie tej maszyny stało się częste, stąd powstał popularny zwrot przysłowiowy: gr. theós epi mechanu, tac. deus ex machina oznaczający czyjeś niespo­dziane zjawienie się; 4) theologejon miejsce wyżej położone, prawdopodobnie na ścianie skew, z którego przemawiali bogowie występujący w akcji; 5) germos żuraw, którym spuszczano postacie bogów zjawiających się na proskenion;

6) heorema prawdopodobnie to samo co mechane; T) ajruaf, liny, na których zjawiały się postacie bóstw w powietrzu, jak np. posłanka bogów, Iris; 8) schody Charona, którymi wy­chodziły bóstwa podziemne lub duchy zmarłych;

9) podobne zastosowanie miały anapiesmaty (anapiesmós), którymi wysuwano postacie albo cienie zmarłych spod ziemi; 10) brontejon kotły mosiężne, w których przerzucano kamienie dla wywołania efektów akustycznych, naśladowania grzmotów, hałasów; 11) keraunoskopejon miało dawać efekty świetlne, naśladować błyskawice, rzucać światła.



Tebaida (Thebais) 1. tytuł eposu cyklicznego (zob. cykliczni poeci). 2. tytuł epopei Stacjusza (zob.). Tematem obu utworów była mityczna wyprawa Siedmiu wodzów przeciw Tebom.

Teby (gr. Thtbaj, iac. Thebae) 1. stolica Beo-cji, miasto położone między jeziorem Kopais i rzeką Asopos. Wg legendy założone przez Kadmosa, który wybudował zamek zw. Kadmeą. Z T. wiąże się wiele mitów: murami mieli je oto­czyć Amfion i Zetos, używając cudownej harfy, przy której dźwiękach kamienie same się ukła­dały; w T. miał się urodzić Dionizos i Herakles, z T. związane były legendy o Edypie, o wyprawie Siedmiu przeciw Tebom i in. Pierwotny ustrój polityczny T. stanowiła monarchia. Po jej oba­leniu wprowadzono rządy oligarchiczne, .prze­platane krótkimi okresami rządów demokra­tycznych. Od najdawniejszych czasów T. pozo­stawały w nieprzyjaznych stosunkach z Atenami. Prawdopodobnie było to jednym z powodów,

że T. w czasie wojen perskich stanęły po stronie Persów. W czasie wojny peloponeskiej (431 - 404 p.n.e.) stały po stronie Sparty i niemało przy­czyniły się do upadku Aten. Gdy po wojnie peloponeskiej Sparta narzuciła swoją hegemonię również T., doszły do głosu elementy antyspar-tańskie. W r. 394 T. przyłączyły się do związku antyspartańskiego. Zajęcie Kadmei przez Spartan w r. 382 doprowadziło do wojny tebańsko-spar-tanskiej, w której wyniku T. nie tylko odzy­skały niezależność, lecz także położyły kres he­gemonii spartańskiej. Po decydującym zwycię­stwie Teban pod Leuktrami w r. 371 T. stały się najsilniejszym państwem w Grecji. W tym okresie przeżywały największy rozkwit i wzrost znaczenia. Twórcami tego rozkwitu byli Epami-nondas i Pelopidas. Od chwili śmierci Epami-nondasa w bitwie pod Mantyneą w r. 362 T. poczęły tracić hegemonię, po bitwie pod Cheroneją w r. 338 zostały zajęte przez Filipa. Po jego śmierci w r. 336 zbuntowały się przeciw Macedończykom, zostały jednak zdobyte i znisz­czone doszczętnie przez Aleksandra W. Z roz­kazu jego oszczędzono wtedy tylko dom Pindara (w którym mieszkał, czy też urodził się?). W r. 315 odbudował T. Kassander syn Antypa-tra. Zachowały się ruiny (mury twierdzy, zamek Kadmosa, świątynia Apollina Ismeńskiego, Dio-nizosa, teatr). 2. miasto w Tesalii nad Zatoką Pegazejską, ważny punkt handlowy.



Tegea miasto na Peloponezie w Arkadii, na zachód od góry Parthenios, stolica Tegeatis. Założył ją Aleos w celach obronnych przeciw Sparcie, łącząc 9 wsi związanych kultem Ateny Alea. W VI w. p.n.e. T. dostała się pod pano­wanie Sparty (wg tradycji stało się to dopiero wtedy, gdy Spartanie odnaleźli kości Orestesa). Podczas wojen perskich i wojny peloponeskiej stała po stronie Sparty, dopiero po klęsce Sparty pod Leuktrami, w r. 371 p.n.e., odzyskała nie­zależność. Należała do Związku Achajskiego. W r. 222 została zdobyta przez Antygonosa Dosona. Ojczyzna tragika Arystarcha. Zacho­wały się ruiny świątyni Ateny Alea, zbudowanej przez Skopasa w r. 394 p.n.e.

tegula łac. (gr. keramos) dachówka płaska, zwykle z wypalonej gliny, w postaci trapezoidal-nych cegieł, o brzegach lekko wygiętych ku górze w celu zatrzymania wody deszczowej; nie­kiedy wykonywana z marmuru, brązu oraz po­złacana.

Tejrezjasz (Tejresias, łac. Tiresias) legendarny,

Tejsandros

731


Telefos

jeden z najsłynniejszych w starożytności wiesz­czek tebański. Wg późniejszych podań zobaczył raz w kąpieli Atenę. Ta, będąc przyjaciółką jego matki, nie chciała go zabić, lecz pozbawiła jedy­nie wzroku, jako rekompensatę zaś dala mu dar przepowiadania przyszłości (Kallimach). Wedle innej wersji T. zobaczył dwie parzące się żmije. Uderzył je laską i ponieważ zabił samicę, został zamieniony w kobietę. Po 7 latach znów napot­kał dwie żmije, tym razem zabił samca i znów stał się mężczyzną. Zaproszony przez Zeusa i Herę do dyskusji o tym, która płeć więcej osiąga przyjemności w miłości, twierdził, że kobieta. Rozgniewana Hera oślepiła go, Zeus zaś obdarzył go długim życiem i zdolnością jasnowidzenia (Hyginus).



Tejsandros grecki rzeźbiarz przypuszczalnie ze szkoły Polikleta, działający pod koniec V w. p.n.e. Współpracował przy wykonyniu (nie za­chowanych) posągów grupy wotywnej wzniesio­nej w Delfach z okazji zwycięstwa Lisandra pod Ajgospotamoj.

Tejsias 1. podobno pierwotne imię poety grec­kiego Stesiehorosa (zob.). 2. T. z Syrakuz, retor, autor (nie zachowanej) Techn% retorike, z której zdanie cytuje Platon. Wedbig anegdoty staro­żytnej T. był uczniem retora Koraksa, któremu nie zapłacił za naukę, posługując się wykrętnymi argumentami mistrza. Proces o zapłatę miał dać początek przysłowiu: „złego kruka złe jaje" (gr. koraks == kruk). Jest prawdopodobne, że Techne retorikS (pierwszy podręcznik retoryki w lite­raturze greckiej!) zawdzięcza swój początek wy­kładom Koraksa uzupełnionym uwagami T. Działalność swoją rozwijał T. w Syrakuzach, w Turioj i w Atenach; uczniami jego mieli być:

Lizjasz, Gorgiasz i Isokrates. 3. grecki rzeź­biarz działający w okresie nieustalonym, znany ze wzmianki u Pliniusza Starszego, jako wyko­nawca posągów atletów, wojowników, myśli­wych i ofiarników.

Tejsikrates grecki rzeźbiarz działający w la­tach ok. 320-284 p.n.e., syn Thojniasa z Si-kionu. Był m.in. twórcą (nie zachowansgo) po­sągu portretowego Demstriosa Poliorketesa (we­dług którego prawdopodobnie została wyko­nana w okresie rzymskim herma z Herkulanum w Muzeum Narodowym w Neapolu) oraz (nie zachowanej) grupy Heraklesa z dzikiem, prze­znaczonej dla Ptojon koło Teb.



Tektajos z Sikionu, rzeźbiarz okresu archaicz­nego, zaliczany do uczniów legendarnych mi­strzów kreteńskich, Dipojnosa i Skyllisa. Współ­pracował z Angelionem, z którym wykonał m.in. pozłacany posąg (nie zachowany) Apollina trzy­mającego w jednym ręku jelonka, w drugim zaś grupę trzech Charyt.

Telamon miasto w Etrurii nad Morzem Ty-reńskim, przy via Ąurelia. W r. 225 p.n.e. Rzy­mianie pokonali tu Galów.

Telchinowie (Telchines) mityczny, stary ród na Rodos. Podobno pierwsi zajmowali się obróbką metali, przypisywano im także znajomość sztuk czarodziejskich. Na Rodos dali początek kul­towi Apollina Telchińskiego i Hery Telchińskiej, kult Ateny przenieśli do Teumessos, kult Apol­lina do Likii. Apollo miał wytępić T. jako wro­gich niektórym bóstwom.

Telefanes imię popularne wśród artystów grec­kich. Najbardziej znani wśród nich: 1. T. z Si­kionu, malarz żyjący w VII/VI w. p.n.e. Pliniusz pisze o'nim, że jeszcze nie posługiwał się bar­wami, lecz tylko liniami. T. rysował więc praw­dopodobnie szkice lub wykonywał tylko orna­menty. 2. T. z Fokaji, rzeźbiarz żyjący w V w. p.n.e., pracujący dla Kserksesa i Dariusza. Pliniusz stawia go na równi z największymi artystami współczesnymi.

Telefos1 mit. syn Heraklesa i Auge, córki króla Tegei, Aleosa. Gdy T. się urodził, Aleos rozgniewany na córkę kazał wnuka porzucić. Porzucone dziecko wykarmiła łania, później znaleźli je pasterze króla Korytosa, u którego też T. się wychował. Gdy dorósł, udał się za wskazówką wyroczni do króla Mizji, Teutrasa, u którego odnalazł matkę. Po śmierci Teutrasa został królem Mizji. W czasie walki z Grekami, którzy podążając pod Troję napadli na Mizjc, T. został raniony przez Achillesa. Wg przepo­wiedni tylko ten mógł go uleczyć, kto go zranit, ponieważ zaś inna wyrocznia mówiła, że Grecy nie zdobędą Troi bez pomocy T., Achilles go uzdrowił.



Telefos2 z Pergamon, nauczyciel Werusa, brata Marka Aurelego (II w, n.e.), autor (nie zachowanych) prac leksykalnych i gramatycz­nych: O składni attyckiej; O retoryce Homera;

O tym, że spośród dawnych pisarzy jeden Homer mówi po helleńska. T. pisał również o nazwach sprzętów i ubiorów oraz ułożył leksykon epi-tetów-synonimów, ponadto pisał dzieła antykwa­ryczne i historyczne dotyczące Pergamon, jak Przewodnik po Pergamon, Świątynia Augusta w Pergamon i in.


1   ...   139   140   141   142   143   144   145   146   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna