Krótkie komentarze do kodeksu celnego Ukriany



Pobieranie 122,01 Kb.
Data05.07.2018
Rozmiar122,01 Kb.



NOWY kodeks celnY Ukrainy

praktyczne omówienie zmian
1 stycznia 2004 roku wszedł w życie nowy kodeks celny Ukrainy, przez trzy lata dyskutowany w parlamencie ukraińskim. Prezydent Ukrainy podpisał go dopiero 11 lipca 2002 r po uwzględnieniu licznych uwag, w tym dotyczących przesunięcia daty wprowadzenia.

Konieczność opracowania znaczącej ilości aktów normatywnych niezbędnych dla wprowadzenia w życie nowego Kodeksu (ponad 50 postanowień GM Ukrainy, tyleż samo Państwowej Służby Celnej, jak również i rozporządzeń rządu) była jedną z przyczyn opóźnienia wprowadzenia Kodeksu w życie o ponad rok.

Nowy Kodeks Celny Ukrainy (dalej – KCU) jest prawie trzykrotnie obszerniejszy od poprzedniego. Niektóre zagadnienia w nowym KCU są potraktowane bardziej szczegółowo. Dotyczy to rozdziałów „Przepisy ogólne”, „Kontrola celna”, „Odprawa celna”, „Przemieszczanie towarów i środków transportu przez granicę celną Ukrainy”, „Dysponowanie towarami pod kontrolą celną”, „Naruszenie przepisów celnych i odpowiedzialność”, „Odpowiedzialność karna w sprawach o nieprzestrzeganie przepisów celnych”.

Nowy KCU zawiera szereg nowych rozdziałów, a mianowicie: Procedury celne towarów przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy różnymi rodzajami środków transportu, Działalność przedsiębiorcza w zakresie świadczenia usług w zakresie deklarowania towarów i środków transportu w przewozie towarów, przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy lub pozostających pod kontrolą celną, Reżym celny na towary i środki transportu przemieszczane przez granicę celną Ukrainy, Zasady przemieszczania i opodatkowania towarów przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy przez podróżnych, Kontrola przemieszczania przez granicę celną Ukrainy towarów zawierających przedmioty prawa własności intelektualnej, Wartość celna towarów, Metody określania wartości celnej towarów, Kraj pochodzenia towarów, Statystyka celna, Ukraińska klasyfikacja towarów w handlu zagranicznym, Weryfikacja certyfikatów pochodzenia towarów z Ukrainy.

Nowy kodeks praktycznie nie zawiera norm związanych z opodatkowaniem towarów i środków transportu, przemieszczanych przez granicę celną. Zdaniem ustawodawcy zagadnienia te przed przyjęciem Kodeksu Podatkowego Ukrainy powinny być regulowane przez akty ustawodawcze jak np. ustawy „O jednolitej taryfie celnej”, „O podatku od wartości dodanej”, „O jednolitej opłacie pobieranej w punktach przekroczenia państwowej granicy Ukrainy”, Dekret Gabinetu Ministrów Ukrainy „O podatku akcyzowym” i inne).

W 2004 r. nie przestały być pobierane opłaty celne za odprawę towarów, ponieważ w 2004 roku nadal obowiązują artykuły 47, 76, 77, 85, 86, 87 poprzedniego Kodeksu Celnego Ukrainy, zgodnie z Ustawą o budżecie Ukrainy na 2004 rok. Zgodnie z nowym KCU (od 2005 roku) pobierane będą tylko:



  • opłata za odprawę celną towarów i środków transportu w innym miejscu niż znajduje się organ celny lub poza czasem pracy, ustalonym dla pracy organów celnych (art. 71),

  • opłata za ochronę i konwój towarów przez organy celne (pod strażą) (art. 163), (Instrukcja o organizacji i trybie ochrony i konwoju towarów przez pododdziały straży celnej Państwowej Służby Celnej zatwierdzona zarządzeniem Państwowej Służby Celnej Ukrainy z dnia 20.08.2003 nr 565.).

Do zagadnień ważniejszych, uregulowanych w nowym kodeksie należy ustanowienie ustawą pojęcia „reżim celny” oraz trybu zastosowania 13 reżimów celnych. Teraz mówiąc o towarze, który podlega kontroli organów celnych, można się odwoływać do tego reżimu celnego, zgodnie z którym dany towar został odprawiony lub jest odprawiany. Ważnym jest też ustanowienie uznanych za zgodne z GATT metod określenia wartości celnej oraz uregulowanie zagadnienia klasyfikacji towarów w handlu zagranicznym.

Szczególnie należy zwrócić uwagę na aspekty działalności organów celnych związane z ochroną prawa, które są przewidziane nowym Kodeksem Celnym. Służba celna w maju 1998 roku wniosła do parlamentu projekt, który określał ją jako pełnoprawną strukturę z prawem do działalności operacyjno-śledczych (co odpowiada praktyce międzynarodowej). W trakcie procesu ustawodawczego projekt kodeksu celnego stopniowo tracił fragmenty dotyczące ochrony porządku publicznego, ponieważ funkcje te w Ukrainie już rozdzielono (nieraz są nawet zdublowane). Funkcje ochrony porządku publicznego w Ukrainie wykonywane są przez Służbę Bezpieczeństwa, Policję Podatkową Państwowej Administracji Podatkowej, MSW i Straż Graniczną.

Państwowa Służba Celna Ukrainy ma obecnie wyłącznie funkcje kontrolujące z prawem nałożenia sankcji administracyjnych (uprzedzenie, kara i konfiskata, jak było i wcześniej), ale w Kodeksie Celnym jest sporo norm, które miały na celu nadanie jej funkcji ochrony prawa celnego i właśnie one pozwalają celnikom na dokonywanie kontroli na obszarze celnym Ukrainy towarów dopuszczonych do obrotu.

Rozdział I. Przepisy ogólne

Część 1. Podstawowe zagadnienia celne

Część 2. Struktura i organizacja działalności Służby Celnej Ukrainy

Część 3. Relacje służb celnych, specjalistycznych placówek i organizacji celnych z innymi organami władzy państwowej, organami samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorstwami i obywatelami

Część 4. Udzielanie informacji i konsultowanie w zakresie spraw celnych

Część 5. Współpraca międzynarodowa w zakresie spraw celnych

Należy szczególnie podkreślić, że po raz pierwszy w tym kodeksie określone są terminy wchodzenia w życie ustaw i innych aktów normatywno-prawnych (art. 9) i regulacje szczegółowe działania prawa w zakresie spraw celnych (art. 10).

Szczególną uwagę należy zwrócić na artykuł 1, ponieważ właśnie w nim podane są określenia podstawowych terminów (pojęć), którymi operuje Kodeks. W porównaniu z poprzednią redakcją, nastąpiły tutaj znaczne zmiany.

Od 2004 roku wszystko, co jest przemieszczane przez obszar celny Ukrainy jest towarem, w tym wartości dewizowe, wartości kulturalne, energia elektryczna, cieplna i in. oraz środki transportu, z wyłączeniem środków transportu wykorzystywanych wyłącznie do przewozu pasażerów i towarów przez obszar celny Ukrainy (punkty 39, 40 art. 1). To znaczy przez obszar celny Ukrainy jest przemieszczany tylko towar i środek transportu, który go przemieszcza lub środek transportu przewożący pasażerów.

Bardziej precyzyjnie określono uczestnika działalności handlu zagranicznego. Pojęcie przedsiębiorstwa obejmuje teraz oprócz osób prawnych również obywateli prowadzących działalność bez utworzenia osoby prawnej, co odpowiada obowiązującemu określeniu podmiotów działalności gospodarczej (rozporządzenie GM z dnia 25.05.1998 nr 740 „O trybie państwowej rejestracji podmiotów działalności gospodarczej”);

Są sformułowane określenia przewoźnika, osoby fizycznej, ekspres-przewoźnika, pracowników przedsiębiorstwa i osoby upoważnionej.

Sformułowano pojęcie „reżim celny”, który Państwowa Służba Celna Ukrainy wykorzystuje od dawna w aktach normatywnych.

Do oddzielnej kategorii zaliczono pojęcie „przedmiotów” (punkt 33 art. 1), do których zaliczono rzeczy osobiste, towary, w tym środki transportu (pkt. 39 art. 1 i pkt. 40 art. 1).

Z jednej strony stosuje się pojęcie towaru – tj. tego wszystkiego co jest przemieszczane przez granicę, a z drugiej – wchodzi to do pojęcia przedmiotu. Przez wprowadzenie określenia „przedmioty” próbowano oddzielić od ogólnego pojęcia towarów, towary które są przemieszczane przez podróżnych. Nieco wyjaśnia tę sprawę ustawa z dnia 13.09.2001 nr 2681-III „O trybie przywozu (przekazywania) do Ukrainy, odprawy celnej i opodatkowania rzeczy osobistych, towarów i środków transportu, które są przywożone (przekazywane) przez podróżnych na obszar celny Ukrainy”.


Do płatnych usług zgodnie z art. 32 należą konsultacje w zakresie zagadnień celnych, a także udostępnianie tekstów opublikowanych aktów prawnych. Rozporządzeniem GM Ukrainy z dnia 25 grudnia nr 1952 przewidziano udzielanie konsultacji w zakresie przepisów celnych, określenia kodu towaru, wartości celnej, certyfikatów pochodzenia, zaliczenia towarów do wykazów kontrolowanych towarów itp. przez Państwową Służbę Celną, która wspólnie z Ministerstwem Gospodarki i ds. Integracji Europejskiej oraz Ministerstwem Finansów określi ceny tych usług.

Informacje o przepisach prawnych w zakresie spraw celnych (nazwa aktu, jego główne przepisy, informacja o opublikowaniu) mają być udzielane bezpłatnie przez organy celne na życzenie osób zainteresowanych zgodnie z art. 31 .



Rozdział II. Kontrola celna


Część 6. Organizacja kontroli celnej

Część 7. Strefy kontroli celnej

Część 8. Kontrola celna

Cześć 9. Szczegółowe postępowanie w kontroli celnej

Nowy kodeks znacznie rozszerzył pojęcie kontroli celnej.

Wcześniej kontrola celna była dokonywana w następujących formach:



  • kontrola dokumentów, niezbędnych dla dokonania kontroli celnej,

  • oględziny celne (w tym rewizja osobista) oraz ponowna rewizja,

  • kontrola obrotu towarów przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy.

Teraz została uzupełniona następującymi formami (art. 41):

  • przesłuchiwanie podróżnych i pracowników przedsiębiorstw (art. 41),

  • kontrola systemu sprawozdawczości i ewidencji towarów przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy oraz terminowości, wiarygodności rzetelności naliczonych i uiszczonych podatków i należności pobieranych podczas przemieszczania towarów przez granicę celną Ukrainy,

  • oględziny terenu i miejsc, w których znajdują się lub mogą znajdować towary i środki transportu, podlegające kontroli celnej lub prowadzona jest działalność, której kontrolowanie ustawowo powierzono organom celnym.

Realizacja ostatnich dwóch form kontroli celnej możliwa jest wyłącznie w drodze wyjazdowych kontroli działalności podmiotów handlu zagranicznego (trybu ich dokonywania dotyczy dekret Prezydenta z dnia 23/07/1998 nr 817/98 „O niektórych przedsięwzięciach w zakresie liberalizacji działalności gospodarczej”).

Zgodnie z art. 42 niezbędny zakres kontroli celnej samodzielnie określają organy celne.

Określono terminy zgłoszenia organowi celnemu towarów i środków transportu oraz dokumentów do nich, dla przeprowadzenia kontroli celnej (art. 44) – nie później niż na trzy godziny po przybyciu wymienionych towarów i środków transportu do miejsca siedziby organu celnego. Okres ten może zostać przedłużony zgodnie z trybem i na warunkach, określonych przez rozporządzenie GM Ukrainy z dnia 26 marca 2003 r. nr 377.

Nie przedstawienie dokumentów, niezbędnych dla przeprowadzenia kontroli celnej (art. 330) jest naruszeniem przepisów celnych.

Zwracamy uwagę na art. 46 i związany z nim artykuł 61. Zgodnie z nimi pracownicy organów celnych, w celu przeprowadzenia kontroli celnej, mają prawo wolnego dostępu na teren lub do tych pomieszczeń każdego przedsiębiorstwa niezależnie od formy własności, gdzie znajdują się lub mogą się znajdować towary podlegające kontroli celnej. Np. jeżeli przedsiębiorstwo przechowuje towary podlegające kontroli celnej (np. kupiło na terytorium Ukrainy i przekazało do magazynu importowany towar, który przekroczył granicę bez dokonania kontroli celnej), to celnicy w przypadku uzyskania informacji o tym, mogą kontrolować tereny lub pomieszczenia tego przedsiębiorstwa w celu ujawnienia tego towaru.

W art. 48-50 i 329 bardziej sprecyzowano pojęcie strefy kontroli celnej i odpowiedzialności za naruszenie porządku prawnego w strefie kontroli celnej.

Strefy kontroli celnej bywają tymczasowe i stałe. Przy dokonywaniu kontroli i odprawy w stałych strefach, opłaty za odprawę celną towarów i środków transportu znajdujących się poza miejscem siedziby organów celnych lub poza czasem pracy organów celnych, nie powinny być pobierane.

Rozporządzeniem GM Ukrainy z 25 grudnia 2002 r. nr 1947 zatwierdzono tryb utworzenia stref kontroli celnej i ich funkcjonowania oraz tryb wydawania pozwoleń na umiejscowienie w strefach kontroli celnej budowli i obiektów infrastruktury należących do innych, niż celnych organów władzy państwowej, dokonujących kontroli podczas przemieszczania towarów przez granicę celną Ukrainy.

W drugiej części art. 63 „Czynności na towarach i środkach transportu, w stosunku do których odprawa celna nie została zakończona” ustanowiono, że organy celne z własnej inicjatywy lub z inicjatywy organów sprawiedliwości mają prawo żądać dokonania załadowania, rozładowania, przeładowania, usunięcia uszkodzeń opakowania, rozpakowania, konfekcjonowania towarów. W takiej sytuacji wydatki na przeprowadzenie powyższego są pokrywane przez organ z inicjatywy którego były one przeprowadzone, za wyłączeniem tych przypadków, kiedy w rezultacie ujawniono naruszenie przepisów prawnych.

Równocześnie artykuł 63 stoi w sprzeczności z:



  • artykułem 44 w części, która mówi, że towar powinien być poddany kontroli celnej, częścią 2 art. 139: „…operacje w zakresie rozładunku, załadunku, przeładunku i inne niezbędne dla dokonania kontroli celnej i odprawy celnej towarów, są dokonywane przez przedsiębiorstwa kolejowe na swój koszt”,

  • pkt. 5 art. 146: „Osoby przemieszczające towary objęte kontrolą celną transportem samochodowym są zobowiązane: … w razie konieczności na swój koszt dokonywać rozładowania, załadowania, rozpakowywania i opakowywania towarów…” ,

  • częścią 4 art. 151: „…rozpakowanie i przedstawienie do rewizji, przepakowanie i przechowywanie są dokonywane przez przedsiębiorstwa łączności pocztowej Ukrainy na swój koszt…”,

  • częścią 3 art. 152: „…ich rozpakowanie i przedstawienie do rewizji, przepakowanie i przechowywanie jest dokonywane przez odpowiednich przewoźników na swój koszt…”

Uwzględniając to, że organy celne nie mają środków na takie wydatki, można uznać za deklaratywną część 2 art. 63.

Rozdział III. Odprawa celna

Część 10. Przepisy ogólne

Część 11. Deklarowanie

Zgodnie z pkt. 14 art. 1 „odprawa celna” to wykonywanie przez służby celne czynności związanych z zabezpieczeniem wyników kontroli celnej, a w art. 70 określono, że celem odprawy celnej jest potwierdzenie informacji, uzyskanych podczas kontroli celnej towarów i środków transportu, przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy i udokumentowanie rezultatów takiej kontroli. To znaczy odprawa celna jest zatwierdzeniem rezultatów kontroli celnej. Formą kontroli celnej może być ładunkowa deklaracja celna, deklaracja pasażerska, a także sprawdzenie w przedsiębiorstwie systemu sprawozdawczości i ewidencji towarów, przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy itp.

Należy zwrócić uwagę, że chociaż operacje w zakresie odprawy celnej, tryb ich przeprowadzenia oraz formy deklaracji celnych i innych dokumentów zastosowanych podczas odprawy celnej towarów i środków transportu oraz tryb ich wypełnienia są określane przez GM, to zmian w trybie dokonywania odprawy celnej towarów nie ma, a jedynie zmieniają się przepisy regulujące te zagadnienia (np. zarządzenie Państwowej Służby Celnej Ukrainy z dnia 14.10.2002 r. nr 561 „O zatwierdzeniu Trybu dokonania kontroli celnej i odprawy celnej towarów oraz środków transportu z zastosowaniem ładunkowej deklaracji celnej” z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami).

Biorąc pod uwagę przepisy art. 71 można mówić o trzech rodzajach reżimów przeprowadzenia odprawy celnej.

I typ – odprawa celna towarów przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy przez rezydentów i nierezydentów (z wyłączeniem podróżnych).

II typ - odprawa celna środków transportu (wykorzystywanych do przewozu pasażerów i towarów przez granicę celną Ukrainy, ponieważ te które nie są wykorzystywane dla ww. celów są towarami).

III typ – odprawa celna towarów przemieszczanych przez granicę celną przez podróżnych. Właśnie w tym przypadku można mówić o odprawie celnej przedmiotów dzielących się na rzeczy osobiste i towary, w tym środki transportu.

Zgodnie z art. 72 odprawa celna rozpoczyna się od złożenia organowi celnemu deklaracji celnej (oraz wszystkich niezbędnych dokumentów i informacji). Zgodnie z art. 78 powinna ona być przeprowadzona przez organ celny z reguły w ciągu jednej doby od momentu przedstawienia towarów i środków transportu podlegających odprawie celnej, złożenia deklaracji celnej oraz wszystkich niezbędnych dokumentów i informacji (w praktyce – od momentu przyjęcia dokumentów przez urząd celny ). Obowiązują z tej daty kurs walutowy NBU i normy prawne stosowane przez organ celny dla odprawy celnej towaru (art. 10).

Jeżeli organ celny zgodnie z art. 75, na pisemne zlecenie kierownika tego organu celnego (lub jego zastępcy) będzie pobierał próbki i wzory towarów do badania (analizy, ekspertyzy) to w ciągu jednej doby odprawa celna nie zostanie przeprowadzona. Organy celne nie pokrywają wydatków poniesionych przez deklarującego w związku z pobraniem próbek i wzorów towarów objętych kontrolą celną. Zniesiono dotychczasową zasadę, że pobieranie próbek i wzorów, ich badanie i dysponowanie nimi nie powinno bez uzasadnienia wstrzymywać przepuszczania towarów przez granicę.

Należy zwrócić uwagę na to, że w art. 75 mówi się o pobieraniu próbek i wzorów przez odpowiednie organy kontroli państwowej (dla dokonania tych odpowiednich rodzajów kontroli), o pobieraniu próbek i wzorów przez deklarujących (dla określenia rodzajów kontroli i innych celów) oraz o pobieraniu próbek i wzorów przez organy celne do celów kontroli celnej i odprawy celnej (co w odróżnieniu od poprzednich przypadków jest dokonywane z reguły podczas odprawy celnej).

Ustalono następujące terminy na przedstawienie organom celnym deklaracji celnej:


  • w ciągu 10 dni od daty dostarczenia towarów i środków transportu do organu celnego w miejscu przeznaczenia,

  • przez podróżnych przekraczających granicę – jednocześnie z przedstawieniem towarów urzędnikowi celnemu,

  • puste środki transportu i środki transportu, w których są przewożeni pasażerowie, w przypadku wjazdu na obszar celny Ukrainy - nie później niż na trzy godziny od chwili przybycia do punktu przekroczenia na granicy celnej Ukrainy, a w przypadku wyjazdu nie później niż na trzy godziny przed przekroczeniem granicy celnej Ukrainy.

Wcześniej towar mógł być przywieziony na obszar celny, dostarczony z granicy do urzędu celnego miejsca przeznaczenia, a później składowany pod kontrolą celną i nie poddawany odprawie celnej, ponieważ okres deklarowania nie był określony. Za przebywanie pod kontrolą celną od 15 dnia kalendarzowego naliczana była opłata celna, którą celnicy pobrać mogli wyłącznie podczas załatwienia formalności celnych. Bywały przypadki, gdy towar przez lata znajdował się pod kontrolą celną bez odprawy.

Od 1.01.2004 r. wszystkie przedsiębiorstwa i podróżni przywożący towary i środki transportu ale nie deklarujący ich lub nie deklarujący w terminach wymienionych w art. 85 podlegają karom za niezadeklarowanie towarów i środków transportu, z tytułu art. 340:



  • dla podróżnych: kara w wysokości od stu (1700 UAH) do tysiąca (17000 UAH) nieopodatkowanych minimum dochodów obywateli lub konfiskata tych towarów i środków transportu,

  • dla pracowników przedsiębiorstw – od pięciuset (8500) do tysiąca (17000) nieopodatkowanych minimum dochodów obywateli lub konfiskata tych towarów i środków transportu.

Zgodnie z art. 87 jako deklarujący mogą występować przedsiębiorstwa (lub osoby fizyczne) do których należą towary i środki transportu przemieszczane przez granicę celną Ukrainy lub upoważnione przez nich agencje celne. Interesy osób fizycznych mogą także reprezentować (być deklarującymi) inne osoby fizyczne, na podstawie notarialnie poświadczonych pełnomocnictw.

Zgodnie z art. 88, deklarujący wykonuje wszystkie obowiązki i ponosi w pełnym zakresie odpowiedzialność, niezależnie od tego, czy jest on właścicielem towarów i środków transportu przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy.

Agenci celni pokrywają kary celne, a dopiero później mogą rozwiązywać sprawy co do ich rekompensaty przez osoby, do których towary te należą. W związku z tym agenci mogą renegocjować zawarte typowe porozumienia o świadczeniu usług, uwzględniając w nich pokrycie nałożonych kar, jeżeli są one nałożone z winy (w tym niedbałości) zamawiającego.


Rozdział. IV. Przemieszczanie i przepuszczanie towarów i środków transportu przez granicę celną Ukrainy
Część 12. Czynności wstępne

Cześć 13. Przemieszczanie towarów i środków transportu przez granicę celną Ukrainy

Część 14. Czasowe składowanie

Uprawomocniono istnienie operacji wstępnych podczas odprawy celnej – jak powiadomienie organów celnych o zamiarze przywozu towarów na terytorium celne Ukrainy oraz o zamiarze wywozu towarów poza terytorium celne Ukrainy.

Zgodnie z art. 99, towary i środki transportu od momentu zgłoszenia do organu celnego i do ich zwolnienia zgodnie z wybranym reżimem celnym, mogą przebywać w czasowym składowaniu pod kontrolą celną. Takie towary i środki transportu są do zakończenia odprawy celnej umieszczone w miejscach czasowego składowania, należących do przedsiębiorstw lub do organów celnych.

Zgodnie z art. 99 – 109 opracowano przepisy o magazynach czasowego składowania (zarządzenie Państwowej Służby Celnej Ukrainy nr 674). W związku z tym zarządzenie Państwowej Służby Celnej Ukrainy z 05.01.1999 nr 44 utraciło ważność.

Dla umieszczenia towarów i środków transportu w magazynach czasowego składowania, do organów celnych są przekazywane tylko dokumenty umożliwiające zidentyfikowanie tych towarów i środków transportu u osoby, która chce skorzystać z usług magazynu (art. 103).

O wyborze reżimu celnego informuje się urząd celny podczas przekazania towarów i środków transportu na czasowe składowanie i nie może on być zmieniany bez uzgodnienia z odpowiednim organem celnym przed zakończeniem terminu czasowego składowania. Najlepszym wyborem jest reżim „magazyn celny”, ponieważ po nim można bez przeszkód wybrać każdy inny reżim celny.

Pomieszczenia, magazyny, obiekty lub place mogą być wykorzystane jako magazyny czasowego składowania, na podstawie wydanego zezwolenia przez odpowiedni organ celny - bezpłatnie (art. 100).

Okres czasowego składowania towarów i środków transportu w magazynie czasowego składowania nie może przekraczać trzech miesięcy, ale na wniosek deklarującego może być przedłużony przez urząd celny jeszcze o jeden miesiąc (art. 108).

Przed zakończeniem wymienionego okresu, towary i środki transportu powinny być zadeklarowane przez właściciela lub upoważnioną przez niego osobę w wybranym reżimie celnym lub przekazane do przechowywania przez urząd celny.

Odpowiedzialność (w tym za niedotrzymanie przepisów celnych) za utratę lub uszkodzenie towarów i środków transportu umieszczonych w magazynie czasowego składowania zgodnie z art. 107 ponosi właściciel magazynu czasowego składowania (osoba która uzyskała zezwolenie).


Rozdział V. Procedury celne przy przemieszczaniu towarów przez granicę celną Ukrainy różnymi rodzajami transportu
Część 15. Przepisy ogólne

Część 16. Czynności celne w transporcie morskim i rzecznym

Część 17. Procedury celne w transporcie powietrznym

Część 18. Procedury celne w transporcie kolejowym

Część 19. Procedury celne w transporcie samochodowym

Część 20. Procedury celne w transporcie rurociągowym i liniami elektroenergetycznymi

Część 21. Przemieszczanie towarów przez granicę celną Ukrainy w międzynarodowych pocztowych i ekspresowych

Sam tryb przemieszczenia towarów i środków transportu przez granicę celną Ukrainy w porównaniu z poprzednim kodeksem praktycznie nie zmienił się, chociaż nastąpiło uszczegółowienie wg rodzajów transportu.

Zgodnie z art. 110 przemieszczenie towarów przez granicę celną Ukrainy jest dokonywane następującymi środkami transportu:


  • wodnego (morskiego i rzecznego),

  • lotniczego,

  • kolejowego,

  • samochodowego,

  • rurociągowego,

  • liniami elektroenergetycznymi.

W zależności od obecności przewoźnika, nadawcy, odbiorcy oraz umowy na przewóz, towary są przemieszczane w:

  • przesyłkach ładunkowych – celem przywozu, wywozu lub tranzytu towarów sporządzana jest bagażowa deklaracja celna,

  • pocztowych przesyłkach międzynarodowych – opakowane i przygotowane zgodnie z wymaganiami Światowego Związku Pocztowego oraz z zasadami korzystania z usług komunikacji pocztowej w listach, banderolach, specjalnych workach z zaznaczeniem „M”, małych reklamówkach, ekspresowych/kurierskich przesyłkach pocztowych, z oznaczeniem „EMS”,

  • międzynarodowe przesyłki ekspresowe - towary, w sposób należyty opakowane, przewożone przez ekspres-przewoźnika dowolnym rodzajem transportu w celu dostarczenia odbiorcy w określonych terminach,

  • niekonwojowanym bagażu (bez nadzoru przewoźnika) – należące do podróznych i przemieszczane odrębnie z dokumentami bagażowymi,

  • konwojowanym bagażu (pod nadzorem przewoźnika) – należące do obywateli i przemieszczane w bagażowych przedziałach środków transportu którymi jadą ci podróżni z dokumentami bagażowymi,

  • bagażu ręcznym – towary należące do podróżnych i przemieszczane razem z nimi w pasażerskich przedziałach środków transportu bez dokumentów bagażowych.

Zgodnie z art. 112 kontrola celna przewozów międzynarodowych towarów jest dokonywana przez organy celne we współdziałaniu z innymi odpowiednimi służbami kontrolującymi wg wspólnych schematów zatwierdzanych przez kierowników organów ochrony granicy państwowej Ukrainy, Ministerstwa Transportu i innych odpowiednich służb kontrolnych.

Wprowadzono nowy tryb odprawy części zamiennych oraz sprzętu służącego do remontu zagranicznych środków transportu na terytorium Ukrainy i ukraińskich za granicą (art. 117). Teraz są one odprawiane odpowiednio na przywóz czasowy (przez przedsiębiorstwo ukraińskie dokonujące remontu) i czasowy wywóz (przez przedsiębiorstwo ukraińskie, do którego należy środek transportu). Części zamienne nie mogą być wywiezione poza obszar celny Ukrainy (lub nie być przywiezione na obszar celny Ukrainy), chyba że za zezwoleniem organu celnego, gdy byłyby odprawione z dopuszczeniem do swobodnego obrotu na obszarze celnym Ukrainy (lub poza jego granicami) albo gdy zostaną zniszczone pod kontrolą organu celnego.


Zwracamy uwagę na art. 120, którym wprowadzono kategorię pomyłkowego przywozu towarów. Przewoźnik lub odbiorca ma prawo przedstawienia dowodów na to, że przywóz tych towarów nie był wynikiem umyślnych działań lub wyjątkowej niedbałości, aby nie wszczęto postępowania o naruszenie przepisów celnych. Nie będą uważane za pomyłkowo przywiezione towary, których tryb i podstawy przywozu zostały zmienione po przekroczeniu granicy celnej.
Rozdział VI. Dysponowanie towarami pod kontrolą celną
Część 22. Przemieszczanie towarów i środków transportu między organami celnymi. Przewozy tranzytowe (154-160)

Część 23. Środki gwarantujące dostawę towarów przebywających pod kontrolą celną (161-165)

Część 24. Magazynowanie towarów i środków transportu w składach organów celnych (166-171)

Część 25. Dysponowanie towarami, środkami transportu i środkami pieniężnymi ze sprzedaży (172-175)

Poprzednio pod pojęciem „tranzytu przez terytorium Ukrainy” było rozumiane przemieszczenie towarów (i innych przedmiotów) pod kontrolą celną przez terytorium Ukrainy między dwoma lub w granicach jednego punktu na granicy celnej Ukrainy. Ten rodzaj operacji uzyskał w art. 155 nazwę „przechodni tranzyt celny” – przemieszczenie towarów pod kontrolą celną z jednego punktu na granicy celnej Ukrainy – punktu przywozu na obszar celny Ukrainy – do drugiego punktu na granicy celnej Ukrainy – punktu wywozu poza obszar celny Ukrainy.

Pojęcie reżimu celnego „tranzyt” przedstawiono w art. 200. Tranzyt – reżim celny zgodnie z którym towary i środki transportu są przemieszczane pod kontrolą celną między dwoma organami celnymi lub w granicach strefy działalności jednego organu celnego bez wykorzystywania tych towarów i środków transportu na obszarze celnym Ukrainy.

W art.155 wprowadzono nowe pojęcie – wewnętrzny tranzyt celny. Jest nim przemieszczanie towarów pod kontrolą celną:


  1. od punktu przekraczania położonego na granicy celnej Ukrainy, - punktu przywozu na obszar celny Ukrainy – do organu celnego położonego w obszarze celnym Ukrainy,

  2. z organu celnego położonego w obszarze celnym Ukrainy do punktu przekraczania położonego na granicy celnej Ukrainy – do punktu wywozu poza terytorium Ukrainy,

  3. od jednego organu celnego położonego w obszarze celnym Ukrainy do drugiego organu celnego położonego w obszarze celnym Ukrainy.

Przemieszczenie towarów w granicach jednego punktu przekroczenia położonego w obszarze celnym Ukrainy i przemieszczanie między punktami przekraczania w granicach strefy działalności jednego organu celnego są tranzytem przechodnim.

Reżim celny „tranzyt” może być stosowany zarówno w przypadku przechodniego jak i wewnętrznego tranzytu celnego (na przykład wywóz towarów poza granice obszaru celnego Ukrainy z licencjonowanych składów celnych).

Wobec towarów objętych kontrolą celną i tych, które są przemieszczane tranzytem (przechodnim lub wewnętrznym) zgodnie z art. 154, 156, 158-160 (i niektórymi innymi) są stosowane środki kontroli dostawy. Zgodnie z art. 161-165 wobec takich towarów może być zastosowany jeden z następujących środków gwarantowania ich dostawy do organu celnego w miejscu przeznaczenia:


  1. przedstawienie przez właściciela towarów (upoważnioną przez niego osobę) gwarancji na rzecz organów celnych (list gwarancyjny, gwarancja niezależnego pośrednika finansowego, zastaw na koncie depozytowym organu celnego itp.),

  2. ochrona i konwojowanie towarów przez organy celne,

  3. przewóz towarów przez przewoźnika celnego,

  4. przewóz na warunkach Konwencji Celnej o międzynarodowym przewozie ładunków z zastosowaniem książki TIR 1975 roku.

Tryb gwarancji przy przywozie określony jest rozporządzeniem GM z 29.03.2002 nr 390 „O przywozie na obszar celny Ukrainy poszczególnych rodzajów towarów”.

Zgodnie z art. 166 obowiązkowemu przekazaniu do organu celnego do składowania podlegają następujące towary:



  1. nie przepuszczone podczas przywozu na obszar celny Ukrainy, wskutek określonych przepisami prawnymi zakazów lub ograniczeń ich przywozu do Ukrainy lub tranzytu przez terytorium Ukrainy i nie wywiezione z terytorium Ukrainy w dniu ich przywozu,

  2. przywożone przez podróżnych na obszar celny Ukrainy i podlegające opodatkowaniu i opłatom, jeżeli nie zostały one uiszczone,

  3. które do zakończenia terminów czasowego składowania przez przedsiębiorstwa, (części pierwsza – trzecia art. 108) nie były zadeklarowane przez właściciela lub upoważnioną przez niego osobę do odpowiedniego reżimu celnego,

  4. które są zgłoszone wg reżimu „zrzeczenia na rzecz państwa” zgodnie z art. 246.

Wymienione towary są składowane w magazynach organów celnych (oprócz wartości dewizowych, deponowanych w upoważnionych bankach Ukrainy).

Oprócz nich zgodnie z art. 168 w magazynach organów celnych mogą być składowane:



  1. towary znajdujące się w czasowym składowaniu pod kontrolą celną zgodnie z art. 99,

  2. towary wywożone za granice obszaru celnego Ukrainy po zakończeniu odprawy celnej są składowane pod kontrolą celną do faktycznego ich wywozu,

  3. towary i środki transportu znajdujące się w reżimie tranzytu zgodnie z art. 200,

  4. towary znajdujące się w reżimie składu celnego zgodnie z art. 212,

  5. wzory towarów i dokumentacja techniczno-technologiczna, pobrane przez organy celne dla przeprowadzenia klasyfikacji towarów zgodnie z art. 314,

  6. wzory towarów i dokumentacja, pobrane przez organy celne podczas weryfikacji certyfikatów zgodnie z art. 316,

  7. próby i wzory towarów niezbędne do przeprowadzenia ekspertyzy w sprawach o naruszenie przepisów celnych, pobrane zgodnie z art. 382,

  8. towary i środki transportu rewidowane zgodnie z art. 377.

Ponieważ opłata za składowanie towarów w magazynach organów celnych nie jest przewidziana w nowym kodeksie celnym, to przechowywanie towarów zgodnie z punktami 1-4 art. 168 jest wątpliwe.

Towary pod kontrolą celną (składowane w magazynach organów celnych), (za wyjątkiem nie wpuszczonych podczas przywozu na obszar celny Ukrainy wskutek ustanowionych prawem zakazów lub ograniczeń na ich przywóz lub tranzyt), w sprawie których właściciel (lub upoważniona przez niego osoba) nie zwrócił się przed zakończeniem terminów składowania w magazynach organów celnych, podlegają sprzedaży, o czym odpowiedni organ celny informuje właściciela tych towarów nie później niż na 2 tygodnie przed zakończeniem terminów składowania. Środki uzyskane z tej sprzedaży (po potrąceniu należnych podatków i opłat, wypłat za usługę komisu przedsiębiorstwu handlowemu, które sprzedawało te towary oraz pokrycie strat związanych ze składowaniem towarów, ich oceną, certyfikacją, transportem, księgowaniem, w przypadku potrzeby przeprowadzania analiz i ekspertyz, wysyłania odpowiednich powiadomień ich właścicielom) są przechowywane na koncie depozytowym odpowiedniego organu celnego. Właściciel tych towarów lub upoważniona przez niego osoba może otrzymać z konta depozytowego organu celnego pozostałość środków w ciągu okresu przedawnienia (3 lata), który jest liczony od dnia przekazania towarów na składowanie.


Rozdział VII. Działalność przedsiębiorcza związana ze świadczeniem usług w zakresie deklarowania towarów i środków transportu oraz przewozu towarów, przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy lub objętych kontrolą celną
Część 26. Agent celny (art. 176 – 181)

Część 27. Przewoźnik celny (art. 182 – 187)

Zgodnie z artykułami 178, 183 i 216 nowego kodeksu działalność agentów celnych, przewoźników celnych i licencjonowanych magazynów celnych jest rodzajem działalności gospodarczej, podlegającym licencjonowaniu zgodnie z przepisami ustawy z 01.06.2000 nr 1775-III „O licencjonowaniu niektórych rodzajów działalności gospodarczej”.

Nowy kodeks celny określa agenta celnego jako pośrednika reprezentującego na podstawie umowy poręczenia interesy właściciela towarów przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy. Agent celny przeprowadza wszystkie operacje związane z przedstawieniem do organu celnego towarów, środków transportu oraz dokumentów do ich odprawy celnej, za co ponosi pełną odpowiedzialność określoną przez prawo (przede wszystkim przez kodeks celny). Właśnie ta odpowiedzialność odróżnia agentów celnych od działających dotychczas przedsiębiorców dokonujących deklarowania na podstawie umowy.

Środki gwarantujące dostawę towarów (art. 161) zostały uzupełnione o przewóz towarów przez przewoźników celnych, tj. przedsiębiorstwa dokonujące przewozu między organami celnymi towarów pod kontrolą celną. Zwykłe przedsiębiorstwo – przewoźnik może uzyskać licencję przewoźnika celnego i przewozić towary bez stosowania wobec nich w Ukrainie działań uprzedzających gwarantowanie dostawy (deklaracji wstępnych, zastawu i innych gwarancji finansowych, konwojowania przez straż celną itp.).

Szczególnych zalet w porównaniu z przepisami konwencji TIR ten rodzaj działalności przewoźnika nie ma, ale znaczenie mieć może niski koszt licencji i odpowiednio świadczonych dodatkowych usług przewoźnika.

Zgodnie z pkt. 1 rozporządzenia GM z 29.11.2000 nr 1755 „O okresie działania licencji na prowadzenie niektórych rodzajów działalności gospodarczej, wysokość i tryb wniesienia opłaty za jej wydanie” koszt licencji wynosi 20 nieopodatkowanych minimum dochodów obywateli (340 UAH), a okres ważności licencji wynosi 3 lata. Agenci celni, dotychczas jako przedsiębiorstwa dokonujące deklarowania na podstawie umowy, płacili za licencję równowartość 1500 USD i ponadto po 1000 USD co roku.

Zgodnie z rozporządzeniem GM z 4.07.2001 r. nr 756 „O zatwierdzeniu wykazu dokumentów towarzyszących wnioskowi o wydanie licencji dla konkretnego rodzaju działalności gospodarczej” agenci celni i przewoźnicy powinni ubezpieczyć własną działalność na kwotę nie mniejszą niż 2000 nieopodatkowanych minimów dochodów obywateli (34000 UAH).

Wykaz innych wymagań i dokumentów wymaganych dla uzyskania licencji jest zatwierdzany przez Państwową Służbę Celną po uzgodnieniu z Państwowym Komitetem ds. Polityki Regulacyjnej i Przedsiębiorczości.

Licencjonowane magazyny celne w ustawie „O licencjonowaniu niektórych rodzajów działalności gospodarczej” nie są wymieniane. Należy przygotować i wnieść zmiany do ww. ustawy i dwóch rozporządzeń GM, co w najbliższym czasie nie jest realne.
Rozdział VIII. Reżim celny na towary i środki transportu przemieszczane przez granicę celną Ukrainy
Część 28. Przepisy ogólne (185-187)

Część 29. Import (dopuszczenie towarów do wolnego obrotu) (188-189)

Część 30. Reimport (190-193)

Część 31. Eksport (194-195)

Część 32. Reeksport (196-199)

Część 33. Tranzyt (200-203)

Część 34. Czasowy przywóz (wywóz) (204-211)

Część 35. Skład celny (212-216)

Część 36. Specjalna strefa celna (217-224)

Część 37. Sklep handlu bezcłowego (225-228)

Część 38. Przetwarzanie na obszarze celnym (229-236)

Część 39. Przetwarzanie poza granicami obszaru celnego (237-242)

Część 40. Likwidacja lub zniszczenie (243-245)

Część 41. Zrzeczenie na rzecz państwa (246)

Nowy kodeks celny określa nowe w nim pojęcie reżimu celnego, jako „całokształt norm, określonych ustawami w zakresie spraw celnych, które w zależności od zgłoszonego celu przemieszczenia towarów i środków transportu przez granicę celną Ukrainy określa tryb takiego przemieszczenia i zakres towarzyszących procedur celnych”.

Nazw reżimów celnych nie trzeba mylić z określeniami (przede wszystkim – import, eksport, reeksport) wg ustawy „O działalności gospodarczej w sferze handlu zagranicznego”, które zbiegają się z reżimami celnymi, ale są nazwami operacji gospodarczych w dziedzinie handlu zagranicznego.

Łącznie określono 13 rodzajów reżimów celnych. Nie zaliczono do nich „przetwarzania pod kontrolą celną” i „składu wolnego”.

Trzy podstawowe reżimy celne (eksport, import, tranzyt) i dwa reżimy z ograniczonym okresem przebywania w nich towarów (skład celny, sklep handlu bezcłowego) faktycznie nie były zmieniane w porównaniu z dotychczasową praktyką.

Mechanizm stosowania reżimu przywozu czasowego (wywozu) ma być restrykcyjny ale zostanie szczegółowo uregulowany dopiero po opublikowaniu zgodnie z rozporządzeniem GM z dnia 12 grudnia 2002 r. nr 1855 odpowiednich zarządzeń Państwowej Służby Celnej.

Po raz pierwszy wprowadzono następujące reżimy: reeksport, reimport, likwidacja lub zniszczenie i zrzeczenie na rzecz państwa, specjalna strefa celna, przetwarzanie na obszarze celnym Ukrainy, przetwarzanie poza granicami obszaru celnego Ukrainy.

Usunięto z kodeksu celnego rozdział „Należności celne” ale uzupełniono to artykułami powołującymi się na prawo celne. Np. w części „Czasowy przywóz (wywóz)” pojawił się przepis o tym, że „zwolnienie z opłaty podatków w trakcie przemieszczania towarów w trybie wewnętrznego przywozu (wywozu) jest regulowane wyłącznie przez podatkowe ustawy Ukrainy”. Tylko art. 23 ustawy „O jednolitej taryfie celnej” przewiduje zwolnienie z opłaty cła, podczas odprawy celnej towarów w tym trybie. Co do innych podatków takiego zwolnienia nie przewidziano.

W związku z tym, w przypadku czasowego przywozu trzeba płacić akcyzę i VAT jak w przypadku zwykłego importu (poprzednio płacony był jedynie VAT w przypadku czasowego przywozu na podstawie umowy dzierżawy (leasingu) na okres do 1 roku). Natomiast nie mówi się w przepisach o zwrocie wpłaconych kwot po dokonaniu wywozu. Poza tym, w przypadku czasowego przywozu nie przewidziano zaliczenia opłaconego na rzecz organów celnych VAT-u na spłatę kredytu podatkowego (kompensacyjny schemat pobierania VAT w tym przypadku nie ma zastosowania).

Również należy wymienić, że w tym reżimie nie można przemieszczać towarów w celu naprawy, ponieważ w jego określeniu przewidziany jest zwrot towaru „bez żadnych zmian z wyjątkiem normalnego zużycia lub strat przy normalnych warunkach transportu”.

Warunki stosowania reżimu „reimport” określone są przez rozporządzenie GM z dnia 12.12.2002 nr 1881, a zasady jego stosowania zarządzeniem Państwowej Służby Celnej z dnia 07.10.2003 nr 662.

.W przypadku zastosowania reżimu reimportu towarów na obszar celny Ukrainy, kodeks celny przewiduje z jednej strony – zwrot kwot cła eksportowego właścicielom tych towarów, a z drugiej poniesienie przez osoby „przemieszczające te towary wg reżimu reimport” kwot uzyskanych przez eksporterów (tj. ewentualnie przez inne osoby) z tytułu wypłat i ulg uzyskanych przy wywozie tych towarów, z odsetkami naliczonymi wg stawki dyskontowej NBU.



Poza tym, jedynie w ustawie „O jednolitej taryfie celnej” jest przewidziane zwolnienie z opłaty cła podczas odprawy celnej towarów w takich operacjach (w tym reżimie), ale z tytułu innych podatków (akcyza, VAT) zwolnienie przy reimporcie nie jest przewidziane.

Warunki stosowania reżimu reeksportu są określone rozporządzeniem GM z dnia 06.08.2003 nr 1211, i zarządzeniem Państwowej Służby Celnej z dnia 07.10.2003 nr 661.

Towary przywiezione na obszar celny Ukrainy w odpowiednim reżimie celnym mogą być wywożone poza granice obszaru celnego Ukrainy w reżimie celnym reeksportu, jeżeli są dotrzymane następujące warunki:


  • reeksportowane towary są w tym samym stanie, jak w momencie przywozu na obszar celny Ukrainy z wyłączeniem zmian na skutek naturalnego zużycia lub strat przy normalnych warunkach transportu i przechowywania,

  • reeksportowane towary nie były wykorzystywane na terytorium Ukrainy w celu uzyskania zysku,

  • reeksportowane towary są wywożone nie później niż na rok po ich przywiezieniu na obszar celny Ukrainy,

  • do organu celnego przekazane jest zezwolenie Ministerstwa Gospodarki i ds. Integracji Europejskiej Ukrainy na reeksport towarów znajdujących się w wykazach określonych przez to ministerstwo,

  • do organu celnego przekazano zezwolenie Państwowej Służby Kontroli Eksportowej Ukrainy na reeksport towarów, podlegających kontroli eksportowej,

  • w przypadkach określonych w art. 30 ustawy z 16.04.91 nr 959-XII „O działalności w HZ”, do organu celnego przekazano odpowiednie pozwolenie.

O braku zmiany stanu towarów stanowi zgodność:

  • nazw przywożonych towarów i ich kodów (wg Ukraińskiej Klasyfikacji Towarów HZ) z nazwami i kodami towarów w momencie ich przywiezienia na obszar celny Ukrainy.

  • charakterystyk technicznych i innych parametrów towarów z właściwościami technicznymi i innym parametrami, określonymi przez obowiązujące na Ukrainie akty normatywne (międzynarodowe, krajowe, standardy branżowe, warunki techniczne i inne zrównane z nimi dokumenty normatywne), a w przypadku braku takich aktów normatywnych – z innymi dokumentami, zawierającymi odpowiednie dane.

Identyfikacji towarów dokonuje się zgodnie z wymaganiami art. 64. W przypadku potrzeby, do udziału w kontroli celnej, w tym do identyfikacji stanu reeksportowanych towarów, mogą być zapraszani specjaliści i eksperci (art. 65).

W ustawach podatkowych nie wspomina się o reeksporcie, za wyjątkiem zwolnienia z opłaty cła wywozowego celnego w ustawie „O jednolitej taryfie celnej”. Nie wspomina się o zwrocie podatków opłaconych w trakcie importu.

Nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 24 ustawy „O jednolitej taryfie celnej” który przewiduje zwrot przywozowego cła, zapłaconego od towarów przywiezionych na obszar celny Ukrainy celem kompletacji, montażu, przetworzenia, obróbki, celem późniejszego wywozu w ciągu jednego roku. Bowiem zgodnie z przepisami dotyczącymi „reeksportu”: „towary, które są reeksportowane powinny znajdować się w tym stanie w którym znajdowały się w momencie przywozu na obszar celny Ukrainy, z wyjątkiem zmian wskutek naturalnego zużycia lub strat w normalnych warunkach transportu i przechowywania”.

Podczas rozpatrzenia reżimu „specjalna strefa ekonomiczna” należy zwrócić uwagę na to, że „do celów opodatkowania towary przywiezione do obszarów specjalnych stref ekonomicznych, są traktowane jako znajdujące się poza granicami obszaru celnego Ukrainy”.

Taka zasada ułatwia stosunki podmiotów prowadzących działalność handlu zagranicznego z organami podatkowymi. Przedsiębiorstwa ukraińskie mają prawo (zasada ogólna) do uzyskiwania zwrotu VAT z tytułu dostaw zaopatrzeniowych i surowców do obszarów Wolnej Strefy Ekonomicznej.

Reżimy przetwórstwa na obszarze celnym Ukrainy i poza jego granicami wyglądają na próbę połączenia przepisów celnych z ustawą „O operacjach surowcem powierzonym w stosunkach gospodarczych z zagranicą” w redakcji z 04.10.2001 r. nr 2761-III.

Tryb stosowania reżimów celnych przetwarzania na obszarze celnym Ukrainy i przetwarzania poza granicami obszaru celnego Ukrainy zatwierdzone są zarządzeniem Państwowej Służby Celnej z 13.09.2003 nr 609. Przy tym wyróżnia się dwa rodzaje operacji - przemieszczenie towarów zgodnie z ustawą „O operacjach surowcem powierzonym w handlu zagranicznym” i przemieszczanie towarów celem obróbki (montowania i uruchomienia).

Status reżimów celnych – uzyskały „likwidacja” i „zniszczenie” oraz „zrzeczenie na rzecz państwa”. Po likwidacji lub zniszczeniu odpady i pozostałości nadal są objęte kontrolą celną i powinny być odprawione wg odpowiedniego reżimu celnego (bez ograniczeń odnośnie wyboru reżimu).
Rozdział IX. Zasady odprawy celnej i opodatkowania towarów przemieszczanych przez granicę celną Ukrainy przez podróżnych
Część 42. Przepisy ogólne (247-249)

Cześć 43. Przepuszczanie i opodatkowanie towarów wywożonych przez podróżnych poza granice obszaru celnego Ukrainy (250-251)

Cześć 44. Przepuszczanie i opodatkowanie towarów przywożonych przez podróżnych na obszar celny Ukrainy (252-254)

Nowy Kodeks Celny zmienia podejście do towarów przemieszczanych przez osoby fizyczne przez granicę celną Ukrainy. Na osoby fizyczne nałożono obowiązek potwierdzania wnioskowanej wartości celnej towarów za pomocą dokumentów, które można skonfrontować z „przedłożonymi towarami” (rachunki, etykiety itp.). Jeżeli towary są przemieszczane niezależnie od osoby fizycznej, to w ich wartości celnej będzie uwzględniona wartość ubezpieczenia i przewozu (frachtu) do momentu przekroczenia przez te towary granicy celnej Ukrainy.

Wszystkie towary, które przekraczają granicę w niekonwojowanym bagażu i są wysyłane jako ładunek, mogą podlegać opodatkowaniu, ponieważ z uwzględnieniem kosztów transportu ich wartość celna przekroczy nieopodatkowane minimum 200 EUR.

Warunki odprawy celnej towarów, które są wywożone przez osoby fizyczne poza granice obszaru celnego Ukrainy są porównywalne do warunków wymaganych przy prowadzeniu działalności gospodarczej w handlu zagranicznym. Nie dotyczy to spadków, mienia przesiedlenia, nagród, towarów zakupionych za zarobione środki i towarów, których łączna wartość nie przekracza 200 EUR.

Warunków przywozu przez podróżnych towarów na obszar celny Ukrainy nie zrównano z ogólnym trybem, który ustanowiono dla osób prawnych. Kodeks celny powołuje się w zakresie opodatkowania, na obowiązujące prawo (ustawa z 13.09.2001 nr 2681-III „O trybie przywozu (przekazywania) do Ukrainy, odprawy celnej i opodatkowania rzeczy osobistych, towarów i środków transportu przywożonych (przekazywanych) przez podróżnych na obszar celny Ukrainy”). Określono granicę bezcłowego przywozu na poziomie 200 EUR. Zmieniono warunki bezcłowego przywozu napojów alkoholowych i wyrobów tytoniowych (na 2 litry wina lub 1 litr napoju alkoholowego wysokoprocentowego i 200 szt. papierosów lub łącznie 250 g wyrobów tytoniowych).

Wprowadzono jednak dwa wymogi:



  • dopuszczalne ilości bezcłowego przywozu dotyczą tylko osób, które skończyły 18 lat życia,

  • osoba przywożąca towary na tych zasadach (bez opodatkowania) musi przebywać poza granicami Ukrainy ponad 24 godziny.


Rozdział X. Kontrola przemieszczania przez granicę celną Ukrainy towarów zawierających przedmioty prawa własności intelektualnej
Jeżeli organ celny na podstawie danych z rejestru towarów, zawierających przedmioty prawa własności intelektualnej, prowadzonego przez Państwową Służbę Celną, ujawni, że towary zgłoszone do kontroli celnej i odprawy mają oznaki, że są zastrzeżone, ich odprawa celna zostaje zawieszona. Takie towary podlegają umieszczeniu w magazynach czasowego składowania lub w magazynach organów celnych. Decyzję o zawieszeniu odprawy celnej na 15 dni kalendarzowych podejmuje kierownik organu celnego lub osoba, która go zastępuje.

Nie później niż następnego dnia roboczego po dniu podjęcia decyzji o zawieszeniu odprawy celnej wymienionych towarów, organ celny informuje właściciela praw do przedmiotu prawa własności intelektualnej o fakcie przemieszczenia przez granicę celną Ukrainy tych towarów, a deklarującego o przyczynach zawieszenia ich odprawy celnej oraz informuje deklarującego o nazwie i adresie właściciela praw do przedmiotu prawa własności intelektualnej. W informacji tej podaje się, jakich konkretnie towarów odprawa celna została zawieszona, wnioskowaną przez deklarującego wartość celną tych towarów, nazwę i adres ich właściciela oraz inne niezbędne informacje.

Właściciel praw do przedmiotu prawa własności intelektualnej i deklarujący za pozwoleniem organu celnego mogą pobierać próbki i wzory towarów, wobec których podjęto decyzję o zawieszeniu odprawy celnej i przekazywać je do ekspertyzy. Kopie ekspertyz są przekazywane do organów celnych.

Jeżeli w ciągu ustanowionego terminu zostanie udowodniona nielegalność towarów, wobec których podjęto decyzję o zawieszeniu odprawy celnej, organ celny wszczyna sprawę o naruszenie przepisów celnych wg artykułu 345, a te towary – podlegają konfiskacie. Jeżeli w ciągu ustanowionego terminu nielegalność towarów nie zostanie potwierdzona, to podlegają one odprawie celnej.


Rozdział XI. Wartość celna towarów. Metody określania wartości celnej towarów
Wartości celnej poświecono rozdział XI składający się z 3 części i 26 artykułów.

Określenie wartości celnej towarów importowanych do Ukrainy następuje wg następujących metod:



  • wg ceny umownej towarów importowanych,

  • wg cen umownych towarów identycznych,

  • wg cen umownych towarów podobnych,

  • na podstawie zmniejszania wartości,

  • na podstawie zwiększania wartości,

  • rezerwowa.

Przepisy kodeksu celnego zmierzają do zgodności metod określania wartości celnej z porozumieniami o zastosowaniu art. VII GATT, jednak dwa ważne czynniki są temu na przeszkodzie:

  • brak niezbędnych uprawnień organów celnych Ukrainy do dokonywania kontroli po dokonaniu odprawy celnej,

  • nadmiernie fiskalny charakter działalności organów celnych - wszystkie zagadnienia związane z wartością celną są w dalszym ciągu rozwiązywane podczas odprawy celnej z punktu widzenia celu fiskalnego.

Rozdział XII. Kraj pochodzenia towarów

Rozszerzono pojęcie kraju pochodzenia towaru na „grupę krajów, związek celny państw, region – część państwa, jeżeli jest potrzeba ich wyodrębnienia w celu określenia pochodzenia towaru”. W ten sposób zlikwidowano problem określania konkretnego kraju pochodzenia przy uzyskiwaniu certyfikatów pochodzenia towarów z krajów „UE”.

Poprawie warunków inwestowania do gospodarki Ukrainy służy przepis o możliwości traktowania jako jednego towaru w celu określenia kraju pochodzenia, kilku partii towaru, którego ze względu na warunki procesu produkcyjnego lub transportu nie da się przewieźć w całości (art. 281).

Ustanowiono wymogi obowiązkowego przedstawiania certyfikatu pochodzenia podczas przywozu towarów z państw którym Ukraina przyznaje preferencje wg Taryfy Celnej Ukrainy. Dlatego już nie stosuje się określania kraju pochodzenia na podstawie towarzyszących dokumentów i oznakowania towarów.

Niedostarczenie w sposób należyty sporządzonego certyfikatu czy wiadomości o pochodzeniu towaru nie jest podstawą do odmowy odprawy celnej. Może być zastosowany tryb największego uprzywilejowania lub preferencyjny pod warunkiem otrzymania w sposób należyty sporządzonego świadectwa pochodzenia, ale nie później niż jeden rok od dnia dokonania odprawy celnej.

Przedstawienie certyfikatu przy przywozie jest obowiązkowe (art. 282):



  1. na towary pochodzące z krajów z którym Ukraina udziela preferencji wg taryfy celnej. Art. 22 ustawy „O jednolitej taryfie celnej Ukrainy” przewiduje preferencje dla towarów pochodzących z krajów, które mają z Ukrainą unię celną lub strefę wolnego handlu,

  2. na towary których przywożenie z określonego kraju jest regulowane ograniczeniami ilościowymi (kwotami) lub innymi środkami ochronnymi działalności gospodarczej z zagranicą.

  3. jeżeli jest to przewidziane przez umowy międzynarodowe Ukrainy, a także prawem Ukrainy w zakresie ochrony środowiska naturalnego, zdrowia ludności, ochrony praw konsumentów, porządku społecznego, bezpieczeństwa narodowego i in.,

  4. gdy w dokumentach, przedkładanych do odprawy celnej, nie ma informacji o pochodzeniu towarów lub organ celny ma dostateczne podstawy uważać że deklarowane są niewiarygodne informacje o pochodzeniu towarów.



Rozdział XIII. Ulgi celne

Rozdział prawie w całości dotyczy ulg celnych odnoszących się do dyplomatów i personelu przedstawicielstw dyplomatycznych (Konwencja Wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych z 18.04.1961, Konwencja Wiedeńska o stosunkach konsularnych z 24.04.1963, Konwencja o misjach specjalnych z 09.12.1969 i inne).

Pojawiło się w kodeksie pozwolenie (art. 298) na deklarowanie towarów „nie podlegających odsprzedaży na terytorium Ukrainy” i przeznaczonych dla służbowego wykorzystywania przez przedstawicieli firm zagranicznych w trybie czasowego przywozu na okres do trzech lat, z obowiązkiem wywozu po tym czasie.

O ulgach taryfowych (preferencjach taryfowych)” mówi się w art. 302. Dotyczą one zwolnień z pobierania opłat celnych, obniżenia stawek cła lub ustalania kwot taryfowych na przywóz towarów. Kodeks odsyła do ustawodawstwa podatkowego Ukrainy i porozumień międzynarodowych Ukrainy.




Rozdział XIV. Statystyka celna



Rozdział XV. Ukraińska klasyfikacja towarów w handlu zagranicznym
Rozdział XVI. Weryfikacja certyfikatów źródła pochodzenia towarów ukraińskich

Rozdział XVII. Zapobieganie przestępczości

Rozdział dotyczy kontrolowania dostaw narkotyków, środków psychotropowych i odurzających oraz przemieszczania towarów pod tajnym dozorem. Na organy celne nałożono obowiązek walki z przemytem. Organy celne zajmują się zapobieganiem przemytowi, wspomagają SBU, GHANU, MSW, i Straż Graniczną w powyższych działaniach.


Rozdział XVIII. Naruszenie przepisów celnych, odpowiedzialność karna w sprawach o nieprzestrzeganie przepisów celnych.

Odpowiedzialność za naruszenie zasad celnych mogą ponosić tylko osoby, które w momencie takiego naruszenia skończyły 16 lat życia oraz pracownicy przedsiębiorstw.

Za naruszenie przepisów celnych mogą być stosowane następujące rodzaje kar: upomnienie, kara pieniężna i konfiskata towarów. Konfiskata jest stosowana (art. 326) niezależnie od tego, czy podlegające jej towary lub środki transportu są własnością osoby, która naruszyła prawo czy nie. Konfiskatę można zastosować wyłącznie na podstawie decyzji sądu (art. 326).

W nowym kodeksie celnym rozszerzono wykaz podlegających karze rodzajów nieprzestrzegania prawa. Są to:



  • art. 329 – naruszenie reżimu strefy kontroli celnej, w tym czynności bez zezwolenia organu celnego,

  • art. 336 – zmiana stanu towarów, znajdujących się pod dozorem celnym, korzystanie z nich i dysponowanie nimi bez zgody organu celnego (możliwa jest konfiskata),

  • art. 339 – naruszenie trybu kontroli celnej w obszarach (korytarzach) o uproszczonej kontroli celnej,

  • art. 343 – niedostarczenie organom celnym sprawozdań dotyczących towarów znajdujących się pod dozorem celnym lub towarów z obszaru specjalnych stref,

  • art. 344 – niedostarczenie organom celnym dokumentów oraz wzorów towarów dla przeprowadzenia badań (analiz, ekspertyz),

  • art. 346 – naruszenie trybu składowania towarów w licencjonowanych składach celnych,

  • art. 347 – naruszenie określonego trybu likwidacji towarów,

  • art. 350 – naruszenie określonej trasy przemieszczania towarów.

Wzmocniono kontrolne i egzekucyjne funkcje urzędów celnych. Zwiększyła się również wysokość kar. Jeżeli wcześniej wynosiły one średnio do 3 300 UAH, to teraz stanowią od 1 700 do 17 000 UAH (od 100 do 1000 nieopodatkowanych minimum dochodów obywateli).
Ostatnie rozdziały nowego kodeksu celnego to:

Rozdział XIX. Sprawy karne związane z naruszeniem trybu celnego



Rozdział XX. Pracownicy organów celnych, specjalistycznych urzędów i organizacji celnych

Wydział Ekonomiczno-Handlowy



Ambasady RP w Kijowie



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna