Mała encyklopedia kultury antycznej



Pobieranie 11,54 Mb.
Strona107/159
Data23.10.2017
Rozmiar11,54 Mb.
1   ...   103   104   105   106   107   108   109   110   ...   159

Ofeos Kefale (gr., dosł. głowa żmii) miasto w Beocji.

officium łac. personel urzędniczy w czasach cesarstwa; poszczególni urzędnicy nazywani byli officiales, w przeciwieństwie do urzędników okre­su republiki mieli charakter wojskowy.

ofiary zob. sacrificia.

Ofilius Aulus uczeń Sulpicjusza Rufusa, zna­ny prawnik z I w. p.n.e., przyjaciel Cezara. W Digesta wymienia się jego libri V iuris partiti, libri XVI actionum i in.

Ofion (gr. Offon) mit. 1. jeden z najstarszych tytanów, który wraz z swoją małżonką, Eury-nomą, panował na Olimpie. Pokonany przez Rronosa i Reę został strącony do Tarłam (lub do Oceanu). 2. jeden z gigantów, zginął w wal­ce gigantów z Zeusem. 3. ojciec centaura Amy-kosa (stąd przydomek Amykosa — Ofionides). 4. towarzysz Kadmosa, założyciela Teb.

Ofis (Ophis) 1. grecka nazwa gwiazdozbioru Węża (łac. Serpens). 2. rzeczka w Arkadii, wypływająca pod Mantineą. 3. rzeka w Poncie.

Ofrynejon (gr. Ofrynejon, tac. Ophryniiim) miasteczko w Troadzie, w Mizji, z gajem po­święconym Hektorowi.

Ogigia (gr. Ógygta) mit. znana z Odysei wyspa nimfy Kałypso. Miała znajdować się w odleg­łości 18 dni żeglugi od kraju Feaków. Wg Ho­mera położona w środkowym punkcie mórz, z dala od wszystkich lądów. Późniejsi pisarze próbują zlokalizować położenie wyspy na Morzu Jońskim, u wybrzeży południowej Italii.

ogrody pierwszych wiadomości o o. w Grecji dostarczają poematy Homera. W Iliadzie i Odysei znajdujemy opisy o. warzywnych i sadów (w któ­rych hodowano jabłonie, grusze, figi, śliwki, gra­naty, winną latorośl), zakładanych przy domach i pałacach. Od VI w. p.n.e. zaczęto zakładać ogródki kwiatowe zw. perikepo], hodowano w nich lilie, róże, fiolki, krokusy, hiacynty. Pierwszy park założył tyran Gelon na Sycylii około r. 500 p.n.e. W połowie V w. z inicjatywy Kimona zasadzono kwiaty na Agorze ateńskiej. Wiemy również, że sad owocowy Kimona i jego ogród były otwarte dla Ateńczyków. W IV w. p.n.e. zaczęto zakładać parki przy gimnazjonach (np. Akademosa), gdzie sadzono topole, wiązy, platany. W okresie hellenistycznym i rzymskim ogródki kwiatowe zakładano w perystylach do­mów. Ogrodnictwo (sad, warzywnik, winnica) było głównym zajęciem Rzymian w okresie republiki. O. parkowe pod koniec republiki (np. o. Cycerona) urządzane byty na wzór gim-nazjonów, z portykami i kanałami; hodowano w nich wawrzyn i mirt. O. kwiatowe poznajemy z malowideł ściennych z domu Liwii na Pala-tynie i z wirydarzyka w termach w Pompei. Architekturę ogrodową z I w. n.e. opisuje w zna-

ogród Adonisa

537


Ojnoe

nym liście do Gallusa (ks. II, 17) Pliniusz Mł. Zwykle urządzano ogródki w tylnej części domu, jak np. w domu Salustiusza w Pompei. Ogródki i pergole tworzono też na balkonach i płaskich dachach domów miejskich. Od połowy I w. n.e. znano cieplarnie ogrzewane sztucznie. Dużo wia­domości o o. przekazał Columella, pisarz rzym­ski z drugiej poł. I w. n.e.



ogród Adonisa zwyczaj kultowy związany z kultem Afrodyty, pochodzący prawdopodobnie z Syrii. Kobiety urządzały pogrzeb ulubieńca bogini, którego symbolizowała lalka, a „grób" otaczały glinianymi naczyniami z ziemią, w któ­rych sadziły zielone trawy i kwiaty (pierwowzór korytek kwiatowych rzymskich).

Ogulnius Ouinhis i Cnaeus trybuni ludowi z r. 300 p.n.e. Przeprowadzili ustawę (zob. lex Ogulnia), na mocy której plebejusze uzyskali dostęp do urzędów kapłańskich. W r. 296 p.n.e. jako edylowie ozdobili Rzym licznymi dziełami sztuki.

Ogygia zob. Ogigia.

Ogygos (Ogygos, Ogyges) król Hektanów, jednego z ludów zamieszkujących pierwotnie Beocję, wg jednych wersji pochodzący z Beocji, wg innych syn Bojotosa czy też Posejdona. Był pierwszym władcą Teb. W czasie jego panowania wylały wody jeziora Kopais; powódź tę nazwano od imienia O. ogygijską. W mitach attyckich O. jest ojcem Eleusis, mężem Daejry, córki Okeanosa,

Olkles (gr. Oft/w, Olkleus, łac. Oicles, Oicleus) mit. syn Antifatesa, wnuk wieszczka Melamposa, ojciec Amfiaraosa. Zginął pod Troją w czasie wyprawy Heraklesa przeciw Laomedontowi. Wg innej wersji wrócił spod Troi i mieszkał w Arkadii.

Oileus (gr. Ofleus) mit. król Lokrydy, ojciec Ajasa i Medona. Brał udział w wyprawie Argo­nautów.

Oja (gr., także Oje, łac. Oea) 1. miejscowość na Eginie. 2. nazwa jednego z demów attyckich.

Ojagros (łac. Oeagrus, Oeager) mit. król Tracji, ojciec Orfeusza. Od jego imienia poeci używali przymiotnika Oeagrius w odniesieniu do Tracji.

Ojaks (fac. Oeax) mit. syn Naupliosa i K)y-mene, brat Palamedesa.

Ojanthe (gr. Ojanihe, Ojantheja, łac. Oeanthe, Oeanthid) miasto w Lokrydzie Ozolskiej nad Zatoką Krisejską (sinus Crisaeus).

Ojbalidzi (gr. Ojbalidaj, łac. Oebalidae) mit. potomkowie Ojbalosa, a w szczególności Dios-kurowie (tzn. Kastor i Polluks) oraz Helena, jako wnuki Ojbalosa.

Ojbalos (łac. Oebalus) mit. 1. król Sparty, ojciec Tyndareosa, dziadek Dioskurów; po­siadał w Sparcie heroon. Przymiotnika Ojbalios używano w znaczeniu: spartański. 2. syn nimfy Sebetis i Telona, zdobył władzę w Kampanii.

Ojchalia (łac. Oechalia) nazwa wielu miast greckich; m. in. 1. miasto w Messenii, na gra­nicy Arkadii. 2. miasto na Eubei, niedaleko Eretrii. 3. miasto w Tesalii, nad Penejosem.

Ojdipus zob. Edyp.

Ojkofeles attycki garncarz i malarz waz dzia­łający w końcu VI w. p.n.e., znany z sygnatu­ry na czarze attyckiej stylu czarnofigurowego (w zbiorach w Oksfordzie).

ojkotribes (gr. ojkótribes, I. p. ojkótrips) nie­wolnicy urodzeni w domu pana z rodziców również niewolników.

Ojneon (gr. O/neon) miasto portowe w Lo­krydzie Ozolskiej, na wschód od Naupaktos.

Ojneus mil. 1. król Etolów, panował w Kały-donie. Zwany królem wina, miał po raz pierwszy zasadzić w górach Etolii winną latorośl. Był mężem Altei, ojcem Tydeusa i Meleagra. Za jego czasów odbyło się słynne polowanie na dzika kałydońskiego. Synowie Agriosa uwięzili O., a władzę przekazali ojcu. Diomedes, wnuk O., pomścił się na nich, zabijając Agriosa wraz z synami. 2. syn Pandiona, attycki eponim.

Ojniady (gr. Ojniódaj, łac. Oeniadae) dziś Trikhardo Kastro; starożytne miasto w połud­niowej Akamanii, na zachód od ujścia Achelo-osu. W czasie wojny peloponeskiej sprzymie­rzone ze Spartą, zmuszone zostało przez Ateńczyków do połączenia się z nimi, później opano­wane zostało przez Etolów, wreszcie — przez Macedończyków. Umocnił je Filip III. Z cza­sem straciło znaczenie. Do miasta należała cy­tadela Nesos, zwana też Nasos. Zachowały się ruiny murów i teatru.

ojnochoe (gr. ojnochóe) czerpak, naczynie do czerpania i rozlewania wina.

Ojnoe (gr. Ojnoe, łac. Oenoe) 1. gmina at-tycka w ajanckiej tyli (fyle Ajantis} na równi­nie maratońskiej. 2. gmina attycka w hippoto-ońskiej fyli {fyle Hippothoontis) w pobliżu Eleuteraj, na pograniczu Beocji; odegrała ważną rolę w wojnie peloponeskiej. 3. miasto nad Za­toką Koryncką niedaleko Pagaj, należące do

Ojnofyta

538


Okalea

Koryntu. 4. miejscowość w Argolidzie, u stóp gór Artemizjon, na prawym brzegu rzeki Inachos. 5. miejscowość w Elidzie na południe od Pylos, na lewym brzegu rzeki Ladon. 6. miasto w po­łudniowej części wyspy łkaria. Należało do Związku Ateńskiego w V w. p.n.e. 7. miasto w Azji Mn., kolonia Miletu, przy ujściu rzeki Ojnoe, na zachodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na zachód od przylądka lasonium.



Ojnofyta (gr. Ojnofyta, łac. Oenophyta) miej­scowość w południowej Beocji, pomiędzy Ta-nagrą i Oropos, na granicy Attyki, znana ze zwycięstwa Ateńczyków nad Beotami w r. 456 p.n.e. W okolicach O. znajdowały się słynne winnice.

Ojnomaos 1. mit. król Pizy w Elidzie, ojciec. Hippodamii. Bojąc się spełnienia przepowiedni, wg której miał zginąć z rąk zięcia, nie chciał się zgodzić na małżeństwo córki. Ubiegającym się o jej rękę kazał stawać do wyścigów konnych, ponieważ zaś otrzymał konie od Aresa, zawsze zwyciężał; pokonanego przebijał włócznią. W ten. sposób usunął 12 konkurentów Hippodamii, kiedy zgłosił się Pelops. Woźnica O. w czasie wyścigu spadł i poniósł śmierć. Wg innej wersji pokonany w wyścigach popełnił samobójstwo czy też został zabity przez Pelopsa. 2. O. z Gadary, filozof cynik z I w. n.e., autor Zdemaskowania oszu­stów, dzieła polemicznego skierowanego przeciw poglądom stoików (zachowane fragmenty).

Ojnone1 (gr. OjnSne, łac. Oenone) mit. nimfa we Frygii, córka boga rzeki Kebren, żona Pa­rysa, który porzucił ją dla Heleny, żony Menela-osa zob. Parys.

Ojnone2 (łac. Oenone) 1. albo Ojnopia (łac.. Oenopla) pierwotna nazwa Eginy. 2. miejsco­wość w Attyce, nazywana, także Ojnoe.

OJnopia zob. Ojnone'1 l.

Ojnopides z Chios, astronom grecki z V w. p.n.e. O działalności jego nic bliższego nie wiemy.

Ojnopion (gr. Ojnopton) mit. syn Dionizosa (lub wg innej wersji Radamantysa albo Tezeusza) i Ariadny, założył kolonię kreteńską na wy­spie Chios, gdzie objął władzę królewską. Oślepił Oriona, który znieważył jego córkę Meropę. • Jako osobliwość na Chios pokazywano grób O.

Ojnotria (łac. Oenotria) nazwa części Italii południowej, późniejsza Lukania i Bruttium;

nazwy też używano metonimicznie także dla określenia całej Italii.



Ojnotropaj (gr. Ojnotrópaj, łac. Oenotropae, dosł. zmieniające w wino) mit. trzy córki Aniosa i Dorippe: Ojno, Spermo i Elais. Od Dionizosa otrzymały dar przemieniania wody w wino, a innych przedmiotów w zboże lub oliwę. Żywiły wojsko greckie przez 9 lat oblężenia Troi. Wg Owidiusza Dionizos zamienił je w winogrona, gdy odmówiły dalszego zaopatrywania wojska.

Ojnotros (gr. Ójnotros, łac. Oenotrus) mit. najmłodszy syn Likaona, króla Arkadii, wy-wędrował do Italii i osiedlił się w okolicy na­zwanej później Ojnotria.

Ojnus (gr. Ojnus, łac. Oenus) rzeka w pół-nocno-wschodniej części Lakonii, płynąca na południe od Sellazji pomiędzy górami Olimp i Euas i wpadająca do Eurotasu w pobliżu Sparty.

Ojnussaj (gr. Ojnussaj, łac. Oenussae) 1. wy­sepki na Morzu Jońskim, przy południowo--zachodnim krańcu Peloponezu. 2. pięć wysepek na Morzu Egejskim, między północno-wschod-nim krańcem Chios a wybrzeżem Jonii.



Ojonos (gr. Ojonós, łac. Oeohus) mit. syn Likimniosa z Midei w Argolidzie; towarzysz Heraklesa, pierwszy zwycięzca w wyścigach na igrzyskach olimpijskich. Przybył wraz z Hera-klesem do Sparty, gdzie został zabity przez sy­nów króla Hippokoona. Herakles, pragnąc pomścić jego śmierć, wydał wojnę Hippokoonowi.' O. wystawiono w Sparcie posąg obok świątyni Heraklesa.

Ojsyme (gr. OjsymS, łac. Oesyma) miasto na wybrzeżu Tracji, pomiędzy ujściami rzek Stry-mon i Nestos (na terenach późniejszej Macedonii), prawdopodobnie równoznaczne z wspomnianą przez Homera Ajsyme.

Ojtaja (gr. Ojtdja, łac. Oetaed) kraina w po­łudniowej Tesalii, u podnóża góry Ojte.



Ojte (gr. Ojte, łac. Oeta) pasmo górskie w Grecji, leżące na wschód od południowej części gór Pindos. Pomiędzy O. a morzem leżał Przesmyk Termopilski. Podnóże O. miało być punktem wyjściowym dla Dorów w ich wy­prawie na Peloponez. Wg legendy na szczycie O. miał umrzeć Herakles (zob.) na stosie, stąd wy­wodzono nazwę szczytu Pyra (dosl. stos, na którym palono ciała).

Ojtylos (gr. Ójtylos, łac. Oetylus) miasto portowe w Lakonii nad Zatoką Messeńską. Znajdowała się tam sławna, świątynia Serapisa. Zachowane ruiny.

Okalea (gr. OkaleS, Okalea, tac. Ocalea)

Okeanidy

539

Oksyrynchos

miasto w Beocji, pomiędzy Haliartos i Alalko-menaj, położone nad rzeką o tej samej nazwie, wpadającą do jeziora Kopais.



Okeanidy Okeantdes) ocenidy, córki Okeano-sa (zob. nifnfy), nimfy Oceanu.

Okeanos (gr. Okeanós, tac. Oceanus) mit. Ocean, wg .Homera wielka rzeka otaczająca świat. Jako bóstwo — w mitologii greckiej — jest O. ojcem wszystkich rzek i źródeł. Na brze­gach O., na krańcach ziemi, mieszkają szczęśliwe ludy: Etiopowie, Kimmeryjczycy. Po drugiej stronie O. panuje wieczna noc. O. jest praojcem wszystkich bogów; wg Hezjoda jest synem Ura-nosa i Gai, najstarszym z tytanów, mężem Tetydy (Tefhys) i ojcem bóstw rzecznych i nimf wodnych. Po upadku swego syna, Kronosa,

•podporządkował się nowym władcom, nie brał jednak udziału w zgromadzeniach bogów.



Okellos (Ókellos ho Leukanós, Ocellus Lu-oanus) filozof neopitagorejski z nieznanego bli­żej okresu (I w. p.n.e.?), autor (zachowanego) dziełka Peri tes tli pwlós fyseos (O naturze wszeehrzeczy), w którym udowadniał twierdze­nie, że świat jest bez początku i końca, tzn. że nie został stworzony i że jest niezniszczalny. Pisemko O. zostało spopularyzowane przez neo-platończyków, którzy — przekonani o staropi-tagorejskim pochodzeniu traktatu — udowadniali na jego podstawie zgodność nauk Platona i Arys­totelesa z nauką pitagorejską.

Okęcki Władysław (1840 -1918) profesor pra­wa rzymskiego w Szkole Głównej Warszawskiej;

przełożył wszystkie dzielą Tacyta oraz wydał wraz z komentarzem teksty łacińskie Roczników, Historii, Germanii i Żywotu Agrikoli.



Oknos (łac. Ocnus) mil. 1. alegoryczna postać w Hadesie, człowiek skręcający powróz, który przegryza stojąca obok oślica; symbol niekończą­cego się zajęcia. 2. syn bóstwa rzeki Tyber i Manto, córki Tejrezjasza. Uchodził za zało­życiela Mantui, nazwanej tak od imienia matki (Manto). Wg innej wersji był bratem Auletesa, założyciela Peruzji, sam zaś założył Felsinę.

Oko Jan (1875 -1946) profesor filologii kla­sycznej na Uniwersytecie w Wilnie w latach 1920 -

-1939, a następnie na Uniwersytecie w Łodzi w r. 1945 -1946. Prace naukowe O. obejmowały tematy z literatury rzymskiej (Cycero, Katullus, Horacy, Wergiliusz, Owidiusz i in.), z archeologii klasycznej (Forum Romanum, Mównica rzym­ska i in.) oraz z literatury polsko-łacińskiej (szereg prac poświęconych Sarbiewskiemu). Opra­cował działalność naukową i pedagogiczną G. E. Groddecka na Uniwersytecie Wileńskim.



okręty zob. flota.

Oksathres brat Dariusza Kodomana; brał udział w bitwie pod Issos, później poddał się Aleksandrowi W.

Oksos (gr. Óksos, łac. Oxus) dziś Amu Darja;

rzeka w środkowej Azji wypływająca z Kaukazu, wg historyków starożytnych wpadała do Morza Kaspijskiego. Uchodzi do Jeziora Aralskiego (w starożytności zw. Oxianus lacus).



Oksyartes (gr. Oksydrtes) król Baktrii w poł. IV w. p.n.e., który po dzielnej obronie w r. 328 p.n.e. poddał się ostatecznie Aleksandrowi W.;

ten mianował O. satrapą części swego państwa w okolicy gór Paropamisos i pojął za żonę jego córkę, Roksanę.



oksybafon (gr. oksybafori) zob. miary obję­tości.

Oksylos 1. mit. syn Aresa i Protogenei. 2. mit. mieszkaniec Etolii, którego Heraklidzi wybrali na swego dowódcę w wyprawie na Peloponez dzięki temu, iż był jednooki,'według wyroczni bowiem miał ich prowadzić wódz o trzech oczach: był nim O. na swoim mule. O. był założycielem państwa Elidy i jego władcą.

(iksymoron (gr. oksymorori) dowcipna niedo­rzeczność, figura retoryczna polegająca na połą­czeniu pojęć pozornie sprzecznych, np. Cum tacent, cldmant (Cyceron, In Catiiinam oratio I, 21); przez to, że milczą, krzyczą (ich milczenie jest krzykiem); summum ius summa iniuria: naj­wyższe prawo najwyższym bezprawiem.

Oksyrynchos (gr. Oksyrhynchos, łac. Oxyrhyn-chus) miasto w środkowym Egipcie (obecnie el Behnesa), drugie obok Fajum główne miejsce znalezisk papirusowych. W czasach faraonów było głównym miastem XIX nomu Górnego Egiptu i jednym z ośrodków kultu Seta. Ze względu na swe położenie geograficzne (punkt wyjściowy drogi do oazy północnej) zarówno wtedy, jak i w czasach ptolemejskich, rzymskich, .bizantyńskich i arabskich stanowiło ważny ośro­dek administracyjny i handlowy, przyciągający znaczną liczbę obcokrajowców, w szczególności Żydów, którzy chętnie tam się osiedlali. Miało własny port na zachodnim brzegu Kanału Józefa (Bahr 'Jusuf). W IVi V w. n.e. słynęło ze znacznej liczby kościołów i okolicznych klasz­torów oraz było siedzibą biskupa. Upadek zna­czenia O. rozpoczął się za czasów Mameluków. Miasto wyludniło się, popadło w ruin? i stało

oktaeteris

540


Oleśnicki Zbigniew

się ubogą wioską. Prace wykopaliskowe na terenie ruin O; zapoczątkowane w zimie 1896/1897 r. przez badaczy angielskich, J. B. Grenfella i A. S. Hunta, doprowadziły do od­krycia ogromnej ilości napisanych na papirusach tekstów (przeważnie z okresu rzymskiego), ma­jących niejednokrotnie wielką wartość naukową (np. Ichneutdj Sofoklesa, Logia lesu, fragmenty ewangelii kanonicznych i apokryficznych). Są one od r. 1898 do chwili obecnej publikowane w wydawnictwie Egypt Exploration Fund (Lon­dyn) pt. The Oxyrhynchus Papyri (ukazało się już 25 tomów).



oktaeteris (gr. oktaeteris, od októ osiem i etos rok) cykl ośmioletni w chronologii greckiej, zw. też megas eniautós, wielki rok. Obejmował 8 lat, przy tym zwykle 3., 6. i 8. rok liczyły po 13 miesięcy. Ponieważ miesiące liczyły na zmianę 29 i 30 dni, cały cykl miał 2922 dni. W Atenach taki podział czasu stosowano już za Solona. Wprowadzić go miał Kleostratos z Tenedos w V w. p.n.e., lecz początek O. wywodzi się z dawnych kultów (np. w kulcie Apollina wy­stępuje okres ośmioletni, igrzyska pytyjskie od­bywały się początkowo co osiem lat). O. została wprowadzona dla uniknięcia różnic w rachubie czasu, wynikających z podziału roku słonecznego na miesiące księżycowe. Z cyklu ośmioletniego prawdopodobnie, jako połowa cyklu, wywodzi się cykl czteroletni — olimpiada.

Oktawia zob. Octavii 1, 8.

Oktawian zob. Octavianus.

Oktawiusz zob. Octavii.

oktobol (gr. okto i obolós) srebrna moneta grecka wagi 5,14 g, wynosząca 8 oboli; wybijano ją bardzo rzadko.

oktodrachma (gr. okto i drachmę) moneta grecka równa 8 drachmom. O. srebrne wagi 34,92 g bito w Macedonii w VI w. p.n.e. i za króla Aleksandra I (498 - 454) oraz w Kartaginie w latach 241 -146 p.n.e. (waga 29,15 g). O. złote wagi 27,43 g bił Tyr w latach 126 - 125 p.n.e. i Egipt za Ptolemeuszy.

oktonar (yersus octonarius) wiersz łaciński skła­dający się z 8 pełnych stóp, odpowiednik grec­kiego tetrametru akatalektycznego. O. wystę­pują w jambach, trochejach i anapestach. Do­kładniej zob. jambiczny oktonar, trocheiczne wiersze 2.

Okypete mit. 1. jedna z Danaid. 2. jedna z Harpii, córka Thaumasa i Elektry, zw. też Okythoe lub Okypode.

Okypode zob. Okypete 2.

Okythoe zob. Okypete 2.

Olbia (gr. Olbid) 1. kolonia Miletu na pół­nocnym wybrzeżu Morza Czarnego, niedaleko ujścia rzek Borysthenes (Dniepr) i Hypanis (Boh), zwana też Olbiopolis lub Borysthenes. Kwitnące miasto handlowe w V i IV w. p.n.e., włączone następnie do państwa Mitrydatesa, przeżywało powtórny rozkwit w okresie cesar­stwa rzymskiego. W r. 56 p.n.e. zostało znisz­czone przez Getów. 2. silna twierdza w Azji Mniejszej na wybrzeżu Pamfilii. 3. inna nazwa miasta Astakos (zob. Astakos1 2). 4. (dziś prawdopodobnie Saint-Pierred'Almanarre); ko­lonia Massylii w Gallia Narbonensis, obok góry Olbianus, na wschód od Telo Martius (dziś Toulon). 5. miasto portowe na wschodnim wy­brzeżu Sardynii.

Olbiades grecki malarz działający w Atenach po r. 278 p.n.e. Dziełem jego był obraz stratega Kallipposa w Buleuterionie ateńskim.

Olbiopolis zob. Olbia. l.

Olcadcs zob. Olkadowe.

Olcioium (Olchimum) dziś Dulcigno; stare miasto illiryjskie położone na południo-zachód od miasta Scodra; w r. 167 p.n.e., w czasie wojny z królem Illirii Gentiusem, opowiedziało się za Rzymem i dzięki temu zachowało samo­dzielność i suwerenność.

Olen z Likii, mityczny pieśniarz, któremu Herodot (IV, 35) przypisuje stare hymny delijskie. Późniejsza legenda mówi o nim jako o proroku Apollina, założycielu delfickiego kręgu świę­tego oraz jako o wynalazcy heksametru.

Oicnnius primipilaris za czasów Tyberiusza. Otrzymał rozkaz ściągnięcia od Fryzów daniny nałożonej przez Druzusa; jego chciwość i suro­wość doprowadziły do powstania w r. 28 n.e., w wyniku którego Fryzowie osiągnęli nieza­leżność.

Olenos (gr. Olenos, łac. Olenus) 1. stare miasto w Etolii, w pobliżu Pleuronu, znane z wprowadzonego przez kuretów kultu Zeusa kreteńskiego. 2. miasto na Peloponezie, w za­chodniej części Achai, nad rzeką Pejros, na po­łudnie od miasta Patraj. Należało do Związku Achajskiego. Opuszczone przez mieszkańców, za czasów Strabona leżało w gruzach.

Oleśnicki Zbigniew (1389 -1455) humanista, wychowanek Akademii Krakowskiej, sekretarz Władysława Jagiełły, później biskup krakowski i kardynał. Pozostawił kilkadziesiąt listów pisa-

oleum et operam perdidi

541


Olimpias

nych wytworną łaciną, m. in. do Eneasza Syl-wiusza Piccolominiego; wydane w Codex epistularum saeculi XV.



oleum et operam perdidi łac. oliwę i pracę zmar­nowałem, tzn. trudziłem się daremnie (Plaut, Poenulus I, 2, 119).

Oliaros (gr. ^liarós) dziś Antiparos; jedna z wysp Cyklad, położona na zachód od Paros, skolonizowana przez Fenicjan, w starożytności słynęła z malowniczych pieczar.

oligarchia (gr. oligarchia, od oligos nieliczny i drcho rządzę) jedna z form ustroju państw greckich, przy której władza znajdowała się w rękach stosunkowo nielicznej grupy ludzi (np. ustrój Aten w r. 411 p.n.e.). Termin ten pojawia się w literaturze greckiej w V w. p.n.e., u Herodota (III, 82; V, 92) i Tukidydesa (Vni, 72). Później rozważania dotyczące tego ustroju znaleźć można w dziełach Platona, Arystotelesa i Polibiusza. Arystoteles rozróżnia cztery po­stacie o. Cechą charakterystyczną pierwszej po­staci jest to, że sprawowanie urzędu jest dostępne tylko dla obywateli posiadających pewien cenzus majątkowy; drugiej — że obywatele mający wiel­kie dochody powołują według własnego uznania na urzędy obywateli nie mających takich docho­dów; trzeciej—że stanowiska urzędowe są dzie­dziczne, czwartej zaś, że te dziedziczne urzędy sprawowane są przez osoby stojące ponad prawem. Ostatnią postać o. Arystoteles określa terminem dynasteja.




1   ...   103   104   105   106   107   108   109   110   ...   159


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna