Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona140/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   136   137   138   139   140   141   142   143   ...   159

Sybaryta zob. Sybaris.

Sybilia (Sibylla) nazwa wróżek u różnych ludów starożytnych. O ich imionach, ilości i po­chodzeniu nie wiadomo nic pewnego. Platon mówi o jednej S., Arystoteles i Arystofanes o kilku, w czasach Warrona znano ich 10. Według Plutarcha pierwsza S., Libyssa, była córką Zeusa i Lamii, przepowiadała na skale w pobliżu Delf. Najsławniejsza była erytrejska albo kumańska fferofile, którą nazywano także Artemis, uwa­żając ją za córkę, siostrę lub żonę Apollina. Miała żyć przed wojną trojańską. Zwano ją również Demo, Deifobe, Demofile, Amaltheja. Prowadziła życie wędrowne. Znana była w Troi, Klaros, Samos, Delos, Delfach, wreszcie w Kumę w Italii. Eneasz przed zejściem do podziemia zasięgał jej rady. Zbiór jej przepowiedni napisa­nych wierszem po grecku zakupił jakoby Tarkwi-niusz Superbus za wysoką cenę od jakiejś nie­znanej staruszki. Greckie S. związane były z kul­tem Apollina i przepowiadały zwykle w pobliżu jego wyroczni. Rzymskie S. obok kumańskiej, to Karmentis, Mamphitis, Albunea. Istniała też hebrajska Sybilia, Sabba lub Sambethe, którą identyfikowano z jeszcze inną, babilońską.

Sybillińskie księgi (libri Sibyllini) urzędowe księgi proroctw w starożytnym Rzymie; obej­mowały: 1) przepowiednie Sybilli Kumańskiej (zawarte w trzech lub w dziewięciu księgach), które otrzymał Tarkwiniusz Superbus; 2) prze­powiednie Sybilli Tiburskiej, które miały przy­płynąć rzeką Anio i Tybrem do Rzymu, jedne i drugie spisane w języku greckim; 3) tzw. car-mina Marcina, przepowiednie w języku łaciń­skim. Wszystkie te księgi przechowywano na Kapitelu w świątyni Jowisza. Opiekę nad nimi sprawowali oraz odczytywali je kapłani zw. in-terpretes (lub sacerdotes) Sibyllini, kolegium zło­żone z 2, później z 10, wreszcie z 15 członków. Wolni od wszelkich innych powinności, obowią­zani byli na żądanie senatu, w obecności wyż­szych urzędników, orzekać na podstawie S. k. o powodzeniu jakiegoś zamierzonego przedsię­wzięcia; W r. 83 p.n.e. w czasie pożaru świątyni Jowisza księgi spłonęły. W celu ich odtworzenia wysłano specjalne poselstwo, które z różnych wyroczni (m.in. z Erythraj, z Samos, z Sycylii) przywiozło odpisy przepowiedni. S. k. zaginęły;

zachowane w języku greckim dwanaście S. k. zawiera znacznie późniejsze przepowiednie chrześcuańskie, hebrajskie i pogańskie.



Sybota 1. miasto nadbrzeżne w Epirze. Tutaj to stoczona została w r. 432 p.n.e. bitwa mor­ska, w której Korkyrejczycy pokonali Koryn-tian, co stało się jedną z przyczyn wojny pelo-poneskiej. 2. nazwa kilku małych wysepek na po-łudnio-wschód od Korkyry, u wybrzeży Epiru, naprzeciw miasta o tej samej nazwie.

Sycylia (łac. Sicilia, Sikania, Sikelia, Trina-kria, największa wyspa na Morzu Śródziemnym, na pohidnio-zachód od Półwyspu Apenińskiego, oddzielona od niego cieśniną—Fretum Sicu-lum. W starożytności istniało kilka różnych nazw S.: nazwy Sikania i Trinakria występują w nieco zmienionej- formie już u Homera (Sika­nie i Thrinakia), nazwa łac. Sicilia powstała z greckiej Sikelia, nazwy Sikania i Sekelia po­chodzą od Sykanów i Sykulów, ludów zamiesz­kujących S. Pochodzenie nazwy Trinakria jest sporne. S. jest wyspą górzystą, o urodzajnych wybrzeżach. Najważniejsze góry: Nebrodyjskie (Nebrodesm ontes), przedłużenie Apenin, na za-

713


sykofant

chodzie góra Eryks, na wschodzie wulkan Etna. Przylądki: na zachodzie Lilibeum i Drepaneum, na wschodzie Peloron, na południe Pachynos. Dużo małych rzek. Główne miasta: na wschod­nim wybrzeżu Naksos (pierwsza kolonia grecka), Catana, Leontinoj, Syrakuzy, na południu Akra-gas, Gela, Selimint, na zachodzie Lilibeum, na północy Segesta, Panormus. S. była bardzo uro­dzajna, uchodziła za spichlerz Italii. Wschodnią i południową część wyspy opanowali koloniści greccy, którzy osiedlali się tu już od VIII w. p.n.e., północną i zachodnią część zajęli w V i IV w. Kartagińczycy. W poszczególnych mia­stach greckich dochodziło do częstych walk klasowych, po których następowały zmiany ustroju politycznego. Ustawiczne walki pomię­dzy Grekami a Kartagińczykami trwały aż do !• wojny punickiej, w której wyniku dotychcza­sowe posiadłości Kartagińczyków na wyspie za­jęli Rzymianie, tworząc prowincję (r. 241 p.n.e.). Po II wojnie punickiej cała wyspa przeszła w ręce Rzymian. Ponieważ Rzymianie położyli główny nacisk na produkcję rolną, handlowe miasta greckie na wybrzeżu stopniowo utraciły znaczenie. Mieszkańcy S. otrzymali od Cezara początkowo ius Latii, następnie pełne obywatel­stwo rzymskie. Po upadku imperium rzymskiego S. weszła w skład państwa Ostrogotów. W r. 536 została przez Belizariusza przyłączona do Ce­sarstwa Wschodniego.



Sydon (gr. Sid6n) miasto w Azji na wybrzeżu Fenicji, między miastami Beryt i Tyr. W XVI-XIII w. p.n.e. najważniejsze miasto Fenicji;

założyło wiele faktorii na wybrzeżach Morza Czarnego i Śródziemnego, słynęło z wytwarza­nia purpury i przedmiotów ze szkła. Przy końcu XIII w. spustoszone przez Filistyńczyków, zo­stało przyćmione przez Tyr. Podczas wojen grecko-perskich (500-449 p.n.e.), dostarczało Kserksesowi najlepszych okrętów. W r. 351 Artakserkses III Ochos spalił je wraz z miesz­kańcami za udział w powstaniu Fenicji i Cypru przeciwko Persji. Miasto zostało odbudowane, lecz już bez murów obronnych. Dopomagało Aleksandrowi W. przy oblężeniu Tyru, w r. 63 podporządkowało się Rzymowi. Civitas libera w czasach Augusta. Od Heliogabala otrzymało tytuł metropolii. Do końca imperium rzymskiego jeden z głównych na Wschodzie ośrodków han­dlu i rękodzielnictwa.



Syene (gr. Sy^ne) graniczne miasto Egiptu od strony Etiopii, na prawym brzegu Nilu,

w górę od pierwszej katarakty, ważny ośrodek handlowy i wojskowy. Znane z drobnoziarni­stego czerwonego granitu, tzw. syenites lapis.



Syfaks (Syphax) król zachodniej Numidii w III w. p.n.e. Początkowo walczył z Kartagińczykami, popierającymi Masynissę. Pozostawał też z Rzymem w przymierzu, które zawarte zostało w wyniku zabiegów Scypionów, dowo­dzących w Hiszpanii. W walce z Kartaginą został pokonany przez Masynissę i musiał ucho­dzić z Numidii. W r. 204 S. z pomocą Kartaginy oparł się Scypionowi, został jednak w r. 203 pokonany. Ścigany przez Masynissę i Laeliusa został pokonany w pobliżu Cyrty i wzięty do niewoli. Przyprowadzony jako jeniec (w czasie tryumfu Scypiona) do Rzymu, żył jakiś czas w niewoli w Albie albo w Tiburze, gdzie też umarł.

Sygambrowie zob. Sugambmwie.

sygnatura inskrypcja na wytworach ceramiki i dziełach sztuki antycznej, podająca nazwisko wykonawcy. Sygnowanie dzieł sztuki przez arty­stów spotykamy w szczególności w sztuce grec­kiej. Liczne sygnatury zachowały się na bazach nie zachowanych do dziś posągów (np. słynny posąg Kory Antenora z końcem VI w. p.n.e., posągi atletów w Olimpu). W epoce starszej inskrypcja sygnująca dzieło zazwyczaj zawierała imię twórcy oraz formułkę: epójesen (gr. wyko­nał) lub egrapsen (gr. namalował). W czasach późniejszych używano formułki ergon (gr. dzieło) w połączeniu z imieniem (w genetiwie) autora. W ceramice greckiej występują dwa typy sygna­tur, najczęściej w formie grafitto. Formułka epójesen umieszczona po imieniu oznaczała garn­carza, egrapsen — malarza, dekoratora waz.

Sykanowie zob. Sycylia.

Sykion zob. Sikion.

sykofant (gr. sykofdntes od sykon figa i fajnejn wskazywać) pierwotnie donosiciel oskarżający kogoś o wywóz fig za granicę Attyki (Solon zakazał wywozić płody rolne z wyjątkiem oliwy, której było w Attyce pod dostatkiem) lub o kra­dzież fig z świętych drzew, albo o zwykłą kra­dzież fig z ogrodu. Później rozciągnięto tę nazwę na tych, którzy uprawiali zawodowo donosiciel-stwo, grożąc wniesieniem skargi lub też oskar­żając ludzi pod najbłahszymi pozorami w celu wymuszenia pieniędzy. Donosicielstwo wzmogło się szczególnie podczas wojny peloponeskiej. Najczęściej 5. oskarżali mieszkańców miast zwią­zkowych o sprzyjanie Sparcie. Oskarżony musiał

Sykulowie

714


syniposion

stawić się w Atenach przed sądem, czasem jed­nak wydawano wyrok zaocznie. Donosiciel otrzy­mywał tytułem nagrody znaczną część majątku oskarżonego. Sykofancja była ostro zwalczana;

jeśli np. piąta część heliastów nie głosowała za wnioskiem oskarżyciela, musiał on zapłacić grzywnę w wysokości 1000 drachm.

Sykulowie zob. Sycylia.

syleny (łac. Silenus, gr. Sejlenos) mit. pier­wotnie bóstwa rzek i źródeł czczone u Jończyków i Frygów, przedstawiane w postaci półkoni i pół-ludzi. Jednym z .?. był również Marsjas. W nu­tach attyckich s. należały do orszaku Dionizosa i występowały pod postacią ludzką. W później­szych mitach różnica między .?. i satyrami zatarła się. Wymieniany jest natomiast jeden S., ruba­szny starzec, wychowawca Dionizosa, bożek zna­jący przeszłość i przyszłość. Z postacią S. wiąże się legenda o królu Midasie (zob.).

syllaba anceps zob. anceps syllaba.

syllepsis (gr. syllepsis) figura retoryczna pole­gająca na tym, że wspólne orzeczenie dwóch lub więcej zdań kładzie się tylko w jednym zda­niu, np. Beatę vivere alii in alio, vos in voluptate ponitis: szczęśliwe życie inni w czym innym upa­trują, a wy w rozkoszy.

Sylwan (Silvanus) mit. rzymski bóg lasów (łac. silva las), pól i trzód, opiekun upraw i bóstwo strzegące granic posiadłości. Ku jego czci obcho­dzono na jesieni dożynki. Podobnie jak i inne bóstwa pasterskie uchodził za miłośnika muzyki;

poświęcona mu była siringa. Z czasem został utożsamiony ż Panem, Paunem, Janusem. W ofia­rach ku jego czci nie mogły brać udziału kobiety.



Symmachi arystokratyczny ród rzymski 1. Lu-cius Aurelius Symmachus, w r. 364/5 praefectus urbi; consul designatus na r. 377, autor pięciu zachowanych epigramów, ojciec znakomitego mówcy, Kwintusa Aureliusa S. 2. Quintus Aure­lius S. (ok. 345 - 405), prefekt Rzymu (praefec­tus urbi) w r. 384 - 385, konsul w r. 391, zna­komity mówca, obrońca starorzymskiej religii przeciw chrześcijanom, wsławiony zwłaszcza mo­wą w senacie wygłoszoną w obronie posągu bo­gini zwycięstwa (Yictwta) przekazaną .-wśród urzędowych sprawozdań, zaopatrzonych-';tytułem Relationes. Prócz tego zbioru zachowały,:'śie listy oraz częściowo mowy. 3. Quintus FaBws Memmius S., jedyny syn mówcy (ur. ok. r. 384). prokonsul Afryki w r. 415, praefectus urbi w r. 418 i n. Zachowały się jego niektóre pisma urzędowe, przeważnie kierowane do cesarzy.

Potomkowie jego byli konsulami w latach 446, 485, 522.



symphonia (łac., gr. symfonia) 1. współbrzmie­nie wielu głosów lub instrumentów muzycznych w odróżnieniu od cantus śpiewu, melodii po­jedynczego głosu albo jednego instrumentu. 2. egipski i partyjski wojenny instrument mu­zyczny: duży bęben z wydrążonego pnia drzewa albo z miedzi, z dwóch stron obciągnięty napiętą skórą; dźwięk wydobywanego z niego przez uderzenie dwiema pałkami (yirguale). Instrument ten niesłusznie bywa nieraz identyfikowany z tympanum.

Symplegady (gr. Symplegddes, inaczej Kydneaj nesof) dwie małe skaliste wysepki u ujścia Bos­foru Trackiego do Morza Czarnego, bardzo utrudniające żeglugę. Wg mitów do czasu wy­prawy Argonautów wysepki te były ruchome i nawet ptakom nie udawało się obok nich prze­latywać. Dopiero kiedy udało się przepłynąć Argonautom na okręcie Argo, wyspy straciły tę właściwość. W Odysei (pieśń XII) Homer wspomina dwie skały zw. Planktd] (błędne, błąkające się), które przez starożytnych były utożsamiane z S.

Symplicjusz zob. Simplikios.

symploke (gr. symploke, łac. complexio) figura retoryczna polegająca na połączeniu anafoi-y i epifory, np. Qui sunt, oui foedera saepa ruperunt? Karthaginienses. Qui sunt, qui criidelissim helium in Italia gesserunt? Karthaginienses. Qu sunt, qui Italiom deformaverunt? Karthaginiensese (Rhetorica ad Herennium 4,14.): Kto zawsze, zrywał przymierza? Kartagińczycy. Kto pro­wadził w Italii najokrutniejszą wojnę? Karta­gińczycy. Kto zniszczył Italię? Kratagińczycy.



symposiarcha (gr. symposiarchos) uczestnik bie­siady, symposionu, który przewodniczył uczcie, podsuwał tematy do dyskusji, proponował ro­dzaj zabawy, oznaczał ilość obowiązujących kie­lichów wina, wyznaczał kary, polegające prze­ważnie na wypijaniu dodatkowych pucharów wina jednym tchem.

symposion (gr. sympósion) 1. druga część ucz­ty, która rozpoczynała się po spożyciu dań i zło­żeniu ofiary z wina. Biesiadnicy obmywali po raz drugi ręce, niewolnicy wnosili wieńce, olejki, palono kadzidła i podawano wina, których pod­czas pierwszej części uczty (tzw. dejpnon) nie pito. 5. miało charakter zebrania towarzyskiego połączonego z rozmowami na tematy polityczne, filozoficzne, naukowe albo też przybierało cha

sympotyczny

715


synkopa

rakter pijatyki połączonej z grą w kości, popisami akrohatów, fletnistek i innymi rozrywkami. W s. brali udział jedynie mężczyźni. 2. S. tytut zna­nego dialogu Platona (Uczta, Biesiada). Tłem dialogu jest uczta wydana w r. 416 przez poetę tragicznego Agatona z okazji jego pierwszego zwycięstwa w teatrze. Wśród biesiadników znaj­dują się m.in.: Sokrates, komediopisarz Arysto-fanes, lekarz Eryksimachos, Fajdros i Alkibiades;

tematem rozmów jest Eros i uczucie miłości. 3. tytuł dzieła Ksenofonta, w l^órym opisana jest uczta wydana przez bogacza Kalliasza pod­czas Wielkich Panatenajów w r. 422 na cześć zwycięzcy igrzysk, Autolikosa. Udział w biesia­dzie biorą: Sokrates, Antystenes, Charmides i in. Ucztę wypełniają dysputy, występy tancerzy, akrobatów, fletnistek oraz zabawy towarzyskie.

sympotyczny (gr. sympotikós) biesiadny, np. pieśni (zob. symposion).

synafia (gr. syndfeja, łac. synaphia) ścisłe po­łączenie zachodzące między członami wiersza, systemu lub strofy; które sprawia, że człony "te, czyli koła (kold), nie są samodzielnymi wiersza­mi, lecz cząstkami większych całości rytmicz­nych. Połączenie to polega na tym, że na końcu członu związanego s. z członem następnym nie może zachodzić hiatus ani syllaba anceps, do­puszczalne natomiast są: przerzutnia wyrazowa i eiizja. 5. zachodzi np. u Safony, frg. 2, w. 11 -12 (Diehl), między jedenastozgłoskowcem safic-kim a adoniusem, które są połączone przerzutnia wyrazową: .



oppdtessi d'iiden óremm', epirróm-

bejsi tfakua}

L.\.Jl-\^L\^Jl.'^iL._^^-L—

Brak natomiast s. u Horacego, Carmina I 32, 15-16:



nęć fubae tellus generat, leonum

ariela nufrix

l.^.L—.l^"^'-L\-^_o -'-\-^/_—

(na końcu jedenastozgłoskowca syllaba anceps i hiatus). Zob. także system.



synalefa (gr. synalo/fe, łac. synoloephe lub synaloepha) 1. w metryce greckiej: zlewanie się w wymowie (bez zaznaczenia tego w piśmie) samogłoski wygłosowej jednego wyrazu (zwykle długiej) z samogłoską naglosową wyrazu nastę­pnego, tak że zachowują one swe odrębne dźwię­ki, ale do wymówienia wymagają tylko czasu jednej zgłoski długiej, np. eg6 ute ^^J;

orano ajtheros\^\^. 2. w metryce łaciń­skiej to samo, co eiizja. Przykłady i objaśnienia terminu zob. eiizja.

synalojfa zob. synalefa.

synarchia (gr. synarchfd) władza sprawowana kolegialnie, współrządy, np. triumwirat.

synedrion (gr. synedrion posiedzenie, rada) 1. rada amfiktionii. 2. miejsce posiedzeń rady amfiktionii.

synekdoche (gr. synekdóche, łac. comprehensio) trop polegający na użyciu wyrazu szczegóło­wego zamiast ogólnego lub odwrotnie, w szcze­gólności użycie: ł) części zamiast całości (pars pro toto), np. tectum (dach) zamiast domws (dom); 2) nazwy rodzaju zamiast gatunku (genus pro specie), np. quadrupes (czworonóg) zamiast equus (koń); 3) liczby mnogiej zamiast liczby pojedynczej (pluralis pro singulari), np. cUpeusdona parentis (tarcza — dary ojca) zamiast clipeus—donwn parentis (tarcza—dar ojca); di-ximus (powiedzieliśmy) zamiast dlxi (powie­działem).

Synesios z Kyreny (ok. 370-413 n.e.), biskup Ptolemaidy, wyznawca filozofii neoplatońskiej, przedstawiciel współczesnej retoryki. Pozosta­wił po sobie 156 Listów, około 10 Hymnów oraz różne Mowy i Rozprawki (O Królestwie;

Opowieści egipskie, czyli O opatrzności; Dion, czyli O swoim życiu; Pochwala ty siny; O snach i in.) w jeż. greckim.

synidzeza (gr. synizesis, łac. synizesis) zlewanie się z sobą dwóch stojących obok siebie w tym samym wyrazie samogłosek, tak że do wymówie­nia wymagają one tylko czasu jednej zgłoski długiej, np. Peleladed ——^-^-/—, Erinyón \_/.—^ deinde^, eodem\-J, aurea—, prout.

Synkellos 1. Eliasz i 2. Michał S. z Jerozolimy, •chrześcijańscy poeci bizantyńscy z VIII/IX w. n.e. 3. Georgios S., autor Ekhge chromgrafias (ok. r. 800 n.e.), dzieła stanowiącego jedno ze źródeł do poznania treści zaginionej historii Egiptu Manethona.

synkopa (gr. synkopt) 1. zjawisko fonetyczne polegające na stłumieniu krótkiej samogłoski znajdującej się wewnątrz wyrazu między dwiema spółgłoskami, np. glaktofagos zamiast galakto-fdgos, caldus zamiast calidus. Zjawisko to, ma­jące swój początek w mowie potocznej, pojawia się w poezji, zwłaszcza łacińskiej, gdy wymaga tego potrzeba metryczna, albo też gdy poeta stara się naśladować język codzienny; por. np.

Synnada


716

Syrakuzy


Horacy, Carmina I 36, 8: actae non alio rege puertiae -i—l-\^^i— \\ -\^^il-\JL (puertiae zamiast pueritiae). Niekiedy ulega stłumieniu grupa głosek; zachodź.; to najczęściej w formach czasownikowych, np. surrexe zamiast surrexisse (Horacy, Sermones 19, 73). 2. zjawisko metry­czne polegające na stłumieniu jednego lub dwóch słabych elementów metrum; np. metrum jam-biczne ^-'-'^'J- może wystąpić w postaci bak-cheja ^i—— (wskutek stłumienia krótkiej), kretyka —^L (wskutek stłumienia obojętnej), spondeja -l — (wskutek stłumienia obu ele­mentów słabych) lub molossusa —__ (gdy element obojętny wypełniony jest zgłoską długą, a krótka ulega stłumieniu). S. tego rodzaju występuje najczęściej w lirycznych jambach, tro­chejach i jonikach greckiego dramatu; por. jamb, trochej, jonik. Z braku dostatecznych dowodów nie można z całą pewnością rozstrzy­gnąć, czy element stłumiony zanikał bez śladu, czy też jego wartość czasową uzupełniano w wier­szu przez odpowiednio dłuższe wytrzymanie znaj­dującego się obok elementu długiego, ale ta druga hipoteza wydaje się bardziej prawdopo­dobna. S. elementu długiego spotykamy w bak-chejach C^'-'—) i kretykach (1^_) Plauta;

wykazuje ją kolon bakcheiczny o formie ^'-1| \^L1- i kolon kretycki o formie —\^i \ l-\^iL.



Synnada (gr. Synnada, łac. Synnas) miasto w północnej Frygii, położone niedaleko wzgó­rza, które zawierało złomy marmuru białego z czerwonymi żyłkami (gr. synnadikós lithos, łac. Synnadicus lapis).

Synnas zob. Synnada.

Synnoon z Eginy, grecki rzeźbiarz brązownik działający na początku V w. p.n.e., uczeń Ari-stoklesa, brat Kanachosa z Sikionu.



synojkizm (gr. synojkismós współżycie) połą­czenie się kilku gmin w jedną całość polityczną. S. pojawił się w Grecji w okresie zanikania ustroju rodowego i powstawania miast-państw (polis). Istniały prawdopodobnie dwie odmiany s. Jedna, gdy mieszkańcy gminy pozostawali na miejscu, gminy zaś zrzekały się samodzielności politycznej, zachowując tylko własny zarząd gminny. Odtąd siedzibą ich zarządu stawało się jedno z miast, stolica (polis), gdzie był ratusz. Tak przedstawiał się s. attycki wprowadzony wg tradycji przez Tezeusza. Na pamiątkę s. Ateńczycy obchodzili corocznie święto Symjkia. Inny rodzaj s. spotykamy w Arkadii przy zało­żeniu Tegei i Mantynei, gdzie ludność porzuciła

swe gminy i przeniosła się do miast. Istniała jeszcze zapewne pośrednia odmiana s., kiedy tylko część ludności przeniosła się do miasta.



synojkowie (gr. synojkoj, współmieszkańcy) ogólna nazwa cudzoziemców zamieszkujących w jakimś państwie greckim dłuższy czas lub stale Przysługiwały im pewne prawa, w każdym państwie inne. W Atenach nazywali się metojkami, w niektórych państwach greckich — parojkami.

Synopa (Simpe) miasto w Paflagonii nad Morzem Czarnym; założenie jego łączyli staro­żytni z mityczną wyprawą Argonautów. Skolo­nizowane przez Milezyjczyków po raz pierwszy w r. 751 p.n.e., a następnie w r. 632 po najeź­dzie Kimmeryjczyków, którzy je zniszczyli. Za­kładało liczne kolonie, z których najważniejsze są: Koty ora, Trapezus i Kerasus. Wielki ośro­dek handlowy (ryby, cynober). W r. 183 p.n.e. zdobyte przez króla Pontu Famakesa I. W r. 71 zdobyte przez Lukullusa, zrabowane a następnie odnowione i ogłoszone mitas libera. W r. 45 kolonia rzymska. Miejsce urodzin cynika Dio-genesa i komediopisarza Difilosa.



Syphax zob. Syfaks.

Syracusae zob. Syrakuzy.

Syrakuzy (gr. Syrakusaj, łac. Syracusae) naj­bogatsze i najludniejsze miasto na Sycylii, zało­żone w r. 734 p.n.e. przez Dorów pod wodzą Archiasza. Początkowo położone było na wy­sepce Ortygia, leżącej tuż przy brzegu Sycylii. Niebawem rozrosło się na sąsiednie wybrzeża. W okresie największego rozkwitu składało się z 5 dzielnic, były to: Ortygia, Achradine, Tyche, Neapolis, Epipolaj. Miasto było otoczone mu­rami i posiadało 2 porty. Pierwotna władza arystokracji nie trwała długo. W r. 485 został tyranem Gelon; za jego rządów i za rządów jego następcy, Hierona, doszły S. do wielkiego znaczenia i dobrobytu. Okrutne rządy Trazybu-losa doprowadziły do wybuchu rewolucji, w któ­rej wyniku w S. wprowadzona została demo­kratyczna forma władzy (r. 466 p.n.e.). Rządy demokratyczne nie trwały długo. W r. 406 ogło­sił się tyranem Dionizjos Starszy. W r. 270 Syrakuzańczycy obwołali królem Hierona K, który nawiązał przyjazne stosunki z Rzymem. Jego następca, Hieronim, w czasie II wojny punickiej stanął po stronie Kartaginy, co stało się przy­czyną oblężenia S. przez Rzymian. W czasie zdobywania miasta w r. 212 zginął Archimedes. Od II w. p.n.e. S. stopniowo poczęły się chylić ku upadkowi.


1   ...   136   137   138   139   140   141   142   143   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna