Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona130/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   126   127   128   129   130   131   132   133   ...   159

schody Charona zob. Charona schody.

scholia (gr., 1. pój. schólion uwagi) uwagi oraz notatki o treści filologicznej i historycznej doko­nywane na marginesach rękopisów greckich i ła­cińskich. S. pochodzące od jednego autora i często uzupełniane przez następnych urosły z czasem do wielkich rozmiarów, a niektóre z nich mają dużą wartość (np; s. weneckie do Iliady). S. dzielą się na dwie grupy: wyjaśnia­jące różne zagadnienia związane z danym utwo­rem i s. dotyczące krytyki tekstu. Autorzy s. są często nieznani. Najznakomitsi scholiaści rzymscy to: Donatus (s. do Terencjusza), Probus i Serwiusz (s. do Wergilego), Porphyrio (do Horacego).

Schoneus Jędrzej (Schoen) 1552—1615; poeta nowołaciński rodem ze Śląska, po odbyciu stu­diów w Padwie i Rzymie profesor Akademii Krakowskiej. Rozgłos zyskały mu panegiryki ujęte w formę idylli na wzór Eklog Wergiliusza:



Adonis. Ecioga gratulatoria ad Georgium Radi-vilium, episcopum Yilnensem (Kraków 1581);

Dafnis seu de funere magia Stephani I Regis Pohnorum (Kraków 1588); Palawwn seu Prom-nicum Crasinianum... (Kraków, 1589).

Schroeter Adam (Schroeterus) 1525 - ok. 1572;

nowołaciński poeta laureatus rodem ze Śląska. Studiował na Uniwersytetach w Pradze i Padwie. Wśród jego elegii, panegiryków i pieśni religij­nych na uwagę zasługują: poemat Salinarum Yielicensium iucwda ac vera descriptio opis salin wielickich (Kraków 1553) oraz De flmio Memela Lithuaniae... (Kraków 1553)—opis re­gulacji ujścia Wisły.

Scipio przydomek rodu Korneliuszów (Cor-nelii). 1. Publius Comelius S. (Africanus Maior), ur. w r. 235 p.n.e. W r. 212 był edylem kurul-nym, w r. 211 po śmierci swego ojca jako prokonsul objął główne dowództwo w Hiszpanii, zdobył Nową Kartaginę, nie zdołał jednak prze­szkodzić wyprawie Hannibala do Italii. Powró­cił do Rzymu w r. 206, a w rok później został konsulem i otrzymał w zarząd prowincję Sycylię.

Scironia Saxa

666


Scribonii

W r. 204 wyruszył do Afryki, gdzie oblegał Utykę. W r. 203 zadał klęskę Kartagióczykom nad Magni Campi, a w r. 202 — ostateczną klęskę pod Zamą. Po powrocie do Rzymu odbyt tryumf i otrzymał przydomek Africanus. W r. 199 został cenzorem, a w r. 194 konsulem po raz drugi. W r. 193 badał spór graniczny między Masynissą i Kartagióczykami, a wkrótce potem udał się jako poseł do Antiocha Wielkiego. W r. 184 oskarżono go o to, że został przeku­piony przez Antiocha i że przywłaszczył sobie zdobycz wojenną. Wówczas S. usunął się w za­cisze wiejskie. Umarł w Liternum w r. 183. 2. Publius Cornelius S. Aemilianus Africanus, drugi syn Lucjusza Paulusa, ur. w końcu r. 185 p.n.e. lub na początku r. 184, adoptowany przez Polibiusza Korneliusza S. (zob. l). Kształcił się w Rzymie i pozostawał pod dużym wpływem Publiusza. W r. 168 odznaczył się w bitwie pod Pydną; w r. 151 walczył jako tribunus militum

w Hiszpanii, a w r. 150 w Afryce. W r. 147 został wybrany konsulem i powierzono mu pro­wadzenie wojny w Afryce przeciw Kartaginie, którą w r. 146 zdobył i kazał zburzyć. Odbył wtedy tryumf i zyskał przydomek Africanus. W r. 142 był cenzorem, a rok później udał się jako poseł do Egiptu i Azji. W r. 134 wybrano go powtórnie konsulem i powierzono mu zdo­bycie Numancji, czego dokonał w r. 133. Odbył wtedy ponowny tryumf i zyskał przydomek Numantinus. Będąc w Hiszpanii, otrzymał wia­domość o zamordowaniu swego szwagra, Tyberiusza Semproniusza Grakcha. S. nie był zwo­lennikiem reform agrarnych, obawiał się bowiem rozruchów i zamieszek. Występował ostro prze­ciw wnioskom Papiriusza Karbona i dążył do całkowitego obalenia prawa agrarnego. Został potajemnie zamordowany w r. 129. Był czło­wiekiem bardzo wykształconym, posiadał dobrą znajomość greckiej kultury, literatury i filozofii. Był znakomitym mówcą. Z mów jego zachowały się nieliczne fragmenty. 3. Publius Cornelius S. Nasica Corculum, konsul z roku 162, zm. w r. 147 p.n.e., autor listu autobiograficznego do jakie­goś króla, może do Masynissy; list ten stał się dla Plutarcha źródłem do opisu bitwy pod Pydną (r. 168) w biografii Emiliusa Paulusa.

Scironia Saxa zob. Skironides.

Scodra (gr. Skódra) duże miasto w Illirii, na lewym brzegu rzeki Barbany, na południowo-

-wschodnim krańcu jeziora Labeatis. Scotti (także Scoti) szczep w Kaledonii, za- .

mieszkujący terytorium dzisiejszej południowej Szkocji i Irlandii.

scriba łac. pisarz, sekretarz. Znane były dwa rodzaje s., prywatni i państwowi. Pisarz pry­watny zwał się s. a epislulis, jeśli zajmował się tylko korespondencją, s. a sfiidiis pomagał przy nauce; s. notarius robił notatki, używając steno­grafii (notae). Byli to zazwyczaj niewolnicy lub wyzwoleńcy. Pisarze państwowi byli przydzielani przez państwo do pomocy poszczególnym urzęd­nikom (scribae guaestorii, aediUcii, tribunicii) albo też wybierani przez urzędników takich, jak konsulowie, cenzorowie, pretorzy, dyktatorzy. Byli to na ogół obywatele niskiego pochodzenia lub wyzwoleńcy. Pisarze wyższych urzędników sporządzali protokoły posiedzeń senatu, odczy­tywali dokumenty itd. Najważniejsi byli scribae guaestorii, którzy prowadzili obliczenia i archi­wum państwowe.

Scribonia zob. Scribonii 9.

Scribonii rzymski ród plebejski, którego dwie gałęzie nosiły przydomki Curio i Libo (gałąź Libo od czasów Augusta patrycjuszowska). Curio: 1. Całus Scribonius Curio, edyl plebejski w r. 196 p.n.e. Wraz ze swym kolegą, Gn. Domicjuszem Ahenobarbusem, wzniósł świą­tynię ku czci Fauna za pieniądze ściągane jako grzywny od dzierżawców. W r. 193 praetor ur-banus. 2. Caius S. Curio, pretor w r. 121 p.n.e. Jeden z najwybitniejszych mówców tego okresu. 3. Casus S. Curio, syn poprzedniego, trybun lu­dowy w r. 90 p.n.e. W r. 84 brał udział w wojnie przeciw Mitrydatesowi. Był pretorem w r. 82, konsulem w r. 76. W r. 71 odbył tryumf nad Dardanami. W r. 70 jako namiestnik Macedonii zwyciężył Traków. W r. 57 został Pontifex Ma-ximus. Przyjaciel Cycerona, którego popierał podczas procesu Katylinarczyków. Zaciekły prze­ciwnik Cezara. 4. Caius S. Curio, syn poprzed­niego, mąż Fulwii, późniejszej żony Antoniusza. W r. 53 p.n.e. był kwestorem w Azji. W r. 50 został trybunem. Będąc stronnikiem optymatów, został przekupiony przez Cezara, który spłacił jego ogromne długi. Przyczynił się w znacznej mierze do wybuchu wojny między Cezarem a Pompejuszem. W r. 49 zginął w Afryce zwy­ciężony przez Jubę. Był cenionym mówcą. — Libo: 5. Lucius S. Libo, trybun w r. 216 p.n.e., w r. 204 pretor. Imię jego łączono z puteal Scribonianum (albo puteal Libonis) na Forum. 6. Lucius S. Libo, trybun ludowy w r. 149 p.n.e. Żądał kary dla pretora Sulpicjusza Galby, który

criptores Historiae Augustae

667


haniebny sposób pogwałcił układ z pokona­niu Luzytanami. Wg niektórych, to on wybu-3wał (czy odbudował) puteal na Forum. 7. Lu-us S. Libo, przyjaciel Pompejusza, teść jego Tia Sekstusa. W r. 49 jako dowódca wojsk ompejusza walczył przeciw Cezarowi. W r. 36 .n.e. konsul wraz z M. Antoniuszem. 8. Luclus . Libo Drusus, prawnuk Pompejusza. Pretor ''r. 16 n.e. Na skutek doniesień, że dąży do unachu stanu, oskarżony przez Tyberiusza pod ozprem, że utrzymuje kontakt z wróżbitami, opełnił w r. 16 samobójstwo.'9. Scribonia, sio-tra Lucjusza Scriboniusza Libo (zob. 7), żona •ubliusza Scipiona, z którym miała dwoje dziei: Publiusza Scipiona i Kornelię. Druga żona lugusta, matka Julii, której towarzyszyła na wygnanie.—Inni: 10. S. Largus, lekarz rzym-ki towarzyszący w r. 43 n.e. Klaudiuszowi w wy->rawie do Brytanii. Autor dzieła De compositione nedicamentorum (O sporządzaniu leków), z któ-ego zachowały się urywki.

Scriptores Historiae Augustae (Pisarze historii Augustów) nazwa ta obejmuje sześciu biografów )kresu późnego cesarstwa (III/TY w. n.e.). Są ;o: Aelius Spartianus, Yulcacius Gallicanus, [ulius Capitolinus, Trebellius Pollio, Aelius Lam-)ridius i Flavius Vopiscus. Dziełem ich są bio-;rafie cesarzy rzymskich od Hadriana do Nuneriana (lata 117 - 284 n.e.) oraz tych, którzy się ) tę władzę ubiegali. Wzorem dla tych biografów ?yły przede wszystkim Żywoty Cezarów Sweto-liusza oraz (nie zachowane) biografie drugo­rzędnych historyków z początku III w. n.e., Mariusza Maksimusa i Juniusa Kordusa. Cho-;iaż pod względem historycznym i literackim aiografie S.H.A. nie dorównują dziełu Sweto-niusza, są jednak typowym przykładem prozy historycznej III w., która nie wydala na tym polu żadnych wybitnych przedstawicieli. Są one także iednym z bardzo nielicznych źródeł literackich do poznania dziejów cesarstwa tego okresu. scripulom zob. scrupulum. scrupulum (łac., albo scripulum) 1. inaczej decempeda ąuadrata, zob. miary powierzchni. 2. rzymska miara ciężaru: l|n uncji, czyli 1/238 asa (1,137 g).



sculponeae łac. (gr. krupezaj) rzymskie buty lub sandały wydrążone ź kawałka drewna, no­szone przez wieśniaków i niewolników podczas pracy na roli. Scupi zob. Skupoj. scutuin zob. tarcza.

Scylacium zob. Skylakion.

Scylla (Skylla) potwór morski, wg wersji homeryckiej o 12 nogach i 6 głowach; zamiesz­kiwała grotę w cieśninie morskiej naprzeciw Charybdy. Późniejsza tradycja podaje, że była to Cieśnina Messeńska. S. umieszczali staro­żytni przy brzegu Italii, a Charybdę przy brzegu Sycylii w takiej odległości od siebie, że przy­jeżdżający okręt, chcąc uniknąć jednej, musiał wpaść na drugą. Wg jednej z wersji S. była piękną dziewczyną, w której zakochał się bóg morski, Glaukos. Chcąc pozyskać wzajemność S., udał się do Kirke o pomoc. Zazdrosna Kirke wsypała S. do kąpieli ziół, które przemieniły ją w potwora.

Scypion zob. Scipio.

scytale zob. skytale.

Scytia (gr. Skythia, łac. Scythia) nazwa na­dawana w różnych okresach starożytności roz­maitym obszarom geograficznym. Wg Herodota S. obejmowała południowo-wschodnią część Europy, pomiędzy Karpatami a rzeką Tanais (dziś Don). Mieszkańcy S., zwani Scytami (gr. Skythaj, łac. Scythae), prowadzili koczowniczy tryb życia. Znani byli jako znakomici żołnierze. Wskutek zetknięcia się z kolonistami greckimi nad północnym wybrzeżem Morza Czarnego część Scytów poczęła prowadzić życie osiadłe i zajęła się uprawą roli, bądź handlem z Greka­mi. W późniejszych czasach Scytowie zostali stopniowo podbici przez plemiona sarmackie.

Scytowie zob. Scytia.

Sebaste (gr. SebastS, łac. Augusta) 1. miasto na wyspie w pobliżu wybrzeża Cylicji, zwane pierwotnie Elajusa, ku czci Augusta nazwane S. przez Archelaosa, króla Kappadocji. 2. miasto w Foncie, zwane pierwotnie Kabejrą; nazwane S. ku czci Augusta. 3. miasto w Judei, pierwo­tnie Samareja, nazwane S. przez Heroda ku czci Augusta.

Sebastian Petrycy zob. Petrycy Sebastian.

secessio (łac., dosl. odejście) w okresie walki plebejuszów z patrycjuszami w Rzymie w V w. p.n.e. plebejusze — stanowiący podstawową ma­sę armii rzymskiej — zastosowali dwukrotnie rodzaj strajku wojskowego polegającego na opu­szczeniu Rzymu. Pierwsza tzw. secesja na Górę Świętą (s. in mantem sacrum) miała miejsce w r. 494, kiedy plebejusze przyciśnięci ciężarem długów odmówili udziału w wojnie z Ekwami. Rezultatem tej s. były ustępstwa patrycjuszów, polegające na powołaniu urzędu trybunów lu-

Secundus

668


Seius

dowych. Druga secesja, w r. 450, w okresie działalności decemwirów (zob. decemviri), wy­wołana samowolą Appiusza Klaudiusza (zob. Chudli l), przyspieszyła opublikowanie prawa dwunastu tablic.



Secundus przydomek rzymski, 1. lulius S., znany mówca z I w., z okresu Wespazjana. Jest jednym z interlokutorów w dialogu Tacyta De oratoribus. 2. S. Carinas, retor wygnany z Rzymu przez Kaligulę. 3. wyzwoleniec, księ­garz wspomniany przez poetę Marcjalisa. 4. zob. Pomponii 5.

Securitas (toć., dosł. bezpieczeństwo) uoso­bione przez Rzymian pojęcie bezpieczeństwa zarówno poszczególnych osób, jak i całego pań­stwa. S. przedstawiano jako kobietę, która sie­dzi lub stoi oparta o kolumnę. Atrybutami jej by­ły: berło, gałązka laurowa, róg obfitości, oliwka.

Sedulius 1. S. Caelius, poeta chrześcijański z drugiej poł. V w., autor Carmen paschale w 5 księgach. Opus paschale oraz różnych wier­szy religijnych. Pierwsze z wymienionych dzieł to historia biblijna opracowana techniką poety­cką i na wzór eposu Wergiliusza, drugie zaś — napisane prozą retoryczną — stanowi rozszerze­nie tematu dzieła pierwszego. Obydwa dzieła zachowały się, przy czym pierwsze z nich jest o wiele bardziej pociągające i naturalne aniżeli drugie. Z wierszy religijnych zachowały się dwa hymny ku czci Chrystusa. 2. gramatyk ze Szko­cji, żyjący w IX w. W dziele (zachowanym) Commentum in Eutychis Artem de discernendis coniugatwnibus czerpał z Makrobiusza i Pris-cjana.

Segellauni zob. Walencja.

Segesta (gr. Segesta, także 6gesta, Ajgestd) miasto w północno-zachodniej Sycylii, pomię­dzy Drepanon i Panormos, wg tradycji rzymskiej założone przez Eneasza. Prowadziło ustawiczne walki z Selinuntem i innymi miastami greckimi. Ateńczycy, pragnąc dopomóc S., zorganizowali (nieudaną) wyprawę na Selinunt w r. 415 p.n.e. W r. 307 p.n.e. S. została spustoszona przez Agatoklesa, tyrana Syrakuz. Później zawarła przymierze z Rzymem, w następstwie czego otrzymała wiele przywilejów. Port Emporium Segestanorum (dziś Castellammare del Golfo) rozwinął się w epoce rzymskiej. W pobliżu miasta znajdowały się źródła mineralne. Za­chowane ruiny teatru i świątyni doryckiej. 2. zob. Stscia.

Segestes arystokrata z plemienia Cherusków,

ojciec uwiedzionej przez Arminiusa Tusneldy. Z zemsty przeszedł na stronę Rzymian i wyjawił im strategiczne plany Arminiusa. Po klęsce le­gionów Warusa w Lesie Teutoburskim (r. 9 p.n.e.) nadal prowadził działania wojenne. Osa­czonemu przez Arminiusa przyszedł z pomocą Germanik.



Segestica zob. Siscia.

Segimundus przedstawiciel znakomitego rodu Cherusków, syn Segestesa. Pragnąc zemścić się na Arminiuszu za uprowadzenie siostry, Tus­neldy, przeszedł podobnie jak ojciec na stronę Rzymian. Piastował godność kapłańską w świą­tyni Augusta w stolicy Ubiów (oppidum Ubio-rum, dziś Kolonia), jednak zbiegł do kraju w r. 14. Segestes wysłał go w poselstwie do Germanika, od którego S. uzyskał przebaczenie.

Segobriga 1. stolica Celtyberów na południo--zachód od Caesaraugusta, w górnym biegu rzeki Sucro. W okolicach złoża miki. 2. miasto-w górnym biegu rzeki Pallantias, w Hispania Tarraconensis, na północo-zachód od Saguntu.

Segowia (łac. Segovia) miasto w środkowej Hiszpanii, na południo-zachód od Caesaraugu­sta. Zachowany wielki akwedukt rzymski.

Seguerianus Anonymus autor kompilacyjnego traktatu retorycznego z początków III w. n.e. Techne tu politiku logu (Podręcznik wymowy obywatelskiej), zawierającego teorię opowiadań i deklamacji. Dzieło S. A., stanowiące główne źródło naszych informacji o retorycznym ana-logizmie i anomalizmie, oparte jest na podręcz­niku wymowy Aleksandra Numeniu (zob. Ale­ksander 14), sofisty z czasów Hadriana.

Segusio miasto w Gallia Transpadana, u stóp Alp Kottyjskich. Stolica królestwa Donusa i sy­na jego, Kottiusa, który poddał się Augustowi. Od czasów Nerona stolica prowincji Alpy Kot-tyjskie (Alpes Cottiae). Do dziś zachował się łuk tryumfalny wzniesiony przez Kottiusa (zob. Cottius) ku czci Augusta.

Seius 1. Marcus S. jako edyl w r. 74 p.n.e., dostarczał podczas drożyzny taniego zboża lud­ności miasta. Przyjaciel Cycerona, Warrona i Attyka. 2. Cnaeus S., skazany na śmierć przez Antoniusza w r. 43 p.n.e. Był właścicielem ko­nia, który miał pochodzić od koni Diomedesa;

późniejszych posiadaczy tegoż konia spotykały nieszczęścia, stąd powiedzenie o człowieku, któ­remu się nie szczęściło: Ule homo habet eauum Scianum. 3. S. Strcbo: ojciec Sejana, prefekt pretorianów za Augusta i Tyberiusza, zarządca

669


Seleukos

igiptu. 4.' 5. Tubem, powiernik Tyberiusza, f r. 18 n.e. consul suffectus wraz z Germaniiem. W r. 24 został oskarżony o obrazę majetatu, lecz z procesu udało mu się wyjść calo. i. Quadratus S., przyjaciel Sejana. Sejan zob. Aelu 3.



Sejkilos z Tralles w Karii, grecki poeta liry-zny z n w. n.e., przedstawiciel poezji o charak-erze świeckim. Anakreontyczne skolion S., za-ihowane (wraz z nutami!) na jego grobie w Tral-es, głosi epikurejskie ideały życiowe.

sejsachteja (gr. sejsdchtheja, dosł. strząśnięćie ;iężarów) tak nazwali starożytni reformę Solona uwalniającą zadłużonych chłopów od zobowią­zań. Chłopi attyccy zaciągali u możnych (eupa-trydów) pożyczki pod zastaw gruntu; na ziemi chłopskiej stawiano wtedy kamień dłużniczy z oznaczoną sumą długu i terminem płatności, w razie niedotrzymania terminu działka chłopa przechodziła na własność wierzyciela. Jeżeli dług przewyższał wartość działki chłop, nieraz z ro­dziną, popadał w niewolę dłużniczą. Solon, wy­brany pierwszym archontem w r. 594 p.n.e., zniósł zaciągnięte długi, kazał usunąć słupki hipoteczne z pól, chłopów wziętych do niewoli uwolnić, sprzedanych za granicę wykupić za pieniądze państwowe. Reforma ta wg słów sa­mego reformatora była połowiczna, nie prze­prowadził on reformy rolnej, przez co nie zapo­biegł zaciąganiu długów w przyszłości. S. wy­wołała niezadowolenie arystokracji. sejstron zob. sistrum.

sekos (gr. sekós miejsce ogrodzone) w archi­tekturze nazwa naosu (cella) świątyni greckiej;

święty okręg, także — ogrodzone miejsce pod gołym niebiem dla kultu herosów oraz ogro­dzenie pnia świętego drzewa oliwnego.

Sekstos 1. S. ho Empejrikós zob. Sextus 4. 2. chrześcijanin z II lub III w. n.e., autor zbioru sentencji znanych jako Sentencje S.; znano je z opracowania syryjskiego i z przekładu łaciń­skiego, w r. 1880 znaleziono oryginał grecki. W gnomach S. widoczne są wpływy filozofii stoickiej i neopitagorejskiej, strywializowanej przez eklektyków I wieku p.n.e. Sekstus Empiryk zob. Sextus 4. Sekstylia zob. Sextilia.



Sekwana (łac. Seguana) jedna z największych rzek w Galii; bierze początek w centrum kraju, przepływa przez Gallia Lugdunensis i uchodzi do Oceanu naprzeciwko Brytanii. Sekwanowie (łac. Sec/uam) lud celtycki we

wschodniej części Gallia Belgica. Sąsiadowali z Helwetami, Eduami i Allobrogami. Głównym miastem S. była Vesontio. Przez ich terytorium płynęły rzeki Arar i Dubis. W czasach późnego cesarstwa terytorium ich tworzyło specjalną pro­wincję Mascima Seguanorum.



Selene mit. grecka bogini księżyca. Wg jed­nego z mitów córka Hyperiona i Thei, siostra Heliosa i Eos. Z S. wiąże się mit o Endymionię (zob.). Rzymianie utożsamiali z S. — Lunę.

Seleukeja (gr. Seleukeja, łac. Seleucia) nazwa kilku miast założonych przez Seleukosa I Nika-tora. 1. miasto w południowej Frygii na pół-noco-wschód od jeziora Askania. W pobliżu S. znajdują się złoża rudy. 2. miasto w północ­nej Palestynie, niedaleko jeziora Samachonitis. 3. miasto w Cylicji nad Kałykadnosem. Ojczy­zna gramatyka Atenajosa, perypatetyka Ksenarchosa i sofisty Aleksandra, sekretarza Marka Aureliusza. 4. miasto na wybrzeżu Syrii, na pół­noc od ujścia Orontesu, u podnóża gór Pieria. Port Antiochii. 5. miasto nad Tygrysem, na północ od Babilonu, druga stolica państwa Seleucydów; miasto (zbudowane w kształcie orła z rozpostartymi skrzydłami) liczyło przeszło pół miliona mieszkańców i posiadało samorząd. Było węzłowym punktem handlowym między wschodnią i zachodnią Syrią. Rozkwit S. przy­pada na III w. i początek II p.n.e. W połowie II wieku zdobyte przez Mitrydatesa I, króla Fartów. Stolica Fartów przed założeniem Ktesi-fonu. W r. 116 spalone przez Trajana, w r. 165 zdobyte przez Awidiusa Kassjusza, w r. 166 zwrócone na mocy pokoju Fartom. Za Sewera ponownie zdobyte przez Rzym. W IX w. mury jego posłużyły do budowy Bagdadu. 6. miasto w Margianie. 7. miasto w Pamfilii, między Side a ujściem Eumedonu. 8. miasto w Syrii na za­chód od Apamei, nad rzeką Belo.

Seleukis (gr. Seleukis) żyzna i bogata kraina w północno-zachodniej Syrii, nad dolnym bie­giem Orontesu. Od swych czterech miast: Seleukei, Antiochii, Apamsi i Laodikei, nazywana też była Tetrapolls.

Seleakos 1. S. I Nikator (312-280 p.n.e.), za­łożyciel państwa Seleucydów w Azji Mn. Jeden z najenergiczniejszych i najsłynniejszych wodzów Aleksandra W. Po śmierci Aleksandra zorgani­zował drugą wyprawę do Indii, gdzie odniósł kilka zwycięstw nad królem Czandragupta (przez Greków zwanym Sandrakottos), za co otrzymał przydomek Nikator (Zwycięzca). W r. 305 za-

Seleukos

670


sclla

warł korzystny pokój z Czandraguptą i zajął się sytuacją na Zachodzie. W wyniku walki pomię­dzy diadochami zyskał panowanie nad zna­czną częścią obszarów wchodzących poprzednio w skład państwa Aleksandra W. Dążąc do ponownego zjednoczenia tych obszarów, zorga­nizował w r. 281 wyprawę do Europy w celu opanowania Macedonii i Tracji. Został w czasie tej wyprawy zdradziecko zamordowany przez Ptolemeusza Keraunosa. >S'. z wielką energią przeprowadzał hcllenizację swego imperium azja­tyckiego, rozpoczętą przez Aleksandra W. W przeciwieństwie jednak do Aleksandra sto­sował przy tym metodę podporządkowywania mieszkańców Azji Macedończykom i Grekom, których przesiedlał do najodleglejszych krain Wschodu, do nowo założonych przez siebie licznych miast. Na dworze S. posługiwano się wyłącznie językiem greckim. Podbite ludy azja­tyckie utrzymywało w karności wojsko greckie. W ten sposób panująca klasa Greków rozsze­rzała aż do brzegów Gangesu kulturę helleńską, która utrzymywała się tam nawet w niekorzyst­nych warunkach pod rządami kalifów. 2. S. II Kallinikos (246-226 p.n.e.), najstarszy syn An-tiocha II i jego pierwszej małżonki, Laodycei. Skazał na śmierć swoją żonę, Berenikę, co stało się powodem interwencji ze strony króla Egiptu, Ptolemeusza Euergctesa, brata Bereniki, który wkroczył na terytorium S. i wyparł go z Antio-chii i całej Syrii. Większą cześć tych prowincji S. odzyskał z powrotem, lecz niebawem, w r. 238, został pokonany przez Arsakcsa i stracił prowin­cje partyjskie, które od tej pory stały się niepod­ległym państwem. Dalsze terytoria w Azji Mn. utracił na rzecz Attalosa, króla Pergamonu. Zgi­nął w r. 226, w czasie bitwy z Attalosem. 3. S. III Keraunos (226 - 223 p.n.c.), najstarszy syn i spad­kobierca S. II. W czasie wyprawy przeciw Atta-losowi został skrytobójczo zamordowany po trzyletnim panowaniu. Po nim na tron wstąpił jego brat, Antioch Wielki. 4. 5. IV Filopater (187-175 p.n.e.), syn i następca Antiocha W., zamordowany w r. 175. 5. S. V, najstarszy syn Demetriosa II, zamordowany przez swoją matkę, Kleopatrę. 6. S. VI Epifanes (95-93 p.n.e.), syn Antiocha VIII. Prowadził walkę ze swym stryjem, Antiochem IX, o opanowaną przez niego część Syrii, a następnie — z synem Antio­cha o władzę. Zmarł po klęsce pod Mopsuestią w Cylicji. Po śmierci S. trwała nadal walka o władzę pomiędzy jego krewnymi. Kres jej

położył dopiero Tigranes w r. 83. 7. gramatyk grecki żyjący ok. r. 100 p.n.e. (wg innych współ­czesny Tyberiuszowi). Komentator dzieł Hezjo-da, Arystofanesa, tragików i Homera. 8. malarz z początkowego okresu cesarstwa, prawdopodo­bnie pochodzenia syryjskiego. Jego sygnatura znajduje się na ścianie domu przy Villa Farnesina w Rzymie (obecnie muzeum delie Therme), gdzie znajduje się malowidło w architektonicz­nym obramowaniu, przedstawiające scenę miło­sną i nimfy. 9. twórca mozaik, nieznanego po­chodzenia, znany z sygnatury na mozaice zna­lezionej w Merida, datowanej na końcowy okres cesarstwa, przedstawiającej Apollina, Muzy, okręt i zwierzęta morskie.



1   ...   126   127   128   129   130   131   132   133   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna