Lokalna Strategia Rozwoju na lata 2009-2015 dla obszaru gmin: opracowana przez członków Lokalnej Grupy Działania „Kraina Kwitnących Sadów”



Pobieranie 4,87 Mb.
Strona6/13
Data24.02.2019
Rozmiar4,87 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

Kościół parafialny p.w. Świętej Trójcy w Chynowie, najstarszy na Mazowszu z ok.1725 roku

GMINA GOSZCZYN

Gmina Goszczyn jest osadą rolniczą, leżąca w powiecie grójeckim, oddaloną od Warszawy o około 60km. Wraz z rozwojem Warszawy zamienionej na stolicę, gdzie po wojnach szwedzkich skoncentrowała się ludność, przemysł i handel, wiele miast mazowieckich traciło na znaczeniu, a wśród nich i Goszczyn.

Początki Goszczyna giną w mrokach dziejów historii. Nie ma tutaj na miejscu żadnych dokumentów czy kronik, ponieważ przez częste pożary uległy zniszczeniu. Goszczyn istniał już w XIV wieku jako wieś, a raczej jako sołtysostwo należące do książąt mazowieckich. W roku 1382 książę mazowiecki Janusz Starszy nadał Goszczynowi przywilej rządzenia się prawem chełmińskim (niemieckim). Wkrótce jednak książę Janusz darował Goszczyn niejakiemu Golińskiemu, a w 1425 roku książę Janusz Starszy przywilejem wydanym w Bątkowie wyniósł Goszczyn do rzędu miast i uwolnił od opłaty cła w całym swoim państwie. Pozwolił mieć łaźnie, postrzygalnie i wagę, z których czynsz i dochód miało pobierać miasto.

Po wcieleniu Mazowsza do korony król Zygmunt I w 1526 roku przyznał Goszczyn i folwark Bątków na uposażenie księżnej mazowieckiej Anny, siostry ostatnich Piastów. Gdy Anna wyszła za mąż za Stanisława ze Sprowy Odrowąża, Goszczyn wraz z całym Mazowszem dostał się w 1527 roku królowej Bonie, która szczególną opieką otaczała całe miasto. Królowa Bona potwierdziła wszystkie dawne przywileje, a dnia 14 maja 1539 roku wydała nowy przywilej dający Goszczynowi prawo wyrębu w lasach Strumienieckich. Te same przywileje potwierdzają następni królowie polscy: Zygmunt I i Stefan Batory. Królowa Anna Jagielonka dekretem z dnia 16 lipca 1594 roku pozwoliła miastu Goszczyn wybudować ratusz i jatki za opłatę czynszu pobieranego na potrzeby miasta.

W XVI wieku Goszczyn był własnością królewską, jako miasto miał 12 łanów i 26 złotych szosu. Święcicki w opisie Mazowsza podaje, że wszyscy mieszkańcy Goszczyna byli wybornymi sitarzami. Pletli sita z końskiego włosia, z łyka lipowego wyrabiali przetaki, które później służyły młynarzom do czyszczenia otrąb. Sitarze ze swoimi znakomitymi wyrobami przedzierali się do Węgier, a nawet do Szwecji, powracając stamtąd ze znacznymi zyskami. Widząc tak piękną pracę obywateli Goszczyna król Zygmut III Waza w 1614 roku potwierdził cech sitarzy i nadał miastu 4 jarmarki. W dalszych latach te przywileje potwierdzają król Władysław IV w 1633 roku i król Jan Kazimierz w 1663 roku oraz król August III w 1763 roku.

W XVI wieku Goszczyn zaliczał się do znakomitych miast na Mazowszu. Lustracja z roku 1560 przekonuje cyframi o pomyślności tegoż miasta. A mianowicie wykazuje, że w Goszczynie było 421 domów i 2000 mieszkańców. Między nimi było 27 piwowarów, wyrabiających 755 wasów piwa samych sitarzy było 70.

Niestety, w sto lat później te rzeczy przedstawiały się zupełnie inaczej. Przyszły wojny, pożary, ucisk starostów, ludność emigrowała do Warszawy, która stała się stolicą Polski, gdzie skupiał się przemysł i handel i to wszystko było przyczyna upadku Goszczyna. Odtąd Goszczyn staje się osadą rolniczą i przybiera coraz bardziej wygląd wsi.

Lustracja z 1660 roku wykazuje, że Goszczyn jest osiadły na 37,5 włókach z czego tylko 18 włók jest obsianych, reszta to opuszczone pola i odłogi. To wszystko stało się na skutek braku ludzi do pracy i inwentarza, które pochłonęła wojna. W mieście pozostało tylko 42 domy w których mieszkało około 250 mieszkańców. Zaś opuszczonych domów było 91, a z liczby 27 piwowarów utrzymało się zaledwie 7.

W 1771 roku starostwo goszczyńskie miał książę Stanisław Lubomirski, marszałek wielki koronny wraz ze swoją małżonką, opłacając z niego kwarty. Podczas Księstwa Warszawskiego Goszczyn należał do Departamentu Warszawskiego, miał 560 mieszkańców z czego 60 stanowili żydzi. Wszyscy żyli z rolnictwa.

Częste pożary i wojny przyczyniły się do upadku dawnej świetności Goszczyna. Rzemieślnicy wynieśli się z miasta, a sitarze całkowicie zanikli. Goszczyn stał się zupełnie rolniczą osadą i tak upadł, ze kiedy jeszcze w 1792 roku znajdowało się tutaj 11 ulic, to potem zostało tylko 3 i bardziej wyglądał na wiejską osadę niż na miasto. Przed powstaniem styczniowym Goszczyn miał w swoim spisie 763 mieszkańców, w tym 655 katolików i 108 Żydów. W roku 1862 w Goszczynie był tylko jeden dom murowany i 91 drewnianych, kościół parafialny drewniany, kaplica drewniana, cztery wiatraki, magistrat i szkoła elementarna. W tym czasie nie było już żadnych targów i jarmarków. Mieszkańcy Goszczyna i okolic brali czynny udział w powstaniu styczniowym, po którym odebrano tytuł miasta i Goszczyn stał się osadą. Prawie cały Goszczyn spłonął wraz z kościołem w dniu 2 lipca 1873 roku. Po spaleniu Goszczyna przestał on być nawet gminą. Gminę przenoszono do tej wsi , z której wybierany był wójt. Z przekazów wynika, że do 1900 roku Goszczyn jeszcze trzy razy nawiedziły duże pożary. W roku 1906, proboszczem parafii kościelnej został ks. Stefan Roguski. Był to ksiądz energiczny i wielki organizator czynów społecznych. Z jego inicjatywy zorganizowana została w Goszczynie Ochotnicza Straż Pożarna, pobudowano szkołę, mleczarnię, założono sklepy spółdzielcze zwane „Ogniwo”. W 1913 roku w Goszczynie, dla całej gminy został zorganizowany kurs rolniczo-sadowniczy, którego wykładowcą był profesor Urbanowicz. Od tej chwili datuje się początkowy rozwój sadownictwa w gminie Goszczyn. W tym czasie Goszczyn był osadą, której mieszkańcy poza rolnictwem trudnili się handlem i rzemiosłem. Byli szewcy, krawcy, stolarze cieśle, murarze, kołodzieje, kowale i rymarze. W 1924 roku, na prawach związkowych powstała w Goszczynie kasa Stefczyka. Po 1920 roku z Goszczyna do Warszawy i z powrotem, kursował przez wieś Broniszew, jeden raz dziennie autobus prywatny pod nazwą „Goszczynianka”. W latach 1927 – 1930 przeprowadzona została w Goszczynie komasacja gruntów. Dla podniesienia rozwoju gospodarstw rolnych, Starostwo Powiatowe w Grójcu, założyło w gminach Kółka Rolnicze. U niektórych rolników pozakładano poletka doświadczalne roślin uprawnych oraz stada doświadczalne hodowli bydła, trzody chlewnej i drobiu.

Działalność oświatowo-kulturalna na terenie gminy rozwijała się przy pomocy nauczycieli, duchowieństwa i zdolnej młodzieży wiejskiej.

Po wybuchu II wojny mieszkańcy stawiają czynny opór okupantowi działając w różnych organizacjach podziemnych, jak: Bataliony Chłopskie, Polski Związek Powstańczy, Związek Walki Zbrojnej, Armii Krajowej.

Po wojnie gmina dość szybko się rozwija. W 1946 roku powstają dwa punkty skupu owoców, w 1958 roku Lecznica Zwierząt. W 1947 roku zostało w Goszczynie zorganizowane Koło Gospodyń Wiejskich, a w 1951 roku uruchomiono „Wiejskie Kino Stałe”

Gmina Goszczyn administracyjnie od 1 stycznia 1999 roku położona jest w powiecie grójeckim. Powiat grójecki stanowi jeden z 42 powiatów wchodzących w skład województwa mazowieckiego.

Obecnie w gminie zmeliorowano 612 ha użytków rolnych, w tym:


  • 477 ha gruntów ornych,

  • 135 ha trwałych użytków zielonych.

GMINA JASIENIEC

Gmina Jasieniec położona jest w południowo-wschodniej części powiatu grójeckiego, a jednocześnie w centralnej części województwa mazowieckiego. Zalicza się ona do grójeckiego rejonu sadowniczego i z tego powodu często nazywana jest gminą kwitnących jabłoni i wiśni. We wschodniej części gminy znajduje się największy kompleks leśny - Las Boglewicki, w którym dominuje sosna, a gdzieniegdzie - dąb. Centralną część zajmuje dość jednolity obszar o drzewostanie do 40 lat, w tym duże powierzchnie młodników . Pozostała część to drzewa ponad 40 letnie, dochodzące nawet do 80 lat. Ponad 26% użytków rolnych i blisko 20% powierzchni gminy zajmują sady.

Mimo atrakcyjnego pod względem turystyki i rekreacji położenia Gmina Jasieniec nie dysponuje bazą turystyczno-noclegową, ale zainteresowani mogą szukać kwater u rolników i rozbijając namioty w wyznaczonych do tego miejscach.

Gmina Jasieniec to region czysty ekologiczne, mało uprzemysłowiony, zachęcający do rekreacji i turystyki (m.in. atutem jest zespół stawów, nie tylko atrakcyjny turystycznie, ale także mający dobroczynny wpływ na klimat tej gminy). Dwie rzeki: Kraska i Czarna meandrują, urozmaicając teren gminy.

Pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie datowane są na schyłek epoki brązu (800-500 lat p.n.e.), ich ślady znaleziono w dzisiejszej wsi Gośniewice nad rzeką Kraską.

Powstanie parafii Jasieniec datować można na wiek XIII (mógł to być rok 1208), a sama wieś Jasieniec notowana była w roku 1239. W XVI w. do parafii Jasieniec należało już 19 wsi szlachty folwarcznej i 8 wsi szlachty zagrodowej. Zamieszkiwały tu rody m.in. Jasieńczyków, Łychowskich (herbu Jasieńczyk), Falęckich, od których nazwisk zostały utworzone nazwy wsi.

Na terenie gminy możemy też znaleźć ślady powstania styczniowego. 18  maja 1863 roku w Gołębiowie oddział powstańczy majora Władysława Grabowskiego stoczył bitwę z regularnym wojskiem carskim dowodzonym przez gen. Mikołaja Meller- Zakomelskiego. W bitwie zginęło ponad 30 powstańców, a 180 dostało się do niewoli.

Pod względem geologicznym obszar gminy Jasieniec położony jest w południowo-zachodniej części niecki warszawskiej, na wysokości 70-110 m n.p.m. Gmina zajmuje obszar około 107,80 km ² , z czego około 89,74 km² stanowią użytki rolne, w tym:

45,0% – grunty orne,

33,5% – sady.

Lasy i grunty leśne zajmują ok. 1530 ha, co stanowi 14,6% powierzchni gminy i  w  85% należą do państwa. Największy kompleks leśny (sosnowo-dębowy) to Las Boglewicki, znajdujący się w południowo-wschodniej części gminy. Resztę stanowią grunty zabudowane i zainwestowane oraz nieużytki.

W skład gminy wchodzi 36 wsi rolniczych, zorganizowanych w 31 sołectw. Największe z nich to: Jasieniec, Boglewice, Gośniewice i Zbrosza Duża.



Na terenie gminy Jasieniec zamieszkuje 5 356 mieszkańców (dane z dnia 31.12.2006). Ludność gminy jest znacznie rozproszona w 36 miejscowościach wiejskich (31 sołectw). Tylko osiem miejscowości liczy więcej niż 200 mieszkańców, w 12 miejscowościach mieszka od 100 do 200 osób, a w pozostałych 16 poniżej 100 osób.




1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna