Listopad VII wydanie podręcznika. Można warunek



Pobieranie 1,6 Mb.
Strona1/9
Data03.07.2018
Rozmiar1,6 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9


13/10/2009

Listopad – VII wydanie podręcznika.


Można warunek.
Zerówka w połowie maja.
Egzam ustny.

Zaczyna pytanie od istoty jakiejś instytucji.


PK materialne (?) to:

Zespół norm określających, jakie czyny są czynami zabronionymi pod groźba kary

 Zasady odpowiedzialności za te czyny

 System kar, środków prawno-karnej reakcji

 Zasady stosowania tych środków reakcji.


PK materialne może być realizowane wyłącznie na drodze postępowania karnego zwanego inaczej procesem karnym – można te dwa pojęcia traktować, jako synonimy.
O ile PC może być realizowane poza postępowaniem cywilnym (np. dłużnik spełnia dobrowolnie świadczenie), w PK materialnym jest to niemożliwe – konieczne jest dla realizacji norm prawa karnego materialnego przeprowadzenie postępowania karnego.
*Postępowanie karne – to prawnie uregulowana działalność zmierzająca do realizacji norm PK materialnego.
*Prawo karne procesowe / postępowanie karne – to zespół norm regulujących postępowanie karne. Te dwa pojęcia leżą w różnych płaszczyznach – prawo karne procesowe leży w płaszczyźnie normatywnej, postępowanie karne w płaszczyźnie faktów, gdyż jest to działalność.
Prawo karne procesowe stanowi podstawę prawną postępowania karnego czyli zespołu czynności zmierzających do realizacji prawa karnego materialnego.
Podstawowym źródłem PK procesowego jest KPK.
Przepisy natury procesowej są zawarte także w KON – niektóre zasady postępowania karnego zostały podniesione do rangi zasad konstytucyjnych.
Inne źródła:

- ustawa o ustroju sądów powszechnych,

- ustawie o prokuraturze,

- ustawa o świadku koronnym.


Przepisy dot. trybów ścigania są również zawarte w KK.

Dlaczego wymagana jest prawna regulacja postępowania karnego?

Dla wyeliminowania dowolności działania organów procesowych, nie mogą być one pozostawione ich swobodzie, bowiem ustawodawca musi określić granice działalności która jest dopuszczalna.

Poza tym prawna regulacja ma zapewnić skuteczność ścigania sprawców przestępstw. Wreszcie prawna regulacja podyktowana jest koniecznością określenia praw i obowiązków uczestników procesu. Musza oni wiedzieć jakie maja prawa, jakie obowiązki spoczywają na nich z drugiej strony.

*Funkcje PK procesowego:



1 – Porządkująca przebieg postępowania – funkcja ta polega na tym ze przepisy prawa procesowego określają kolejność czynności procesowych, określają prawa i obowiązki organów procesowych oraz pozostałych uczestników procesu

2 - Instrumentalna – prawo procesowe kształtuje postępowanie w taki sposób aby możliwa była prawidłowa realizacja norm prawa materialnego.

3 – Gwarancyjna – prawo wyznacza granice ingerencji organów procesowych w sferę swobód obywatelskich uczestników postępowania. Zwrócić należy uwagę na powiązania PKP z prawem KON, oraz międzynarodowym – gdyż akty prawa międzynarodowego wyznaczają standardy postępowania procesowego (europejska konwencja podstawowych praw i wolności Rzym 1950, pakt ONZ 16 grudnia 1966 r. ).

*Uczestnicy postępowania – jest każda osoba biorąca udział w postępowaniu w roli określonej przez prawo. Wyodrębniamy kilka kategorii uczestników:

a) organy procesowe:

- organy ścigania

- sąd

- prezes sądu


b) strony:

- oskarżony

- oskarżyciel (publiczny, posiłkowy, prywatny)

- powód cywilny

+ W postępowaniu karnym skarbowym podmiot odpowiedzialny posiłkowo i interwenient.
c) przedstawiciele procesowi stron:

- przedstawiciel ustawowy

- obrońca

- pełnomocnik


d) quasi strony (niby strony – to ci uczestnicy, których ustawodawca do stron nie zaliczył ale przyznał im określone, wymienione wyraźnie uprawnienia procesowe – zmiany przepisów KPK poszły w kierunku rozszerzenia tych uprawnień quasi stron):

- podmiot z art. 52

- pokrzywdzony w postępowaniu sądowym gdy nie występuje on jako strona – ustawa przewiduje określone role w których pokrzywdzony może wystąpić jako strona, jeżeli w żadnej z nich nie występuje, czyli z faktu samego pokrzywdzenia przysługują mu pewne uprawnienia procesowe które zbliżają go do pozycji strony).

- pomocnicy procesowi (np. tłumacz, protokolant)

- osobowe źródła dowodowe (oskarżony – występuje w procesowe w podwójnej roli jest strona oraz jednocześnie środkiem dowodowym, gdyż jego wyjaśnienia są środkiem obrony, ale także są środkiem dowodowym ; świadek ; biegły).
To nie tylko czynności procesowe bowiem są też zdarzenia z którymi prawo procesowe łączy określone skutki w procesie, np.:

Śmierć oskarżonego powoduje umorzenie postępowania – wyjątek : postępowanie rehabilitacyjne.

Śmierć oskarżyciela stwarza wymóg zapewnienia osobom najbliższym możliwość wstąpienia do procesu w miejsce zmarłej strony.

Pożar akt – konieczność ich odtworzenia.


Jednak w postępowaniu dominują czynności procesowe – *Czynność procesowe – zachowanie uczestnika procesu zmierzające do wywołania określonych skutków. Wśród czynności procesowych (podział czynności to przedmiot ćwiczeń) wymienia się czynności negatywne – zachowanie się polegające na zaniechaniu dokonania określonej czynności , np. strona nie skorzystała z prawa do wniesienia środka odwoławczego, po nie skorzystaniu z tego brak dalszej takiej możliwości, czyli zaniechanie dokonania powoduje określony skutek w procesie.

Czynności procesowe powodują:

 zawiązywanie się, zmianę lub wygaśniecie stosunków procesowych !

*Stosunek procesowy – to stosunek prawny zachodzący między uczestnikami procesu. I tak dochodzi do zawiązania się wielu różnorakich stosunków procesowych, maja one różny charakter równorzędności lub nadrzędności, np. x dopuszczony do bycia świadkiem, sąd wzywa go o stawienia się do złożenia zeznań – taka czynność sądu powoduje zawiązanie się stosunku  to stosunek nadrzędności sądu do adresata = sąd wiąże adresata, gdyby się uchylał to organ procesowy dysponuje środkami do wyegzekwowania obowiązku, który spoczywa na świadku.
Jeżeli sad umorzy postępowanie to postanowienie o umorzeniu spowoduje wygaśniecie stosunku pomiędzy podejrzanym a organem prowadzącym postępowanie.

Wśród tych wielu stosunków na plan pierwszy wybija się :


*Podstawowy stosunek procesowy – trójczłonowy zachodzący miedzy organami procesowymi a stronami.

W postępowaniu przygotowawczym: strony to oskarżyciel(?) i pokrzywdzony, u wierzchołka organ prowadzący postępowanie.

W postępowaniu sądowym: u wierzchołka sąd, a u podstaw oskarżyciel i pokrzywdzony.
Z podstawowym stosunkiem procesowym łączy się pojecie podmiotów procesu, gdyż ten stosunek zachodzi pomiędzy podmiotami procesu.
*Podmioty procesu: strony i organ procesowy.
Z pojęciem podmiotów procesu poza podstawowym stosunkiem procesowym łączy się pojęcie funkcji procesowych – otóż podmiotami są ci spośród uczestników procesu, którzy realizują podstawowe funkcje procesowe.
*Funkcje procesowe – to podstawowe rodzaje (kierunki) działania podmiotów procesu.

I tak wyodrębniamy 3 funkcje:



1 Ścigania – to działalność, która zmierza do wykrycia przestępstwa, sprawców przestępstwa i zgromadzenia dowodów pozwalających na udowodnienie winy sprawcom oraz doprowadzenie do ukarania. Na etapie postępowania sadowego określana jest mianem funkcji „oskarżania”, a realizowana przez oskarżyciela.

2 – Obrony – to działalność, która zmierza do obrony interesów oskarżonego przed stawianymi mu zarzutami.

3 – Orzekania – konsekwencja jej jest funkcja wykonania orzeczenia. To działalność, która polega na rozstrzyganiu o przedmiocie procesu. Orzeczenia mogą być tez wydawane w kwestiach ubocznych, np. stosowania środków zapobiegawczych oraz innych kwestiach które pojawiają się w toku postępowania. O przedmiocie procesu może orzec tylko niezawisły sąd. Wcześniej prokurator mógł podejmować decyzje o warunkowym umorzeniu postępowania., aktualnie byłoby to niezgodne z KON, może teraz tylko wystąpić z wnioskiem.
Może być realizowana jeszcze funkcja:

4 - dochodzenia roszczeń o charakterze majątkowym wynikających z przestępstwa w tzw. procesie adhezyjnym (czyli dołączonym do procesu karnego).
Aktualnie dążenie do tego aby proces karny służył zaspokojeniu roszczeń majątkowych pokrzywdzonego, które wynikają z przestępstwa, aby pokrzywdzony nie musiał dochodzić oddzielnie tego w toku procesu cywilnego i specjalnie wszczynać tego procesu.

Restytucja szkód wyrządzonych przez przestępstwo – jest to wyrazem innej filozofii karania w której zwraca się uwagę nie tylko na represje oskarżonego, ale także na ochronę pokrzywdzonego.

*Przedmiot procesu – w nauce procesu karnego zagadnienie to należy do spornych, zwłaszcza gdy weźmiemy rozwój nauki procesu karnego to w różnych okresach różne koncepcje na ten temat. Obecnie przyjmujemy że przedmiotem procesu jest kwestia odpowiedzialności prawnej za zarzucony oskarżonemu czyn. W skrócie: czyn przestępny, ale nie jest to ścisłe określenie, gdyż po przeprowadzonym postępowaniu może się okazać, że czyn przestępny nie miał miejsca.


Schemat drogi procesu karnego

W toku postępowania występują następujące stadia:



1 – Stadium przygotowawcze.

Wszczyna się gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa.



Art. 303 KPK, do wszczęcia tego postępowania nie jest zatem wymagana pewność, wystarczy mniejszy stopień prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa. Gdy prawdopodobieństwo jest większe niż teza, że nie było przestępstwa  wtedy jest *uzasadnione podejrzenie.
Art. 297 KPK – ustalenie czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo. Ustalenie tego ma nastąpić w toku postępowania karnego.
Jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie to organ procesowy wydaje postanowienie o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia – jest to pierwsza czynność rozpoczynająca postępowanie przygotowawcze.

WYJĄTEK: art. 308 – zanim nastąpi wydanie postanowienia o wszyciu śledztwa może nastąpić np. przeszukanie na miejscu zdarzenia.

Gdy sprawca nie jest znany wówczas dojdzie do wszczęcia postępowania poprzez wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania i będzie wówczas miała miejsce pierwsza faza postępowania = w sprawie (in rem), zadaniem tej fazy będzie przede wszystkim znalezienie sprawcy. Sprawca zostanie znaleziony, jeżeli zostaną zebrane dowody, w świetle, których będzie zachodził wysoki stopień prawdopodobieństwa, że zostało popełnione przestępstwo.
Poprzez wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów dochodzi do wszczęcia postępowania przeciwko określonej osobie (ad persona). Od tego momentu – podejrzany występuje, jako strona przeciwko której toczy się postępowanie karne, wyjątek: dopuszczalność przedstawienia ustnie zarzutów i przedstawienia do przesłuchania w charakterze podejrzanego, wtedy nie ma postanowienia o wszczęciu postępowania.
Może być tak też, że już w chwili wszczęcia postępowania zebrane dane uzasadniają dostatecznie podejrzenie ze czyn popełniła określona osoba, wtedy od razu wydaje się postanowienie o przedstawieniu zarzutów – od razu postępowanie wchodzi w fazę ad persona.
Art. 297 – określa zadania postępowania przygotowawczego.
Może się w różny sposób zakończyć, może np. zakończyć się na tym etapie (przygotowawczym) gdy dojdzie do umorzenia postępowania.
Do stadium sądowego dochodzi wtedy gdy po zamknięciu postępowania przygotowawczego (…)?

2Stadium sądowe – jurysdykcyjne.

Sad wszczyna je na podstawie skargi uprawnionego oskarżyciela.


Dzieli się na:

a) Postępowanie przed sadem I instancji (główne)
b) Postępowanie odwoławcze (kontrolne) – sad wszczyna je na podstawie skargi odwoławczej, a wiec inicjatorem tego postępowania są strony które wnoszą środek odwoławczy.

Z postępowania odwoławczego sprawa może trafić ponownie do rozpoznania.


Może być:

 utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy,

 zmiana wydanego orzeczenia (odmienne orzeczenie, co do istoty sprawy),

 uchylenie zaskarżonego orzeczenia,

 umorzenie postępowania, gdy jest ono niedopuszczalne, uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Jeżeli sąd ten (jako sąd I instancji) wydał drugi wyrok nadal przysługuje od niego skarga odwoławcza.

W postępowaniu przed sadem mogą toczyć się postępowania jeszcze przed uprawomocnieniem się orzeczenia.


Postępowanie przejściowe – nie ma tego w PL – sporządzenie aktu oskarżenia, wniesienie go do sądu oraz ???
*Oddanie pod sąd w szerokim znaczeniu – to akt procesowy określonej władzy lub osoby, na mocy, którego dana osoba zostaje postawiona przed sad i odpowiada przed sądem.

*Oddanie pod sąd w wąskim znaczeniu – badanie przez sąd przed rozprawą faktycznej zasadności oskarżenia i umorzenie postępowania z powodu braku faktycznych podstaw

oskarżenia.
3 – Stadium wykonawcze.

Podstawowym etapem jest postępowanie przed sądem I instancji, które dzieli się na kolejne fazy:
[Postępowanie rozpoczyna się od wpłynięcia aktu oskarżenia i dokumentów oraz materiałów zebranych w postępowaniu przygotowawczym.]


  1. Wstępna kontrola oskarżenia – w ramach tej fazy prezes sądu przede wszystkim sprawuje kontrolę formalną wniesionego aktu oskarżenia, bada czy akt odpowiada stawianym mu warunkom formalnym. Jeżeli brak formalny w akcie to prezes sądu zwraca go oskarżycielowi w celu uzupełnienia w ciągu 7 dni. W ramach tej wstępnej kontroli szereg uprawnień przysługuje również sadowi który na posiedzeniu przed rozprawą może podjąć różne decyzje, między innymi może umorzyć postępowanie, wtedy nie dojdzie do dalszych etapów postępowania, nastąpi zakończenie jeszcze na etapie wstępnej kontroli oskarżenia. Sąd może także zwrócić sprawę do postępowania przygotowawczego prokuratorowi gdy dostrzeże braki w postępowaniu przygotowawczym.

  2. Rozprawa główna i czynności końcowe.


20/10/2009 [zastępstwo]

Zasada skargowości
akt oskarżenia jest skargą zasadniczą, czyli proces karny rozpoczyna się od wpłynięcia skargi do sadu, a skargą tą jest właśnie akt oskarżenia. Są też inne formy skargi, np. skarga odwoławcza np. apelacja.

Alternatywą dla aktu oskarżenia – Art. 346 – może być wniosek o umorzenie warunkowe postępowania.



1Postępowanie jurysdykcyjne / postępowanie przed sadem I instancji – w momencie gdy akt wpłynie lub wniosek rozpoczyna się więc faza postępowania przed sadem.
Next Akt ten podlega *wstępnej kontroli oskarżenia – bywa nazywana oddaniem pod sąd.

W ramach tej kontroli / oddania pod sad, dokonuje się weryfikacji skargi / aktu oskarżenia lub wniosku o umorzenie w sądzie, z jednej strony pod względem formalnym, z drugiej pod względem merytorycznym, dlatego że mogą tu zapaść decyzje o charakterze merytorycznym które będą miały skutek co tego co dalej stanie się z procesem – może tu zapaść decyzja np. o umorzeniu postępowania.


W tej chwili gospodarzem jest sąd (wcześniej był prokurator) i od tej chwili nowe strony : oskarżony (art. 71) i

 z drugiej strony oskarżyciel (ten kto oskarża, przy czym występują trzy rodzaje oskarżycieli – to jacy oni są zależy od rodzaju przestępstwa:



  1. gdy ścigane na wniosek  oskarżyciel publiczny
    ;

  2. ścigane z urzędu i na wniosek  oskarżyciel posiłkowy, jest nim pokrzywdzony (składa oświadczenie przed sadem ze chce być oskarżycielem posiłkowy, bo po postępowaniu przygotowawczym traci uprawnienia strony i swoje kompetencje w procesie);

  3. gdy ścigane z oskarżenia prywatnego  oskarżyciel prywatny, np. sprawy o zniesławienie itd.

Jeżeli sprawa się nie skończy (nie spadnie) to dalsza faza:


2 Przygotowanie do rozprawy – wyznaczenie sędziów, terminu, sali, daty, zawiadomienie osób itd.

3Rozprawa główna – wywołanie sprawy (sad wywołuje sprawę  czyli protokolant ogłasza sprawę na korytarzu, wszyscy wchodzą), sprawdza się obecność, legitymuje osoby, czy wszyscy są powiadomieni o sprawie w sposób prawidłowy.

Gdy sprawa może się odbyć i wszystko jest w porządku sąd prosi by wszyscy wyszli poza stronami i rozpoczyna się *przewód sądowy – z chwilą odczytania aktu oskarżenia przez oskarżyciela. Po odczytaniu go przewodniczący składu orzekającego zwraca się z zapytaniem czy oskarżony:

– rozumie treść aktu oskarżenia?

– przyznaje się do winy?

– czy chce składać wyjaśnienia?
Jeśli godzi się o składanie wyjaśnień, to zaczyna się *przewód dowodowy / postępowanie dowodowe (rozpoczyna się więc od składania wyjaśnień przez oskarżonego). Wszyscy przesłuchiwani przed sadem składają zeznania, natomiast oskarżony składa wyjaśnienia (ważne w PK zawsze pokrzywdzony, nie ma poszkodowanego).

W ramach tego postępowania można odczytywać protokoły zawiadomienia, dokumenty, mogą być przerwy, może być odroczenie, wszystko zależy do tego jak postępowanie jest ułożone.

Kończy się w ten sposób ze przewodniczący składu orzekającego pyta czy składa jakie wnioski jak nie to zamyka przewód i udziela głosu stronom – najpierw oskarżyciel, publiczny, posiłkowy, prywatny, a kończymy na stronie przeciwnej, oskarżony na końcu, przy czym oskarżony na *prawo repliki, czyli odpowiedzi.

Sad udaje się na naradę, jednocześnie mówi, że „ogłoszenie wyroku nastąpi… „ (odroczenie na max 7 dni).

Na glosowaniu może pojawić się np. kwestia sztucznej większości, możliwość zgłoszenia zdania odrębnego (votum separatum) itd.
Wyroki merytoryczne:


  1. uniewinnienie

  2. skazanie

  3. warunkowe umorzenie

Wyroki formalne:



  1. umorzenie

Zapada wyrok. Po wydaniu wyroku mamy, to że ktoś z reguły jest niezadowolony, w związku z czym każda ze stron może zwrócić się w ciągu 7 dni do sadu o uzasadnienie wyroku.

Sąd ma 14 dni na napisanie tego uzasadnienia (teoretycznie), jest ono doręczane tylko temu kto tego zadał.

Next ta osoba licząc od dnia doręczenia ma 14 dni na wniesienie środka odwoławczego w postaci apelacji.

Jeżeli wyrok nie zaskarżony – prawomocny

Jeżeli zaskarżony – postępowanie drugo-instancyjne.


4 – Postępowanie II instancji – rozpoczyna się Z chwila wniesienia apelacji, apelacje wnosi się do sadu który wydal kwestionowany wyrok. Apelacja podlega badaniu – kontrola środka odwoławczego (czy przez osobę uprawniona, czy we właściwym terminie i czy jest dopuszczalny).

Prezes sądu dokonuje pierwszej kontroli weryfikacji – jeżeli ok. – kieruje się do sadu właściwego, tam dokonuje się drugiej kontroli formalnej (to samo co wyżej). Jeżeli all ok. to znowu przygotowanie do rozprawy apelacyjnej, jaki termin, sędziowie, sala, dzień.

Początek taki sam jak w 1s instancji.

Przewód sadowy rozprawy odwoławczej rozpoczyna się do tego ze sędzia sprawozdawca referuje przebieg dotychczasowego postępowania, jakie były podniesione zarzuty – mówi co się do tej pory w sprawie działo.

Next przewodniczący składu orzekającego udziela głosu temu kto skarżył, kto wniósł apelacje.

Next głos zabiera strona przeciwna. Po przedstawieniu tych wywodów postępowania dowodowego się nie przeprowadza. Sąd zamyka przewód i udaje się na naradę.


Tutaj są inne wyroki:

  1. Utrzymanie w mocy,

  2. Zmiana wyroku (można go zmienić albo przy winie albo przy sankcji  wyrok reformatoryjny),

  3. Uchylenie zaskarżonego wyroku (orzeczenie kasatoryjne) jeżeli uchyla to musi mieć miejsce orzeczenie następcze – ponowne przekazanie sprawy sadowi I instancji do ponownego rozpoznania.

np. zakaz reformatio in peius, czyli zakaz zmiany na gorsze, reguły ne peius – sad nie może uchylić wyroku uniewinniającego i zmienić na skazujący.


Jak wyrok zapadnie to w zależności od jego rodzaju – jeżeli trzymanie w mocy albo zmiana wyroku na tym proces się kończy, jeżeli uchylenie to do ponownego rozpoznania, jeżeli uchylił i umorzył to koniec (prawomocność).
*Nadzwyczajne środki zaskarżania:

1 – kasacja – rozpoznawana przez sąd najwyższy.

2 – wznowienie postępowania.

Przysługują od orzeczeń prawomocnych.


Nadzwyczajne środki poza kodeksem:

*3 – ustawa z 1991 r.  wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego wobec osoby represjonowanej za działalność na rzecz nie podległego bytu państwa polskiego.


Ograniczenia – kasacja została potraktowana w pewnym momencie jako 3 instancja, wiec ograniczenia wnoszenia kasacji zostały ustanowione.

Obok postępowań powszechnych *postępowania szczególne – różnią się w jakimś stopniu od normalnego postępowania, różnica ta może polegać na odformalizowaniu, przyspieszeniu, krótsze terminy (sądy 24 godzinne) itp.

Rodzaje postępowań szczególnych:



1 – Postępowanie uproszczone

2 – Postępowanie nakazowe

3 – Postępowanie przyspieszone

4 – Postępowanie prywatno-skargowe

W osobnym rozdziale KPK następujące kwestie:

- postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia (w ramach tego postępowania: podjecie postępowania warunkowo umorzonego; odszkodowanie za niesłuszne zatrzymanie, tymczasowe aresztowanie lub skazanie ; ułaskawienie; wydanie wyroku łącznego.
W ramach tego kodeksu jeszcze:

- postępowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych .

- postępowania w sprawach które podlegają orzecznictwu sądów wojskowych.


Gwarancje procesowe
– są to przewidziane w prawie środki, które mają na celu ochronę określonych praw i interesów w postępowaniu karnym.
Dzielą się na:

1 – gwarancje wymiaru sprawiedliwości – ustanawiane w celu zapewnienia prawidłowej realizacji prawa karnego materialnego,

2 – gwarancje uczestników postępowania karnego – wśród w których w szczególności wyróżniamy gwarancje oskarżonego (np. prawo do obrony, prawo nietykalności osobistej, prawo do odwołania się
Mają one swoje źródło w KON. Z drugiej strony mamy system wymiaru sprawiedliwości.

Przyjmuje się ze jest konflikt interesów, gdyż gwarancje się zderzają, ale przyjmuje się koncepcje że te gwarancje nie pozostaje w sprzeczności, gdyż WS zależy na tym żeby osoba winna została pociągnięta do odpowiedzialności karnej, w związku z powyższym oskarżonemu tez powinno na tym zależeć.

Efekt – każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego, jeżeli ktoś jest zatem zatrzymany musi mieć podany powód zatrzymania, ma prawo do uzyskania obrońcy itd.


27/10/2009 (od Asi P.)
Zasady procesowe

Pojęcie zasad procesowych ma cel dydaktyczny – to pojęcie pozwala na charakterystykę danego systemu procesowego.


Poza celem dydaktycznym mają także cel praktyczny – zasady procesowe spełniają rolę reflektora oświetlającego drogę wykładni.
- najprościej ujmując zasady procesowe to zespół obowiązujących naczelnych zasad prawa !
*Forma procesu – to model procesu określony przez zespół naczelnych zasad procesowych formy:

  1. Proces skargowy – forma skargowa

  2. Proces inkwizycyjny

Współczesny proces zaliczyć możemy do *formy mieszanej – w różnych formach procesu obowiązują różne zasady.


Zasada to uregulowana dyrektywa określonego zadania procesowego.
Zasada jako dyrektywa to norma zobowiązująca lub uprawniająca.
Zasada w znaczeniu reguły – wskazuje ona coś co statystycznie …??

WYJĄTEK: zasada jako dyrektywa może być:

– ujmowana abstrakcyjnie – jest to dyrektywa wskazująca możliwy kierunek rozwiązania danego zagadnienia procesowego, nie jest związana z żadnym systemem procesowym, ustawodawca może przyjąć rozwiązanie zgodne z określoną zasadą lub nie; albo

– ujmowana konkretnie.

Krańcowość ich ujęcia – procesowe rozwiązanie musi być rozwiązaniem kompromisowym. Ustawodawca przyjmuje jedną zasadę z dwóch przeciwstawnych.


Zasada legalizmu – w KPK mamy do czynienia z przeciwstawną zasada oportunizmu.

Zasada działania z urzędu – WYJĄTKI: ściganie z oskarżenia prywatnego – ustawowy wyraz zasady abstrakcyjnej.


Podział zasad na zdefiniowane i niezdefiniowane.
Ustawodawca może posługiwać się różną techniką legislacyjną.

Zasady procesowe mogą mieć różny zakres działania:

 Zasady ogólno-procesowe:

- zasada bezstronności

- zasada prawa do obrony

- zasada prawdy materialnej

- zasada skargowości

- zasada domniemania niewinności



Zasada prawdy materialnej / obiektywnej
art. 2 §2 – zasada ta odnosi się do *ustaleń faktycznych – czyli stwierdzenia istnienia bądź nie istnienia faktów, o których orzeka organ procesowy. Ich zgodność z rzeczywistością = prawdziwość.
*Proces poznania  na podstawie następstw poznajemy który organ ma orzec,

redukcyjne postępowanie – wynik wysoki stopień prawdopodobieństwa. Formułowany jest postulat – by fakty uznane na podstawie rozstrzygnięcia były udowodnione.


Warunki udowodnienia:

  • Warunek obiektywny – oznacza *obiektywną przekonywalność dowodów, tzn. że każdy człowiek na podstawie tych dowodów doszedłby do takiego samego wniosku, do którego doszedł dany organ.

  • Warunek subiektywny – przekonanie organu o prawdziwości zdarzeń faktycznych.

Wyrok uniewinniający:



  1. gdy niewinność jest udowodniona

  2. wobec nie udowodnienia winy

* Także w procesie poszlakowym wina musi być udowodniona.
O *udowodnieniu można mówić, gdy wysoce prawdopodobna jest jedna wersja zdarzenia. Jeżeli prawdopodobne są dwie różna – nie można mówić o sytuacji, że wina została udowodniona.


  1. Obowiązek inicjatywy dowodowej spoczywa na organach procesowych.

  2. Kontradyktoryjność rozprawy sądowej.

Zasada bezpośredniości – zw. dowodów oryginalnych – określa drogę prowadzącą do celu.

Zasada niepodważalności prawomocnych orzeczeń.
Ograniczenia dowodowe /zakazy dowodowe – czasami ograniczają dotarcie do prawdy.
Zasada prawdy formalnej – dociera się do niej na podstawie legalnej reguły dowodowej.

Zasada kontradyktoryjności
- jest to dyrektywa uprawniająca strony do prowadzenia sporu w celu obrony swoich interesów.
Jest zasadą przeciwstawną w stosunku do zasady śledczej zwanej inkwizycyjną.
*Proces kontradyktoryjny – to proces trój-podmiotowy. Oskarżony nie jest podmiotem procesu.
Warunki kontradyktoryjności:


    1. Postanowienie o wszczęciu postępowania

    2. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów

    3. Akt oskarżenia

    4. Wyrok

    5. Środek odwoławczy




  • Istnienie przeciwstawnych sobie stron sporu przed bezstronnym arbitrem – organem prowadzącym postępowanie.

Zasada ta jest realizowana zarówno na rozprawie głównej jak i odwoławczej – art. 367 – strony mogą być obecne również na rozprawie odwoławczej.

W postępowaniu jurysdykcyjnym strony biorą udział w postępowaniu gdy ustawa to przewiduje.

Jeżeli ustawa nie przewiduje udziału stron, strony mogą się stawić, jeśli tak to mogą brać udział, ale są wypadki przewidziane przez prawo gdy udział ich będzie wyłączony.


WYJĄTKI od zasady kontradyktoryjności w postępowaniu przygotowawczym – dominuje w nim zasada śledcza / inkwizycyjna.
Obowiązywanie zasady kontradyktoryjności zostało uregulowane kolejnością zadawania pytań – art. 370:

§1Po swobodnym wypowiedzeniu się osoby przesłuchiwanej na wezwanie przewodniczącego, stosownie do art. 171 § 1, mogą zadawać jej pytania w następującym porządku: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy, pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciel prywatny, pełnomocnik oskarżyciela prywatnego, powód cywilny, pełnomocnik powoda cywilnego, biegły, podmiot, o którym mowa w art. 416,obrońca, oskarżony, członkowie składu orzekającego.

§2Strona, na której wniosek świadek został dopuszczony, zadaje pytania przed pozostałymi stronami.

§3W razie potrzeby członkowie składu orzekającego mogą zadawać dodatkowe pytania poza kolejnością.

§4Przewodniczący uchyla pytania, o których mowa w art. 171 § 6, lub gdy z innych powodów uznaje je za niestosowne.

Kontradyktoryjność służy ochronie zasady prawa do odwołania – art. 428:

§1Środek odwoławczy wnosi się na piśmie do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie.

§2Strona może złożyć pisemną odpowiedź na środek odwoławczy




Zasada działania z urzędu
- jest to dyrektywa wg której organ ściga sprawców przestępstwa z urzędu, niezależnie od czyjegoś działania.

Gdy wszczęcie postępowania jest faktyczne zasadne oraz prawnie dopuszczalne.


WYJĄTKI / ODSTĘPSTWA od niej przy przestępstwach ściganych z urzędu lecz na wniosekart. 12:

§1 – W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna