Lokalna Strategia Rozwoju na lata 2009-2015 dla obszaru gmin: opracowana przez członków Lokalnej Grupy Działania „Kraina Kwitnących Sadów”



Pobieranie 4,87 Mb.
Strona9/13
Data24.02.2019
Rozmiar4,87 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

Kościół św. Mikołaja z 1520 r. w Grójcu

Pozostałe dobra kultury materialnej charakterystyczne dla obszaru objętego Lokalną Strategią Rozwoju:

- Ratusz, obiekt klasycystyczny, prawdopodobnie autorstwa projektu arch. Hilarego Szpilawskiego , ok. roku 1821 (Nr 131/A/82),

- zespół pałacowo – parkowy w Głuchowie z XVIII i XIX wieku(Nr 51/A/80)

- zespół dworsko – parkowy w Pabierowicach z XIX wieku (Nr 136/A 82)

- park krajobrazowy w Lesznowoli z XVIII wieku (Nr 346/A/86)

- park krajobrazowy, park podworski w Mirowicach (Nr 462/A/91)

- młyn wodny w Lesznowoli z XVIII wieku z bali drewnianych – obecnie młyn wodno – elektryczny (Nr 440/A/90)


Na obszarze Krainy Kwitnących Sadów organizowane są imprezy kulturalne i sportowe, wystawy w których licznie uczestniczą mieszkańcy gminy oraz goście z zewnątrz.

Imprezy cykliczne organizowane przez gminy to między innymi:

- Święto Kwitnących Jabłoni w Grójcu,

- Pożegnanie Lata lud Dni Gminy we wszystkich gminach,

Na obszarze Krainy Kwitnących Sadów działają stowarzyszenia oraz zespoły ludowe i artystyczne kultywujące tradycje i dziedzictwo kulturowe. Są to:

- Kapela Ludowa Vistula w Chynowie,

- Stowarzyszenie Kobiet Wiejskich w Goszczynie.


    1. Uwarunkowania historyczne



    1. Związek naturalny

Na terenie LSR przeważają gleby bielicowe i pseudobielicowe: Bielica grójecka, na podłożu z twardej bezwapiennej gliny, tak jak podwarszawska, sprzyja gruszom i wiśniom, jabłonie mniej się na niej darzą. Jakoż i w Błędowie grusze rosną bujnie i zdrowo, o ile nie noszą w sobie uszkodzeń mrozowych. W dolinach rzek występują mady oraz piaski i gliny często innego pochodzenia. Dawniej uważano, że gleba pod uprawy sadownicze powinna być dobrej klasy bonitacyjnej dlatego sadownictwo rozwijało się głównie w gminach, które takie ziemie posiadały (Belsk, Błędów, Goszczyn). A jednak z całej okolicy Warszawy tylko jeden powiat grójecki, mający przeważnie bielice na przepuszczalnem podłożu, rozwinął sadownictwo na miarę handlową. Dziś można powiedzieć o powiecie , że jest to jeden wielki ośrodek sadowniczy.

Czynnikiem, który zmieniał się na przestrzeni wieków był klimat. Niska temperatura wielokrotnie na przestrzeni dziejów powodowała ograniczenie produkcji sadownicze. Silne mrozy przekraczające 20ºC w końcu października 1919 roku i ponownie w końcu stycznia 1920 spowodowały ogromne straty w drzewostanie, na plantacjach krzewów owocowych i w szkółkach. Zimą 1928/29 roku padł rekord zimna w XX stuleciu. Uznaje się, że w strefie zboczowej Wisły, a także innych rzek (Pilicy) od kilkuset lat panował specyficzny mikroklimat, który sprzyjał zakładaniu sadów, co potwierdza się również w powiecie grójeckim.

Opady rocznie nie przekraczały 500 mm, najwięcej deszczu padało w lipcu, średnio około 80mm, najmniejsze w lutym około 26mm. Ilość tę długo uznawano za wystarczającą i tylko na gruntach przepuszczalnych występowały oznaki suszy.

Opisać że jest to nizina mazowiecka w której skład wchodzą niziny środkowo mazowiecka i południowo mazowiecka ( te na których położone są sady). Dokładniej należałoby się przyjrzeć wysoczyźnie rawskiej, równinie białobrzeskiej, itd.

Należy opisać jakie gleby są w tych regionach. jak one się mają do upraw sadów jabłoniowych. Należy oczywiście skupić się na pozytywnych oddziaływaniach na uprawy jabłoni.

Warunki atmosferyczne tzn: opady, temperatury (zmiany temperatury wpływające na lepsze wybarwienie owoców).



    1. Związek historyczny i ludzki

Region grójecki związany z sadownictwem jest już od czasów średniowiecza dlatego też obecnie powiat grójecki i sąsiadujące z nim powiaty, produkcję jabłek rozwinęły do rangi przemysłowej na skalę światową. Za producentami owoców podążały firmy obsługujące ten sektor rolnictwa, które wytworzyły niezbędną infrastrukturę do obsługi gospodarstw sadowniczych. W rezultacie na terenie południowego Mazowsza powstał „Największy Sad Europy” jak potocznie nazywają go jego mieszkańcy.

Wielowiekowa tradycja upraw jabłoni silnie skoncentrowana w tychże rejonach spowodowała również silne kojarzenie jabłek z regionem grójeckim. Renoma jaką cieszą się jabłka grójeckie wynika z dużego udziału w rynku oraz wysokiej jakości produkowanych owoców.

8.2.1 Wielowiekowa historia jabłek grójeckich

Sady wielkiej własności

Z wielkiego zamiłowania do ogrodnictwa znana była królowa Bona, która w 1545 roku otrzymała duże połacie ziemi w obecnym powiecie grójeckim. Ustanowiła liczne przywileje dla ludności w administrowanych miejscowościach np. w Bądkowie , zakładała nowe wsie, hodowała też rośliny sadownicze. Jako wielka miłośniczka ogrodów i sprawna administratorka dbała o ogrody w podległych dobrach podobnie jak poprzednia administratorka tych dóbr, ostatnia z rodu Piastów, księżna Anna. Działania królowej Bony zyskały umocowanie prawne w akcie królewskim z 1578 roku wydanym przez jej syna, gdzie potwierdzono prawo posiadania ogrodów. Lustracja z czasów gdy była administratorką zawiera opis folwarku w Bądkowie, w którym: Sad – Jest tam niemały, ale w nim drzewo stare i wiele się go od wiatru połomiło, jest drzewo rozliczne, ale nieczęsto rodzi, mało ten sad pożytku uczyni, szczepów by trzeba uczynić (Gieysztorowi, Żaboklicka, 1967). Folwark w Bądkowie obejmował Goszczyn, Kozini, Długą Wolę, Pacew i miał powierzchnię 40 włók, po 12 zagonów każda, na których mieszkało i pracowało 66 kmieci, 10 ogrodników i było 40 ogrodów: sieją tam wszytki ogrodne rzeczy, cybule, marchwie etc. (Gieysztorowa, Żaboklicka 1967). W Długowoli było 26 ogrodników i mają role ogrodne, z których płacą per gr10 /tamże, str.55/, w Pacewie zaś liczba ogrodników nie przekraczała 10. (Gieysztorowa, Żaboklicka 1967).

Powiat grójecki wyraźnie się wyróżniał: sadów dworskich było kilkakrotnie więcej niż w innych powiatach – powierzchna sadów wynosiła 1801 mórg. Drugi w kolejności, powiat warszawski miał trzykrotnie mniejszy areał (600 morgów). W powiatach wieluńskim, sieradzkim, kaliskim i łęczyckim guberni kaliskiej powierzchnia sadów oscylowała między 400 a 500 morgów. W pozostałych rejonach kraju sadownictwo dworskie rozwinęło się na mniejszą skalę.

W końcu XIX stulecia o sadach w okolicach Belska zanotowano: Temu jeszcze lat ze 40, były tam w Belsku duże sady ks. Lubomirskich i miejscowego proboszcza, ale zatem mało większych. Teraz widzieliśmy wszędzie nowe i starsze sady w polu, nie tylko na probostwach, ale niemało też i u włościan. Dużo dołów świeżo pokopanych zapowiada nowe jeszcze drzew szeregi. Większość to drzewa kilkunastoletnie. (Jankowski, ”Ogrodnik”, 1934 r., s. 290). Inne źródła podają: Jeszcze przed uwłaszczeniem książę Jan Tadeusz Lubomirski z Małej Wsi namawia do zakładania sadów (Czekanowski, Grójeckie we wspomnieniach, seria IV, 2004, s. 51) Sad przedwojenny rozciągał się na powierzchni 104,76 hektarów (jedna czwarta całości gruntów) i nie miał sobie równych w powiecie grójeckim, a w skali kraju należał do największych (Słowińska, 2007). W chwili wybuchu II wojny światowej było w naszym majątku, głównie w Starejwsi, około 100 ha rodzącego sadu, około 4 ha szkółek, w których wyrastały sadzonki jabłek i innych owocowych drzew (Morawski,1997) W 1937 roku zanotowano, że majątek Nowa Wieś posiada dziś jedno z najwybitniejszych i większych gospodarstw sadowniczych w Polsce (”Ogrodnik”, 1937 r., s. 207).

W Błędowie był: Ogród fruktowy w którem jest przeszło trzysta kilkadziesiąt sztuk drzew różnego gatunku /.../ Ogród ten przecina rów do ścieku wody służący- Szkółka mała także znajduje się- altany /../ nie ma /../. Ogród ten wydzierżawiony jest przez Zagórskiego – Antoniemu Bredowskiemu ze wsi Kozietuł za sumę złotych polskich dwieście pięćdziesiąt rocznie ustanowioną w dodatku do tegoż ma i półtorej morgi grontu (Hipoteka w Grójcu cz. I, sygn. 18, str. 380). Opis pochodzący z 1843 roku wskazuje na wzrost powierzchni sadów i przedstawia te części folwarku: Dobra Ziemskie Błędów /../ zajmują około 150 włók chełmińskich1, z czego /.../ Za pałacem od tyłu ogród spacerowy z dzikiego drzewa miedzy którem jest 20 drzewa fruktowego – a obok niego ogród fruktowy i warzywny drzew rodzajnych około sztuk 500 i szkółkę drzewek fruktowych około sztuk 300 (tamże , str. 148, 149).

Sady chłopskie

W powiecie grójeckim powierzchnia chłopskich sadów wynosiła 398 morgów.

W sadach włościańskich sadzono głównie gatunki i odmiany, z którymi nie było kłopotu, dlatego przeważały: ‘Oliwki’, ‘Papierówki’, ‘Różanki Wirginijskie’, ‘Mnichy’ i ‘Rzepki’. Rzadkością były odmiany zimowe, a przeważały letnie i jesienne (Pieniążek 1997).

Wiemy również, że w XIX w Błędowie: przy każdej z tych chałup są ogródki małe w których drzewa fruktowe znajdują się i te płotami żerdzianymi są ogrodzone (Hipoteka w Grójcu cz. I, sygn. 18, s. 385) oraz, że ogrody dworskie o powierzchni 46 morgów zostały podzielone między fabrykantów, kolonistów i włościan. (tamże, s. 406).

Z 1822 roku pochodzi fragment dokumentu dotyczący majątku Sielec: Ogrody około zabudowań wiejskich przez włościan zajmowane wraz z sadkami temi przy tychże zabudowaniach /.../ około 8 morgów (Hipoteka w Grójcu cz. I, sygn. 466, nr 1822, dok. 59).



Sadownictwo handlowe

Na przełomie wieków XIX i XX coraz częściej zakładano sady handlowe, ale tereny wokół domostw zazwyczaj nie były duże. Zaczęto więc sadzić drzewa owocowe w polu. Dawniej, zgodnie z tradycją rosły one najczęściej za zabudowaniami gospodarskimi, w bezpośrednim sąsiedztwie wsi. Już wtedy dawały się zauważyć dwa coraz bardziej zwarte regiony sadownicze w powiecie na zachód od Grójca w okolicach Belska i Błędowa. Sady zakładano również w innych częściach powiatu, ale długo nie tworzyły większej całości. Sadzono je z myślą o zysku, czym różniły się od zakładanych wcześniej.

W rejonie Błędowa i Belska. Do mieszkańców Błędowa i Ignacowa wcześnie dotarła informacja, że warto sadzić drzewa owocowe: Przyszłość wsi była jednak w sadach. Biorą one swój początek w małych, rachitycznych i na pół dzikich, przydomowych sadkach. Dopiero gdzieś około r. 1920 nowe – moje pokolenie – posadziło w placówkach większe sady. Sięgały one przeważnie do około połowy odległości miedzy wsią a Ługiem (…) Dopiero 10 lat później, gdy poprawił się transport i sprzęt ochrony roślin, powstał pierwszy wysokotowarowy sad na borzęckim należący obecnie do Jana Lachowicza. Od tego czasu sady wysokotowarowe powstawały dość szybko. (Lachowicz, maszynopis, br. daty)

Stanisław Feliksiak z Łęczeszyc wcześnie założył swój pierwszy sad. Sadownictwa uczył się w szkole rolniczej, a następnie rozpoczął praktykę w parafialnym sadzie księdza Niedźwiedzkiego (. W 1926 roku założył 6-hektarowy sad handlowy. (Unruh 1963, Słowińska, 2007).

W Łęczeszycach sadownictwem zajmował się Adolf Korczak, który pochodził z Belska Dużego. Pierwsze sady założył rok przed katastrofalną zimą, w 1927 roku. Po mrozach, praktycznie rzecz biorąc, nasadzenia trzeba było odbudowywać od podstaw (Słowińska, 2007).

Ojciec Bolesława Pietrzaka również bardzo wcześnie założył sad: powstał ogród starego Pietrzaka i jeszcze kilka sadów w Janówku i sady chłopskie pow. Grójeckiego, idące już nie w setki hektarów, lecz mocno przekraczające tysiąc. /.../ To nie tylko moja czy mego zastępcy zasługa, wartościowego Zygmunta Racięckiego z Kociszewa zasługa. (Grójeckie we wspomnieniach, 2004). Miało to miejsce na przełomie wieków XIX i XX: W tym czasie rodzice zdecydowali się na przeznaczenie około 2 mórg pod sad owocowy – pracy niemało, bo drzew mieli posadzić ponad czterysta. Kopał więc ojciec pod nie szerokie doły, żeby je potem wypełnić dobrą, urodzajną ziemią, a przejeżdżający pobliską drogą chłopi podśmiewali się z niego, że cmentarz zakłada. Nie zważał na to. Posadził wiele gatunków drzew, a następnie wziął się za sadzenie lasu. (Pietrzak, 1971)

Sadownictwo rozwijało się też w okolicach Błędowa. U Władysława Małachowskiego w roku 1922 w ponad 40-morgowym gospodarstwie sad handlowy obejmował 6 morgów. Owocowało w nim kilka późnych odmian jabłoni (400 drzew), grusz - 100 i 100 śliw. Brat Władysława Małachowskiego – Bolesław miał nie mniejsze sady. Najstarszy sad obejmował około 3 hektarów . Jego powierzchnia do wojny wzrosła do 8 ha, był to zatem duży sad, jak na ówczesne warunki (Słowińska, 2007)

W Bronisławowie położonym w zachodniej części powiatu grójeckiego: Blisko zagród wszędzie były sady owocowe z jabłoniami, gruszami, śliwami i pojedynczymi drzewami wiśni i czereśni. /.../ zakładano sady, produkujące większą ilość owoców ziarnkowych /jabłonie, grusze/ na sprzedaż już przed I Wojną Światową. Paromorgowy sad miał wtedy Stanisław Pawlak, s. Antoniego, a następnie ich syn Wojciech, a także Jan Pawlak syn Wojciecha. Sad tego ostatniego prowadził mieszkający z nim brat Walenty, zamiłowany ogrodnik. Także przy innych gospodarstwach były sady. Nasza wieś była więc jedną z pierwszych w rejonie grójeckim, która przestawiła się z produkcji rolnej na sadowniczą. Jeszcze większe sady towarowe zaczęto zakładać w latach 40. XX wieku. Początek zrobił mój ojciec, Wacław Czarnecki s. Jana i Rozalii, który zasadził 3 morgi sadu w 1937 roku. (Czarnecki, 2002). Tak oto wyglądały początki sadownictwa w gminie Konie. Jako prekursorów wymienia autor jeszcze Jana Czarneckiego i Wojciecha Pawlaka.

Sadownictwem zajmował się w czasie przerw w ożywionej działalności społeczno-politycznej wybitny działacz Tomasz Nocznicki, który założył: sad 4-morgowy złożony z dobrych, według najnowszych wskazówek zakupionych drzewek (Mierzwiński, 2002). Jego zasługi były jednak nieporównanie większe w upowszechnianiu działalności kółkowej i nawoływania do tworzenia sadów. Sady mieli również przedstawiciele innych rodzin: Żółcików, Maciaków, Kowalczyków, Pietrzaków, Maliszewskich, Jaskulskich, Skorupskich.

Według spisu z 1921 roku sady, ogrody i zabudowania w powiecie grójeckim stanowiły 4% całkowitej powierzchni (6764 ha), w tym 2694 hektary sadów. W 1931 roku w powierzchnia całkowita sadów wzrosła do 2709 hektarów. (Goldberg, 1939). Najwięcej drzew owocowych rosło w granicach w Grójcu 29 ha,. Wśród gmin wiejskich prym wiódł, Belsk – 193 ha, Kobylin 181 ha, Komorniki – 166 ha, Konie – 144 ha, Jasieniec 141 ha, Błędów 111 ha, Lipie 84 ha, Drwalew 58 ha. (Goldberg 1939). Już wtedy sadownictwo w powiecie grójeckim stało na najwyższym poziomie, niż gdzie indziej w kraju. W 1931 roku według wyliczeń okręgowych organizacji kółkowych do 6-7% powierzchni ziemi w powiecie zajmowały sady, choć w 1928 roku 40% zmarzło. Stosunek sadów starych do nowych wynosił 1: 3. (Goldberg 1939). Należy pamiętać, że ilość sadów najprawdopodobniej była znacznie większa, ale ich powierzchnię zaniżano, aby ograniczyć konieczność płacenia podatku dochodowego (Słowińska, 2007).



Zasługi duchownych

Niemniejsze zasługi w rozwoju sadownictwa przypisuje się księżom. W parafiach prawie zawsze zakładano sady. Do prac zatrudniano parafian, którzy tam poznawali sztukę pielęgnacji i rozmnażania drzew owocowych. Księżowskie sady dostarczały też zrazów koniecznych do okulizacji i szczepienia. W roku 1836 na temat sadu w Drwalewie zanotowano: Drzewka w sadku także nie odpowiadają swemu celowi, gdy macica dojdzie do warstwy piasku rak drzewo stoczy i usycha. W lat kilka 300 sztuk drzew i szczepów straciłem. Najlepiej kilka drzew dla swojej wygody utrzymać, lecz sadząc trzeba doły głęboko gliną lub nawozem zaprawić (Szczekowscy, 1996).

W powiecie grójeckim sadownictwo upowszechniał księża: Roch Wójcicki z Belska, Niedźwiedzki z Łęczeszyc, Stefan Roguski z Goszczyna i zapewne inni.

Ksiądz Roch Wójcicki był jedynym przedstawicielem stanu duchownego na pierwszej wystawie ogrodniczej w 1881 roku i: okazy przedstawione przez /.../ proboszcza z Belska składające się z 10 odmian jabłoni i 10 odmian gruszek (”Gazeta Rolnicza”, 1881, s. 273). wzbudzały duże zainteresowanie. Ogród służy jako rozsadnik dla włościan, którzy zachęceni przykładem szanowanego proboszcza, chętnie u siebie sady zakładają” (tamże, s. 273).

Ksiądz Niedźwiedzki z Łęczeszyc w 1889 roku na łamach „Ogrodnika Polskiego” opublikował ocenę urodzaju dając nam przy tym dość szczegółowy jak na ówczesne czasy obraz swego sadu: jabłoni starszych w jego ogrodzie było 91. Młode drzewka sprowadzano z ogrodów warszawskich. Ksiądz Niedźwiedzki miał 3–morgowy sad i niewielką szkółkę drzewek. Nie tylko zajmował się sadownictwem, ale także zachęcał i uczył innych, jak wyprodukować owoce.

Trzeci z wymienionych, ksiądz Stefan Roguski z Goszczyna aktywnie powiększał areał sadów w okolicy, uczestniczył w strukturach spółdzielczych, a we wrześniu 1917 roku, na zebraniu filii kółka rolniczego współtworzył spółkę ogrodniczą (14 członków), której był działaczem i wiceprezesem. Później jednak przeniesiono go do warszawskiej parafii i ruch spółdzielczy stracił jednego z najbardziej wpływowych działaczy upowszechniających wiedzę sadowniczą.(Grójeckie we wspomnieniach, 2004).

Równie wysokie uznanie znalazł sad owocowy w gospodarstwie przyparafialnym w Chynowie ks. Edwarda Skupieńskiego. Sad owocowy założony na dwóch morgach był równie pieczołowicie pielęgnowany jak rolnicza część gospodarstwa (Słowińska, 2007).

Dochodowe sady były w parafii Belsk, gdzie ks. Feliks Dąbrowski w roku 1927 otrzymał od dzierżawcy 7000 złotych, czyli o 3000 zł mniej niż książę Lubomirski z Małej Wsi. W tym czasie ks. Niedźwiedzki z Łęczeszyc wziął tylko 500 złotych, a ks. Marks z Lewiczyna 700. (Matyjas 1999).

Księża, którzy zdawali sobie sprawę z roli, jaką może odegrać sadownictwo i współdziałanie, aktywnie włączali się w nurt działalności kółkowej. Wśród nich byli ks.. Rogulski i Choiński z Goszczyna, Niedźwiedzki z Łęczeszyc, Bryndza z Lewiczyna, Prądzyński z Worowa. Wielokrotnie zapraszali ogrodników objazdowych, współorganizowali kursy ogrodnicze, przyczyniali się do rozbudzenia społecznej świadomości mieszkańców wsi (Słowińska, 2007).

Doradztwo i działalność kółkowa

Pierwsi doradcy, zwani ogrodnikami objazdowymi pojawili się w powiecie grójeckim jeszcze przed I wojną światową. Witalis Urbanowicz, jeden z najbardziej znanych ogrodników objazdowych, pomagał prowadzić sady i szerzył wiedzę wśród włościan. Współdziałał z księżmi: Stefanem Rogulskim z Goszczyna, Niedźwiedzkim z Łęczszyc, Wojciechem Bryndzą z Lewiczyna, Prądzyńskim z Worowa. W. Urbanowicz związany był z Towarzystwem Ogrodniczym Warszawskim i jako instruktor tegoż Towarzystwa stał się jedną z ważniejszych postaci sadownictwa przełomu XIX i XX wieku. Był samoukiem oraz wielkim zapaleńcem sadownictwa. W propagowaniu wiedzy sadowniczej bardzo pomagały mu zdolności oratorskie, które wykorzystywał organizując odczyty, pogadanki, prezentacje. Pomagał zakładać sady i prowadził nad nimi nadzór. Posługiwał się przy tym przeźroczami oraz aparatem projekcyjnym. W 1909r. Marzeniem Witalisa Urbanowicza było, aby przy każdej chłopskiej chacie „szumiał sadek i złocił się smakowitymi owocami”.

Urbanowicz był również autorem 10 ogrodniczych przykazań:

1. Nie będziesz żałował grosza, o ile grosz masz, na kupno dobrych szczepów i trudu dla założenia sadku.



2. Nie będziesz się pytał szewca, kowala nadaremno o poradę w ogrodzie, lecz dobrego ogrodnika, książki i gazety.

3. Pamiętaj, że drzewa owocowe sadzisz nie tylko dla siebie, lecz także dla dzieci swoich, ponieważ one głównie będą z nich korzystały, mając z tego zarobek nie będą potrzebowały iść za parobków do Żydów, Niemców i innych przyjaciół.

4. Czcij i szanuj drzewko owocowe, bo w niem jest przyszłość kraju. Ty, bracie, będziesz miał setki za owoc, a kraj miliony i miliardy.

5. Nie zabijaj ogrodnictwa i nie zachęcaj innych do niego, byle jak hodując byle jakie szczepy.

6. Nie odpuść do tego, aby ci robactwo zjadło liście na drzewach, w przeciwnym bowiem razie musisz pożegnać się z owocami.

7. Nie kradnij, a raczej nie posyłaj swoich dzieci po jabłka do cudzego ogrodu, a lepiej sam zasadź u siebie ogródek, a dziecko naucz poszanowania roślin i cudzej własności.

8. Nie wydawaj fałszywego świadectwa przeciw ogrodnictwu przynajmniej do tego czasu, aż Sm założysz ogródek.

9. Nie pożądaj, aby Ci drzewko po posadzeniu natychmiast tego roku zaowocowało, bo to jest niemożłiwem, a gdy nawet i zaczęło w pierwszym, drugim roku owocować, to za to w następnych latach, z powodu wysileni się drzewa, nie będziesz miał owocu.

10. Kochaj drzewka owocowe, staraj się o to, aby Twój sadek był jak należy utrzymany, korzystaj z niego, wzbogacaj siebie i kraj – co daj Boże. Amen”.

W starych zapiskach pojawia się też często nazwisko przedstawicieli rodziny Żółcików – Andrzeja i synów Ludwika i Adolfa. Andrzej uczestniczył w pracach na rzecz lokalnej społeczności, był światłym gospodarzem, od 1816 roku zaangażowanym w organizację i działanie Kółka Rolniczo-Ogrodniczego. (Słownik Wiedzy o Grójeckiem, 2002).

Działalność kółek rolniczych bardzo wpłynęła na rozwój sadownictwa. Organizowano kursy ogrodnicze, prenumerowano prasę fachową, kupowano publikacje, wypożyczano je w każdą niedzielę i święto, utworzono szkołę rolniczo – ogrodniczą w Mogielnicy, sprowadzano środki ochrony roślin i nawozy i przede wszystkim prowadzono akcję promującą sadownictwo, samodzielną sprzedaż owoców oraz organizowano wycieczki do wzorowych gospodarstw. Nie wszędzie jednak współdziałanie było ułatwione, jak w powiecie grójeckim. Rozwój spółdzielczości zapewniała ruchliwość i psychika ludności powiatu (Rozenwajnówna 1939). Spółdzielczość pojmowana była zatem wielopłaszczyznowo, nie tylko jako działanie mające na celu zwiększenie areału sadów i dochodów, ale jako przedsięwzięcie ułatwiające współdziałanie, zakup środków produkcji, narzędzi i maszyn oraz artykułów spożywczych pierwszej potrzeby.

Dynamiczny rozwój

Zima 1939/40 zniszczyła wiele sadów w na terenie LSR i nie tylko. Szkółkarstwo polskie było jednak na tyle silne, że szybko wyprodukowano znaczącą liczbę drzewek. Zaprzestano sadzenia drzewek 6-, 8-letnich od dużych dołów, a zatem cykl produkcji w szkółce skróciło się do 2, maksymalnie 3 lat. Działania wojenne spowodowały duże straty w drzewostanie, zwłaszcza we wschodniej części powiatu grójeckiego. Nie wszędzie dokonano też komasacji gruntów, co utrudniało gospodarowanie. W latach powojennych sadownictwo dynamicznie zaczęło rozwijać się w gminach Belsk i Błędów, a także, choć nieco wolniej wskutek zniszczeń, w gminie Konary. Powiat grójecki zwano już polską Kalifornią długo przed wojną.

8.2.2. Święto Kwitnących Jabłoni

Hucznie obchodzone Święto Kwitnących Jabłoni ma bardzo długą tradycję. Po raz pierwszy jeszcze jako Dni Kwitnących Jabłoni zostało zorganizowane w 1959 roku za sprawą zastępcy przewodniczącego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Grójcu – Wacława Przytockiego. Do zorganizowania tegoż Święta natchnęły go przepięknie kwitnące grójeckie sady oraz tony jabłek zalegające rowy po klęsce urodzaju w 1958 roku. Marzeniem Przytockiego było aby Dni Kwitnących Jabłoni stały się wizytówką Grójecczyzny oraz dało miejscowemu środowisku, możliwość kulturotwórczego spełnienia. I tak powstało odbicie starożytnych świąt boga winnej latorośli Dionizosa.

Święto Kwitnących Jabłoni na początku obchodzono co roku w innej miejscowości. Zaczęło się w 1959 roku, po kilku latach funkcjonowania stałym miejscem spotkania stało się miasto powiatowe – Grójec. Święto nie ma do tej pory ustabilizowanej nazwy ponieważ stosowane były następujące nazwy: Dni Kwitnących Jabłoni, Dni Kwitnącej Jabłoni, Grójeckie Dni Kwitnącej Jabłoni, Grójeckie Dni Kwitnących Jabłoni, Kwitnące Jabłonie, Święto Kwitnących Jabłoni. Od kilkunastu lat utarło się stosowanie ostatniej nazwy.

Święto Kwitnących Jabłoni trwało zazwyczaj od dwóch do trzech dni. Od zarania program tego wydarzenia był bardzo bogaty. Organizowane były pokazy produktów, i sprzętów ogrodniczych , kiermasze, sejmiki sadownicze połączone z wypadami do wzorowych gospodarstw. Najbardziej jednak wyróżniał się festyn. Na część oficjalną składały się powitania, przemówienia, referaty obrazujące dorobek ludowej ojczyzny, w tym i w dziedzinie sadownictwa. Podczas tych uroczystości nie brakowało przedstawicieli władz państwowych, ministrów, wicepremierów a nawet ambasadorów obcych państw. Odpowiednio przyjęci ważni goście (za suto zastawionymi stołami) odwdzięczali się później przychylnymi odgórnymi decyzjami dla regionu grójeckiego.

Po części oficjalnej następowała część patriotyczno – rozrywkowa czyli widowisko artystyczne. Spektakle rozgrywały się w specjalnie urządzonych amfiteatrach, z wykorzystaniem naturalnego ukształtowania terenu, co przynosiło ciekawe wyniki wizualno – akustyczne. W Grójcu rzecz się dzieje na stadionie przyszkolnym, który na tę okoliczność rozbudowano o trybuny i muszlę koncertową.

Rozpoczynało się to i kończyło masowym korowodem tanecznym z towarzyszeniem solistów, chóru i orkiestry. W środku było miejsce na recytacje indywidualne i zbiorowe, utwory wokalne z akompaniamentem zespołów muzycznych, pieśni chóralne, utwory orkiestrowe, inscenizacje ruchowe, popisy gimnastyczno – akrobatyczne i tańce. Scenariusz miał swój cykl przewodni jak np.: „Inscenizacja Cyklu Owocobrania” (1961r.).

Z obchodów Święta Kwitnących Jabłoni z dawnych lat nie zachowało się zbyt wiele pamiątek ze względu na brak prowadzenia ksiąg pamiątkowych. Wspomnienia obchodów Święta pozostały w pamięci osób, które w nim uczestniczyły oraz w książkach opisujących historię tutejszego regionu. Dopiero od 1991 roku, kiedy to wznowiono tradycję po dwuletniej przerwie (ze względu na trudną sytuację polityczno – ekonomiczną) zaczęto gromadzić materiały związane z tymże świętem. W archiwum Centrum Kultury Regionalnej w Grójcu, które nota bene ma w swoim logo symbol jabłka, można odnaleźć wiele plakatów związanych ze Świętem Kwitnących Jabłoni informujących o planie każdego dnia imprezy. W kronikach, które również prowadzone są od 1991 roku można odnaleźć informacje o przebiegu Świąt Kwitnących Jabłoni, o zaproszonych osobistościach, które patronowały temu wydarzeniu, o prelekcjach profesorów z dziedziny sadownictwa. Pośród zapisków umieszczone są liczne fotografie przedstawiające główne wydarzenia Święta oraz znanych artystów na scenie amfiteatru w Grójcu.

Twórczość poetycka

Piękno grójeckich sadów, które do tej pory wiosną wprawiają w zachwyt swoim obfitym kwitnieniem, pobudzało twórczość lokalnych poetów. Powstało wiele utworów odnoszących się do kwitnących sadów. Utworem w pełni oddającym atmosferę grójeckiego święta jest „Polonez grójecki” (1961r.). Autorstwo melodii przypisuje się Marianowi Nowickiemu, a słów Janowi Borsiakowi.



Polonez grójecki

Witaj ziemio ma grójecka,

W polach szumi Twych Ojczyzna.

W drzewach, łęgach mazowieckich,

Piękna ma kraino żyzna.

Chowasz w czarnym łonie,

Stare ojców bronie,

Z ich prochami dzbany i kurhany.

Męstwo Czarnieckiego, szablę Pułaskiego,

Wysockiego sławę, rany krwawe.

Hej w pola rozwiośnione,

W zieleniutkich mają szatach.

Sady wiśnią rozśnieżono,

I jabłonie w kwiatach, kwiatach.

Grójeckie jabłonie,

O sztandary wiosny,

Rozjaśniajcie błonie w dzień radosny.

Latem łany złote w niebo się kołyszą,

Niosą w dal tęsknotę i serc ciszę.

Czas osuszył krwawe rosy,

Lud schylone dźwignął głowy.

Wyszły w pola twarde kosy,

Po plon twardy Tomaszowy.

Swobodna Ojczyzno,

Nasza ojcowizno,

Jednaś nam zbożowa i stalowa.

Przewodź nam w gromadach, kwieć się majem w sadach,

Rośnij w szkołach nowych – dziś ludowych!

W cieniu grójeckich jabłoni narodziły się i prawdziwe talenty poetyckie. Niektóre z nich rozwijały się i krzepły w ramach stworzonego i kierowanego przez Kazimierza Kochańskiego – Klubu Miłośników Literatury i Sztuki, działającego w latach 1980 – 1988 przy Miejsko – Gminnej Bibliotece Publicznej w Grójcu. Historycznym osiągnięciem grupy Kochańskiego było patronowanie konkursowi poetyckiemu „ O laur jabłoni” (według pomysłu Tadeusza Pakulskiego), który nierozerwalnie zrósł się z dniami Kwitnących Jabłoni: nazwa i ogłoszenie werdyktu w maju. Konkurs bardzo szybko nabrał charakteru ogólnopolskiego. Organizatorzy sugerują autorom aby spośród trzech wierszy jeden dotyczył Grójca czy „ziemi grójeckiej”. Często osią, wokół której snuje swą myśl poeta, jest stolica sadowniczego zagłębia, jak np. w wierszu Włodzimierza Szymkiewicza „Jeden dzień w Grójcu”. Nieraz do miana nici przewodniej urasta drzewo jabłoni. Jego żywot – od posadzenia do naturalnego bądź mechanicznego unicestwienia – odzwierciedla ludzkie wzloty i upadki, radości i smutki i śmierć.

Z grupy Kochańskiego wiele poetów pisało o jabłoniach w grójecczyźnie ale u nikogo nie znalazła tak żywego oddźwięku, jak u Czesława Mirosława Szczepaniaka pochodzącego z Kopanej koło Grójca. Większość jego utworów inspirowana była sadami jabłoniowymi co widać w nazewnictwie wierszy jego pióra: „Mnie tylko w sadzie”, „Zapisek na listku jabłoni”, „Księga o sadach i owocach”.

Motywy sadownicze

Nazewnictwo

Sadownictwo a w szczególności uprawa jabłoni tak mocno wpisała się w tradycję, kulturę regionu grójeckiego, że jest wiele miejsc gdzie możemy spotkać się z motywami jabłek. Jednym z przykładów jest nazewnictwo miejscowości, które wskazuje na bardzo długą tradycję zakładania sadów: Sadków Duchowny, Sadków Kolonia, Sadków Szlachecki. Ponadto w tym regonie, w książkach telefonicznych, można znaleźć nazwiska związane z jabłkami: Jabłoński, Sadowski, Sadkowski.

Herby gmin



Motywy sadownicze a w szczególności owoc jabłoni pojawia się w herbie powiatu grójeckiego oraz w herbach wielu gmin: Belsk Duży, Błędów, Chynów i Jasieniec z terenu LSR.




Rys.1. Herb powiatu grójeckiego






Rys. 2. Herb gminy Belsk Duży



Rys. 3. Herb gminy Błędów



Rys. 4. Herb gminy Chynów












Wchodząc do sali konferencyjnej w Domu Ogrodnika przy ulicy Mogielnickiej, który należy do Spółdzielni Ogrodniczej, na ścianie jest bardzo ciekawa płaskorzeźba przedstawiająca sad podczas owocobrania.

Fot. 1. Płaskorzeźba w Domu Ogrodnika

8.2.5. Organizacje sadownicze

Powstawanie organizacji związanych z sadownictwem na terenie grójecczyzny rozpoczęło się z początkiem XX wieku. Ideę organizowania się zaszczepił wśród sadowników Witalis Urbanowicz i to za jego sprawą powstały pierwsze kółka i stowarzyszenia. Do późniejszych ważnych wydarzeń należy zaliczyć powstanie Instytutu Sadownictwa I Kwiaciarstwa w Skierniewicach (za sprawą Szczepana Pieniążka), Mazowieckich Zakładów Przetwórstwa Owocowo - Warzywnego w Tarczynie, Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu, Zespół Szkół Sadowniczych w Nowej Wsi. Poniżej zostały wypisane ważniejsze organizacje z tego regionu powstałe na potrzeby sadownictwa:

Kółko Rolniczo – Ogrodnicze (17.XII.1917 r. Witalis Urbanowicz),

Stowarzyszenie Ogrodnicze (16.I.1918r. Witalis Urbanowicz),

Związek Producentów Owoców (1937r. Daszewski),

Polski Związek Ogrodniczy,

Sadowniczy Uniwersytet Powszechny,

MZPOW w Tarczynie,

Sadowniczy Zakład Doświadczalny w Nowej Wsi,

Spółdzielnia Ogrodnicza w Grójcu,

Stacja Kwarantanny i Ochrony Roślin,

Zasadnicza Szkoła Sadownicza,

Technikum Sadownicze (17.IX.1973),

Zespół Szkół Sadowniczych w Nowej Wsi (od 1983r. im. Tomasza Nocznickiego),

Zespół Szkół Ogrodniczych. Centrum Kształcenia Praktycznego in. Tomasza Nocznickiego w Nowej Wsi (obecnie),

Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach (1951 Szczepan Pieniążek),

Sadownicza Spółdzielnia Handlowo – Usługowa w Grójcu,

Powiatowy Związek Ogrodniczy,

Rejonowa Spółdzielnia Ogrodnicza,

Dane statystyczne

Wielkości względne i bezwzględne

Według danych GUS powierzchnia upraw sadowniczych w regionie grójeckim wynosi ponad 40 000 ha. Średnia produkcja jabłek w ostatnich latach kształtowała się na poziomie 600-700 tys. ton, co stanowi około 30% produkcji krajowej. W sprzedaży dominują jabłka konsumpcyjne. W sprzyjających latach 42% sprzedawanych jabłek mieści się w klasie ekstra i około 38% w pierwszym wyborze, zgodnie z państwowymi normami. Produkcją jabłek zajmuje się 7 442 gospodarstw przy średniej pow. gospodarstwa około 70 ha w tym powierzchnia sadu 4,2 ha.,

W powiecie grójeckim i na terenach przyległych bardzo silnie rozwinął się przemysł związany z sadownictwem a w szczególności z produkcją jabłek. Do największych zakładów przemysłowych obsługujących producentów owoców należą przetwórnie owoców w Tarczynie, Kozietułach, Łęczeszycach, Warce, Potyczy, Górze Kalwarii. Są to zakłady mające ogromne moce przerobowe a koncentrat jabłkowy, który produkują trafia do wielu producentów soków owocowych w Polsce i Europie Zachodniej ze względu na niespotykaną nigdzie kwasowość.

Aby dobrze zaopatrywać sadowników w środki do produkcji owoców w regionie Grójca silnie rozwinęła się sieć sklepów ogrodniczych. Tak duża ilość sklepów ze środkami do produkcji jabłek jest niespotykana w żadnym innym regionie Polski.


  1. Potencjał demograficzny i gospodarczy

    1. Charakterystyka ludności zamieszkującej teren LGD

      1. Struktura zatrudnienia (z podziałem na gminy i na sektory)

Bezrobocie na obszarze LGD w porównaniu z województwem i krajem jest stosunkowo niskie – oscyluje między 7-8%. Od 10 lat bezrobocie nie osiągnęło liczby dwucyfrowej, Największe bezrobocie, włączając w to bezrobocie ukryte odnotowuje się na terenach wiejskich (50% poziomu bezrobocia rejestrowanego). 1 172 bezrobotnych zarejestrowanych na wsi, co stanowi 71,3% bezrobotnych 24-latków i 23,3% ogółu bezrobotnych. W tej liczbie 680 osób to kobiety, a 492 – mężczyźni. Doliczając ukryte bezrobocie (szacunkowo 600 osób), można przyjąć, że populacja bezrobotnych na wsi zamyka się liczbą ok. 1800 osób. Oznacza to, że ok. 40% ogółu młodzieży jest bezrobotna na wsi2. Liczba bezrobotnych wzrosła po upadku Państwowych Gospodarstw Ogrodniczych (np. w Bielanach, które miały filię w Błędowie – w gminie Błędów w 1999 roku zarejestrowano 288 osób, w 2002 – 368 osób).

W roku 2000 w Powiecie Grójeckim pracowało 45 259 osób. Koncentracja miejsc pracy była bardzo wysoka i wynosiła 415 osób na 1000 mieszkańców.



Informacja o stanie bezrobocia na podstawi danych PUP w Grójcu stan na październik 2008r.























































































































































 

Belsk

Błędów

Chynów

Goszczyn

Grójec

Jasieniec

Pniewy

Razem


























































































































































BEZROBOTNI OGÓŁEM

110

162

177

71

594

153

121





























































































































































Zmiany w poziomie bezrobocia:

 

 

 

 

 

 

 





























































































































































- stan na koniec poprzedniego m-ca

129

179

196

79

672

160

116





























































































































































- bezrobotni zarejestrowani w m-cu

21

20

31

11

122

21

22





























































































































































- bezrobotni wyrejestrowani w m-cu

40

37

50

19

200

28

17





























































































































































Przyrost (ubytek) bezrobotnych w stosunku do poprzedniego m-ca

-19

-17

-19

-8

-78

-7

5





























































































































































% przyrostu (ubytku) bezrobotnych w stosunku do poprzedniego m-ca

14,7

9,5

9,7

10,1

11,6

4,4

4,3





























































































































































STRUKTURA BEZROBOTNYCH:

 

 

 

 

 

 

 





























































































































































- kobiety

60

89

87

41

303

82

51





























































































































































- mężczyźni

50

73

90

30

291

71

70





























































































































































- z prawem do zasiłku

18

21

47

11

115

16

16





























































































































































- niepełnosprawni

1

5

3

0

33

3

3





























































































































































- osoby do 25 roku życia

14

40

32

24

100

47

24





























































































































































- długotrwale bezrobotni

62

90

74

39

287

89

72





























































































































































- powyżej 50 roku życia

29

33

38

11

162

32

30





























































































































































- bez kwalifikacji zawodowych

53

77

72

35

264

67

40





























































































































































- bez doświadczenia zawodowego

38

63

47

31

149

59

37





























































































































































- bez wykształcenia średniego

75

102

127

48

355

98

79





























































































































































- cudzoziemcy

0

0

1

0

1

0

1





























































































































































BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI W M-CU SPRAWOZDAWCZYM, W TYM

21

20

31

11

122

21

22





























































































































































- po raz pierwszy

6

6

9

2

27

4

5





























































































































































- po raz kolejny

15

14

22

9

95

17

17





























































































































































      1. Główne problemy społeczne mieszkańców

Główne problemy społeczne mieszkańców na obszarze LSR dotyczące wszystkich mieszkańców to:

  • ubóstwo wynikające zarówno z bezrobocia, nieopłacalności produkcji rolnej jak i „dziedziczenia biedy”

  • alkoholizm dotykający głównie osoby niezaradne życiowo i niedostosowane społecznie

  • wandalizm i wykroczenia zagrażające bezpieczeństwu publicznemu

  • niewystarczający dostęp do dóbr kultury

  • niezadawalająca infrastruktura placówek oświatowych spowodowana brakiem środków w samorządach na te cele

  • niedostateczna baza sportowa, turystyczna i infrastruktury społecznej utrudniająca aktywność grup społecznych działających w tych sektorach

  • brak zróżnicowanego rynku pracy i perspektyw zatrudnienia dla młodzieży

  • poczucie wykluczenia w stosunku do reszty Mazowsza wynikające z niewielkiego inwestowania w nasz powiat w stosunku do Warszawy.

Na terenie powiatu występuje jednak duża aktywność społeczna, która jest widoczna w wielu działaniach, realizowanych projektach. Mieszkańcy za niewielkie pieniądze są w stanie wygenerować znaczące zmiany w swoich środowiskach.


    1. Potencjał społeczny



      1. Edukacja (sytuacja infrastruktury szkół, ilość uczniów, kierunki kształcenia, owacyjne formy edukacji, przedszkola)

System oświatowy na obszarze objętym Lokalną Strategią Rozwoju rozbudowany i uzupełniony placówkami kształcenia specjalnego jest systematycznie dostosowany do potrzeb i oczekiwań. Dyrektorzy szkół obserwują bacznie rynek, a wszystkie niezbędne posunięcia w uruchomieniu bądź zakończeniu profili klas mogą być nawet regulowane co rok. Dostosowanie oferty edukacyjnej jest na realizowane na bieżąco w odniesieniu do potrzeb. Obowiązuje zasada, by kierunki nauczania zawodowego były zgodne z profilem produkcji zasadniczej obszaru (tj. sadownictwem, rolnictwem i przetwórstwem). Szkoły są wyposażone w pracownie informatyczne, laboratoria przedmiotowe oraz zaplecze sportowe.

Większość uczniów uczęszcza do szkół ogólnokształcących w których jest szeroka oferta rozszerzonych o konkretne przedmioty profili (w tym języki: angielski, rosyjski i niemiecki). Absolwenci szkół ponadgimnazjalnych kształcą się dalej przede wszystkim w Warszawie. Nie ma oficjalnych badań potwierdzających tę tezę, jedyną placówką, która udostępnia dane o losach absolwentów jest LO w Nowym Mieście nad Pilicą, które prowadzi badania dotyczące losów absolwentów. W latach 2001/2002 oraz 2002/2003 większość maturzystów (odpowiednio: 72% i 83,5%) dostała się na wyższe uczelnie. Nie podjęło nauki odpowiednio: 6,1% i 5,8%. Nie wiadomo, ilu absolwentów uczelni wyższych wraca na teren Powiatu Grójeckiego – można oczekiwać, że mniejszość. Bliskość Warszawy, która jest atutem w rozwoju gospodarczym, czy na rynku nieruchomości, tym razem stanowi zagrożenia dla jakości oferowanych na powiatowym rynku pracy kadr.



Poniżej przedstawiamy zestawienie placówek oświatowych na obszarze Lokalnej Grupy Działania, z uwzględnieniem specyfik profili w szkołach ponadgimnazjalnych

 

Szkoły wyższe

 

 

Grójec

Wyższa Szkoła Biznesu (oddział zamiejscowy Wyższej Szkoły Biznesu im. Biskupa Jana Chrapka w Radomiu)

 

 













 

Szkoły Ponadgimnazjalne

 

 

Gmina

Nazwa szkoły

Rodzaj

Profile

Grójec

1. Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi

Klasy z rozszerzonymi przedmiotami

blok I: język polski, matematyka, geografia, język angielski, blok II – język polski, historia, języka angielski, język rosyjski, blok III - język polski, historia, języka angielski, język francuski, blok IV – biologia, chemia, matematyka, technologia informacyjna; blok V - matematyka, fizyka, technologia informacyjna, język angielski; blok VI – matematyka, informatyka, język angielski.

2. Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Armii Krajowej Obwodu "Głuszec"

Liceum Ekonomiczne

profil ogólny

 

Liceum profilowane

- ekonomiczno-administracyjne
- mechaniczne techniki wytwarzania
- mechatroniczne
- usługowo-gospodarcze
- zarządzania informacją

 

Zasadnicza Szkoła Zawodowa

- mechanik pojazdów samochodowych
- sprzedawca
- klasy wielozadaniowe (zawód do wyboru przez ucznia)



 

Liceum Uzupełniające

 

3. Zespół Szkół im. Ks. Jana Twardowskiego

Zasadnicza Szkoła Zawodowa

- piekarz-cukiernik
- mechanik pojazdów samochodowych

4. Liceum Ogólnokształcące Fundacji im. Stanisława Konarskiego

 

 

Jasieniec

1. Zespół szkól Ponadgimnazjalnych im. Wincentego Witosa

 

technik agrobiznesu, technik żywienia i gospodarstwa domowego, zarządzanie informacją, mechanik operator pojazdów i maszyn rolniczych.

 

Ośrodki szkolno - wychowawcze

 

 

Pniewy

1. Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Matki Wincenty Jadwigi Jaroszewskiej (Szkoła Podstawowa, Gimnazjum, Szkoła Zawodowa)

Szkoła Zawodowa

- dla młodzieży z I - wszym stopniem niepełnosprawności : kuchmistrzostwo, ślusarz, blacharz samochodowy, cukiernik, pracownik obsługi hotelowej; dla młodziezy z II - gim stopniem niepełnosprawności w kierunkach: pomoc kuchenna, pomoc domowa, pomoc ślusarza, pomoc cukiernika

 

Gimnazja

 

 

Grójec

1. PG im. Prymasa Tysiąclecia w Grójcu

 

2. PG przy Zespole Szkół im. Ks. Jana Twardowskiego w Grójcu

Jasieniec

1. PG im. K. K. Baczyńskiego w Jasieńcu

Belsk Duży

1. PG w Belsku Dużym

Błędów

1. PG im. J.Chełmońskiego w ZSP w Błędowie

Chynów

1. PG. im. Władysława Stanisława Reymonta w Chynowie

 

2. PG w Zespole Szkół w Drwalewie

Goszczyn

1. PG w Goszczynie

Pniewy

1. Zespół Szkół im. Emilii Sczanieckiej w Pniewach

 

Szkoły Podstawowe

 

 

Grójec

1. PSP Nr. 1 im. G. Narutowicza w Grójcu

2. PSP Nr. 2 w Grójcu

3. PSP Nr. 3 w Grójcu

4. Szkoła Podstawowa w Zespole Szkół im. Ks. Jana Twardowskiego w Grójcu

5. PSP im. Bolesława Skowrońskiego w Częstoniewie

6. PSP w Bikówku

7. PSP w Lesznowoli

Jasieniec

1. PSP im. Juliana Suskiego w Jasieńcu.

2. Publiczne Szkoła Podstawowa w Zbroszy Dużej

Belsk Duży

1. PSP im. Jana Pawła II w Belsku Dużym

3. PSP im. UNICEF w Lewiczynie

3. PSP w Zaborowie

4. PSP im. Romualda Traugutta w Łęczeszycach

Błędów

1. PSP w Błędowie

2. PSP w Gołoszach

3. PSP w Lipiu

4. PSP w Wilkowie

5. PSP w Zalesiu

Chynów

1. PSP w Chynowie

2. PSP im. Jana Brzechwy w Sułkowicach

3. PSP w Machcinie

4. PSP w Zalesiu

5. PSP im. ks. Tadeusza Stokowskiego w Watraszewie

6. PSP im. Kawalerów Orderu Uśmiechu w Budziszynku

7. PSP im. Marii Konopnickiej w Pieczyskach

8. PSP im. II Armii Wojska Polskiego w zespole Szkół w Drwalewie

Goszczyn

1. PSP w Bądkowie im. Władysława Broniewskiego

2. PSP w Sielcu

3. PSP w Goszczynie

Pniewy

1. PSP w Pniewach

2. PSP w Karolewie

3. PSP w Jeziorze

4. PSP w Kruszewie

5. Publiczna Szkoła Podstawowa w Ciechlinie

 

przedszkola

 

 

Grójec

1. Publiczne Przedszkole nr. 2 w Grójcu

2. Publiczne Przedszkole nr. 4 w Grójcu

3. Publiczne Przedszkole prow. przez ZCMN im. Bł. H. Koźmińskiego

Jasieniec

1. Przedszkole Publiczne w Jasieńcu

Błędów

1. Przedszkole Samorządowe w Błędowie

Belsk Duży

1. Przedszkole Samorządowe w Starej Wsi

Chynów

1. Publiczne Przedszkole w Chynowie

Na terenie LGD funkcjonuje dobrze rozwinięta sieć szkół podstawowych, gimnazjum. W odpowiedzi na potrzeby rynku działają szkoły ponadgimanzajlne, licea ogólnokształcące i profilowane oraz szkoła wyższa.

      1. Kultura (działalność MGOK, szkół, bibliotek, twórcy ludowi, śpiewacy itd.)

W Gminie Grójec funkcjonują Grójecki Ośrodek Kultury w Grójcu z salą kinową oraz prężnie działającym przy Ośrodku Dyskusyjnym Klubie Filmowym. Grójecki Ośrodek Kultury jest organizatorem cyklicznej dużej imprezy pt. „Święto Kwitnących Jabłoni” oraz Miejsko - Gminna Biblioteka Publiczna w Grójcu z Wypożyczalnią dla Dorosłych i Czytelnią oraz Biblioteką dla Dzieci i Młodzieży.

W przy współpracy aktywnie działającego Grójeckiego Ośrodka Kultury oraz lokalnych grup inicjatywnych organizowane są Wieczory Narodowe, spotkania z artystami i wernisaże w Galerii, Teatr Amatorski, Festiwal Piosenki Angielskiej, Festiwal Pieśni Sakralnej. Warsztaty wokalne.

W Belsku Dużym do placówkę kulturalną stanowi Biblioteka Gminna z filią w Lewiczynie. Przy Publicznej Szkole Podstawowej w Łeczeszycach działa Zespół taneczno – teatralny "ATENAL" . Stałą imprezą organizowaną w Belsku Dużym jest „Rodzinna Biesiada w Belskich Sadach”

Gmina Błędów posiada Gminną Bibliotekę Publiczną usytuowaną w Błędowie, oraz dwie filie, w Lipiu i Wilkowie. Na terenie Gminy mieszkają też uznani twórcy: Izabela Maria Frasz – pisarka i poetka, członek Radomskiego Stowarzyszenia Twórców Kultury, oraz Wojciech Fangor – awangardowy malarz i grafik. Twórca wielu wystaw zarówno w kraju i za granicą. W gminie działają Orkiestry Dęte Ochotniczej Straży Pożarnej w Błędowie i Lipiu.

W gminie Chynów działa Kapela Ludowa VISTULA działająca przy Publicznym Gimnazjum w Chynowie oraz Gminna Biblioteka Publiczna w Chynowie

W gminie Goszczyn ośrodek kulturalny stanowi Gminna Biblioteka Publiczna.

Gmina Jasieniec posiada Gminna Biblioteka Publiczna, przy Zespole Szkół Ponadgimanzjalnych działa Towarzystwo Uniwersytetów Ludowych.

Gmina Pniewy – Gminna Biblioteka Publiczna, Dom Ludowy – Konie.



      1. Sport (infrastruktura, działalność klubów sportowych, osiągnięcia, współpraca, działania na szczeblu terenu LGD)

Głównym centrum sportowym w Grójcu jest Grójecki Ośrodek Sportu który jest nowoczesną jednostką  skupiającą profesjonalne obiekty sportowe. Dającą szeroką ofertę  sportową. Znajduje się tu kompleks sportowo-rekreacyjny z Krytą pływalnią „Wodnik” (m.in. basen sportowy, basen rekreacyjny, sauna, łaźnia parowa, siłownia, gabinet rehabilitacji), Kortami Tenisowymi oraz Halą Sportową „Spartakus”. W skład Ośrodka wchodzi także stadion piłkarsko-lekkoatletyczny z boiskiem do gier zespołowych, skatepark oraz urządzeniami lekkoatletycznymi. Przy stadionie działa „Hotel Stadion”.

W gminach wiejskich baza sportowa znajduje się głównie przy placówkach oświatowych.

W Belsku Dużym w każdej szkole na terenie gminy działają Szkolne Kluby Sportowe. Kluby sportowe istnieją również przy gminnych organizacjach Ochotniczych Straży Pożarnych. Najprężniejszym Klubem jest KS ACTIV Belsk Duży. Do stałych imprez sportowych zalicza się - Turniej w Piłce Nożnej o Puchar Przewodniczącego Rady Gminy, Konkursy i turnieje sportowe w ramach „Rodzinnej Biesiady w Belskich Sadach” m.in. piłka nożna, siatkówka plażowa, pływanie itp. oraz Gminna Spartakiada

W Błędowie znajduje się hala sportowa, stadion sportowy z miejscami siedzącymi. Na terenie gminy istnieją 3 siłownie w: Błędowie, Wilkowie i Lipiu. W gminie funkcjonują ponadtouczniowskie kluby sportowe oraz GKS Sadownik Błędów (składa się z 4 drużyn tj: 2 Seniorów, Juniorzy -rocznik 1991 i młodsi, oraz Trampkarzy - rocznik 1997 i młodsi). W gminie odbywają się cykliczne imprezy sportowe: Biegi Przełajowe o Puchar Wójta Gminy, Konkursy i turnieje sportowe w ramach „Pikniku w Błędowskich Sadach” m.in.: piłka nożna, zawody wędkarskie

W gminie Chynów głównym ośrodkiem sportu jest nowo wybudowana Hala Sportowa Pamięci Jana Pawła II przy Publicznym Gimnazjum w Chynowie. Działa tu Uczniowski Klub Sportowy GROT oraz Gminny Klub Sportowy Chynów.

W gminie Goszczyn również przy Publicznym Gimnazjum została wybudowana w ostatnich latach nowoczesna Hala Sportowa. Przy szkołach działają Uczniowskie Kluby Sportowe.

W gminie Jasieniec główny ośrodek sportu stanowi Hala Sportowa z siłownią przy Publicznym Gimnazjum im. K.K. Baczyńskiego w Jasieńcu. W gminie Jasieniec działa Gminny Klub Sportowy KRASKA oraz Uczniowski Klub Sportowy przy szkole podstawowej w Zbroszy Dużej.

W gminie Pniewy działa Uczniowski Klub Sportowy ORZEŁ przy Ośrodku Szkolno Wychowawczym w Jurkach.


      1. Organizacje pozarządowe

Na obszarze LSR zarejestrowane są wymienione niżej stowarzyszenia lokalne, oddziały zamiejscowe stowarzyszeń krajowych oraz stowarzyszenia zwykłe. Większość organizacji funkcjonuje rzeczywiście, realizując w środowisku założone cele statutowe. Analizując potencjał środowisk pozarządowych trzeba wskazać na duże możliwości tych organizacji, zwłaszcza, że nie ograniczają sie one jedynie do rejestracji i okazjonalnych działań, ale chętnie angażują się w przedsięwzięcia ważne z punktu widzenia rozwoju obszarów związanych z kulturą i ekologią (to dwa najpoważniejsze nurty). Większość inicjatyw ważnych dla społeczności lokalnych została zainicjowana właśnie przez organizacje pozarządowe. Niedostateczna kooperacja tych środowisk, niedoinformowanie, brak wiedzy o szansach rozwojowych związanych z aspektami prawnymi i finansowymi (wejście Polski do UE) może w przyszłości jeszcze bardziej ograniczyć zasięg oddziaływania tych twórczych środowisk.

Liczba organizacji pozarządowych (wraz z ochotniczymi strażami pożarnymi) wynosiła w 2008 roku prawie 80. Najwięcej organizacji pozarządowych na terenie LGD ma swoją siedzibę w Grójcu. Do organizacji pozarządowych zalicza się Ochotnicze Straże Pożarne, których jest ok. 20. Organizacje pozarządowe działają w różnych dziedzinach – są wśród nich organizacje sportowe (największa grupa poza OSP), zajmujące się kulturą, turystyką, niepełnosprawnymi, pomocą osobom w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej i inne. Dużą stosunkowo grupę wśród organizacji pozarządowych stanowią oddziały Związków Sadowników. Jednymi z najbardziej aktywnych organizacji pozarządowych na terenie działania LGD są m.in.



  • Stowarzyszenie WGR z Grójca – promocja sportu (w tym turystyki rowerowej i biegów)

  • Stowarzyszenie KiS z Grójca – organizacja wydarzeń kulturalnych

  • Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza w Grójcu

  • Stowarzyszenie Wolontariat Dobre Serce w Grójcu

  • Uczniowskie Kluby Sporotwe w tym:

    • Uczniowski Klub Sportowy GROT – Chynów

    • Uczniowski Klub Sportowy ISKRA w Zbroszy Dużej

  • Gminny Klub Sporotwy KRASKA w Jasieńcu

  • Związek Sadowników RP

  • Fundacja Szansa w Lesznowoli

  • Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi Gminy Goszczyn

Organizacje pozarządowe biorą aktywny udział w inicjowaniu i organizowaniu wydarzeń kulturalnych, imprez sportowych oraz innych formach aktywizowania mieszkańców. Stosunkowo duża liczba organizacji bierze udział w Lokalnym Konkursie Grantowym „Działaj Lokalnie” organizowanym od 2006 r.realizując projekty na rzecz dobra wspólnego w swoich społecznościach (w tym Stowarzyszenie WGR, Stowarzyszenie KIS, Uczniowski Klub Sportowy ISKRA, Fundacja Szansa z Lesznowoli, Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi Gminy Goszczyn). Niemniej jednak jako grupa, która nie posiada stałych źródeł finansowania wymaga działań wspierających ich rozwój.

Organizacje pozarządowe mają istotny wkład w budowaniu kapitału społecznego, przyczyniają się do wzrostu aktywności społecznej. Biorąc udział w akcjach takich jak „Masz głos – masz wybór” przyczyniają się do zwiększenia aktywność obywatelska. Aktywność tę można wyrażać za pomocą np. frekwencji w wyborach samorządowych i parlamentarnych. Analizując frekwencję w wyborach w 2006 roku była ona dosyć zróżnicowana na terenie LGD – od ok. 30% w Gminie Jasieniec do ponad 55% w Gminie Pniewy.



      1. Parafie

Na terenie Lokalnej Grupy Działania istnieje 23 parafie rzymskokatolickie, w tym istnieją parafie posiadające zabytkowe kościoły np. w Grójcu Kościół Powołania Św. Mikołaja, w Belsku Dużym Kościół powołania Św. Trójcy, w Błędowie Kościół Parafialny, Kościół Powołania Najświętszej Maryi Panny w Pieczyskach, Kościół Powołania Św.Michała Archanioła w Goszczynie, Kościół Powołania Św. Piotra i Pawła w Drwalewie, Kościół w Jasieńcu.

Szczególną parafią jest Parafia w Zbroszy Dużej (gm. Jasieniec) z Księdzem Czesławem Sadłowskim, która w czasach PRL-u stała się ośrodkiem oporu przeciw władzy komunistycznej. Dzięki księdzu Sadłowskiemu udało się 17 sierpnia 1974 erygować nową parafię wiejską (co w czasach komunizmu należało do wyjątków) w Zbroszy Dużej. Na przełomie lat 70. i 80. parafia ta stała się miejscem spotkań działaczy opozycji demokratycznej w PRL. Ksiądz nawiązał współpracę z KOR-em. Tu zawiązano Komitet Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej. Istniała tajna drukarnia poligraficzna, odkryta przez SB w kombinacji operacyjnej 29 stycznia 1980.



      1. Służba zdrowia

Najbardziej rozbudowana pod względem różnych ośrodków służby zdrowia jest Gmina Grójec, Na jej terenie prowadzą działalność medyczną następujące podmioty opieki medycznej:

  • Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Grójcu - 12 oddziałów: dwa wewnętrzne, ginekologiczny i położnictwa, noworodków, dermatologiczny, neurologiczny, pediatryczny, chirurgiczny, anestezjologiczny oraz Oddział Intensywnej Opieki Medycznej. Ponadto: 2 przychodnie specjalistyczne – psychiatryczna i leczenia odwykowego,6 pracowni, apteka szpitalna.

  • Pogotowie Ratunkowe (samodzielna placówka transportu medycznego)

  • Przychodnia Rejonowa w Grójcu (poradnie: internistyczne, pediatryczne i stomatologiczne)

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej o charakterze przychodni pierwszego kontaktu,

  • Apteki - 7 prywatnych,

  • Pracownie analiz lekarskich - 4,

  • Prywatne gabinety lekarskie (choroby wewnętrzne, ginekologia i położnictwo, stomatologia zachowawcza i protetyka dentystyczna, pediatria i ortopedia, urologia): NZOZ Zielmed, NZOZ Medicus.

W Gminie Belsk Duży placówki publicznej służby zdrowia stanowią: Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej "BELMED" w Belsku Dużym z gabinetami lekarskimi (ogólny, zabiegowy, pediatryczny, neurologiczny, ginekologiczny, stomatologiczny); Apteka w Belsku Dużym; Pracownicy medyczni cywilnej służby zdrowia.

Gmina Błędów – 3 Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej (w Błędowie, Lipiu i Wilkowie) oraz Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej;

Gmina Chynów -Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej z ośrodkami w Chynowie i Drwalewie.

Gmina Goszczyn - Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Goszczynie;



Gmina Jasieniec - Gminny Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Jasieńcu;

Gmina Pniewy – Publiczny oraz Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej.

      1. Bezpieczeństwo (policja, straż)

Za bezpieczeństwo na terenie gmin wchodzących w skład LGD odpowiadają Komisariaty Policji (w siedzibach Gmin). Ochrona przeciwpożarowa należy do zadań Ochotniczych Staży Pożarnych.

Należy pamiętać o zamieszczeniu w miarę możliwości najbardziej aktualnych danych. Wydaje się, że w momencie ostatecznego redagowania LSR dostępne będą dane za 2006r. Warto uzupełnić je komentarzami z podaniem istotnych trendów i znanych zmian wskaźników jakie nastąpiły w 2007 (co jest istotne np. w przypadku bezrobocia). Pozostałe informacje powinny dotyczyć infrastruktury społecznej oraz poziomu i jakości życia mieszkańców. Składa się na to głównie: dostęp do edukacji, sytuacja ekonomiczna rodzin, bezpieczeństwo publiczne, opieka zdrowotna i pomoc społeczna, a także specyfikacja lokalnego rynku pracy. Należy również określić dostęp mieszkańców do kultury, szczególnie na wsi i wskazać najbardziej aktywne instytucje kultury oraz formy i przejawy działalności kulturowej.

W przypadku liczby ludności zameldowanej na pobyt stały należy brać pod uwagę dane z dnia

31 grudnia 2006r. zgodnie z informacjami statystycznymi GUS. Podanie dokładnie tych danych jest konieczne, ponieważ stanowić będą one podstawę wyliczenia maksymalnej kwoty wsparcia na dana LSR.

Ważna jest również charakterystyka kapitału społecznego, w której należy zawrzeć opis lokalnej aktywności społecznej, w tym liczbę: organizacji pozarządowych i najbardziej typowe obszary jej działalności. Istotnym wskaźnikiem kapitału społecznego jest również aktywność obywatelska wyrażona za pomocą takich wskaźników jak np. frekwencja w wyborach samorządowych i parlamentarnych.



    1. Potencjał gospodarczy

Grójec oraz pozostałe gminy LGD w swej charakterystycznej zabudowie wykształciły typowe dla tego regionu niewielkie sklepy i firmy usługowe. Prócz produkcji rolnej (sadownictwa), usługi stały się podstawą działalności gospodarczej mieszkańców powiatu, a wraz z dostosowaniem profilu nauczania w szkołach ponadgimnazjalnych (zarządzanie informacją, informatyka, języki obce) mogą skutkować rozszerzeniem usług. Zakup ziemi, mieszkań, domów i gospodarstw – najczęściej przez mieszkańców Warszawy, to również czynnik wspomagający rozwój usług. Wykształcenie kadry o określonych kompetencjach pożądanych na rynku oraz zachęcenie jej do powrotu w rodzinne strony to gwarancja zwiększenia jakości oferowanych usług oraz sięgnięcie po obszary wyspecyfikowane (świadczenie usług specjalistycznych). Niskie – w porównaniu ze stolicą kraju – ceny nieruchomości, a zarazem bliskość Warszawy i dogodne połączenie z Grójcem oraz większością gmin powiatu to kolejny powód, by zachęcić firmy i przedsiębiorstwa warszawskie do przenoszenia części swych biur (w rozumieniu usług) na teren Powiatu Grójeckiego.

      1. Instytucje publiczne

GRÓJEC

W mieście swoją siedzibę mają następujące instytucje: Starostwo Powiatowe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Powiatowy Urząd Pracy, Sąd Rejonowy, Prokuratura, Urząd Skarbowy, Komenda Powiatowa Policji, Komenda Powiatowa Straży Pożarnej, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej.



BŁĘDÓW

Błędów stanowi wielofunkcyjny ośrodek administracyjno-usługowy. Znajdują się tu:

  • Urząd Gminy z Urzędem Stanu Cywilnego,

  • Publiczne Gimnazjum, Niepubliczne Gimnazjum, Publiczne Szkoły Podstawowe, Przedszkole Samorządowe, Zasadnicza Szkoła Ogrodnicza i Technikum Ogrodnicze dla Dorosłych,

  • Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej,

  • Publiczny i Niepubliczny Ośrodek Opieki Zdrowotnej,

  • Poczta,

  • 2 Banki Spółdzielcze,

  • Biblioteka Publiczna.


BELSK DUŻY


  • Urząd Gminy z Urzędem Stanu Cywilnego;

  • Gminne Gimnazjum w Belsku Dużym i Publiczne Szkoły Podstawowe w Belsku Dużym, Lewiczynie, Łęczeszycach i Zaborowie;

  • Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej;

  • Ośrodek Zdrowia

  • Komisariat Policji;

  • Urząd Pocztowy;

  • Placówka usług telekomunikacyjnych z centralą telefoniczną o pojemności 1200 NN

  • Bank Spółdzielczy

  • Organizacje OSP i strażnice pożarne: Belsk Duży, Wola Łęczeszycka, Wólka Łęczeszycka, Wilczogóra, Lewiczyn, Rożce.



GOSZCZYN- Funkcjonujące instytucje zlokalizowane w Goszczynie:

  • Urząd Gminy

  • Urząd Stanu Cywilnego

  • Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej

  • Urząd Pocztowy

  • Komisariat policji

  • Placówka telekomunikacji

  • Bank Spółdzielczy

  • Ośrodek Zdrowia

  • Weterynaria

  • Organizacje OSP (zlokalizowane w Goszczynie, Bądkowie, Długowoli, Olszewie, Sielcu, Józefowie.

  • Instytucje finansowe



      1. Turystyka- atrakcje turystyczne, infrastruktura turystyczna, liczba turystów odwiedzająca dany obszar w ciągu roku.

Głównymi obszarami atrakcyjności turystycznej obszaru LGD „Kraina Kwitnących Sadów” są rezerwaty przyrody zlokalizowane w gminach Belsk Duży, Pniewy, Grójec. Na terenie powiatu Grójeckiego znajduje się szereg obiektów wpisanych do rejestru zabytków, są to obiekty sakralne, zespoły dworsko – parkowe i pałacowo – parkowe, zabytki przemysłowe, pozostałe zabytki architektury, parki, cmentarze i stanowiska archeologiczne.

Za czynniki atrakcyjności w powiecie grójeckim powszechnie uznaje się również placówki muzealne i miejsca związane z upamiętnieniem wydarzeń historycznych. Dla turystów powiat grójecki oferuje wiele imprez kulturalno – rozrywkowych nawiązujących do specyfiki gospodarki powiatu, m.in. „Święto kwitnących jabłoni”, „Piknik w błędowskich sadach”, „Owocobranie”.



GMINA BŁĘDÓW


1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna