Kazimierz Postulski Stan zdrowia skazanego w aspekcie zdolności do odbywania kary pozbawienia wolności



Pobieranie 122,37 Kb.
Strona1/8
Data12.06.2018
Rozmiar122,37 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8

Stan zdrowia skazanego…

Kazimierz Postulski

Stan zdrowia skazanego w aspekcie zdolności do odbywania kary pozbawienia wolności

Streszczenie

W art. 68 Konstytucji RP sformułowana jest zasada, zgodnie z którą prawo do ochrony zdrowia jest jednym z podstawowych praw człowieka. W artykule omówione zostały praktyczne aspekty realizacji tej zasady przez organy wykonujące orzeczenia wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności. Szczególna uwaga została zwrócona na prawne regulacje dotyczące świadczenia wobec tych osób opieki zdrowotnej przez Służbę Więzienną i kompetencje sądu w zakresie ochrony zdrowia skazanych.

I. Uwagi wstępne

Prawo do ochrony zdrowia określa Konstytucja RP w art. 68 jako jedno z podstawowych praw człowieka. Ma ono charakter powszechny, a więc przysługuje każdemu człowiekowi. Jednym z przejawów tego prawa jest zapewnienie mu, niezależnie od sytuacji materialnej, równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Obowiązek ten ciąży na władzach publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa, z tym że Konstytucja nakłada obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Podkreśla również, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska.

Powyższe konstytucyjne gwarancje ochrony zdrowia odnoszą się także do osób pozbawionych wolności. Ich rozwinięcie, z upoważnienia zamieszczonego w art. 68 ust. 2 Konstytucji RP, znajdujemy w przepisach ustawy o Służbie Więziennej1. Wynika z nich, że obowiązki związane z zapewnieniem skazanemu na karę pozbawienia wolności stosownych świadczeń zdrowotnych i diagnostycznych spoczywają przede wszystkim na administracji zakładów karnych i są jednym z podstawowych zadań Służby Więziennej (art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy). Natomiast art. 8 ust. 2 i 3 tej ustawy przewiduje możliwość istnienia, w ramach jednostek organizacyjnych więziennictwa, podmiotów leczniczych. Nadzorowanie tych podmiotów należy do zakresu działania dyrektora zakładu karnego i dyrektora aresztu (art. 13 ust. 2 ustawy).

Zasady realizacji przez Służbę Więzienną obowiązku ochrony zdrowia osób osadzonych w aresztach śledczych i zakładach karnych, a także formy nadzoru nad jego przestrzeganiem określają przepisy kodeksu karnego wykonawczego oraz przepisy wykonawcze. Wiodącym w tym przedmiocie jest art. 102 pkt 1 k.k.w., który – jako podstawowe – przewiduje prawo skazanego do odpowiednich ze względu na zachowanie zdrowia świadczeń zdrowotnych oraz nowelizowany kilkakrotnie, ostatnio z dniem 26 marca 2015 r.2, art. 115 k.k.w. Ponadto, kilka innych przepisów reguluje kwestie szczegółowe, w tym wynikające z konstytucyjnego obowiązku zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej kobietom ciężarnym i osobom niepełnosprawnym, Będzie o tym szczegółowo mowa w kolejnych punktach.

Problemy związane z ochroną zdrowia skazanych są nieporównywalnie większe niż dotyczące pozostałej populacji społeczeństwa.

Trzeba zdawać sobie sprawę z faktu, że wśród osób trafiających do zakładów karnych znaczący odsetek stanowią skazani wywodzący się ze środowisk patologicznych, a więc takich, w których troska o stan zdrowia nie należała do wiodących w ich egzystencji na wolności. Istotny jest też fakt, że w związku przyczynowo-skutkowym z przestępczym zachowaniem jednostki pozostają alkoholizm i narkomania, stanowiące zasadniczy czynnik kryminogenny. Stąd wynika potrzeba reagowania przez więzienną służbę zdrowia na zdrowotne skutki alkoholizmu i narkomanii oraz podejmowanie w warunkach więziennych leczenia odwykowego. Jest to proces niezwykle trudny, obejmujący leczenie medyczne, psychokorekcję, resocjalizację i rehabilitację. Bardzo duże znaczenie ma tu wola skazanego poddania się stosownej terapii. Stąd profesjonalne działanie nie tylko personelu medycznego, ale również pedagogiczno-psychologicznego, skłaniające skazanych do poddania się tej terapii ma tu duże znaczenie3.

Do tego dodać trzeba, wynikające z osobowości skazanych i ich statusu związanego z izolacją, postawy roszczeniowe w zakresie ochrony zdrowia, a także akty samoagresji będącej wyrazem tych postaw, wymagającej często interwencji medycznej. Nie należą też do odosobnionych przypadki „manipulowania” przez skazanych swoim stanem zdrowia w celu uzyskania przerwy w odbywaniu kary.

Także tym szczególnym przypadkom poświęcona będzie uwaga w kolejnych punktach artykułu. Ale już ten skrótowy przegląd problematyki ochrony zdrowia osób skazanych na karę pozbawienia wolności pokazuje skalę trudności, przed jakimi stają organy realizujące zadania związane z tą ochroną.

W obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. stanie prawnym rola organów sądowych związana z ochroną zdrowia osób osadzonych sprowadza się w zasadzie do nadzoru sprawowanego przez sędziego penitencjarnego nad tą sferą pracy służb penitencjarnych (art. 32 k.k.w.), rozpoznawania przez sąd penitencjarny skarg na decyzje dyrektora zakładu karnego lub komisji penitencjarnej w tym przedmiocie (art. 7 k.k.w.), a także orzekania w innych kwestiach incydentalnych, będących reakcją na określone zachowania skazanych (zob. np. art. 117 i 119 k.k.w.) oraz rozpoznawania spraw w przedmiocie odroczenia skazanemu wykonania kary pozbawienia wolności (art. 150 k.k.w.) albo udzielenia mu przerwy w odbywaniu tej kary z powodu ciężkiej choroby uniemożliwiającej odbywanie tej kary (art. 153 § 1 w zw. z art. 150 k.k.w.). Przez pobyt w zakładzie karnym w rozumieniu art. 150 k.k.w. należy rozumieć też pobyt w więziennym lub pozawięziennym podmiocie leczniczym. W skrajnych przypadkach ciężka choroba może być podstawą zawieszenia postępowania wykonawczego w części dotyczącej kary pozbawienia wolności (art. 15 § 2 k.k.w.).

Na skutek zmiany – z dniem 1 stycznia 2012 r. – brzmienia art. 153 § 2 k.k.w. i zwiększenia zadań w zakresie udzielania opieki zdrowotnej skazanym przez zakłady karnej (art. 115 k.k.w.) nie są obecnie przesłanką udzielenia przerwy „względy zdrowotne” inne niż ciężka choroba (zob. pkt III).



  1   2   3   4   5   6   7   8


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna