Komisja wspólnot europejskich bruksela, dnia […] r



Pobieranie 407,11 Kb.
Strona3/8
Data28.11.2017
Rozmiar407,11 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

przekształcenie regionu
morza bałtyckiego w obszar zrównoważony środowiskowo


Cel środowiskowy zajmuje wysoką pozycję na liście priorytetów, w szczególności ze względu na pilną potrzebę rozwiązania problemu ekologicznej i środowiskowej degradacji Morza Bałtyckiego. Chociaż w pracach nad strategią UE dla regionu Morza Bałtyckiego należy uwzględnić także problematykę środowiskową dotyczącą obszarów lądowych, priorytetowy charakter, który nadaje się środowisku morskiemu, ma swoje źródło w konkluzjach Rady Europejskiej z 2007 r., w których podkreślano, że strategia dla regionu Morza Bałtyckiego musi pomoc w sprostaniu pilnym wyzwaniom środowiskowym związanym z Morzem Bałtyckim. Realizacja tego celu zabezpieczy również pełny potencjał gospodarczy towarów i usług związanych z ekosystemem morskim, wpływając tym samym na poprawę pomyślności i zdrowia ludzi zamieszkujących ten region i będzie zgodna z ogólnymi celami zintegrowanej polityki morskiej. Plan działania wprowadza pojęcie współzależności krajów regionu Morza Bałtyckiego w dziedzinie środowiska naturalnego, w szczególności w związku z zanieczyszczeniem Morza Bałtyckiego.

Bałtycki plan działań, przyjęty w ramach komisji helsińskiej (HELCOM) przez wszystkie dziewięć krajów bałtyckich (8 państw członkowskich i Rosję) i Wspólnotę Europejską na spotkaniu ministrów w 2007 r., jest ambitnym programem przywrócenia dobrego stanu ekologicznego środowiska morskiego Bałtyku do 2021 r. Bałtycki plan działania uwzględnia wszystkie najważniejsze problemy środowiskowe dotyczące środowiska morskiego Bałtyku. Dalekosiężne środki opierają się na kompleksowej i długotrwałej współpracy w ramach HELCOM. Bałtycki plan działań jest silnie związany ze światowymi ramami prawnymi i jest również postrzegany, z punktu widzenia stron, które są jednocześnie państwami członkowskimi UE, jako wkład we wdrażanie kluczowych dyrektyw UE3. Uzgodnione środki w ramach HELCOM wymagają również wprowadzenia surowszych środków, jeżeli wymagają tego specyficzne potrzeby Morza Bałtyckiego. HELCOM będzie więc odgrywał ważną rolę w realizacji europejskiej strategii dla regionu Morza Bałtyckiego.

W państwach członkowskich trwają obecnie prace nad krajowymi planami realizacji strategii, ale ich postępy są hamowane brakiem wiążącej mocy zobowiązań do wypełnienia, a niekiedy rozbieżnością opinii między krajowymi ministerstwami. Należy zauważyć, że zarówno ogólnie, jak i w przypadku wszystkich poszczególnych działań w kontekście HELCOM, o których mowa poniżej, skuteczność działań następczych Bałtyckiego planu działań zależy od zaangażowania wszystkich krajów HELCOM i jest ściśle powiązana z realizacją i opracowywaniem polityki UE w różnych dziedzinach.

Ponadto istnieją inne lokalne warunki, które sprzyjają realizacji środków mogących przyczynić się do poprawy stanu środowiska morskiego na obszarze Morza Bałtyckiego. Uznanie Morza Bałtyckiego za szczególnie wrażliwy obszar morski przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO) w 2005 r. i za obszar kontroli emisji SOx powinno znacznie ułatwić rozwój opartego na współpracy i skutecznego działania na rzecz zwiększenia zrównoważonego charakteru poszczególnych rodzajów działalności związanych z morzem, takich jak żegluga, która nadal w zasadniczy sposób przyczynia się do gospodarczego dobrobytu regionu.

Co więcej, wiele działań i projektów prowadzonych wspólnie z Rosją realizuje się w ramach partnerstwa na rzecz środowiska w ramach wymiaru północnego. Dzięki szerokiej gamie projektów dotyczących wody, ścieków, odpadów stałych i efektywności energetycznej instrument ten przynosi prawdziwe korzyści dla środowiska – a także dla ludności i jej pomyślności – na obszarach rozciągających się od Morza Bałtyckiego po Euroarktyczny Region Morza Barentsa.

Przykłady finansowania

Wydatki zaplanowane na lata 2007-2013 w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu Spójności na rzecz programów konwergencji i konkurencyjności oraz zatrudnienia w regionie Morza Bałtyckiego w dziedzinie środowiska:

Oczyszczanie ścieków: 3,1 mld EUR

Ekologiczny transport miejski: 2,3 mld EUR

Odpady pochodzące z gospodarstw domowych i odpady przemysłowe: 1,6 mld EUR

Dystrybucja wody: 1,2 mld EUR

Inne4: 1,6 mld EUR

Ogółem: 9,8 mld EUR



Ponadto finansowanie ważnych projektów zapewnione jest w ramach innych wspólnotowych programów UE (w szczególności siódmego programu ramowego w zakresie badań, programu LIFE, programów europejskiej współpracy terytorialnej (w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego), programów współpracy transgranicznej w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI), Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), Europejskiego Funduszu Rybackiego (w szczególności na rzecz ochrony zasobów wodnych – wkład UE w wysokości 0,2 mld EUR) oraz programu na rzecz konkurencyjności i innowacyjności, jak również środków polityki krajowej, regionalnej i lokalnej. Dodatkowo Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) już teraz udziela pożyczek lub zapewnia współfinansowanie w odniesieniu do dużej liczby projektów i mógłby rozszerzyć swoją działalność na wiele projektów flagowych.

Przykłady projektów (trwających i zaplanowanych, koszt całkowity)5:

  • Łotwa:

  • Projekty w trakcie realizacji: Drugi etap rozwoju usług wodnych w Lipawie (koszt całkowity – 32 mln EUR), który ma się zakończyć do 2010 r.; Drugi etap rozwoju usług wodnych w Dyneburgu (koszt całkowity – 25 mln EUR), który ma się zakończyć do 2010 r.

  • Przyszły projekt: Projekt rekultywacji kanału Lipawa-Karosta (szacowany koszt całkowity – 23 mln EUR).

  • Estonia: Renowacja miejskich wodociągów w Narwie i kanalizacji w Estonii (koszt całkowity – 28 mln EUR).

  • Litwa: Pierwszy pakiet w ramach projektu dotyczącego zlewiska rzeki Niemen, który jest współfinansowany z Funduszu Spójności (2000-2006), a jego całkowity koszt wynosi 64 mln EUR, z czego 51 mln EUR pokrywa Fundusz Spójności, ma zostać zrealizowany do końca 2010 r.

  • Polska: Główne projekty dotyczące oczyszczalni ścieków realizowane są między innymi w Warszawie (585 mln EUR), Szczecinie (282 mln EUR), Wrocławiu (158 mln EUR), Poznaniu (104 mln EUR), Gdańsku (121 mln EUR), Krakowie (121 mln EUR) i Bydgoszczy (201 mln EUR). Podane koszty całkowite są szacowane na dzień przyjęcia projektu.

  • Finansowany przez Parlament Europejski projekt dotyczący ochrony Morza Bałtyckiego przed zagrożeniami ze strony stałego lądu poprzez zmniejszenie ilości związków odżywczych pochodzenia rolniczego i ryzyka związanego z odpadami niebezpiecznymi (3,5 mln EUR w 2009 r. z budżetu Parlamentu Europejskiego).

  • W trakcie okresu programowania 2007-2013 znaczna część programu operacyjnego Europejskiego Funduszu Rybackiego będzie poświęcona ostatecznemu wycofywaniu statków rybackich w celu poprawy równowagi między zdolnością połowową a dostępnymi zasobami.

  • EBI udziela pożyczek lub zapewnia współfinansowanie w odniesieniu do dużej liczby projektów i mógłby rozszerzyć swoją działalność na wiele projektów flagowych.

Filar dotyczący przekształcenia regionu Morza Bałtyckiego w obszar zrównoważony środowiskowo obejmuje następujące zagadnienia priorytetowe:

1. zmniejszenie ilości związków odżywczych w morzu do dopuszczalnych poziomów;

2. zachowanie naturalnych stref oraz różnorodności biologicznej, również w łowiskach;

3. ograniczenie stosowania i oddziaływania substancji niebezpiecznych;

4. stworzenie wzorcowych warunków ekologicznej żeglugi w regionie;

5. łagodzenie skutków zmiany klimatu i adaptacja do niej.

  1. Zmniejszenie ilości związków odżywczych w morzu do dopuszczalnych poziomów

Koordynowane przez Polskę i Finlandię

Prezentacja zagadnienia:

W regionie Morza Bałtyckiego eutrofizacja6 jest głównym problemem dotyczącym morza (i jezior regionu). Jest ona spowodowana nadmiernym napływem związków odżywczych (związków azotu i fosforu), które pochodzą głównie z niewłaściwie oczyszczanych ścieków, spływów wody z gospodarstw rolnych i emisji gazów pochodzących z ruchu drogowego i morskiego oraz z procesów spalania.



Punkty krytyczne (główne problemy):

Całkowita zawartość azotu i fosforu w Morzu Bałtyckim zwiększyła się kilkakrotnie w ciągu ostatniego stulecia. Skutki eutrofizacji są szczególnie dotkliwe w południowej i wschodniej części Morza Bałtyckiego. Eutrofizacja skutkuje między innymi ubytkiem tlenu, wzrostem ilości glonów nitkowatych i zakwitem sinic (niebiesko-zielonych alg) w okresie letnim oraz wpływa na strefę bentoniczną.



Wartość dodana dla regionu Morza Bałtyckiego:

Ponieważ Morze Bałtyckie jest płytkie i półzamknięte, a także charakteryzuje się powolnym cyklem wymiany wód, wszelkie ilości związków odżywczych wprowadzanych do morza wpływają długotrwale na stan całego morza. W związku z tym problem dotyczy wszystkich krajów leżących w obszarze zlewni i żaden kraj lub region nie może rozwiązać tego problemu działając samodzielnie.



Działania:

Działania strategiczne:

  • Realizacja działań w celu zmniejszenia ilości związków odżywczych”. Poza pełnym wdrożeniem kluczowych dyrektyw związanych z eutrofizacją, działania te wchodzą również w zakres „Bałtyckiego planu działań” HELCOM7. Dokument ten zawiera specjalną sekcję poświęconą eutrofizacji. W marcu 2009 r. został on uzupełniony sprawozdaniami na temat eutrofizacji Morza Bałtyckiego8.

  • Promocja środków i praktyk, które ograniczają utratę związków odżywczych w rolnictwie i dotyczą eutrofizacji”. Celem tego działania jest zapewnienie wysokich norm środowiskowych, w szczególności zmniejszanie wypłukiwania związków odżywczych. Aby osiągnąć ten cel, poza pełnym wdrożeniem dyrektywy azotanowej i ramowej dyrektywy wodnej oraz nowym wymogiem wzajemnej zgodności w ramach wspólnej polityki rolnej dotyczącym ustalania stref buforowych wzdłuż cieków wodnych nie później niż do dnia 1 stycznia 2012 r., możliwe jest wykorzystanie dodatkowych środków w ramach rozwoju obszarów wiejskich, na przykład w celu zmaksymalizowania wydajności nawozów lub odzyskania związków odżywczych. W celu wsparcia tego procesu istotne jest określenie wszystkich intensywnie użytkowanych gruntów rolnych w obszarze zlewni, aby zająć się nimi w pierwszej kolejności. Jeżeli okazałoby się to niewystarczające, można by rozważyć, jakie dalsze środki w ramach polityki środowiskowej i rolnej mogłyby być konieczne.

  • Pełne wdrożenie ramowej dyrektywy wodnej9 w celu zmaksymalizowania korzyści dla środowiska naturalnego w Morzu Bałtyckim". Państwa członkowskie podejmują wszelkie środki niezbędne do uzyskania do roku 2015 dobrego stanu ekologicznego we wszystkich jednolitych cześciach wód, w tym w wodach przybrzeżnych. Pełne wdrożenie przepisów dyrektywy (w tym sprawozdawczość) ramowej dyrektywy wodnej, a także z dyrektywy dotyczącej azotanów i z dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, poprawią również stan środowiska na pełnym morzy, zgodnie z celami dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej na rok 202010.

Działania oparte na współpracy:

  • Dalsze tworzenie i odtwarzanie terenów podmokłych” w celu odzyskania związków odżywczych (powstrzymywanie wycieku związków odżywczych do Morza) i łagodzenia skutków powodzi (zapobieganie wypłukiwaniu nawozów podczas powodzi). Tereny podmokłe należy tworzyć tam, gdzie można oczekiwać długotrwałych skutków przy uwzględnieniu różnych warunków klimatycznych, podatności na eutrofizację itp.

  • Stworzenie programu BONUS 169” w celu zapewnienia trwałych ram badawczych. BONUS-16911 jest to wspólny program badawczy na rzecz Morza Bałtyckiego, finansowany przez UE, a także wszystkich członków oraz członków stowarzyszonych, który ma zostać zgłoszony w ramach wprowadzania w życie art. 169 Traktatu. Będzie on stanowił wsparcie dla zrównoważonego rozwoju dzięki wynikom działalności naukowej ułatwiającym wdrożenie opartej na ekosystemie koncepcji zarządzania kwestiami środowiskowymi w regionie Morza Bałtyckiego poprzez szerokie kontakty między zainteresowanymi stronami i ramy badawcze ukierunkowane na daną politykę. „Walka z eutrofizacją Bałtyku” jest jednym z głównych tematów zaplanowanego wspólnego programu badawczego na rzecz Morza Bałtyckiego BONUS 169 (który dotyczy również badań nad klimatem, bioróżnorodnością, rybołówstwem, substancjami niebezpiecznymi, jak również nad „Tworzeniem powiązań między nauką i polityką” oraz „Integrowaniem ekosystemu i społeczeństwa”). Ponadto celem programu BONUS 169 jest wzmocnienie współpracy w zakresie badań oraz zwiększenie wykorzystania wspólnych zasobów.

  • Ułatwianie międzysektorowego, ukierunkowanego na politykę dialogu” na temat uwzględnienia kwestii dotyczących rolnictwa, środowiska i rozwoju wsi poprzez wspieranie wdrażania projektów, które przyczyniają się do budowania potencjału w zakresie zintegrowanego podejścia do łagodzenia wycieków związków odżywczych, oraz dostosowania poziomu, na którym realizuje się politykę.

Projekty flagowe (przykłady):

  • 1.1. „Usuwanie fosforanów z detergentów w krajach, w których nie prowadzi się jeszcze takich działań zgodnych z zaleceniami Bałtyckiego planu działań HELCOM, tj. przygotowanie harmonogramu stopniowego zaprzestania użycia fosforanów w detergentach”. Należy przygotować harmonogram stopniowego, ale szybkiego zaprzestania użycia fosforanów w detergentach w regionie Morza Bałtyckiego bez uszczerbku dla trwającego w Komisji procesu dotyczącego ewentualnego działania na szczeblu UE. (Partner wiodący: Szwecja; termin: 31 grudnia 2012 r.). PROJEKT PRZYSPIESZONY

  • 1.2. „Czystsze ścieki”. Dzięki identyfikacji, budowie / modernizacji priorytetowych oczyszczalni ścieków w basenie Morza Bałtyckiego (na przykład w Niemanie i Sowiecku), przy uwzględnieniu wymogów HELCOM dotyczących usuwania fosforu i azotu (w tym uzyskanie skuteczności oczyszczania na poziomie 0,5 mgP/l). Ponadto należy poprawić funkcjonowanie istniejących oczyszczalni ścieków, biorąc pod uwagę trwający proces w ramach HELCOM, jego wymogi i harmonogram. (Partner wiodący: Szwecja; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia).

  • 1.3. „Analiza wyników działań pilotażowych” finansowana przez Program Regionu Morza Bałtyckiego (w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego), program LIFE i forum Baltic 21 w zakresie zapobiegania eutrofizacji zaleca najlepsze praktyki samorządom, agencjom i organom doradczym. (Partner wiodący: do potwierdzenia; termin przeglądu postępu prac: 30 czerwca 2010 r.). PROJEKT PRZYSPIESZONY

  • 1.4. „Realizowanie najlepszych praktyk w rolnictwie”. Należy pogłębiać wiedzę na temat sposobów zrównoważonego pod względem związków odżywczych prowadzenia działalności rolniczej i ograniczania wycieków przez rzeki do Morza Bałtyckiego, nie zmniejszając przy tym wydajności ani konkurencyjności sektora rolnego, oraz promować te sposoby poprzez zwiększenie zasięgu i poprawę jakości krajowych usług rolno-środowiskowych oraz związanych z nimi działań informacyjnych skierowanych do rolników i ich doradców. Cel ten można osiągnąć na przykład przez utworzenie oficjalnej sieci doradców wyspecjalizowanych w sprawach środowiskowych związanych z rolnictwem, pochodzących ze wszystkich krajów basenu Morza Bałtyckiego. (Partnerzy wiodący: Federacja Szwedzkich Rolników, duńska służba doradztwa rolniczego, fińskie organizacje rolnicze MTK i SLC oraz Deutscher Bauernverband; termin: do ustalenia).

  • 1.5. „Współpraca z Rosją i Białorusią nad kompleksową oceną ryzyka zanieczyszczenia w regionie”, w szczególności w kontekście partnerstwa na rzecz środowiska w ramach wymiaru północnego (Partner wiodący: Finlandia; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia).



  1. Zachowanie naturalnych stref oraz różnorodności biologicznej, również w łowiskach

Koordynowane przez Niemcy

Prezentacja zagadnienia:

Region Morza Bałtyckiego charakteryzuje się wyjątkowym ekosystem, poczynając od jego części północnej, w której występuje niemal słodka woda oraz pokrywa lodowa utrzymująca się nawet sześć miesięcy, po bardziej zasoloną cieśninę Kattegat. W tej zasolonej wodzie są w stanie przeżyć tylko określone gatunki, a niewielka liczba dużych gatunków sprawia, że ekosystem jest szczególnie wrażliwy na zmiany jego składu fizycznego i chemicznego, co może wpłynąć na równowagę całej sieci pokarmowej. Istnieje wiele zagrożeń dla różnorodności biologicznej morza. Jednym z największych jest eutrofizacja, o której była mowa w poprzednim rozdziale i której skutkiem jest niska zawartość tlenu w dennych warstwach niektórych części Morza Bałtyckiego oraz powstawanie obszarów ubogich w gatunki, charakteryzujących się małą biomasą bentosu. Kolejnym zagrożeniem jest wprowadzenie inwazyjnych gatunków obcych (na przykład rozwielitki lub żebropława Mnemiopsis leidyi), przenoszonych na przykład w wodzie balastowej statków, które konkurują z rodzimymi gatunkami i czasami powodują zmiany w całym ekosystemie. Inne zagrożenia związane są z zanieczyszczeniami, które wpływają na rozwój i rozmnażanie ryb, ssaków i ptaków morskich oraz ich odporność na choroby i stres. Zmiana klimatu, którą uważa się za przyczynę spadku zasolenia i wzrostu temperatury wody Morza Bałtyckiego, wpłynie również na bioróżnorodność Bałtyku w tym względzie.

Rybołówstwo ma bezpośredni wpływ na różnorodność gatunków ryb w Morzu Bałtyckim i doprowadziło do zanikania niektórych zasobów rybnych, głównie węgorzy i dorszy. Głównymi przyczynami tego zanikania zasobów jest ustalenie zbyt wysokiego poziomu całkowitego dopuszczalnego połowu (TAC) na szczeblu Rady Europejskiej (w porównaniu z corocznymi opiniami naukowymi wydawanymi przez Międzynarodową Radę Badań Morza (ICES) i Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF)), nadmierna zdolność połowowa floty i niewystarczające przestrzeganie przepisów, a także częste przypadki błędnego zgłaszania lub niezgłaszania połowów, zwłaszcza we wschodniej części łowiska dorsza. Ponadto wiele wskazuje, że zanik dorsza, głównego drapieżnika wpływającego na strukturę łańcucha pokarmowego w Morzu Bałtyckim w ostatnich dekadach, spowodował zmianę reżimu w ekosystemie. Doprowadziło to do powstania systemu, w którym dominuje szprot, co ma dalsze konsekwencje dla innych gatunków poprzez zmianę w skupisku planktonu. Rybołówstwo wpływa również na inne gatunki wodne, ptaki i ssaki morskie poprzez przyłowy, przypadkowe połowy i rywalizację o pożywienie. Na dnie Bałtyku ciągnione narzędzia połowowe mogą wpływać na siedliska bentoniczne poprzez zmianę fizycznej struktury dna morskiego, ponowne zawieszenie związków odżywczych i substancji niebezpiecznych oraz zmianę fauny bentonicznej.

Na lądzie, mimo że dzięki ekstensywnemu rolnictwu utrzymuje się wiele wartościowych siedlisk przyrodniczych w Europie, praktyki rolnicze mogą mieć również niekorzystny wpływ na zasoby naturalne (zanieczyszczenie gleby, wody i powietrza, rozdrobnienie siedlisk przyrodniczych i zanik dzikiej fauny i flory). Celem polityki UE w różnych dziedzinach, w tym wspólnej polityki rolnej, jest więc coraz częściej zajęcie się zagrożeniem związanym z degradacją środowiska i zanikiem bioróżnorodności. Poprzez uwarunkowanie płatności bezpośrednich dla rolników od przestrzegania zasady wzajemnej zgodności oraz ukierunkowane środki rozwoju obszarów wiejskich rolników zachęca się do pełnienia pozytywnej funkcji w utrzymywaniu obszarów wiejskich i środowiska.

Ponadto ochrona różnorodności biologicznej i zapobieganie zanieczyszczeniu to główne tematy programu badawczego BONUS (por. zagadnienie priorytetowe numer 1: „Zmniejszenie ilości związków odżywczych w morzu do dopuszczalnych poziomów”).

Punkty krytyczne (główne problemy):

Różnorodność biologiczna wód Bałtyku jest zagrożona przez przeławianie, przyłowy i przypadkowe połowy innych gatunków ryb niż zamierzono, pojawianie się inwazyjnych gatunków obcych, niszczenie siedlisk przyrodniczych przez wiele rodzajów ludzkiej działalności (takiej jak pogłębianie i prace budowlane wzdłuż wybrzeży i przeszkody utrudniające migracje w drogach wodnych), eutrofizację i zanieczyszczenia. W związku z powyższym działania mają podwójny cel: minimalizacja negatywnych skutków ludzkiej działalności i utworzenie sieci „obszarów chronionych”.



Wartość dodana dla regionu Morza Bałtyckiego:

Ochrona obszarów naturalnych i różnorodności biologicznej jest jednym z celów Unii Europejskiej. Zadanie to jest szczególnie istotne w regionie Morza Bałtyckiego ze względu na fakt, że Bałtyk, charakteryzując się wyjątkowo wrażliwym środowiskiem, ma jednocześnie szczególnie duże znaczenie dla gospodarki i pomyślności społeczności.



Działania:

Działania strategiczne:

  • Wdrażanie Bałtyckiego planu działań HELCOM”. Dokument ten zawiera sekcję poświęconą różnorodności biologicznej i ochronie przyrody oraz sekcję i oddzielny plan działania odnośnie do transportu morskiego, w których zajęto się wprowadzaniem obcych gatunków w wodzie balastowej i osadzie ze statków. Jest to ściśle związane z realizacją i opracowywaniem polityki UE w poszczególnych dziedzinach, w tym wspólnej polityki rybołówstwa (przy czym Komisja jest odpowiedzialna za podejmowanie koniecznych inicjatyw politycznych).

  • Zmniejszenie negatywnych skutków połowów dla ekosystemu Morza Bałtyckiego”. Poza wdrażaniem rozporządzeń i środków przyjętych na poziomie UE w celu minimalizacji skutków wywieranych przez połowy na morskie ekosystemy, takich jak rozporządzenie dotyczące urządzeń wytwarzających impulsy dźwiękowe12 i niektóre środki techniczne, państwa członkowskie mogą przyjąć krajowe środki w celu minimalizacji wpływu działalności połowowej na ekosystemy morskie na ich wodach terytorialnych oraz środki dotyczące pływających pod ich banderą statków rybackich zgodne z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi lub bardziej surowe niż środki zawarte w tych przepisach. Jest to szczególnie ważne w przypadku ochrony krytycznie zagrożonej populacji bałtyckiego morświna.

Projekty flagowe (przykłady):

  • 2.1. „Utworzenie morskich obszarów chronionych”. Dyrektywa ptasia13 i dyrektywa siedliskowa14 (sieć Natura 2000), jak również HELCOM, wymagają, aby państwa członkowskie dokończyły wyznaczanie sieci morskich obszarów chronionych Morza Bałtyckiego. Aby zamierzony skutek mógł zostać skutecznie osiągnięty, konieczne jest przyjęcie i wdrożenie planów zarządzania tymi obszarami z uwzględnieniem zagrożeń dla gatunków lub siedlisk, których ochrona stanowi cel utworzenia tychże obszarów. Wyznaczenie sieci Natura 2000 w obrębie Morza Bałtyckiego należy również uwzględnić w kontekście planowania przestrzennego na morzu, które może przyczynić się do ułatwienia koordynacji działalności człowieka na obszarach morskich. Konieczna jest także koordynacja ze środkami wspólnej polityki rybołówstwa. (Partner wiodący: Niemcy; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia). PROJEKT PRZYSPIESZONY

  • 2.2. „Ograniczenie wprowadzania nowych obcych gatunków przez statki” głównie poprzez wprowadzenie w życie Międzynarodowej konwencji o kontroli i zarządzaniu wodami balastowymi oraz osadami ze statków i dzięki takim metodom jak uzdatnianie wody na pokładzie statku lub instalowanie urządzeń do odprowadzania wody balastowej w portach o znaczącym natężeniu ruchu w kierunku Morza Bałtyckiego i poza Morze Bałtyckie. W Bałtyckim planie działań kraje HELCOM zgodziły się ratyfikować tę konwencję w miarę możliwości do 2010 r., a najpóźniej do 2013 r. Uzgodniono plan działania HELCOM koncentrujący się na zagospodarowaniu wody balastowej statków pływających w obrębie Morza Bałtyckiego. Ponadto należy wdrożyć wytyczne HELCOM/OSPAR15 dotyczące dobrowolnego tymczasowego stosowania norm w zakresie wymiany wód balastowych. Działania powinny opierać się na nowej wiedzy w tej dziedzinie, której źródłem są trwające badania, a także zachęcać instytuty przemysłowe i badawcze do zainteresowania dalszymi innowacyjnymi podejściami. (Partnerzy wiodący: HELCOM, Szwecja i Niemcy; termin przeglądu postępu prac: 31 grudnia 2010 r.).

  • 2.3. „Ustanowienie środków ułatwiających migrację i rozmnażanie gatunków ryb migrujących” na podstawie klasyfikacji i wykazu rzek, w których występowały lub występują gatunki ryb migrujących, takie jak węgorz lub łosoś, zgodnie z Bałtyckim planem działań HELCOM. Zgodnie z programami operacyjnymi Europejskiego Funduszu Rybackiego niektóre państwa członkowskie UE już przyczyniają się do realizacji tego celu poprzez stosowanie środków, których celem jest ochrona wodnej fauny i flory, w szczególności rekultywacja wód śródlądowych, łącznie ze szlakami migracyjnymi. Oczekuje się, że krajowe plany zarządzania dotyczące węgorza także przyczynią się do odbudowy jego populacji. (Partnerzy wiodący: HELCOM i Niemcy; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia).



  1. Ograniczenie stosowania i oddziaływania substancji niebezpiecznych

Koordynowane przez Szwecję

Prezentacja zagadnienia:

Substancje niebezpieczne wciąż stanowią zagrożenie dla środowiska i dla zdrowia w regionie Morza Bałtyckiego. Zaliczają się do nich zanieczyszczenia organiczne i metale ciężkie, jak również broń chemiczna zatopiona w Morzu Bałtyckim. Uwolnione do morza substancje niebezpieczne mogą pozostawać w środowisku morskim przez bardzo długi czas, gromadząc się w morskiej sieci pokarmowej. Substancje niebezpieczne mają negatywny wpływ na ekosystemy, powodując miedzy innymi problemy dotyczące zdrowia i rozmnażania u zwierząt, zwłaszcza u najważniejszych drapieżników, i ostatecznie mają negatywne skutki dla zdrowia ludzkiego. Zanieczyszczenia mogą być niebezpieczne ze względu na ich toksyczność (skutki ostre i chroniczne, np. zaburzenia hormonalne itp.), trwałość i właściwości bioakumulacji. Na przykład poziom stężenia dioksyny w organizmach ryb złowionych w niektórych częściach Morza Bałtyckiego, w szczególności śledzi i łososi, przekracza maksymalny dopuszczalny poziom dla żywności określony na szczeblu wspólnotowym. Niebezpieczne substancje chemiczne uwalniane do środowiska wodnego są nadal stosowane na przykład w produktach przeciwporostowych. Pojawiają się ponadto nowe problemy środowiskowe, na przykład nowe substancje chemiczne, takie jak sulfonian perfluorooktanowy (PFOS16) lub produkty farmaceutyczne. Stosowanie produktów farmaceutycznych zwiększa się, ale oczyszczalnie ścieków nie są przystosowane do rozkładania tych produktów. Na obszarze Morza Bałtyckiego zajęto się już wieloma krytycznymi punktami, dlatego należy poświęcić więcej uwagi rozproszonym źródłom substancji chemicznych.

Niebezpieczne substancje chemiczne dostają się do Morza Bałtyckiego głównie przez atmosferę. Przykład stanowi rtęć emitowana do atmosfery z elektrowni węglowych i przenoszona na duże odległości. Należy się więc zająć również problemem przenoszenia niebezpiecznych substancji na duże odległości zarówno w UE, jak i na szczeblu międzynarodowym.

Zapobieganie zanieczyszczeniu jest jednym z głównych tematów programu badawczego BONUS (por. zagadnienie priorytetowe numer 1: „Zmniejszenie ilości związków odżywczych w morzu do dopuszczalnych poziomów”).



Punkty krytyczne (główne problemy):

Kilka substancji niebezpiecznych lub grup substancji oraz dwa metale ciężkie zostały uznane za priorytetowe przez HELCOM. Ponadto, pomimo rozbieżności w dostępnych danych, należy stwierdzić, że zatopiono około 40 000 ton amunicji chemicznej, co odpowiada około 13 000 ton toksycznych środków bojowych.



Wartość dodana dla regionu Morza Bałtyckiego:

Wiele substancji niebezpiecznych występujących w Morzu Bałtyckim pochodzi z jego regionu, inne pochodzą spoza tego regionu. Wpływają one na cały ekosystem i ostatecznie na zdrowie ludzkie. Żaden kraj nie jest w stanie rozwiązać tego problemu działając samodzielnie: jedynie współpraca na poziomie regionu Morza Bałtyckiego i Unii Europejskiej oraz na poziomie międzynarodowym może przynieść rozwiązania.



Działania:

Działania strategiczne:

  • Realizacja działań w celu zmniejszenia ilości substancji niebezpiecznych”, w tym pełne wdrożenie kluczowych dyrektyw i rozporządzeń dotyczących substancji chemicznych (zwłaszcza w środowisku wodnym)17. Kilka działań zawarto w Bałtyckim planie działań HELCOM (który zawiera specjalną sekcję poświęconą substancjom niebezpiecznym). Ponadto należy także realizować działania, w sprawie których podjęto już decyzje na szczeblu międzynarodowym18. Ważne jest sprawowanie nadzoru, na przykład nadzoru nad zgodnością z rozporządzeniem (WE) 782/2003, które stanowi transpozycję do prawa wspólnotowego konwencji o kontroli szkodliwych systemów przeciwporostowych przyjętej w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO).

Działania oparte na współpracy:

  • Ograniczenie ilości substancji hormonalnych” w wyniku analizy źródeł, przepływu i skutków produktów farmaceutycznych w środowisku morskim.

  • Kontynuowanie badań nad substancjami niebezpiecznymi” stanowiącymi szczególny problem dla Morza Bałtyckiego, ponieważ jest to obszar, na którym konieczne jest dalsze ulepszanie bazy wiedzy (np. na temat ich wzajemnego oddziaływania i skumulowanych skutków), w tym poprzez rozwijanie zaplanowanego programu BONUS 169.

Projekty flagowe (przykłady):

    • 3.1. „Zmniejszenie i ograniczenie stosowania najbardziej niebezpiecznych substancji” z uwzględnieniem celów określonych w Bałtyckim planie działań HELCOM. Projekt ten powinien dotyczyć w szczególności obszarów, w odniesieniu do których stwierdzono, że występowanie niebezpiecznych substancji i metali ciężkich jest najbardziej niebezpieczne dla środowiska. (Partnerzy wiodący: państwa członkowskie HELCOM do potwierdzenia; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia).

  • 3.2. „Ocena konieczności usuwania skażonych wraków i broni chemicznej”, jeżeli konieczna jest ochrona wrażliwych ekosystemów morskich, w tym poprzez wymianę doświadczeń (uwzględniając prace prowadzone w ramach HELCOM). Działania powinny obejmować wskazanie priorytetowych zagrożeń oraz ustalenie kosztów i korzyści wszelkich możliwych działań w ramach uzgodnionych programów badawczych. Powinny się one opierać na istniejącej wiedzy19 i na mapach zagrożeń dla obszaru Morza Bałtyckiego. W pracach nad głównymi projektami dotyczącymi infrastruktury morskiej należy również uwzględniać położenie podwodnych składowisk broni chemicznej (Partner wiodący: Polska; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia). PROJEKT PRZYSPIESZONY



  1. Stworzenie wzorcowych warunków ekologicznej żeglugi w regionie

Koordynowane przez Danię

Prezentacja zagadnienia:

Transport morski w regionie Morza Bałtyckiego stanowi ważny kanał handlowy (na Morzu Bałtyckim w dowolnym momencie znajduje się ponad 2 000 statków). W ostatnich latach wrasta zarówno liczba, jak i wielkość statków, które stanowią obecnie do 15 % ruchu towarowego na świecie (na Morzu Bałtyckim spodziewany jest wzrost o ponad 100 %), w szczególności zbiornikowców. Chociaż pod względem emisji na tonę ładunku jest to ekologiczny środek transportu, żegluga pozostaje jednak znacznym źródłem emisji gazów cieplarnianych. W kontekście zintegrowanej polityki morskiej stworzenie na Morzu Bałtyckim wzorcowych warunków „ekologicznej żeglugi” obejmuje szereg środków, które mają na celu zmniejszenie oddziaływania transportu morskiego na środowisko.

Zapobieganie zanieczyszczeniom jest głównym tematem programu badawczego BONUS (zob. zagadnienie priorytetowe nr 1. „Zmniejszenie ilości związków odżywczych w morzu do dopuszczalnych poziomów”.

Punkty krytyczne (główne problemy):

Najważniejsze negatywne skutki żeglugi dla środowiska obejmują emisje do powietrza, nielegalny lub przypadkowy zrzut oleju, substancje niebezpieczne i inne odpady oraz wprowadzenie organizmów obcych znajdujących się wodzie balastowej i na kadłubach statków. Ma to szczególne znaczenie w przypadku Morza Bałtyckiego z uwagi na jego półzamknięte środowisko.



Wartość dodana dla regionu Morza Bałtyckiego:

Transport morski świadczy ważne usługi dla regionu Morza Bałtyckiego i całej UE. W 2005 r. IMO nadała Morzu Bałtyckiemu status „szczególnie wrażliwego obszaru morskiego” i pierwszego specjalnego obszaru kontroli emisji SOx z ograniczeniami emisji siarki zgodnie z konwencją MARPOL20 (załącznik VI). Stanowi to dobrą podstawę do wdrożenia środków mających na celu zapewnienie zrównoważonej żeglugi na wodach Morza Bałtyckiego. Ze względu na znaczenie transportu morskiego na Morzu Bałtyckim i jego skutki dla środowiska morskiego ważne jest wspólne działanie krajów położonych w regionie Morza Bałtyckiego w celu minimalizowania zanieczyszczeń pochodzących ze statków przy jednoczesnym dążeniu do osiągnięcia pozytywnych skutków transportu morskiego dla regionu i ich maksymalizacji.



Działania:

Działania strategiczne:

  • Realizacja działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczeń powodowanych przez statki” (w Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO), UE i HELCOM). Bałtycki plan działań HELCOM zawiera specjalną sekcję poświęconą działalności morskiej, na przykład technologiom mającym na celu zmniejszenie zanieczyszczeń w portach. Na szczeblu międzynarodowym MARPOL (załącznik VI) wprowadza jeszcze surowsze warunki w odniesieniu do SOx w Morzu Bałtyckim (zawartość siarki w oleju napędowym stosowanym na statkach na Morzu Bałtyckim, które jest obszarem kontroli emisji SOx, ustalona obecnie na poziomie 1,50 % m/m, od dnia 1 lipca 2010 r. nie przekracza 1,00 % m/m, a od dnia 1 stycznia 2015 r. 0,10 % m/m). W związku z tym do 2015 r. znacznie zmniejszy się emisja SOx. W odniesieniu do emisji NOx MARPOL (załącznik IV) przewiduje ustanowienie obszarów morskich będących obszarami kontroli emisji NOx. Nowe zasady będą wymagały, aby statki budowane począwszy od 2016 r. zmniejszyły emisje o około 80 %. W tym kontekście należy rozważyć możliwość uznania Morza Bałtyckiego za obszar kontroli emisji NOx. Uwzględniając konieczność przyjęcia międzynarodowych przepisów dotyczących żeglugi w miarę możliwości w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO), UE nadal będzie oceniała, w zależności od postępu negocjacji w sprawie szeregu kluczowych kwestii, czy konieczne są działania na szczeblu UE lub w szczególności w regionie Morza Bałtyckiego.

Działania oparte na współpracy:

  • Zachęcanie portów, władz lokalnych i regionalnych oraz przedsiębiorstw żeglugowych do przyjmowania dobrowolnych środków zmniejszających odprowadzanie ścieków ze statków żeglugi21 i zapewniania w portach instalacji22 służących zapobieganiu lub ograniczaniu emisji ze statków do powietrza”, na przykład przez wprowadzenie dobrowolnych oznakowań dla ekologicznej żeglugi bałtyckiej i zrównoważonego zarządzania portami i dodatkowo nagród dla projektów w zakresie żeglugi ekologicznej i portów przyjaznych dla środowiska (zgodnie z inicjatywami Wyzwanie na rzecz Morza Bałtyckiego (Baltic Sea Challenge)23 i Ekologiczna żegluga bałtycka (Clean Baltic Shipping)24).

Projekty flagowe (przykłady):

  • 4.1. „Promowanie środków mających na celu gromadzenie odpadów wytwarzanych przez statki” (zwiększone zastosowanie systemu „bez opłaty specjalnej” HELCOM w przypadku portowych stacji odbiorczych odpadów olejowych z przedziałów maszynowych, ścieków i odpadów). Ważne jest, aby główne porty przyjęły jednolite i przejrzyste podejście. Ponadto należy dodatkowo zwiększyć dostępność portowych stacji odbiorczych w portach Morza Bałtyckiego w sposób obejmujący odbiór wszystkich odpadów, w szczególności ścieków, z uwzględnieniem wniosku państw członkowskich HELCOM do Międzynarodowej Organizacji Morskiej o wprowadzenie zakazu odprowadzania ścieków ze statków, w szczególności statków i promów pasażerskich). (Partner wiodący: HELCOM – do potwierdzenia; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia). PROJEKT PRZYSPIESZONY

  • 4.2. „Promowanie środków mających na celu zmniejszenie emisji ze statków i sprzyjanie rozwojowi lądowych instalacji elektrycznych lub przetwarzaniu emisji we wszystkich głównych portach basenu Morza Bałtyckiego”. W celu osiągnięcia równych szans należy promować ich stosowanie, między innymi przez zachęty gospodarcze. (Partnerzy wiodący: Finlandia i Szwecja; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia przez wiodące państwo członkowskie). PROJEKT PRZYSPIESZONY

  • 4.3. „Wprowadzenie zróżnicowanych opłat portowych w zależności od oddziaływania statków na środowisko” w głównych portach basenu Morza Bałtyckiego w celu ustalenia zachęt dla statków o niskich poziomach emisji, prowadzących zrównoważoną gospodarkę ściekami i wodą balastową, stosujących przyjazne dla środowiska technologie (w szczególności systemy napędowe, na przykład, o zwiększonej efektywności energetycznej), spełniających wysokie normy bezpieczeństwa itd. (Partner wiodący: HELCOM – do potwierdzenia; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia). PROJEKT PRZYSPIESZONY

  • 4.4. „Eliminowanie odprowadzania ścieków ze statków”, w szczególności statków pasażerskich, poprzez działania następcze w związku z wnioskiem HELCOM skierowanym do Międzynarodowej Organizacji Morskiej o nadanie Morzu Bałtyckiemu statusu obszaru kontroli odprowadzania ścieków ze statków pasażerskich, wskutek czego liniowce i statki pasażerskie zostaną zobowiązane do poddawania ścieków uzdatnianiu w celu usunięcia związków odżywczych lub do dostarczania ich do portowych stacji odbiorczych. (Partner wiodący: Finlandia; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia).

  • 4.5. „Poprawa gospodarowania odpadami na statkach i w portach” w ramach projektu Baltic Master II poprzez większe zaangażowanie różnych podmiotów, tj. nadmorskich samorządów i portów wraz z organami krajowymi, instytutami badawczymi, uczelniami i organizacjami panbałtyckimi oraz poprzez znalezienie rozwiązań praktycznych zmierzających do poprawy gospodarowania odpadami. (Partner wiodący: Region Blekinge; termin zakończenia: 24 stycznia 2012 r.).

  • 4.6. „Przeprowadzenie studium wykonalności dotyczącego infrastruktury LNG dla potrzeb żeglugi morskiej krótkiego zasięgu”. Należy rozwijać żeglugę morską krótkiego zasięgu jako zrównoważoną alternatywę dla transportu obejmującą transport kombinowany i transport ładunku masowego. Wraz ze zbliżającymi się ograniczeniami dozwolonej zawartości siarki w paliwie bunkrowym i emisji tlenków azotu konkurencyjność żeglugi morskiej krótkiego zasięgu znajduje się pod dużą presją i należy rozważyć zastosowanie nowych technologii. Producenci silników zaczęli oferować skroplony gaz ziemny (LNG) jako alternatywę dla oleju, ale przedmiotowa alternatywa wymaga infrastruktury stacji LNG. Studium wykonalności stanowi podstawę dalszego działania w tej dziedzinie. (Partner wiodący: Duński Urząd Morski i Nordycka Rada Ministrów – do potwierdzenia; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia).



  1. Łagodzenie skutków zmiany klimatu i adaptacja do niej

Koordynowane przez Danię

Prezentacja zagadnienia:

W regionie Morza Bałtyckiego skutki zmiany klimatu dla ekosystemu mogą być szczególnie poważne z uwagi na jego lokalizację, znaczenie zimnego klimatu i wrażliwość środowiska naturalnego. Spodziewane są zasadnicze zmiany w hydrologii i biologii regionu. Niektóre sektory, takie jak rolnictwo, rybołówstwo i turystyka, są szczególnie wrażliwe. Dlatego szereg krajów basenu Morza Bałtyckiego, w tym Szwecja, Finlandia i Łotwa, przygotowują już krajowe strategie adaptacji koncentrujące się na skutkach i na środkach, które należy podjąć w celu poradzenia sobie ze zmianą klimatu. Zważywszy na znaczenie regionu Morza Bałtyckiego i istotny charakter kwestii transgranicznych, należy zastanowić się także nad opracowaniem regionalnej strategii adaptacji.

Ponadto zrozumienie zmiany klimatu i siły geofizyczne są głównymi tematami programu badawczego BONUS (zob. zagadnienie priorytetowe nr 1. „Zmniejszenie ilości związków odżywczych w morzu do dopuszczalnych poziomów”).

Punkty krytyczne (główne problemy):

Chociaż trudno z całą pewnością przewidzieć prawdopodobne skutki zmiany klimatu, przewidywany wzrost temperatury i opadów będzie miał duży wpływ na warunki w regionie Morza Bałtyckiego. Ważne będzie dokładniejsze określenie wpływu zmiany klimatu na szczeblu lokalnym i sposobów zmniejszania tego wpływu.

Oczekuje się szeregu skutków zmiany klimatu na szczeblu regionalnym. Rzeki znajdujące się w basenie morza dodają około 2 % całkowitej objętości wody słodkiej ze znacznymi różnicami w poszczególnych latach. W opadach wystąpią zmiany, które będą wpływać na spływ wody do Morza Bałtyckiego wraz z ewentualnym wzrostem rocznego przepływu wody w rzekach z najdalej na północ wysuniętych zlewni połączonym ze spadkiem przepływu w zlewniach wysuniętych najdalej na południe. Jeśli chodzi o zmiany w zależności od pór roku przepływy w rzekach zwykle maleją latem, podczas gdy wzrastają zimą. Wystąpi wpływ na wodę morską, ponieważ przewiduje się wzrost średniego zasolenia Morza Bałtyckiego i można spodziewać się zmiany temperatury wody, bilansu wodnego i cyrkulacji. Wpłynie to na procesy biologiczne i biotę Morza Bałtyckiego, oddziałując na gatunki żyjące w Morzu Bałtyckim, ich rozmieszczenie i zależności. Spodziewane skutki ocieplenia dla ssaków morskich w Morzu Bałtyckim wystąpią głównie w związku ze znacznym zmniejszeniem pokrywy lodowej, które wpływa na gatunki fok rozmnażające się na lodzie, przede wszystkim foki obrączkowane, ale również foki szare.

Region Morza Bałtyckiego może stać się wzorcowym regionem w zakresie zmiany klimatu. Istnieje możliwość poprawy szczególnie w zakresie efektywności energetycznej budynków mieszkalnych, ciepłownictwa komunalnego (system dystrybucji ciepła wytworzonego w scentralizowanej lokalizacji dla budynków mieszkalnych i handlowych) i skojarzonej gospodarki cieplno-energetycznej. Przejście na zrównoważone środki transportu i poprawa transportu kombinowanego będą również stanowiły istotny wkład.



Wartość dodana dla regionu Morza Bałtyckiego:

Zmiana klimatu dotyczy wszystkich krajów regionu Morza Bałtyckiego, a w regionie tym istnieje wiele dobrych doświadczeń w zakresie łagodzenia zmiany klimatu i adaptacji do niej. Można zatem dużo zyskać na wymianie doświadczeń i współpracy przy konkretnych projektach. Morze Bałtyckie jest szczególnym ekoregionem, można się więc również spodziewać szczególnego wpływu zmiany klimatu. Dlatego ważna jest współpraca podmiotów regionalnych w zakresie środków adaptacyjnych.

Ponadto region Morza Bałtyckiego może być wzorcowym regionem w zakresie walki ze zmianą klimatu. W szczególności, oprócz możliwości rozwoju energii ze źródeł odnawialnych (wspomnianej w oddzielnej sekcji), istnieje możliwość poprawy w zakresie efektywności energetycznej budynków mieszkalnych, ciepłownictwa komunalnego (system dystrybucji ciepła wytworzonego w scentralizowanej lokalizacji dla budynków mieszkalnych i handlowych) i skojarzonej gospodarki cieplno-energetycznej.

Ponadto Morze Bałtyckie jest szczególnym ekoregionem, można się więc również spodziewać szczególnego wpływu zmiany klimatu. Dlatego ważna jest współpraca podmiotów regionalnych w zakresie jej łagodzenia i środków adaptacyjnych opisanych poniżej.



Działania:

Działania strategiczne:

  • Ustanowienie regionalnej strategii adaptacji na szczeblu regionu Morza Bałtyckiego”, która stanowiłaby przydatne ramy przy wzmacnianiu współpracy i wymianie informacji w regionie. Należy rozważyć możliwość ustanowienia regionalnej strategii adaptacji i zapewnić spójność tej strategii z działaniami na szczeblu UE w następstwie opublikowania białej księgi Komisji Europejskiej w sprawie adaptacji do zmian klimatu. Kwestią tą może zająć się zespół kierujący ds. wpływu i adaptacji, którego utworzenie zaproponowano w białej księdze. Zapewniając komplementarność z inicjatywami na skalę całej UE, strategia regionalna mogłaby koncentrować się na kwestiach o znaczeniu transgranicznym w tym regionie, takich jak opracowanie solidniejszych podstaw wiedzy na temat oddziaływania zmiany klimatu, podnoszenie świadomości w zakresie potrzeby działania, zapewnianie i mierzenie postępów (stosowanie wskaźników jako punktu odniesienia przy mierzeniu postępów) i zalecanie wczesnych działań w celu zapewnienia włączenia adaptacji do głównych obszarów polityki – oznacza to dokonanie przeglądu polityki w świetle ryzyka związanego ze zmianą klimatu i rozważenie opcji działań adaptacyjnych.

Działania oparte na współpracy:

  • Promowanie całego regionu Morza Bałtyckiego jako zielonego regionu (na lądzie i na morzu)”. Niektóre państwa członkowskie w regionie Morza Bałtyckiego już są liderami w dziedzinie zrównoważonego rozwoju (na przykład Sztokholmowi i Hamburgowi przyznano tytuł „Europejskiej Zielonej Stolicy”); można to wykorzystać, rozpowszechniając doświadczenia w całym regionie. Chociaż inicjatywa ta obejmie szereg ważnych kwestii (w tym np. powietrze, wodę i ścieki), priorytetem będzie promowanie działań w regionie mających na celu łagodzenie zmiany klimatu i adaptację do niej.

  • Promowanie skutecznych systemów ogrzewania” przez odnawianie ciepłowni komunalnych lub zakładów skojarzonej gospodarki cieplno-energetycznej oraz „promowanie energooszczędnego budownictwa mieszkaniowego” w sektorze mieszkalnym i budynkach użyteczności publicznej (np. regionalne / lokalne plany działania dotyczące tych sektorów, sieć służąca wymianie najlepszych praktyk…).

Projekty flagowe (przykłady):

  • 5.1. „Przewidywanie regionalnych i lokalnych skutków zmiany klimatu poprzez badania”. Inicjatywy z tego obszaru badań powinny dotyczyć szczególnych problemów regionu Morza Bałtyckiego, przy jednoczesnym zapewnieniu ścisłej koordynacji z ogólnymi działaniami na szczeblu UE. (Partnerzy wiodący: Dania i Szwecja; termin przeglądu postępu prac: do ustalenia).

  • 5.2. „Pełne wdrożenie inicjatywy UE i Rosji w zakresie efektywności energetycznej”, w szczególności rocznych programów prac wspólnej grupy tematycznej UE i Rosji ds. efektywności energetycznej dialogu UE-Rosja w sprawie energetyki, która będzie realizowana wspólnie przez UE i Rosję. (Partner wiodący: Komisja Europejska, DG ENER; termin przeglądu postępu prac: 31 lipca 2010 r.).

  • 5.3. „Stworzenie sieci zrównoważonych miast i wsi” mającej na celu wymianę wiedzy i dobrych praktyk w zakresie przyjaznego dla środowiska zarządzania miastami. W tym względzie można rozważyć szersze uczestnictwo w istniejącej inicjatywie Porozumienia między burmistrzami, która daje wiodąca rolę europejskim pionierskim miastom w zakresie łagodzenia zmiany klimatu przez wdrażanie inteligentnej lokalnej zrównoważonej polityki energetycznej, która sprzyja tworzeniu stabilnych, lokalnych miejsc pracy i zwiększaniu jakości życia obywateli, a także uwzględnia istotne kwestie społeczne. Ważnym elementem strategii zrównoważonego rozwoju będzie podjęcie środków na szczeblu samorządowym w celu łagodzenia zmiany klimatu i adaptacji do niej. (Partner wiodący: Szwecja i Niemcy; termin zakończenia: do ustalenia). PROJEKT PRZYSPIESZONY


1   2   3   4   5   6   7   8


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna