Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona110/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   106   107   108   109   110   111   112   113   ...   159

organum

551


Orontes

woj orfizmu przypada na wiek VI p.n.e., kiedy działa legendarny prorok orficki Epimenides z Krety oraz Onomakritos z Aten. Religia or­ficka wywarła silny wpływ na pitagorejczyków, jak również na Platona. Zachowane dokumenty można podzielić na dwie grupy; dawniejsze, .pochodzące z VI i V w. p-n.e. oraz późne, z IV w. n.e., wśród których znajdują się Argo-nautikd, Lithikd, 88 hymnów i wiele innych.



organum zob. hydraulos.

orgeoni (gr. orgeones) członkowie rodu (fylf) związani nie węzłami krwi, lecz składaniem wspól­nych ofiar.

Orgetoryks (Orgetorix) naczelnik plemienia Helwetów; w r. 61 p.n.e. nakłonił swoich ziom­ków do opuszczenia surowej ojczyzny, by osiedlić się w łagodnej południowej Galii. Kierowany żądzą władzy popadł w konflikt z plemieniem i został postawiony przed sądem. Prawdopo­dobnie popełnił samobójstwo, chcąc uniknąć śmierci na stosie.

orgia tajemniczy kult religijny, połączony z rytualnymi obrzędami, które wprowadzały uczestników uroczystości w stan ekstazy i pod­niecenia. Zob. Dionizje i misteria.

orgyja (gr. orgyjd) zob. miary diugości.

Oribasios zob. Orybazjusz.

orichalkum (gr. orejchalkos, łac. ortchalcum), starożytny stop miedzi i cynku, o wyglądzie zbliżonym do złota, stąd błędna ortografia:

aurichalcum. Znany od II w. p.n.e., używany głównie do bicia sesterców (zob. sestertius) u dupondiów w początkach cesarstwa.

Origenes zob. Orygenes.

Orikos (gr. także Orikón, łac. Oricum) miasto portowe w greckiej Illirii, na granicy Epiru.

Orion 1. mit. piękny myśliwy, syn Posejdona lub Hyrieusa. Żona jego, Side, dumna ze swej urody, została przez Herę strącona do Tartaru. O. pragnął poślubić (wg innej wersji — znie­ważyć) Merope; ojciec jej, Ojnopion, przeciwny związkowi czy też działając w obronie córki, pozbawił O. wzroku. Uleczony przez promienie słońca szukał zemsty, lecz Ojnopion skrył' się przed nim. Eos, zakochana w O., przeniosła go na Delos, gdzie zginął od ukąszenia skorpiona nasłanego przez Artemidę, która w ten sposób ukarała go za chęć znieważenia bogini, czy też jednej z jej towarzyszek. O. i skorpion zostali zamienieni w konstelację. 2. O. z Aleksandrii, leksykograf z II w. n.e., autor (nie zachowanego) Attikon lekseon synagogę (Zbiór wyrazów at-

tyckich); według Księgi Suda napisał także Enkómion Hadriand tu Kdjsaros (Pochwala cesarza Hadriana), jakąś Antologię i pracę o etymologu. 3. O. z Teb w Egipcie, uczył ok. r. 425 gramatyki w Aleksandrii, a ok. r. 450 w Konstantynopolu, gdzie słuchała jego wy­kładów cesarzowa Eudokia, żona Teodozjusza n;

opracował na podstawie różnych komentarzy leksykon etymologiczny (zachowany w skróco­nym wydaniu). Materiały leksykonu O. wyko­rzystano przy układaniu leksykonów bizantyń­skich, jak Etymologicum Gudiaman, Etymologicum Magnum genuinum, Lexicon Ps.-Zonarae i mniej­sze. O. opracował także wybór powiedzeń (Anthologfa gnomon. Synagoga gnomon), który poświęcił cesarzowej Eudokii.

Oritowie (gr. Orejtaj, także Oraf, łac. Oritae, Orae) plemię mieszkające w Gedrozji, na wschod­nim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Wg niektórych starożytnych pisarzy byli pochodzenia indyjskie­go, wg innych przejęli tylko zwyczaje i stroje od mieszkańców Indii, posługiwali się natomiast odmiennym językiem.

Orkady (łac. Orcades Insulae) grupa wysp na północ od Brytanii. Dziś Orkady (Orkney) i Szetlandy (Shetland).

Orksines dowódca perski; walczył przeciw Aleksandrowi W. w bitwie pod Gaugamelą w r. 331 p.n.e. W czasie wyprawy Aleksandra do Indii zawładnął prowincją Persis, centralnym •obszarem państwa perskiego. Po powrocie Aleksandra został skazany na śmierć.

Orkus zob. Orcus.

Ormenos mit. syn Kerkafosa, ojciec Amyntora, założyciel miasta Ormenion (Armenion) w Tesalii.

orneaci (gr. omedtaj) warstwa społeczna w Ar-gos, rekrutująca się z ludności podbitej, wolna, lecz pozbawiona praw politycznych, podobnie jak w Sparde periojkowie (zob.).

Omeaj 1. miasto w Argolidzie na granicy Flintu, u stóp gór Lyrkejon. 2. miasto pomię­dzy Koryntem i Sikionem.

Oroeos mit. syn Erechteusza, ojciec Peteosa;

od jego imienia nazwano miasto Omeaj.



Orojtes satrapa perski; pragnąc położyć kres wzrastającej potędze wyspy Samos — czy też, jak twierdzi Herodot, z powodu podrażnionej dumy — zamordował Polikratesa, tyrana Samos, zwabiwszy go do Magnezji. Został na rozkaz Dariusza I zabity w r. 521 p.n.e.

Orontes l (także Orontas) 1. młody Pers za­bity za wiarołomstwo przez Cyrusa Młodszego.

Orontes

552


Orygenes

2. zięć Artakserksesa II Mnemona. Dowodził wojskiem w wojnie z Euagorasem, królem Cypru.

3. perski satrapa Mizji; wziął udział w buncie satrapów przeciw Artakserksesowi Mnemonowi w r. 362 p.n.e. Dopuścił się zdrady i wydał rebeliantów w ręce Artakserksesa. 4. potomek Hydarnesa, wspomniany przez Strabona jako ostatni perski władca w Armenii.

Orontes2 1. (dziś Nahr el-Asi) główna rzeka Syrii, wypływająca pomiędzy Libanem i Antylibanem, niedaleko od Heliopolis. Pod Apameą zmienia kierunek z północnego na poludmowo--zachodni i wpada do Morza Śródziemnego na południe od Seleucji. 2. (dziś Kuh-i-Alwand) pasmo górskie ciągnące się od południowego brzegu Morza Kaspijskiego na poludnio-zachód, między Hyrkanią, krajem Fartów i Media.



Orontobates satrapa Karii; w r. 334 bronił Halikamasu przed Aleksandrem W., uległ wresz­cie w następnym roku pokonany przez Ptolemeusza, wodza Aleksandra.

Oropos (dziś wieś Oropo) beockie miasto por­towe nad Euriposem; zostało opanowane (praw­dopodobnie około r. 506 p.n.e.) przez Ateńczyków i było później stałym przedmiotem sporów pomiędzy Beocją i Atenami.

Oroś żyjący w V w. n.e. autor zachowanego w wyciągach leksykonu wyrazów wieloznacznych;

leksykon O. podobnie jak Oriona (zob. Orion 3) służył jako podstawa przy opracowywaniu lesky-konów takich, jak Etymologicum Gudianum, Etym. Magnum genuinum i in. O. opracował tak­że (nie zachowany) wybór powiedzeń (Antholó-gion per! gnomon), tj. antologię gnom, którą wy­dał w Konstantynopolu.



Orosius Paulus biskup chrześcijański urodzony ok. r. 390 n.e. w Hiszpanii, w Tarragonie, współ­czesny św. Augustynowi, którego był uczniem, autor dzieła Historiarum libri VII adversus pa-ganos, obejmującego dzieje powszechne od bi­blijnego początku świata do r. 417 n.e. O. ko­rzystał z wielu źródeł, głównie z Liwiusza, Justyna, Tacyta, Swetoniusza, a także ze Starego i Nowego Testamentu, z tłumaczenia Kroniki Euzebiusza (zob.) dokonanego przez Hieronima (zob.), z Ekkiesiastike historia Euzebiusza w opraco­waniu Rufinusa z Akwilei. 'Dzieło O. miało na celu przede wszystkim uświetnienie i obronę Kościoła, toteż dobór materiału i jego opraco­wanie jest tendencyjne. Prócz tego posiadamy jeszcze dwa pisma polemiczne tego autora, po­święcone dogmatyce: jedno skierowane prze­ciwko pelagianom, drugie przeciwko zwolen­nikom herezjarchy Prisciliana.

Orphitus zob. Paccms 2.

Orthagoras 1. tyran Sikionu w pierwszej poł. VII w. p.n.e., założyciel dynastii Ortagory-dów. Rządy jego znamionowała mądrość, su­rowość, sprawiedliwość i umiarkowanie. 2. ge­ograf, autor dzieła o Indiach, cytowanego przez Eliana i Strabona. Daty jego życia są nieznane.

Orthros mit. dwugłowy pies zrodzony z Ty-fona i Echidny, brat Cerbera, z matką swą zro­dził Sfinksa. Strzegł trzody Geryona, został za­bity przez Heraklesa.

Ortona 1. (dziś Ortona a Marę) miasto Fren-tanów na wybrzeżu Morza Adriatyckiego, po­między ujściem rzek Aternus i Sagra. 2. miasto w Lacjum, niedaleko Korbiony (Corbio).

Ortros zob. Orthros.

Ortygia (od gr. órtyke przepiórka), 1. przy­domek Artemidy i Latony (przepiórka była świętym ptakiem Artemidy). 2. święty gaj koło Efezu, nad Kenchrejosem, uchodzący za miejsce urodzin Artemidy i Apollina, także nazwa sa­mego Efezu. 3. nazwa wyspy Delos (na której mieli się urodzić Apollo i Artemida) używana przez poetów. 4. wyspa w pobliżu Syrakuz, ró­wnież uważana za miejsce urodzin Apollina i Artemidy. 5. nazwa Libii.

Orybazjusz (Orejbasios, Oribasios) z Pergamon (według innych źródeł — z Sardes) żył w IV w. n.e., był nadwornym lekarzem cesarza Juliana w Galii i na jego polecenie zrobił wyciąg z pism Galena (zob. Galen) oraz opracował dzieła in­nych lekarzy; tak powstały latrikdj synagoga] (tj. Zbiory lekarskie, w 70 księgach, z czego za­chowało się 25 ksiąg) w układzie metodycznym, według problemów. O. napisał także podręcznik dla użytku laików zatytułowany Eupórista (Le­karstwa domowe), w 4 księgach; praca ta za­chowała się w oryginale greckim i w przekładzie łacińskim, podobnie jak jego Synopsis pros Eustdthion ton hyjón (Conspectus ad filium).

Orygenes (Origenes) najsławniejszy i najbar­dziej wpływowy teolog chrześcijański na Wscho­dzie (ok. 185 - 225 n.e.), filozof orientacji neo-platońskiej, uczeń Klemensa Aleksandryjskiego i Ammoniosa Sakkasa, kierownik Szkoły kate­chetycznej w Aleksandrii (202-215). Z filo­zoficznych jego dzieł wymienić należy Peri archon (O zasadach chrześcijaństwa) i Kata Kelsu (Przeciw Celsusowi), w których neopla-

Orzechowski Stanisław

553


Ostroróg Jan

toński schemat metafizyc2ny wypełniał treściami religijnymi czerpanymi z Ewangelii.



Orzechowski Stanisław (Orichovius, 1513 - 1566) utalentowany publicysta i polemista katolicki w okresie reformacji, był autorem wielu trakta­tów politycznych i teologicznych pisanych po polsku i p.o łacinie, niejednokrotnie przy użyciu środków argumentacji sofistycznej, a zawsze— znakomitym językiem. Z dzieł łacińskich (od nich rozpoczął karierę pisarską) należy wymienić trak­tat Fidelis Subditus, pouczający Zygmunta Au­gusta, jak ma rządzić (1543, 1549), cykl pamfietów przeciw Turkom, tzw. Turcyków (1543, 1544) i słynny atak na bezżeństwo księży De legę coelibatus... (ok. 1547).

Ości zob. Oskomę.

Osióski Alojzy (1770-1842) profesor liceum Krzemienieckiego w latach 1806-24, prócz licz­nych prac o życiu i pismach autorów polskich wydal trzytomowy Słownik mitologiczny (1806--1812).

Osismii lud zamieszkujący w Gallia Lugdunensis, podbity przez P. Krassusa; buntował się prze­ciw Cezarowi, wspomagając Wenetów i Wercyn-getoryksa.

Osius biskup Korduby, żyjący w IV w. n.e., przewodniczył na soborze w mieście Serdica (lub Sardica) w Mizji Dolnej w r. 347 (?). Neopla-tonik Chalcidius dedykował mu swój przekład Platońskiego Timajosa.

oskijskie widowiska zob. Atellanae fabulae.

Oskowie albo OpiŁowie (Ości, Opici) plemię italskie zamieszkujące część Lacjum, Samnium i Kampanii. Siady ich dialektu dość długo przetrwały w potocznej łacinie.

Osowie (Osi) plemię mieszkające prawdo­podobnie na południe od źródeł rzek Yiadrus (Odra) i Yistula (Wisła).

Osroene (łac. Osrhoene, także Oschroene) dziś wilajet Urfa w Turcji; nazwa pómocno-zachodniej części Mezopotamii.

Ossal (gr., dosł. pogłoska, wieść) mit. bogini pogłoski, wieści, posłanniczka Zeusa; u Rzy­mian Fama.

Ossa2 góry w Magnezji (Tesalii), oddzielone doliną Tempe od gór Olimp.

Ostia port rzymski nad Morzem Tyrreńskim, przy ujściu Tybru, nad jego lewym ramieniem, w odległości 25 km od Rzymu. Założony rze­komo przez króla Ankusa Marcjusza, w krót­kim czasie bardzo się rozwinął. Zburzony przez Mariusza, został jeszcze wspanialej odbudowany.

Stracił znaczenie, gdy cesarz Klaudiusz zbudo­wał nad prawym ramieniem Tybru lepszy port, zw. Portus Romanus lub Portus Augusti. Dalsze swe istnienie O. zawdzięczała salinom (warzel­niom soli), założonym podobno przez Ankusa. Ruiny portu znajdują się w pobliżu miasteczka O. W porcie odkopano urządzenia portowe, magazyny zboża, oliwy itd.



ostiarius (łac., od ostium wejście) odźwierny w domu rzymskim, zazwyczaj niewolnik, który mieszkał w pomieszczeniu koło wejścia i czuwał nad bezpieczeństwem domu.

ostium łac. drzwi wiodące do mieszkalnej części domu rzymskiego, zasadniczo dwuskrzy­dłowe, drewniane. Ramy skrzydeł były wypeł­niane czworobocznymi płycinami, ozdobione profilowaniem i obiciami z brązu. Górną partię często wypełniała brązowa krata. Obramowanie było przeważnie marmurowe. Drzwi te były wyższe i węższe od stosowanych w naszych czasach i otwierały się zasadniczo do we­wnątrz. Stukano metalową kołatką, przybitą do drzwi, i

Ostorius (Publius O. Scapula) propretor w r. 50 n.e., prowadził wojnę w Brytanii z księciem Ka-raktakiem, którego ostatecznie wziął do niewoli. W późniejszych wyprawach spotykały go niepo­wodzenia. Zmarł ze zgryzoty.

ostracyzm (gr. ostrakismós, od óstrakon sko­rupka gliniana) sąd „skorupkowy" wprowadzo­ny w Atenach przez Klejstenesa w r. 509 p.n.e. Na wiosennym zgromadzeniu ludowym zapyty­wano, czy nie ma wśród obywateli nikogo po­dejrzanego o chęć przywłaszczenia sobie władzy. W razie odpowiedzi twierdzącej zwoływano ponownie zgromadzenie. Wtedy każdy z obywateli pisał na glinianej skorupce nazwisko niebez­piecznego dla państwa człowieka; kto miał 6000 głosów przeciw sobie, szedł na 10letnie wygnanie, mógł jednak być odwołany wcześniej.

Ostroróg Jan (ok. 1436-1501), polityk, dy­plomata i znakomity pisarz polityczny. Autor Peroratio domini Ostroróg córom domino Apos-tolico (mowy do papieża Pawła II, wygłoszonej w r. 1467 w czasie posłowania od króla Kazi­mierza Jagiellończyka)' oraz słynnego traktatu politycznego na temat organizacji Polski jako państwa suwerennego: Monumentom... pro Rei-publicae ordinatione, napisanego ok. r. 1475 (I wydanie pełne z przekładem na polski ogłosił J. W. Bandtkie pt. Pamiętnik dla naprawy Rzpitej, Warszawa 1831).



Ośle Góry

554


Owidiusz

Ośle Góry zob. Oneja.

Otacilius 1. Marcus O. Crassus, konsul w r. 263, w czasie I wojny punickiej zdobył część Sycylii i zmusił króla Syrakuz, Hierona, do zawarcia sojuszu z Rzymem. Po raz drugi był konsulem w r. 246. 2. Titus O. Crassus, brat poprzedniego, konsul w r. 261, podbił kilka miast na Sycylii. 3. Titus O. Crassus pre­tor w r. 217, następnie propretor na Sycylii;

wspólnie z Hieronem walczył bez powodzenia z Kartagińczykanu. W późniejszych latach pokonał oddział floty kartagińskiej w Afryce. 4. Lucius O. Pilitus, wyzwoleniec, nauczyciel Pompejusza Wielkiego, uczył w Rzymie retoryki, był autorem dzieła historycznego, które zagi­nęło.



Otho zob. Salyius 4, 5.

Othryades jedyny ocalały Spartanin spośród 300 Spartan walczących ok. r. 546 p.n.e. z 300 Ar-giwami o Tyreę. Po zwycięstwie dwaj pozostali przy życiu Argiwi, Aikenor i Chromios, udali się do Argos, by donieść o zwycięstwie. Tym­czasem O., zdarłszy zbroję z zabitych Argiwów, zniósł ją do obozu Spartan i powrócił, na pole walki. Zwycięstwo pozostało nierozstrzygnięte;

Spartanie przypisywali je sobie, ponieważ O. po­został na polu walki, Argiwowie zaś uważali, że zwycięstwo jest po ich stronie, ponieważ u nich ocalało dwu ludzi. Wskutek tego doszło znów do walki, w której zwycięstwo odnieśli Spartanie. O. odebrał sobie życie, nie chcąc przeżyć swych 299 współtowarzyszy.



Othryoneus mit. sprzymierzeniec Priama z Ka-bezos, starający się o rękę Kassandry, zabity przez Idomeneusa.

Othrys wysokie, porosłe lasem wzgórza w kra­ju tesalskim Ftiotis, położone między Zatoką Pagazyjską i Zatoką Malijską.

Otos zob. Aloadzi.

Otreus mit. król Frygii, któremu w czasie wyprawy przeciw Amazonkom przyszedł z po­mocą Priam.

ovatio zob. owacja.

Ovinius 1. trybun ludowy z r. 312 p.n.e., przeprowadził ustawę, na podstawie której usta­lenie listy senatorów miało należeć do cenzorów. 2. Quintus O., senator, zwolennik Antoniusza. Po zdobyciu Aleksandrii został z rozkazu Ok­tawiana stracony, ponieważ pozostawał na usłu­gach Kleopatry.

owacja (łac. ovatio) nagroda niższa od tiyumfu, przyznawana zwycięskiemu wodzowi rzymskie­mu, jeśli nie były spełnione warunki wymagane do tryumfu. Zwycięzca odbywał pochód pieszo, później konno, w todze przetykanej (toga praetexta) i w wieńcu mirtowym na głowie. Jako ofiarę składał owcę, stąd niektórzy wywodzą nazwę o. (łac. ovis owca).

Owidiusz (Publius Ovidius Naso) ur. w Sul-monie (Sulmo) 20 marca 43 r. p.n.e., zmarł w Tomi nad Morzem Czarnym (dziś Konstanza w Rumunii) w r. 18 n.e.; najbardziej utalento­wany elegik epoki Augusta, ostatni wielki poeta rzymski, o niezwykle bogatej i urozmaiconej twórczości. O. należał do młodszego pokolenia czasów augustowskich, które przystosowało się już do nowego ustroju. O. uchylił się od udziału w życiu politycznym i od kariery urzędniczej, całe życie poświęcił twórczości poetyckiej. W r. 8 n.e. został skazany przez Oktawiana Au­gusta na wygnanie do Tomi nad Morzem Czar­nym. Pr yczyny wygnania nie znamy, mogła nią być w pewnym stopniu jego frywolna poezja miłosna, zwłaszcza Sztuka kochania, w której dawał rady młodym ludziom, jak zdobywać kobiety; temat ten daleki jest od tendencji mo-raiizatorskich, które były wyrazem polityki Ok­tawiana. Prawdopodobniejsza jest hipoteza, że O. znał jakieś tajemnice czy skandale rodziny Oktawiana i został usunięty jako niewygodny świadek. Próśb O. o odwołanie go z wygnania nie wysłuchano i poeta został w Tomi do końca życia. O. posiadał niezwykłą łatwoś" pisania, wielkie poczucie humoru, był bystrym obserwa­torem, opisy jego są żywe i barwne. Doprowadził język łaciński do niebywałej doskonałości. Z twór­czości jego zachowały się niemal wszystkie utwo­ry (z wyjątkiem tragedii Medea): Amores (Mi­łostki), 3 księgi elegii miłosnych; Ars amatoria (Sztuka kochania) w 3 księgach; Remedia amoris (Wskazania przeciwko miłości); Heroidyfik­cyjne listy miłosne bohaterek mitycznych; De medicamine faciei (O kosmetyce). Do twórczości poważnej O. należą: Metamorfozy w 15 księgach, przedstawiające mity, w których za sprawą bóstw zachodzą przemiany bohaterów w drzewa, kwia­ty, strumienie, skały itp.; Fasti (Kalendarz), poemat w 6 księgach, w których poeta wyjaśnia pochodzenia świąt i uroczystości rzymskich przy­padających podczas pierwszych sześciu mie­sięcy roku (drugiej części nie wykończył). Na wygnaniu napisał dwa zbiory elegii: Tristia (Żale) w 5 księgach oraz Epistulae ex Ponto (Listy z Pontu) w 4 księgach, do żony i do zna-

Owidiusz

555


Ozoli

jomych. Z polskich przekładów należy wymienić:



Lekarstwa na miłość w tłumaczeniu J. Rośd-szewskiego (Warszawa 1922); O Kosmetyce twa­rzy kobiecej, w tłumaczeniu T. Myślińskiego (Warszawa, 1927); Przemiany w tłumaczeniu B. Kicińskiego (Warszawa 1826, nowe wydanie w wyborze i opracowaniu J. Krókowskiego, Wrocław 1953); Sztuka kochania, wolny prze­kład J. Ejsmonda (Warszawa 1928, wznowienie 1957); Pieśni miłosne w tłumaczeniu A. Świder-kówny wydane w zbiorze Rzymska elegia mi-losna (Wrocław 1955).

Owiniusz zob. Oyinius.

Oxus zob. Oksos.

Ozoli mieszkańcy Lokrydy Ozolskiej. Zob. Lokryda.

p

P. zob. Publius.



Pacatus 1. P. Drepanius, prokonsul Afryki w r. 390, rzymski retor z drugiej poł. IV w. n.e. Zachowała się mowa, którą wygłosił w r. 389 w senacie rzymskim na cześć Teodozjusza Wiel­kiego. 2. Minucius P. zob. Minucii 3.

Paccius 1. obywatel bruttyjski (zob. Brutti). Wraz ze swym bratem Wibiuszem prowadził pertraktacje z Rzymem w sprawie ponownego przyłączenia do Rzymu Bruttium, które pod­czas II wojny punickiej stanęło po stronie Han-nibala. 2. P. Orphitus, walczył za Nerona w Azji pod wodzą Korbulona Domicjusza w r. 58 n.e.;

poniósł klęskę w jednej z potyczek, za co został surowo ukarany.



Paches strateg ateński w r. 427 p.n.e., zdobył zbuntowaną przeciw Atenom Mitylenę.

Pachynum zob. Pachynus.

Pachynus (Pachynum) przylądek w południo-wo-wschodniej części Sycylii.

Pacianus biskup Barcelony z końca IV w. n.e., autor (zachowanych) 3 listów teologicznych, w których polemizuje z poglądami (bliżej nie znanego) Symprónianusa, zwolennika nowacja-nizmu (zob.). Zachowały się też 2 mowy P.:

O chrzcie i Wezwanie do pokuty.

Paconianus (Sextius P.) poeta w Rzymie w czasach Tyberiusza, skazany na śmierć i stra­cony w więzieniu za wiersze przeciwko cesarzowi (wg Tacyta Annales VI, 39).

Pacurius 1. Marcus P., siostrzeniec i uczeń Kwintusa Enniusza (zob. Emius Quintus z Ru-diae), tragediopisarz rzymski pochodzenia oskij-skiego; ur. w r. 220 p.n.e. w Brundisium, większą część życia spędził w Rzymie, umarł ok. r. 130 p.n.e. w Tarencie. Zachowanych kilkaset frag­mentów trzynastu znanych dziś z tytułów tragedii (Antiope, Arnwrum iudicium, Dulorestes, Her-miona, Iliona i in.) świadczy o tym, że P. czerpał

tworzywo głównie z eposu cyklicznego (zob. cykliczni poeci), rzadziej z tragedii Eurypidesa, Sofoklesa i drobniejszych epigonów tragedii greckiej V w. p.n.e. Akcja tragedii P. była skom­plikowana i trudna. P. był m. in. autorem rzym­skiej tragedii narodowej (fabula praetexta) pt. Paulus, na temat zwycięstwa Luciusa Aemiliusa Paulusa nad Perseuszem (odniesionego pod Pydną w r. 168 p.n.e.). P. miał pisać również satyry, a wg Pliniusza Starszego zajmował się też malarstwem, podobno namalował freski w świątyni Herkulesa na Forum Boarium. Ję­zyk sztuk P. był ciężki i daleki od mowy po­tocznej, obfitował w złożenia i synonimy. P. cie­szył się uznaniem publiczności rzymskiej, zasłużył też na pochlebne sądy potomnych. Cyceron nazwał go największym poetą tragicznym, Velleius podziwiał jego talent, a. Kwintylian wy-tworność języka. Później przypisywano P. au­torstwo satyr — drobnych utworów poetyckich o różnorodnej treści. 2. P. Antistius Labeo, Jeden ze spiskowców, którzy zamordowali Ce­zara.




1   ...   106   107   108   109   110   111   112   113   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna