Kurs języka Turbo Pascal



Pobieranie 378,67 Kb.
Strona1/3
Data18.11.2017
Rozmiar378,67 Kb.
  1   2   3

Kurs języka Turbo Pascal

Wersja 1.00 (10.03.2004)

Prawa autorskie

Ponieważ uważam za bezsens płacenie za książkę typu "Pascal dla opornych" gdzie najbardziej opornym jest autor, przeszukałem net, odgrzebałem dyskietki ze studiów i zabrałem się do pracy. Opracowując ten kurs, korzystałem z innych kursów (które pewnie korzystały z innych kursów, ponieważ wiele rzeczy się w nich powtarza, a nikt o tym nie wspomina - przedstawiając każdy kurs jako swoje dzieło), z książek, materiałów z okresu studiów, zatem wykorzystuj ten kurs jak Ci się podoba. Jeśli uda Ci się na tym zarobić - chwała Ci, że Ci się to udało - kup mi Ferrari - będziemy kwita.

Kurs ten opracowałem w celach edukacyjnych i nie odnoszę żadnych korzyści materialnych.Nie biorę odpowiedzialności za wszelkie szkody powstałe w wyniku stosowania tego kursu. Wszystko robisz na własną odpowiedzialność, jak napiszesz programik który sformatuje (albo co gorsza zamaże) Ci dysk - TWOJA sprawa.

Wszelkie informacje i uwagi dotyczące kursu (zwłaszcza dotyczące błędów, literówek czy błędów ortograficznych) są dla mnie bezcenne i proszę przesyłać e-mailem jeśli łaska.

Przygodę z programowaniem rozpoczynałem od języka BASIC na maszynie Commodore 64, potem czas przyszedł na Fortran, Pascal-Delphi, C/C++, a obecnie przesiadłem się na GNU/GPL Linux i poznaje Perla i Javę. W sumie nie ma znaczenie jaki znasz język (no, może BASIC był wyjątkowy) - kwestia budowania algorytmów jest najważniejsza, implementacja to tylko zapis pomysłu.

Kurs wykorzystuje style kaskadowe(CSS), a menu ładuje skrypt (JavaScript). Dobra rozdzielczość to 1024x768.

Turbo Pascal w czasach wizualizacji dokonań swojej pracy, gdy skupiamy się nad efektownością a nie nad efektywnością swojej pracy jest postrzegany jako anachronizm. Niestety w obecnych czasach jest nim w istocie, ponieważ już dawno przestano używać DOS'a jako poważnego systemu operacyjnego. Używając okienkowego systemu zapominamy, że pośredniczy on tylko pomiędzy nami a komputerem, tłumaczy wszystkie nasze kliknięca na kod maszynowy - który jest prawdziwym językiem komputera.

Pisanie programu to sztuka porozumienia się z kimś w obcym dla nas języku, który często składa się jedynie z kilkudziesięciu słów (no może więcej :-) ). Musimy wytłumaczyć temu komuś (czyli naszemu biednemu komputerowi) jak wykonać daną czynność, o której on nie ma pojęcia. Do tego służy algorytm - czyli przepis postępowania. Wyobraźmy sobie, że musimy nauczyć komputer parzyć herbatę. Jak wyglądałby taki algorytm? Otóż: 1. Nalej wody do czajnika, 2. Postaw czajnik na gazie, 3. Podpal gaz, 4. Zaczekaj aż zagwiżdże. Proste, nie? Tylko skąd komputer ma wiedzieć co to jest czajnik? Nie mówiąc o slangowym "postaw na gazie". Ponieśliśmy pełną porażkę, ucząc komputer gotować wodę.

Jak komputer wykonuje wszystkie te operacje o które go grzecznie prosimy? Otóż system operacyjny i wszystkie programy których używamy są napisane w sposób który komputer zrozumie. Do tego służą języki programowania, a jednym z nich jest PASCAL. Pascal był kiedyś nazywany językiem wyższego rzędu. Dlatego, że w porównaniu do kodu maszynowego był zrozumiały dla czytelnika. Jego nowsza odmiana nosi nazwę Delphi i jest już zaawansowanym narzędziem programistycznym, lecz nie należy zapominać, że powstała właśnie z Pascal'a.

Delphi jest obiektowym językiem programowania zorientowanym na zdarzenia. Oznacza to, że programując w Delphi, musimy poznać jakie obiekty mamy do dyspozycji, oraz jak możemy je wykorzystać. PASCAL może wykorzystywać obiekty, ale w sensie algorytmizacji kodu jest znakomitym narzędziem do nauki. Przenoszenie procedur (programów) do Delphi jest kwestią kopiuj/wklej, oraz dostosowania specyficznych niuansów składniowych.

Mam jednak nadzieję, że Pascal nie upadnie, ponieważ jest znakomitym narzędziem do nauki algorytmiki swojej pracy, ponadto - ja akurat rozpocząłem od Pascala - znajomość jednego języka programowania gwarantuje nam (po zaznajomieniu się ze składnią innego języka) programowanie w dowolnym języku jak C, Perl czy Java. Kwestią jest przestawienie się na inne słownictwo, a podstawy, mechanizmy języka w większości pozostają te same.

Po napisaniu kodu języka wyższego rzędu, należy przetłumaczyć go na język zrozumiały dla komputera - do tego służą kompilatory języka na kod maszynowy (asemblery). Po skompilowaniu kodu dostajemy gotowy do używania program. Istnieję także dezasemblery, czyli programy które potrafią zaanalizować kod programu i przetworzyć go na dany język programowania.


Przy opisywaniu języka Pascal posługiwałem się trzema kursami znalezionymi w sieci (niestety znalazłem je jeszcze za studenckich czasów, zatem nie mogę powiedzieć kto jest autorem - nie zachowało mi się to), podręcznikiem, tzw."biblią" "Turbo Pascal 7.0" oraz własnymi doświadczeniami wyniesionymi z okresu studiów - wykładami i własnymi programami - w szczególności moja praca magisterska była napisana w Delphi (nt. Iteracyje metody rozwiązywania wielomianów - czy coś w tym stylu). Gdy teraz czytam swój własny kod sprzed kilku lat, nie ukrywam, że teraz napisałbym go w nieco bardziej elegancki sposób, ale pomińmy to. Zdaje sobie sprawę, że poruszyłem jedynie wierzchołek góry lodowej, ale przynajmniej go trochę uszczknąłem ;-).


Algorytmy i schematy blokowe

Program to dla komputera zestaw instrukcji co zrobić w danym wypadku. Przypomina to spis krok po kroku, co w danej sytuacji robić. Ten spis nazywamy algorytmem postępowania. Musi być on ułożony w sposób przewidujący wszystkie możliwe sytuacje (by program wykonujący algorytm nie zabrnął w ślepą uliczkę i się nie zawiesił) oraz w sensowny sposób prowadzący od danych wprowadzanych do danych wyjściowych.

Po zapisaniu algorytmu w języku programowania jest on tłumaczony przez kompilator na kod maszynowy, który jest już konkretnymi poleceniami dla procesora.

Schematy blokowe są najlepszą metodą nauki algorytmiki, ponieważ pozwalają na prześledzenie kolejnych posunięć programu podczas wykonywania naszych poleceń. Warto sobie ułożyć taki schemat, wiedząc jednak najpierw jakie sposoby możemy wykorzystać.

Język programowania oferuje nam kilka rodzajów poleceń, za pomocą których możemy dokonywać operacji logicznych. Są to instrukcje warunkowe w których możemy wykorzystywać bramki logiczne OR (lub), AND (i,oraz) i wynikającą z nich XOR (albo). Rolą instrukcji warunkowej jest rozstrzygnąć prawdziwość jakiegoś warunku i wykonanie odpowiednich instrukcji w zależności czy dany warunek jest prawdziwy czy też nie. Logika dwuwartościowa jest podstawą algorytmiki dowolnego problemu.

Jak rozpocząć pisanie programu komputerowego? Proste, należy uzbroić się w kartkę papieru, ołówek i gumkę. NIE ŻARTUJĘ! Jeśli ktoś rozpoczyna pisanie kodu od pisania kodu - to czeka go długa droga poprawiania kodu do optymalnego wyniku, czyli gdy względnie działa, i nie wiadomo dlaczego (a jest tak bardzo często!) - ale nas nie interesuje japońska metoda "jako-tako"

Prześledźmy algorytm na podstawie rozwiązania równania kwadratowego. Jest to najpowszechniejszy przykład celowego działania, uzależnionego w trakcie obliczeń od wyniku delty. Algorytm postępowania można zapisać w punktach:

POLECENIE: rozwiąż równanie kwadratowe ax2+bx+c=0

1. Wczytaj współczynniki a, b, c do programu


2. Oblicz deltę = b2 - 4ac
3. Jeśli delta > 0 to oblicz x1 x2
4. Jeśli delta = 0 oblicz x1/2
5. Jeśli delta < 0 to wyświetl komunikat "brak rozwiązań"
6. Podaj odpowiedź - wynik obliczeń.

co schematem blokowym możemy zapisać w sposób:



i od takiego rozrysowania sobie struktury programu powinniśmy rozpocząć naszą pracę. W trakcie kolejnych podpunktów, pokażę, jak taki program napisać...

Po ułożeniu algorytmu, jak i po napisaniu programu testujemy go, czy przewidzieliśmy wszystkie sytuacje, czy program będzie działał niezawodnie, czy (to chyba najważniejsze) liczy to co mu kazaliśmy. Nieocenioną tutaj metodą, jest "metoda kumpla" ponieważ nam brakuje często obiektywnego spojrzenia na nasze dzieło, a kolega potrafi zawiesić nasze super "idiotoodporne" algorytmy średnio w 15 sekund.

Testując sami nasz program, testujemy go na danych typowych (czy działa), na danych brzegowych (czyli szczagólnych sytuacjach), oraz na danych spoza zakresu działania (czyli na przykład wprowadzając przypadkowe czy błędne dane) by sprawdzić, czy program się gdzieś nie wysypie.

Pamiętajmy, że nasz program po napisaniu jest co najwyżej tak doskonały jak my sami (często nawet nie) zatem zawsze znajdzie się ktoś kto go rozłoży na łopatki, a zdarzy się że i zmiesza z błotem.

Środowisko programistyczne

Środowiskiem programistycznym Turbo Pascala jest edytor tekstu zintegrowany z kompilatorem języka, który zamienia plik źródłowy języka pascal formatu nazwa_pliku.pas na plik nazwa_pliku.exe jako pliku wykonywalnego. To przyjazne środowisko, które pozwala na edycję pliku źródłowego, jego kompilowanie oraz debugging czyli wyszukiwanie błędów.

Po zainstalowaniu pakietu oprogramowania Turbo Pascal uruchom plik turbo.exe w podkatalogu C:\BP\BIN\ lub C:\TP\BIN\. Jeśli Turbo Pascala będziesz używać na komputerze z procesorem Pentium Pro 200 MHz lub szybszym, należy zainstalować patch'a, czyli łatkę, bo inaczej wyskakiwać nam będzie cały czas błąd kompilacji!). Zatem przechodzimy do katalogu c:\tp\bin i wydajemy polecenie turbo.exe po czym ujrzymy:



gdzie komendy możemy wydawać za pomocą myszy lub skrótów klawiaturówych. Do menu możemy wchodzić także naciskając F10.

W poszczególnych menu możemy (opisuje tylko najprzydatniejsze polecenia):


Menu FILE:

  • NEW - tworzy nowy plik noname.pas

  • OPEN - otwiera dokument z dysku

  • SAVE - zapisuje plik *.pas

  • CHANGE DIR - zmienia katalog domyślny

  • OS SHELL - pozwala na czasowe opuszczenie środowiska i przejście do DOS, powrót do środowiska Pascal'a następuje po wpisaniu EXIT

  • QUIT - wyjście z środowiska Turbo Pascala

Menu EDIT:

  • CUT (del) - wycina zaznaczony tekst

  • COPY (ctrl+ins) - kopiuje tekst do schowka (clipboard)

  • PASTE (shift+ins) - wstawia tekst ze schowka

  • SHOW CLIPBOARD - pokazuje schowek

Zaznaczać tekst do operacji blokowych możemy za pomocą myszy, lub też za pomocą kursorów - przytrzymując klawisz SHIFT

Menu RUN:

  • RUN (ctrl+F9) - uruchamia program (uprzednio go kompilując)

  • TRACE INTO (F7) - wykonuje krok po kroku

  • USER SCREEN (alt+F5) - pokazuje ekran z wynikami działania programu

Menu COMPILE:

  • COMPILE (ctrl+F9) - kompiluje program

  • MAKE (F9) - kompiluje program wykonujęc plik *.exe

  • BUILD - kompiluje program do pliku *.exe wraz z bibliotekami





  1   2   3


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna