Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona121/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   117   118   119   120   121   122   123   124   ...   159

prostas (gr. prostds) w okresie hellenistycznym duża sala w tylnej części domu greckiego, na­przeciw wejścia, otwarta od strony dziedzińca;

miejsce ogniska domowego i uroczystości ro­dzinnych.



prostyl (gr. próstylos) typ świątyni o czterech kolumnach od strony frontowej; taka sama kolumnada dodana od strony tylnej tworzyła tzw. amfiprostylos.

Protagoras z Abdery (ok. 481-411), obok Gorgiasza najznakomitszy sofista. Nauczyciel wymowy, prawodawca greckiej kolonu Thurioj w Wielkiej Grecji. Był przyjacielem Peryklesa;

często przebywał w Atenach, gdzie oskarżono go o bezbożność i wytoczono mu proces z po­wodu twierdzenia, że o bogach nie można wie­dzieć ani czy są, ani czy ich nie ma, na prze­szkodzie stoi bowiem niejasność samej sprawy, jak i krótkość życia ludzkiego. Najważniejsze są poglądy P. dotyczące teorii poznania. Głosił, że jedynym źródłem i kryterium poznania rze­czywistości są zmysły, doświadczenie zmysłowe jest jednak subiektywne, prawda więc jest dla każdego inna. Jego twierdzenie: „miarą wszyst­kich rzeczy jest człowiek: istniejących, że ist­nieją, nie istniejących, że nie istnieją" wywarło ogromny wpływ na współczesnych. Twierdził dalej, że wyższa jest prawda, która jest bardziej użyteczna. To, że pewne prawdy obowiązują wszystkich, wypływa jedynie z umowy. Z dzieła P. Rozprawa o prawdzie i bycie zachował się tylko jeden fragment. Poglądy P. znamy z dia­logów Platona Teajtet i Protagoras oraz z Zary­sów pirrońskich Sekstusa Empirikusa. P. zajmo­wał się również zagadnieniami poprawności mowy (prthoepeja).



Protarchos grecki snycerz gemm, działający w okresie hellenistycznym, sygnowany na ka­meach: florenckiej i bostońskiej.

Protesilaos mit. syn Ifiklosa i Astyoche, król Fylake w Tesalii. Brał udział w wyprawie Gre­ków przeciw Troi. On to pierwszy zginął pod Troją, ugodzony przez Hektora w chwili, gdy wyskakiwał z okrętu. Żoną jego była Laodamia, znana ze swej wierności dla męża. Na wieść o śmierci P. uprosiła u bogów jego powrót na ziemię. Gdy umierał po raz drugi i wracał do podziemia, Laodamia umarła wraz z nim.

Proteus mit. syn Okeanosa i Thetys, bóstwo morskie; posiadał dar przepowiadania przyszło­ści i zdolność przekształcania się w różne posta­cie, np. tygrysa, lwa, smoka, jaszczurkę, strumyk,

Protfaymus

621


prowincja

kamień, płomień. Chcąc otrzymać od P. prze­powiednię, należało go schwytać i zatrzymać pomimo zmieniania postaci. Żoną jego była Psamathe, a dziećmi Theokłymenos i Ejdothea. Przebywał na wyspie Faros. Wg Eurypidesa Hermes przywiódł do P. Helenę, bądź też sam P. odebrał ją Parysowi, a następnie oddał mu widziadło Heleny, prawdziwą zaś Helenę zwrócił Menelausowi po jego powrocie spod Troi.



Prothymus zob. Minucii 4.

Protogenes malarz grecki pochodzący z Kau-nus w Kani, współczesny Apellesowi, który odkrył talent P. Działał na Rodos ok. r. 300 p.n.e. Do arcydzieł jego należał obraz przedsta­wiający myśliwego Jałylosa i drugi — spoczywa­jącego satyra opartego o kolumnę. Dzieła P. miały odznaczać się doskonalą techniką i do­kładnością wykonania.

protonie (gr. protome, od protemno odcinam) w terminologii sztuki antycznej określenie tera­kotowych, czasami metalowych popiersi kobie­cych (niekiedy zwierzęcych) o nieustalonym, być może kultowym lub wotywnym, przeznaczeniu. P. szczególnie są charakterystyczne dla naj­wcześniejszego okresu sztuki greckiej (VII w. p.n.e.). Najpiękniejsze p. terakotowe znaleziono na Rodos, w Koryncie i na Krecie.

Protos z Rodos, rzeźbiarz działający w II w. p.n.e., znany z sygnatury na bazie (nie zacho­wanego) posągu kapłana na Akropolis w Lin-dos.

Protys rzeźbiarz grecki z okresu cesarstwa, sygnowany na bazie reliefowej znalezionej w Gór­nym Egipcie.

piwocatio łac. odwołanie się do zgromadzeń ludowych (ad populum) obywatela rzymskiego, którego w procesie karnym magistratus skazał na karę lub grzywnę przekraczającą najwyższy dopuszczalny wymiar kary pieniężnej. Tradycja głosi, że odwołanie się od wyroku skazującego na karę śmierci było możliwe już w czasach królewskich (za zezwoleniem króla), a stało się prawem obywatelskim na podstawie lex Yaleria de provocatione z r. 509 p.n.e. Za czasów repu­blikańskich odwołania od wyroków śmierci roz­patrywane były przez comitia centuriata, odwo­łania zaś 'od wyroków skazujących na niedopusz­czalną grzywnę—przez comitia tributa. Nie było odwołania od wyroków dyktatora, decem-wirów (a czasem i innych urzędników nadzwy­czajnych) oraz od wyroków sądów kryminal­nych stałych (quaestiones perpetuae). Odwołanie

musiało być złożone na piśmie a następnie wy­stawione na widok publiczny, posiedzenie zaś odpowiedniego zgromadzenia ogłoszone na 24 dni wcześniej. Nie rozpatrywało ono sprawy, a tylko głosowało, czy wyrok ma być zatwier­dzony, czy uchylony. Od II w. p.n.e. zazwyczaj pozostawiano oskarżonego na wolności aż do czasu wydania decyzji przez zgromadzenie. Oskarżeni, którym groziła kara śmierci, skwap­liwie wykorzystywali tę okoliczność, by uciec z Rzymu przed zapadnięciem decyzji co do zło­żonego odwołania, comitia centuriata zaś uchwa­lały w stosunku do zbiega acjua et igni inter-dictio. Za czasów cesarstwa, kiedy comitia utra­ciły swe dawne znaczenie, odwoływano się do cesarza (proyocatio ad imperatorem).

prowincja (łac. provincia, pierwotnie oznacza obowiązek, zadanie do spełnienia, sferę działa­nia, dowództwo, zarząd kraju podległego władzy rzymskiej, wreszcie — sam podległy kraj). Gdy od połowy II w. p.n.e. Rzym zaczął dążyć do zdobyczy terytorialnych na Wschodzie, orga­nizował podbite kraje jako p. Pierwszymi rzym­skimi p. stały się Sycylia, Sardynia i Korsyka w wyniku I wojny punickiej (r. 241), w r. 148 p.n.e. Macedonia, w r. 146 — po zwycięstwie nad Związkiem Achąjskim i zburzeniu Koryntu — powstała p. Achaja (później nazwę tę roz­ciągnięto na całą Grecję). Na obszarze państwa pergameńskiego powstała p. Azja, dalej zorga­nizowano jako p. Hiszpanię Bliższą i Dalszą oraz Afrykę (na terytorium państwa kartagińskiego). Zdobycie Galii spowodowało utworze­nie nowych p. Dalsze podboje terytorialne za cesarstwa pociągały za sobą tworzenie się coraz to nowych p. Zdobyte tereny traktowano jako praedia populi Romani. Na czele ich stawiano pretorów, wybieranych przez comitia centuriata. Pierwotnie pretorów zarządzających p. było czterech; gdy liczba p. wzrastała, zarząd nad nimi powierzano byłym konsulom (prokonsul), byłym pretorom (propretor) lub też specjalnym namiestnikom o władzy konsularnej. Namiestnik miał najwyższą władzę wojskową i sądowniczą, od której nie było odwołania. Towarzyszyli mu kwestor, legat oraz świta zwana cohors praetoria, złożona przeważnie z krewnych i znajo­mych namiestnika. Obejmując zarząd p; na­miestnik ogłaszał edictum provinciale, ustalające zasady prawne obowiązujące w czasie jego urzę­dowania. Trwało ono zwykle rok, czasem jednak okres ten bywał przedłużany (.prorogatio imperii).

proxenos


622

prozodia


Z reguły zarówno namiestnik, jak jego świta uważali okres przebywania na p. za okazję do zdobycia bogactwa; prowadziło to do niesły­chanej samowoli, ucisku i zdzierstw. Toteż w r. 149 p.n.e. lex Calpumia ustanawiała spe­cjalne trybunały senatorskie dla sądzenia spraw de repetundis (o zdzierstwa), lecz pokrzywdzeni mieszkańcy p. mogli zgłaszać swe skargi dopiero po zakończeniu urzędowania namiestnika. Ruj­nujący dla p. był sposób ściągania podatków. Ponieważ urzędników państwowych było zbyt mało, podatki wydzierżawiano w Rzymie oso­bom prywatnym (zob. publikanie), które wpła­cały ustaloną sumę, potem zaś ściągały ją z miesz­kańców p., starając się osiągnąć jak największą nadwyżkę. Nie przebierali przy tym w środkach, często zwracali się do namiestników z prośbą o udzielenie im pomocy wojskowej dla przymu­szenia opornych mieszkańców do spłacania po­datków. Publikanie, stanowiący najgorszą plagę p. rzymskich, rekrutowali się głównie z ekwitów. Jest rzeczą charakterystyczną dla stosunku ogółu Rzymian do p; że nawet wybitni i uchodzący za szlachetnych ludzie nie wahali się na p. upra­wiać lichwy i żądać pomocy wojskowej dla ściągania zaległych procentów (np. Kato i Bru-tus). Cyceron, który w czasie swego namiest­nictwa w Cylicji nie gnębił i nie wyzyskiwał mieszkańców, a nawet ich bronił, stanowił nie­zmiernie rzadki wyjątek. Położenie p. poprawiło się w okresie cesarstwa: podatki ściągali proku­ratorzy cesarscy, legaci zaś, którzy stali na czele p. cesarskich, i prokonsulowie, którzy sprawo­wali rządy w p. senackich, otrzymali bardzo wysokie uposażenie roczne, nie potrzebowali więc korzystać z okresu namiestnictwa, aby się wzbogacić. Ponadto ludność różnych p. uzyski­wała stopniowo prawo obywatelstwa rzymskiego, aż wreszcie w r. 212 Karakalla na mocy tzw. Constitutio Antonimami nadał prawa obywateli rzymskich wszystkim wolnym mieszkańcom wszystkich p.

proxenos zob. proksenos. Prozerplna (Proserpind) zob. Persefona. prozodia (łac. prosodia, gr. prosodia akcent, przyśpiew) część nauki o języku zajmująca się zagadnieniami akcentu, iloczasu i intonacji. Ta część p., której przedmiotem jest iloczas zgłosek, wchodzi równocześnie w zakres metryki. Głów­ne zasady mierzenia iloczasu zgłosek w ję­zyku greckim i łacińskim są następujące: zgłoska może być długa (oznaczana w schematach zna­kiem długości: —) lub krótka (znak krótkości:

\^i). Zgłoska jest długa z natury (natura longa), jeżeli zawiera samogłoskę długą lub dwugłoskę, np. aude ——, lando ——. Zgłoska jest długa z pozycji (positione longa), jeżeli zawiera samo­głoskę krótką, po której następują dwie (lub więcej) -spółgłoski, bądź zbitka, czyli spółgłoska podwójna (w języku greckim z, ks, ps, w języku łacińskim x, z). Spółgłoski wywołujące pozycję mogą stać w obrębie tego samego wyrazu (np. órtyks ——, tempto ——), mogą być rozdzie­lone między koniec jednego i początek drugiego wyrazu (np. metrós gegós ——^, dimm pater ——\-^J) albo też (chociaż zdarza się to rzad­ko) mogą stać na początku następnego wyrazu (np. chdjre ksejne ———^). W poezji łacińskie} unikano wzdłużania krótkiej zgłoski przez sto­jące w nagłosie drugiego wyrazu spółgłoski w, sq, st, sp; np. wala stultitia (Horacy, Sermones II 3,43). Jako spółgłoska podwójna, a więc wy­wołująca pozycję, może wystąpić w poezji grec­kiej także nagtosowe rh (tak niemal zawsze w komedii), a w eposie (z wyjątkiem Nonnosa) nagłoskowe m, n, l, s (u Homera także /). Grupa spółgłosek muta cum liguida (w jeż. grec­kim mutae: b, p, f, d, t, th, g, k, ch; liquidae:

l, r, m, n; -w jeż. łacińskim mutae: b, p, d, t, g, c, q; liquidae: /, r, m, n) nie czyni pozycji w pro­zie, ale w poezji może poprzedzającą zgłoskę wzdłużać lub nie; zależne to jest od epoki, gatun­ku literackiego i od potrzeby metrycznej w da­nym przypadku; może więc być np. pat/rós lub pa/trós, yolilfcris lub volucfris itp. Przy podziale wyrazu na zgłoski grupę muta cum liquida wy­wołującą pozycję rozdziela się między 2 zgłoski, gdy zaś nie czyni ona pozycji, zalicza się ją w ca­łości do zgłoski drugiej. Zgłoska jest krótka, jeżeli zawiera samogłoskę krótką, po której nie następują spółgłoski tworzące pozycję, np. hetdjros ^^, pater ^^. Iloczas samogło­sek, który jak wynika z powyższego, stanowi podstawę iloczasu zgłosek, poznajemy z odpo­wiednich słowników oraz z podręczników gra­matyki historycznej i opisowej. Te ostatnie po­dają iloczas samogłosek znajdujących się w koń­cówkach i zakończeniach form deklinacyjnych i koniugacyjnych. W'p. łacińskiej obowiązują zasady następujące: 1) samogłoska stojąca bez­pośrednio przed inną samogłoską jest. krótka (yocalis ante woalem corripitur), np. flere, ale fleo (wyjątki od tej zasady podają podręczniki gramatyki); 2) w wyrazach więcej niż jednozgło-

prozodiak

623


Przychocki Gustaw

skowych samogtoska znajdująca się w zgłosce wygtosowej przed spółgłoską pojedynczą, inną niż s ulega skróceniu, np. laudamus, ale laudat, yictores, ale victor. Dawną długość tego rodzaju zgłosek wygiosowych spotykamy jeszcze u poe­tów epoki archaicznej. W ogólności iloczas zgłosek w łacińskiej poezji archaicznej nie zawsze odpowiada wyżej podanym zasadom łacińskiej p. Grupy jambiczne (^, np. ego), często przechodzą pod wpływem przycisku rytmicznego (iktusu) w grupy pyrrichiczne \~'^', np. ego), co sprawia, że 'iloczas wielu zgłosek nie jest stały. Reguła określająca warunki, w jakich to zjawisko zachodzi, nazywa się prawem skra­cania jambów (brevis brevians; zob. jambicz­ne skrócenie). W zakres p. wchodzą jeszcze takie zagadnienia, jak hiatus, elizja, synalojfa, afereza, apokope, krasis, synidzeza, omówione osobno.

prozodiak (gr. prosodiakón) wiersz o sche­macie ^•-L'^"^'—'^'^'-'-, czyli katalektyczny parojmiak; używany był w pieśniach śpiewa­nych przy procesjach prósodoj, stąd jego nazwa. Występował także w liryce chóralnej i w par­tiach lirycznych greckiego dramatu, por. Pindar, Ody olimpijskie IV 27 wy d. Turyna: chejres de kaj etor ison_^-^^'—<^'^c"^' (kaj =, skró­cenie hiatusowe). W metryce Kostera (Traite de metrigue grecque..., Leyde 1953) termin p. ozna­cza wiersz o schemacie v^.^^'l.\-^'l-v, np. Pindar, Ody nemejskie V 13: ho fas theu, hon psamatheja. Autor interpretuje ten wiersz jako człon daktyliczny z anakruzą: vL\^i'^il\^\^ _o ^

Prudencjusz (Awelius Prudentius Clemens) 348--ok. 405 n.e.; pochodził z Hiszpanii, najwybit­niejszy poeta chrześcijański piszący po łacinie. Z jego utworów najważniejsze są; 1) Kathemerinon liber, 12 hymnów; 2) Peri stefanon liber (O wieńcach męczenników), utwór poświęcony męczennikom chrześcijańskim w Hiszpanii i Ita­lii; 3) Apoiheosis, obrona chrześcijańskiej nauki o Trójcy św.; 4) Hamartigenia, utwór traktujący zagadnienie źródeł zła; 5) Psychomachfa (Walka o duszę), autor przeciwstawia tu chrześcijański pogląd na świat — pogańskiemu i głosi ideę zwycięstwa religii chrześcijańskiej nad pogańską;

6) Contra Symmachum libri II (Przeciw Symma-chusowi), apologia chrześcijaństwa; 7) Ditto-chaeon, zbiór 49 czterowierszy, do których autor zaczerpnął temat z historii Starego i Nowego Testamentu. P. posługiwał się zarówno miarami

lirycznymi, jak i heksametrem, a w pierwszych dwu wymienionych utworach bliski jest poezji Horacego.

pryncypat (łac. principatus) rzymski system jedynowładztwa, swoista forma monarchii rzym­skiej polegająca na skupieniu władzy w rękach cesarza—który występował tylko jako pierw­szy obywatel (princepś)przy jednoczesnym zachowaniu pozorów ustroju republikańskiego (utrzymanie instytucji senatu,, konsulatu, try­bunatu i in.). Forma rządów p. zapoczątkowana przez Augusta trwała do III w. n.e., do czasu wprowadzenia przez Dioklecjana (284-305) no­wej formy ustroju zwanego dominatem, a bę­dącego rodzajem monarchii absolutnej.

prytan (gr. prytanis) wysoki urząd w wielu greckich państwach, przewodniczący kolegium, rady. W niektórych miastach-państwach, jak np. na Rodos czy w Milecie, był to urzędnik sprawu­jący najwyższą władzę. W Atenach przed refor­mami Solona istniała przypuszczalnie przy ar-choncie rada, której członkowie zwani byli p. Po reformach Solona nazwą p. oznaczano urzę­dującą w danym okresie część rady (bule). Zob. bule.

prytaneja okres sprawowania czynności przez Vio rady (zob. bule) w Atenach. Wynosił on 1/10 roku, tzn. 35 lub 36 dni, a w latach prze­stępnych 38 lub 39 dni.

Przybylski Jacek Idzi (1756-1819) filolog klasyczny, profesor poetyki i wymowy w szko­łach prowincjonalnych, a następnie „starożyt­ności klasycznych" na Uniwersytecie Jagielloń­skim. Przełożył wiele utworów literatury staro­żytnej sztucznym, dziwacznym językiem, m.in. tłumaczył Batrachomachię (Kraków 1789), wszyst­kie dzieła Hezjoda (1790), Eneidę (1811) i Georgiki (1813) Wergiliusza oraz Iliadę i Odyseję pod tytu­łem Pamiątka z dziejów bohatyrskich z wieku grajskotroskiego... (1815-1816). Był też autorem zarysu literatury pt. Wieki uczone starożytnych Greków i Rzymian w zabytkach ich pism uważane (1798), oraz Dyssertacji o kunszcie pisania u sta­rożytnych (Kraków 1788). Wydał po grecku i ła­cinie Encheiridion Epikteta (1787).

Przychocki Gustaw (1884-1947) wybitny filo­log klasyczny, latynista, uczeń Morawskiego, Miodońskiego, Sternbacha, profesor Uniwersy­tetu Warszawskiego i Jagiellońskiego. Jego twór­czość naukowa obejmowała szeroką tematykę, przede wszystkim jednak interesował go dramat starożytnego Rzymu, któremu poświęcił szereg

przyczółek

624


Psyche

studiów. Na ich czele stoi znakomita monogra­fia o Plaucie (Plautus, Kraków 1925), którego P. byt wybitnym znawcą i którego wszystkie komedie przełożył na polski w latach 1931-1937. Z innych prac w tej dziedzinie wydal: Rzymianie a tragedia (Warszawa 1929), Charakterystyka tragedii rzymskiej epoki republikańskiej (1931), Charakterystyka tragedii rzymskiej epoki cesar­stwa (1931), Kunszt metryczny i liryczny w tra­gediach Seneki (1932), Styl tragedii Seneki (1946). Zajmował się też twórczością Owidiusza, Wer-giliusza i Cycerona oraz literaturą bizantyńską (Grzegorz z Nazjanzu).



przyczółek zob. tympanon.

przydomek zob. nomen.

przysłowia zob. paremiografowie.

Psaon z Platei, historyk grecki z III lub II w. p.n.e., autor (nie zachowanej) historii powszech­nej w 30 księgach, nawiązującej do historii Diyllosa z Aten (który z kolei miał być konty­nuatorem Eforosa i doprowadził swe dzieło do śmierci Kassahdra w r. 297).

psefizma (gr. psefisma) uchwała zgromadzenia ludowego podjęta w wyniku jednorazowego gło­sowania (za pomocą kamyczków, psefos), w od­różnieniu od nomos.

Pselkis miasto w północnej części Etiopii, na zachodnim brzegu Nilu, pomiędzy Syene i Ta-chompso.

Psellos 1. Michael P. z Andros, pisarz i uczony bizantyński z IX w. n.e., przypuszczalny autor niektórych prac przypisywanych Konstantino-sowi P. 2. Konstantinos P. (1018-1079), zw. później Michałem z Nikomedii, minister cesarza Konstantego IX Monomacha i wybitny filozof bizantyński. Dał początek bizantyńskiemu pla-tonizmowi, organizując wskrzeszoną (w r. 1045) przez cesarza Akademię i obejmując w niej katedrę filozofii platońskiej. Był autorem wielu wierszy i pism o różnej wartości: obok wielu prac z zakresu przyrody, medycyny, fizyki, ma­tematyki, astronomii, filozofii, teologii, prawa, gramatyki i historii napisał np. dwie pochwały — pchły, „traktat" o pluskwie (utwory w du­chu sofistycznym), inwektywy na niewykształ­conych mnichów, itp. P. był również autorem alegorii homeryckich (Allegoriaj Homerikdj), prozaicznej parafrazy Iliady. Na podkreślenie zasługuje jego uwielbienie dla Grzegorza z Na­zjanzu, którego pisma komentował (komentarz ten dotąd nie został wydany).

pseudodypteros (gr. pseudodipteros) 1. świąty­nia dipteralna (zob. dipteros) z pominiętym we­wnętrznym rzędem kolumn. 2. pozorny dipteros, w którym środkowy, wewnętrzny rząd kolumn krył się do połowy w murze ścian naosu. Typ p. wykształcił się w okresie hellenistycznym w ar­chitekturze jońskiej i wywarł wpływ poprzez architekturę rzymską na architekturę Odrodze­nia. Wynalezienie tego typu budowy przypisuje się Hermogenesowi, który był gorącym propa­gatorem formy p.

pseudo-Filip (Pseudofilippos) przydomek Andris-kosa, który podawał się za Filipa, syna Perseusza. Rzymianie prowadzili z nim wojnę (III woj­na macedońska).

pseudo-Oros w epoce hellenistycznej pod imie­niem O. powstało dzieło o charakterze okul­tystycznym, traktujące o wpływie kamieni na losy ludzkie.

pseudoperipteros (gr. pseudoperfpteros) fałszy­wy perypter o pozornej kolumnadzie, uzyskanej przez ustawienie pólkolumn w ścianach celli świątyni.

pseudo-Skymnos grecki poeta dydaktyczny z I w. p.n.e., naśladowca Apollodora z Aten, autor (zachowanego) poematu w trymetrach jambicznych, o temacie geograficznym. Część pierwszą (742 wiersze), o Europie, dedykował autor królowi Bitynii, Nikomedesowi (prawdo­podobnie III-mu, z początku I w. p.n.e.); część drugą (200 wierszy) tworzy poemat Periplus Fontu Euksinu (Opłynięcie Morza Czarnego), opisujący Europę i Azję.

pseudo-Zoroaster jak podaje Pliniusz Starszy, pod imieniem Zoroastra ukazało się w III/II w. p.n.e. dzieło Peri UthSn timion (tj. o kosztow­nych kamieniach). Dzieło to zaliczyć należy do literatury okultystycznej.



Psjaks (Psiaks) malarz waz attyckich czerwo-nofigurowych, tzw. stylu surowego, z końca VI w. p.n.e. Tworzył także w stylu czamofigu-rowym. Sygnowany na wazach garncarza Hilinosa.

Psofis (gr. Psofis) miasto w północno-zachod-niej Arkadii, nad rzeką Erymanthos.

Psojeas malarz lub garncarz waz attyckich z końca VI w. p.n.e.

Psyche (gr. Psyche) uosobienie duszy ludzkiej. Mit o P. został ujęty literacko przez Apulejusza w Metamorfozach. P. była najpiękniejszą z trzech córek pewnego króla; zazdrosna o jej piękność Wenus kazała Amorowi natchnąć P. miłością do najbardziej odrażającego człowieka, Amor

Psychopompos

625


Ptolemeusz

jednak zachwycony jej urodą sam się w P. za­kochał. Zdobywszy jej miłość, odwiedzał ją co noc pod warunkiem jednak, że nigdy nie będzie się starała go zobaczyć ani dowiedzieć się, kim jest. P. jednak za radą zazdrosnych sióstr zapa­liła, w czasie gdy Amor spał, lampę. Obudzony bóg zniknął jej z oczu. Zrozpaczona P., szukając Amora po świecie, dotarła do pałacu bogini Wenus, gdzie doznała wielu upokorzeń, wyko­nując ciężkie i przykre prace. Swoją wytrwa­łością wzruszyła wreszcie serce bogini, która obdarzyła P. nieśmiertelnością i połączyła z Amo­rem na zawsze.




1   ...   117   118   119   120   121   122   123   124   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna