Kurs waluty – to cena jednej waluty wyrażona w drugiej walucie (cena pieniądza zagranicznego). Spełnia on dwie podstawowe funkcje: informacyjną



Pobieranie 247,15 Kb.
Strona2/5
Data01.11.2017
Rozmiar247,15 Kb.
1   2   3   4   5

OPERACJE KURSOWE



Operacje kursowe to najczęściej operacje polegające na wymianie waluty krajowej na zagraniczną lub odwrotnie. Znaczna ilość transakcji przeprowadzana przez banki to transakcje kasowe. Ponadto banki przeprowadzają transakcje terminowe, które polegają na dostarczeniu walut po upływie określonego terminu, np. po 2-3 miesiącach po kursie uzgodnionym przez kontrahentów. Szczególnym rodzajem transakcji jest tzw. swap. Polegające na równoczesnym zawarciu transakcji kasowej i terminowej na tę samą walutę. Te transakcje są powszechnie stosowane przez kraje kapitalistyczne. Warunkiem tych transakcji jest rezygnacja z powiększania rezerw walutowych.

Następny rodzaj transakcji to tzw. arbitraż walutowy – wykorzystuje się tutaj różnice kursów tej samej waluty na różnych rynkach. Banki skupują daną walutę na rynkach, gdzie ona jest tańsza i sprzedają na rynku, gdzie ta waluta jest droższa. Banki zarabiają tutaj na różnicy kursów.

Banki dokonują obsługi osób fizycznych i prawnych w zakresie importu, eksportu, przekazów pieniężnych i współpracują z innymi eurobankami.

EKONOMICZNE SKUTKI ZMIAN KURSÓW WALUT

Zmiany kursów walut wpływają na bilans handlowy, płatniczy, obroty kapitałowe i inflację. W wyniku dewaluacji import staje się droższy a eksport tańszy. Zmniejszenie cen w eksporcie jest niższe od stopnia dewaluacji ponieważ popyt na niektóre towary jest mało elastyczny (np. na żywność). Na skutek dewaluacji rosną ceny towarów importowanych, co pośrednio wpływa na wzrost cen krajowych. Po dewaluacji następuje pogorszenie terms of trade. Dewaluacja może być skuteczna jeżeli wprowadzimy kontrolę płac i cen stąd potrzebna jest restrykcja finansowa.

Zmiany kursów walut wpływają na powstanie inflacji i przenoszenie jej z kraju do kraju. Inflacja prowadzi do deprecjacji waluty, a to z kolei do dewaluacji. Dewaluacja powoduje inflację. W wyniku inflacji rosną ceny w eksporcie i imporcie. Relatywna przewaga wzrostu cen importowych nad eksportowymi powoduje pogorszenie terms of trade. Dany kraj musi więcej wyeksportować aby pokryć import lub ograniczyć import. Niekorzystne terms of trade sprzyja narastaniu tendencji inflacyjnych.

MIĘDZYNARODOWY SYSTEM WALUTOWY

Międzynarodowy System Walutowy (MSW) to zespół reguł, zasad, instrukcji, układów i zwyczajów określających sposób funkcjonowania pieniądza w stosunkach międzynarodowych.

Główne problemy walutowe regulują po II wojnie światowej zasady ustalone w Bretton Woods, a zawarte w statucie MFW, które później były modyfikowane. Zawarte w nich zwyczaje ukształtowały się w praktyce w obrocie międzynarodowym. Konieczność istnienia MSW wynikała z odrębnych systemów finansowych i walutowych poszczególnych państw. Koniecznym było ustanowienie zasad regulujących stosunki między poszczególnymi krajami: problemy kursów walutowych, tworzenie pieniądza światowego, wyrównywanie bilansów płatniczych. MSW zapewnia regulowanie płatności mimo istnienia odrębnych systemów walutowych, integruje gospodarkę światową, stwarza ramy instytucjonalne dla powiązań występujących w gospodarce światowej, obejmuje zalecenia w zakresie utrzymania równowagi bilansu płatniczego, zawiera postanowienia dot. Korzyści w zakresie wymiany międzynarodowej, występuje tu mechanizm tworzenia pieniądza światowego, stwarza on ramy chroniące przed zakłóceniami walutowymi i płatniczymi. W krótkim okresie czasu jest stabilny, w dłuższym okresie – elastyczny, czyli dostosowujący się do zmieniających się warunków życia.

Na jego ewolucję po II wojnie światowej duży wpływ wywarł interwencjonizm państwowy oraz postępująca integracja gospodarcza i walutowa.

MSW występował najpierw jako:


  1. system waluty złotej,

  2. system dewizowo – złoty,

  3. system wielodewizowy.

Ad. 1


System waluty złotej funkcjonował w latach 1870 – 1914. Złoto najpierw występowało w postaci sztabek, a następnie monet spełniając funkcję pieniądza w obrocie wewnętrznym i międzynarodowym. W XVIII i XIX wieku istniał system bimetalizmu w Europie, który polegał na tym, że oprócz złota, srebro występowało także jako pieniądz w obrocie krajowym i międzynarodowym. Doprowadziło to do chaosu walutowego, ponieważ zmieniały się koszty produkcji srebra i złota, a to naruszało dotychczasowe relacje między nimi. Te niepowodzenia stworzyły warunki do powstania systemu walutowego, który opierał się wyłącznie na złocie.

Najwcześniej wprowadzono system waluty złotej w Anglii. W 1844 r. Anglia dla przeciwdziałania inflacji wprowadziła ścisłą kontrolę emisji pieniądza i ustaliła związek emisji pieniądza z zasobami złota. Państwa europejskie wprowadziły system waluty złotej po 1870 r.

System waluty złotej funkcjonował wg następujących reguł, których musiały przestrzegać banki centralne:


  1. emisja banknotów była powiązana z rezerwami złota;

  2. bank centralny był zobowiązany do sprzedaży i kupna złota w stałej cenie krajowej;

  3. wszystkie formy pieniądza były wymienialne na złoto;

  4. była pełna swoboda wywozu i przywozu złota z zagranicy.

System waluty złotej był czynnikiem stabilizacji i rozwoju gospodarki kapitalistycznej. Stałość waluty w złocie, swobodny transfer złota, uzależnienie pieniądza w obiegu od rezerw złota wpływało korzystnie na przepływy kapitałów. Istniał sprawny mechanizm wyrównywania bilansu płatniczego. Pieniądz był wówczas stabilny, waluty krajowe miały ustalony parytet w złocie. Ograniczona podaż złota wywoływała tendencje deflacyjne, przeważały okresy deflacji nad inflacyjnymi. Zmiany cen wówczas były niewielkie, a to dawało poczucie stabilizacji dla inwestorów i przedsiębiorstw.

Zakres ingerencji państwa w gospodarkę w kraju był niewielki. Kraje, które miały deficyt bilansu płatniczego pokrywały go złotem, co powodowało spadek rezerw złota, a to z kolei wzrost stopy dyskontowej i zmniejszenie pieniądza na rynku.

Na skutek zmiany stopy dyskontowej następował przepływ kapitałów obcych i poprawa bilansu płatniczego. Spadały dochody i ceny, które zwiększały rentowność eksportu. W końcowym okresie funkcjonowania systemu waluty złotej występował proces ekonomizacji złota, polegający na jego zastępowaniu innymi środkami płatniczymi głównie krajów kapitalistycznych rozwiniętych gospodarczo. Wiodącym był tutaj funt szterling angielski, w którym finansowano część handlu światowego i gromadzono część rezerw walutowych.

Dla stabilizacji pieniężnej ten system uważa się za najlepszy.


ZALETY:

  • dyscyplinowanie władz pieniężnych, ponieważ polityka pieniężna była uzależniona od rezerw złota;

  • sprawnie działał mechanizm wyrównywania bilansu płatniczego;

  • duże poczucie stabilizacji w zakresie wymiany międzynarodowej z uwagi na stałe kursy walut;

  • duży wpływ stopy procentowej na obroty kapitałowe.


WADY:

  • gospodarka była podporządkowana mechanizmowi rynkowemu, dla realizacji celów społecznych i gospodarczych konieczny był interwencjonizm państwowy, który był nie do pogodzenia z zasadami tego systemu;

  • wysokie koszty stabilności walutowej i sztywne kursy walutowe uzależniały gospodarkę państw od gospodarki światowej;

  • deflacja była wysoką ceną za równowagę bilansu płatniczego i hamowała wzrost gospodarczy.

Klasyczny system waluty złotej istniał do 1914 r. W USA dłużej. Za koniec systemu waluty złotej uważa się zakaz eksportu złota ze Stanów Zjednoczonych (1929 r.).
Ad.2

System dewizowo – złoty inaczej nazywany jest systemem z Bretton Woods. Po rozpadzie systemu waluty złotej w celach konkurencyjnych często zmieniano parytety walut. Dla koordynacji polityki walutowej w lipcu 1944 r. na konferencji w Bretton Woods utworzono MFW. W statucie tego funduszu zawarto obowiązki poszczególnych państw w dziedzinie walutowej. Ten fundusz reguluje zasady funkcjonowania MSW. Reguły działania MFW mają na celu stworzenie dla państw członkowskich warunków do pogodzenia polityki walutowej i utrzymania równowagi bilansu płatniczego.

Statut MFW w wersji pierwotnej jest ciągle modyfikowany. Pierwotny statut MFW zakładał:



  • parytet waluty każdego kraju członkowskiego ustalany jest w złocie lub dolarze amerykańskim;

  • transakcje walutowe między poszczególnymi krajami członkowskimi muszą być oparte na parytecie walutowym, możliwe jest odchylenie od parytetu tylko o 1%;

  • zmiana parytetu może mieć miejsce bez zgody funduszu, gdy wystąpi tzw. zasadniczy brak równowagi bilansu płatniczego, wtedy dany kraj może przeprowadzić dewaluację lub rewaluację swej waluty tylko do 10% ustalonego parytetu;

  • jeżeli ma miejsce przejściowy deficyt bilansu płatniczego kraj członkowski może zaciągnąć kredyt średnioterminowy w MFW;

  • tylko dolar USA jest wymienialny bezpośrednio na złoto, co wynika z postanowień rządu amerykańskiego, inne waluty wymienialne są na dolary a następnie na złoto.

Podstawą tego systemu była wymienialność dolara na złoto. Dolar był zrównany ze złotem.

Fundusz ułatwia krajom członkowskim wyrównywania bilansów płatniczych poprzez umożliwienie im zgromadzenia potrzebnych walut. Bezpośrednią przyczyną upadku systemu dewizowo – złotego było zawieszenie w 1971 r. wymienialności dolara na złoto. Złoto zostało wyparte z systemu walutowego. System ten przyczynił się do rozwoju handlu światowego.

W 1958 r. wprowadzono zewnętrzną wymienialność walut krajów Europy Zachodniej.

Ad. 3


System walutowy wielodewizowy – wykształcił się w połowie lat 70-tych, był wynikiem zawieszenia wymienialności dolara amerykańskiego na złoto, zmiany układu sił w świecie, wprowadzenia płynnych kursów walutowych. Jest następstwem procesu dywersyfikacji rezerw walutowych jaki wystąpił w rozwoju rynku kredytowego, eurorynku pieniężnego i kapitałowego. Dywersyfikacja rezerw walutowych wynikała z trzech przyczyn:

  1. w warunkach płynnych kursów walutowych lepiej chroni przed stratami aniżeli rezerwy przechowywane w jednej walucie. Uważa się, że przechowywanie rezerw walutowych w kilku walutach wymienialnych powoduje, że różnice kursowe tych walut wzajemnie się znoszą;

  2. spadek pozycji dolara amerykańskiego w świecie, jego deprecjacja spowodowały zmiany w strukturze walutowej handlu światowego wówczas pojawiły się tzw. waluty średnie jako waluty transakcyjne i lokacyjne;

  3. wyższe stopy procentowe w krajach Europy Zachodniej pozwoliły na to, że waluty te mogły być rezerwowymi.

Głównym motywem gromadzenia rezerw walutowych jest przezorność i bezpieczeństwo, w mniejszym stopniu dochodowość. Potrzeba dywersyfikacji rezerw walutowych wynikła z inflacji w krajach kapitalistycznych po wybuchu kryzysu surowcowo – energetycznego. Był on zapoczątkowany w 1973 r. decyzją państw OPEC, które wprowadziły 4-krotną podwyżkę cen ropy naftowej. Istniała potrzeba lepszej optymalizacji rezerw walutowych banków centralnych i rezerw transakcyjnych banków handlowych i przedsiębiorstw. Wzrosła ranga walut krajów UE w systemie wielodewizowym.

W systemie wielodewizowym wykształcił się układ oligopolistyczny, w którym nadal wiodącą rolę spełnia dolar amerykański, jako waluta rezerwowa, interwencyjna, transakcyjna i lokacyjna.


MECHANIZM FUNKCJONOWANIA SYSTEMU WIELODEWIZOWEGO
System wielodewizowy to system składający się z wielu rodzajów pieniądza międzynarodowego, złota, walut międzynarodowych, SDR (specjalne prawa ciągnienia). System ten funkcjonuje w międzynarodowym systemie walutowym na międzynarodowym rynku kapitałowym, eurorynku pieniężnym i kapitałowym. Wzrost płynności międzynarodowej pochodzi tu z wielu źródeł, co nie wymaga tak ścisłego związku między wzrostem podaży waluty międzynarodowej a deficytem bilansu płatniczego. Jest to główna zaleta tego systemu. Istnieje wiele ośrodków rynku kredytowego, eurorynku pieniężnego i kapitałowego, co powoduje, że waluty tych krajów mogą być pieniądzem w obrocie międzynarodowym.

O tworzeniu pieniądza decydują:



  • producenci złota,

  • jego eksporterzy,

  • władze pieniężne USA,

  • władze państw, których waluty są wymienialne i występują w obiegu międzynarodowym,

  • władze MFW.

Współcześnie wykształcił się system wielobiegunowy, w którym głównymi ośrodkami są Stany Zjednoczone, Japonia, kraje UE, dynamicznie rozwijające się kraje Azji Południowo – Wschodniej (Tygrysy Wschodu) i państwa zachodnio – europejskie.

WALUTY REZERWOWE - członkowie MFW gromadzą swoje rezerwy w złocie, SDR, dewizach. Rezerwy złota są wyceniane wg rynkowej ceny londyńskiej złota.

Na strukturę rezerw walutowych wpływają:



  • kursy walut poszczególnych państw,

  • handel zagraniczny tych państw z krajami o walutach rezerwowych,

  • waluty używane w płatnościach do obsługi zadłużenia zagranicznego.

W systemie wielodewizowym zmniejsza się udział złota w rezerwach walutowych a wzrasta udział dewiz. Udział złota w rezerwach walutowych stanowi ok. 20%, natomiast ponad 70% stanu rezerw stanowią dewizy i niewielki udział SDR. Najważniejszymi walutami rezerwowymi są:

  • dolar amerykański,

  • marka niemiecka,

  • jen japoński,

  • funt szterling angielski,

  • frank francuski,

  • frank szwajcarski.

Ponad 60% walut rezerwowych stanowi dolar amerykański, drugie miejsce zajmuje marka niemiecka, III – jen japoński – powyżej 8% (jego rola jako waluty rezerwowej bardzo szybko wzrasta). Tylko kilka walut rezerwowych akceptują banki centralne MFW.

WALUTY INTERWENCYJNE – to takie, w których banki centralne oraz międzynarodowe instytucje monetarne przeprowadzają operacje na rynkach walutowych, aby nie dopuścić do nadmiernych odchyleń kursu danej waluty wobec innych walut lub działania podejmowane dla uzyskania optymalnego kursu waluty narodowej. Po wprowadzeniu płynnych kursów walut przez główne państwa kapitalistyczne interwencje na rynkach walutowych zmniejszyły się, aniżeli poprzednio przy kursach stałych. Główną walutą interwencyjną jest dolar amerykański. Z walut UE wykorzystywana jest marka niemiecka do interwencji walutowych w Europejskim Systemie Walutowym (ESW). W ramach ESW walutami interwencyjnymi mogą być również frank francuski, gulden holenderski. Funt angielski nie wchodzi do ESW mimo, że jest składnikiem „koszyka” walut. Władze USA, jako waluty interwencyjne, dla utrzymania kursu dolara wykorzystywały: jeny japońskie, marki niemieckie i franki szwajcarskie. Status walut interwencyjnych jest podobny, jak rezerwowych. Kraj, którego waluta jest używana jako interwencyjna może starania o zachowanie kursu swojej waluty przerzucać na inne kraje.
WALUTY LOKACYJNE (INWESTYCYJNE) – to taka waluta, w której nierezydenci utrzymują swoje należności i zobowiązania oraz, w której dokonywana jest emisja międzynarodowych obligacji i euroobligacji. Jak wynika z danych Niemieckiego Banku Federalnego i Banku Rozrachunków Międzynarodowych główną walutą lokacyjną jest dolar amerykański, marka niemiecka, frank szwajcarski, a w latach 80-tych wzrósł udział jena japońskiego i funta angielskiego. W tych walutach są również emitowane międzynarodowe obligacje. Największy udział w świecie mają obligacje emitowane w dolarach amerykańskich, jenach japońskich i markach niemieckich.

WALUTY TRANSAKCYJNE – jest to waluta, która występuje w obrotach na rynkach walutowych oraz jest używana do fakturowania eksportu i importu. W walutach transakcyjnych przewagę ma dolar amerykański nad innymi walutami, to wynika ze stosowania dolara amerykańskiego jako tzw. „waluty przejścia”. Z szacunków banków centralnych wynika, że na rynku walutowym w Londynie, Zurichu i Frankfurcie dolar uczestniczy w 90% w transakcjach dewizowych. Jego mniejszy udział, bo 60% występuje w Paryżu. Na rynku dewizowym w USA oprócz dolara amerykańskiego występuje marka niemiecka. Dalsze pozycje zajmują funt angielski, jen japoński, frank francuski i gulden holenderski. Te waluty występują również w międzynarodowym handlu światowym. W krajach o rozwiniętej gospodarce rynkowej większość eksportu i importu jest rozliczana i fakturowana w walucie kraju eksportera, importera lub w wymienialnej innej walucie. Najczęściej jako waluty do fakturowania eksportu i importu występują dolar amerykański, marka niemiecka, frank francuski, funt angielski, frank szwajcarski, jen japoński, dolar kanadyjski i australijski, waluty wymienialne państw UE i obecnie wykorzystuje się ok. 25 walut, jako waluty transakcyjne. Złoty polski mimo, że jest walutą wymienialną, zgodnie ze statutem MFW, nie pełni funkcji waluty transakcyjnej przez polskich i zagranicznych importerów i eksporterów. Stosowanie danej waluty transakcyjnej zależy od: „siły” tej waluty; jej stabilności w dłuższym okresie czasu; od tego, czy ta waluta jest znana jako waluta w świecie; posługiwania się tą walutą przez uczestników międzynarodowego rynku walutowego, pieniężnego i kapitałowego.

Od 1999 r. w krajach UE wprowadzono wspólną walutę transakcyjną jaką jest EURO.




SPECJALNE PRAWA CIĄGNIENIA – SDR
SDR – specjalne prawa ciągnienia są emitowane przez MFW w rocznych transzach, utworzone zostały w 1969 r. przez MFW pod koniec funkcjonowania systemu złoto – dewizowego. Są międzynarodowym pieniądzem, źródłem płynności międzynarodowej, tzn. mogą być wykorzystywane do przywracania równowagi bilansów płatniczych. Stanowią składnik rezerw walutowych krajów członkowskich MFW. W strukturze rezerw walutowych ujmowanych łącznie ze złotem stanowią udział w granicach 2% całości rezerw, natomiast po wyłączeniu z całości rezerw złota ich udział wynosi ok. 3%.

Przydział SDR przez MFW jest dokonywany proporcjonalnie do wniesionych kwot przez kraje członkowskie MFW. Przydział ten jest nieodpłatny. Kraje rozwinięte gospodarczo mają większe udziały aniżeli kraje rozwijające się. W strukturze rezerw walutowych państw członkowskich MFW zastępują dolar amerykański; początkowo wartość SDR oparto na parytecie złota wynoszącym 0,888671 g czystego złota.



1 SDR = 1 USD

Następnie wartość SDR oparto na koszyku 16 walut państw członkowskich MFW, których udział w handlu światowym przekraczał 1%. Od początku 1981 r. wartość SDR jest oparta na koszyku 5 walut, w skład którego wchodzą: dolar amerykański, marka niemiecka, jen japoński, frank francuski i funt angielski.

Udział poszczególnych walut ulega zmianie na korzyść wzrostu udziału marki niemieckiej i jena japońskiego, a zmniejsza się udział dolara amerykańskiego, franka francuskiego i funta angielskiego. W SDR są dokonywane transakcje między poszczególnymi członkami MFW, transakcje z MFW oraz z instytucjami upoważnionymi do posiadania SDR przez MFW.

SDR jest jednostką rozrachunkową. Rachunkowość MFW jest również prowadzona w SDR. Wartość SDR jest ustalana codziennie w oparciu o kursy 5 walut wchodzących w skład koszyka na rynku londyńskim. Oprocentowanie ustalane jest tygodniowo, jako średnia ważona stóp procentowych krótkoterminowych obligacji na rynkach pieniężnych 5 państw, których waluty wchodzą w skład koszyka walut określających wartość 1 SDR.

Kraje należące do MFW mogą w nich:


  • zawierać transakcje terminowe,

  • udzielać pożyczek, darów,

  • regulować zobowiązania,

  • wykorzystywać SDR do wyrównywania bilansów płatniczych.

Państwa, które mają nadwyżki SDR ponad ich przydział otrzymują oprocentowanie, które jest naliczane w okresach kwartalnych, natomiast te państwa, które mają mniej tych SDR aniżeli ich przydział płacą oprocentowanie. WSDR, jako jednostki rozrachunkowej przez międzynarodowe i regionalne organizacje jest podyktowane większą stabilnością SDR, aniżeli każda inna waluta wchodząca w skład koszyka walut, ponieważ wahania kursów tych walut częściowo się znoszą.
WADY I ZALETY SYSTEMU WIELODEWIZOWEGO
W systemie wielodewizowym istnieje wiele walut wymienialnych, które są używane jako waluty rezerwowe, transakcyjne, lokacyjne. Kursy poszczególnych walut ulegają zmianom. Z tego powodu uważa się ten system za mało stabilny, jest to główna wada tego systemu. Banki centralne poszczególnych państw starają się temu zapobiec i różnicują strukturę rezerw poszczególnych walut, aby w ten sposób ograniczyć ryzyko kursowe.

W handlu zagranicznym mimo podnoszonej niestabilności tego systemu jednostki ustalają walutę, w której przeprowadzane są transakcje, aby zabezpieczyć się przed ryzykiem kursowym. Eksport jest rozliczany przeważnie w walucie kraju eksportera w wyniku czego kraj eksportera nie ponosi ryzyka kursowego.

System wielodewizowy nie stanowi przeszkody w funkcjonowaniu rynku walutowego, kredytowego, eurorynków pieniężnych i kapitałowych, a także dla importerów i eksporterów dokonujących rozliczeń w wielu walutach przez nich akceptowanych. System wielodewizowy nie stanowi bariery dla rozwoju handlu zagranicznego.

Główną zaletą systemu wielodewizowego jest to, że płynność międzynarodowa pochodzi tu z wielu źródeł. Nie wymaga tak, jak w systemie dewizowo - złotym ścisłego związku między wzrostem płynności międzynarodowej, a deficytem bilansu płatniczego USA.

Następną zaletą jest to, że umożliwia on rozwój rynków walutowych i kredytowych, których znaczenie sprawia, że waluty tych państw, w których funkcjonują te rynki pełnią funkcję pieniądza w obrocie międzynarodowym.

Pod koniec 1995 r. władze MFW podjęły decyzję o wprowadzeniu do obrotu gospodarczego i finansowego od 1 stycznia 1996 r. EURO – jako wspólnej waluty państw UE zastępującej wcześniej stosowaną walutę ECU.

Do wprowadzenia wspólnej waluty przyczynił się rozwój integracji gospodarczej w UE. W latach 80 i 90-tych zmienił się układ poszczególnych państw w świecie pod wpływem presji sił rynkowych, niektóre państwa zmuszone były przeprowadzić dewaluację swojej waluty, inne rewaluację.

W świecie występował brak równowagi płatniczej, w USA chroniczny deficyt bilansu handlowego, natomiast nadwyżka bilansów handlowych występowała w Japonii, Niemczech, Holandii i Kanadzie.

Następował przepływ kapitałów z państw posiadających nadwyżki bilansu handlowego do państw, w których występował deficyt bilansu handlowego. Przepływ kapitałów niwelował negatywne skutki braku równowagi płatniczej dla gospodarki światowej.


WYMIENNOŚĆ WALUT
Wymienność walut jest kategorią rynkową. W stosunkach gospodarczych zachodzi potrzeba dokonywania wymiany własnego pieniądza na inne waluty. Każde państwo ma odrębny pieniądz, system pieniężny, tworzy zasady obiegu pieniądza, utrzymuje stosunki z zagranicą, prowadzi politykę pieniężną, kredytową i walutową.

Korzyści wynikające z wymienialności walut, są to korzyści dla wszystkich państw:


  • umożliwienie producentom i konsumentom zaopatrzenia się w najtańszych źródłach i sprzedawania po najwyższych cenach, czyli na tych rynkach, gdzie jest najwyższy popyt;

  • każdy kraj może się specjalizować w tych rodzajach produkcji, w których ma największą przewagę komparatywną i importować te towary, które inne państwa produkują efektywniej;

  • sprzyja osiągnięciu maksymalnej produkcji światowej.

Dla wymienialności walut musi istnieć rynek narodowy i międzynarodowy rynek walutowy. Z prawnego punktu widzenia wymienialność walut oznacza zagwarantowaną przez władze danego państwa możliwość wymiany danego rodzaju pieniądza lub formy pieniądza na inne rodzaje pieniądza funkcjonującego w innych systemach pieniężnych i uznawanych za pieniądz. Oznacza to, że posiadacz danej waluty może ją wymienić na żądanie na inne waluty obce. Wymienialnością nie jest wymiana różnych form pieniężnych w ramach jednego systemu pieniężnego. Muszą tu istnieć co najmniej dwa państwa.

Posiadacz danego pieniądza wymienia go na inne, aby mu zapewnić siłę nabywczą, nie stracić na jego spadku realnej wartości i zyskać na wzroście danego rodzaju waluty w stosunku do innych walut.



Najczęściej stosowane rodzaje wymiany walut:

  1. z punktu widzenia zakresu ograniczeń dewizowych wyróżnia się:

1) wymienialność zewnętrzną,

2)wymienialność wg standardu MFW,



  1. wymienialność całkowitą.


Ad. 1 – największy zakres ograniczeń występuje dla waluty zewnętrznie wymienialnej. Jedyną grupą płatności, które nie podlegają restrykcjom (walutowym) dewizowym są płatności obcokrajowców wobec krajowców z tytułu bieżących transakcji. Władze danego kraju zobowiązują się wobec cudzoziemców do zamiany swej waluty na inną walutę o wyższym standardzie wymienialności. Ta waluta może być używana do fakturowania i dokonywania płatności. Może być przedmiotem notowań na międzynarodowym rynku walutowym.

Ad. 2 - jest najczęściej stosowanym rodzajem wymienialności walut. Warunki tej wymienialności określono w art. 8, pkt. 2, 3, 4 Statutu MFW. Zakres wymienialności jest tu szerszy aniżeli dla waluty zewnętrznie wymienialnej i węższy od wymienialności całkowitej. Wymienialność walut jest ograniczona do bieżących transakcji międzynarodowych, które obejmowały:

a):


  • wszystkie płatności z tytułu handlu zagranicznego,

  • bieżącej działalności produkcyjnej, handlowej i usługowej,

  • kredyty krótkoterminowe;

b) płatności z tytułu odsetek od pożyczek oraz z tytułu dochodu netto pochodzącego z innych lokat kapitału;

c) płatności niewielkich kwot z tytułu umorzenia pożyczek;

d) przekazy umiarkowanych kwot na wydatki utrzymania rodziny.

Ta wymienialność nie obejmuje płatności z tytułu obrotów kapitałowych. Postanowienia art. 8 Statutu o zobowiązaniu się do niestosowania restrykcji, do płatności związanych z bieżącymi transakcjami międzynarodowymi dotyczą wszystkich państw członkowskich MFW. Wśród państw, których waluty są wymienialne zgodnie z art. 8 ustęp 2-4 Statutu jest Polska. W Polsce wprowadzono wymienialność od 1.06.1995 r. wymienialność złotówki.



Ad. 3 - pełna wymienialność waluty oznacza nieograniczone możliwości wymiany waluty krajowej na inną walutę oraz zamianę należności międzynarodowych wyrażonych w jednej walucie na należność w innej walucie. Jest to absolutna wymienialność, która oznacza swobodny przepływ walut między krajowcami a cudzoziemcami w dowolnym czasie, miejscu, formie i wysokości. Obecnie ok. 40 państw posiada waluty całkowicie wymienialne.

Wyróżnia się walutę:

  • zewnętrznie wymienialną;

  • wewnętrznie wymienialną.


1   2   3   4   5


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna