Istota rynku; rynek a mechanizm rynkowy i system regulacji rynkowej



Pobieranie 0,79 Mb.
Strona1/10
Data05.01.2018
Rozmiar0,79 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




PODSTAWOWE ELEMENTY TEORII PODAŻY I POPYTU


  1. Pojęcie rynku i jego klasyfikacja

    1. istota rynku;

    2. rynek a mechanizm rynkowy i system regulacji rynkowej;

    3. kryteria klasyfikacji i rodzaje rynku;

  2. Instytucje i kategorie obsługi rynku

    1. pieniądz i ceny oraz ich pochodne;

    2. instytucje handlowe i obsługi finansowej;

  3. Analiza popytu i podaży

    1. ilość, funkcja i krzywa popytu;

    2. ilość, funkcja i krzywa popytu;

  4. Równowaga rynkowa

    1. równowaga popytu i podaży. Cena równowagi rynkowej;

    2. efekt przesunięcia krzywej popytu i podaży;

  5. Konkurencja

    1. konkurencja doskonała;

    2. konkurencja niedoskonała;

WPROWADZENIE:



Ukształtowanie się gospodarki rynkowej i jej podstawowe cechy.

1. Scharakteryzować przesłanki ukształtowania się gospodarki rynkowej.

Przesłanki rozwoju rynkowej formy gospodarowania to:

  • rozwój sił wytwórczych i związanym z tym wzrost wydajności pracy  stąd wytwarzanie nadwyżek ponad własne potrzeby (towaru - produktu przeznaczonego do wymiany);

  • ze społecznego podziału pracy  stąd konieczność wymiany;

  • ekonomicznego wyodrębnienia producentów  producent (lub właściciel środków produkcji) jest właścicielem produktu;

Te przesłanki tworzą gospodarkę wymienną, rynkową,

  1. Wyjaśnić pojęcie gospodarki rynkowej i mechanizmu rynkowego.

Istotą gospodarki rynkowej jest forma działalności gospodarczej, w której producenci przekazują swoje produkty innym podmiotom w drodze ekwiwalentnej wymiany (aktów kupna i sprzedaży).




GOSPODARKA RYNKOWA (Samuelson) - jest to kapitalistyczna gospodarka (w której większość czynników wytwórczych jest prywatna) oparta na wolnej przedsiębiorczości, w której podstawowe problemy ekonomiczne (co, jak i dla kogo wytwarzać), są rozwiązywane przez system cen, rynków, zysków i strat.

Jest to gospodarka w której kierunki produkcji, jej wielkość i ceny wynikają z gry rynkowej.

Obecnie - ani nigdy przedtem - nie istnieje gospodarka rynkowa w postaci czystej.



Istnieje natomiast gospodarka mieszana, z elementami rynku, nakazu i tradycji.

Funkcjonowanie gospodarki uzależnione jest od szeregu czynników, takich jak:

  • przedmiotów wymiany;

  • podziału pracy;

  • ekonomicznego wyodrębnienia producentów;

  • środków określania wartości wytwarzanych dóbr;

  • miejsca i sposobu przeprowadzenia wymiany;

  • wpływu na przebieg wymiany instytucji i organizacji pozaekonomicznych;

Istotą działania mechanizmu rynkowego jest podejmowanie decyzji cenowych i alokacyjnych na rynkach.

Ad.1 Towar

  1. Czym jest towar?

Potocznie towar kojarzy się z dobrem czy też produktem służącym zaspakajaniu ludzkich potrzeb, który jest sprzedawany lub kupowany.

Def.


Towar - produkt pracy ludzkiej przeznaczony do wymiany.

- (produkt przeznaczony dla zaspakajania własnych potrzeb nie jest towarem).


Warunkiem pojawienia się towaru i produkcji towarowej - obok społecznego podziału pracy - jest własność produktu  różni niezależni od siebie (najbardziej prywatni) wyłączni dysponenci dóbr (czyli właściciele dóbr).

  1. Określić ekonomiczne cechy towaru

Ekonomiczne cechy towaru

WARTOŚĆ UŻYTKOWA

WARTOŚĆ WYMIENNA

* Zespół cech pozwalających na zaspokajanie ludzkich potrzeb (konsumpcyjnych lub produkcyjnych)

* Stosunek, proporcje wymiany jednej wartości użytkowej na inne

* Materialna treść bogactwa

* Wyrażone w pieniądzu jako cena towaru

* Materialny nośnik wartości







  1. Określić źródło wartości towaru.

D w i e s z k o ł y

Klasyczna

Subiektywna

  • Źródła wartości (wymiennej) towaru to nakłady pracy społecznie niezbędnej i warunki na rynku,

*Subiektywna ocena wartości,

  • popyt, podaż,

*Wartość użytkowa,


ZAG. I.

  1. POJĘCIE RYNKU I JEGO KLASYFIKACJA

a). istota rynku - rynek a mechanizm rynkowy i system regulacji rynkowej;

WARUNKI KONIECZNE ISTNIENIA RYNKU to istnienie:



I. WYMIANY - uwarunkowanej istnieniem przedmiotów wymiany i ich proporcji wymiennych;

II. PODMIOTÓW RYNKU - sprzedających i kupujących a także kontakt (komunikacja) pomiędzy nimi;

1. Podać definicje rynku i ich interpretacje.

Def.


Rynek (Samuelson) - jest to proces za pośrednictwem którego wzajemne oddziaływanie nabywców i sprzedawców danego dobra prowadzą do określenia jego ceny i ilości.

Inne definicje:

Rynek to:

  • ogół warunków ekonomicznych w jakich dochodzi do zawierania transakcji wymiennych między sprzedawcami (oferującymi towary i usługi) a nabywcami (posiadającymi określone potrzeby za którymi stoją fundusze nabywcze).

  • proces w ramach którego kupujący i sprzedający określają co mają zamiar kupować i odsprzedawać (ilość) i na jakich warunkach (ceny).

Rynek działa jako nieprzerwany system informacji i wymiany.
Rynek stanowi przestrzeń dla gospodarki, w której:

  • tworzą się kategorie wymiany (cena, płaca, towar, itp.) i dochodzi do samej wymiany;

  • powstają i pobierane są informacje;

  • decyzje gospodarcze poddawane są weryfikacji racjonalności (porównanie nakładów i efektów);

  • weryfikacji społecznej przydatności efektów działalności gospodarczej;

Rynek obejmuje całokształt stosunków wymiennych pomiędzy wszystkimi sprzedającymi a kupującymi. Są to ekonomiczne więzi poziome pomiędzy równymi i samodzielnymi podmiotami rynku (w tym organizacjami).

Rynek wytworzył swe własne organizacje i instytucje w których kształtują się stosunki wymienne; hurtownie, giełdy, banki, itd.



Regulatorem stosunków wymiany są prawa rynku (popytu, podaży, itd.).

Przedstawić klasyfikację rynków w/g różnych kryteriów.


KRYTERIA

RODZAJE RYNKÓW

  • przestrzeń 

lokalny, regionalny, krajowy, międzynarodowy, światowy.

  • przedmiot wymiany (rodzaje dóbr)

dóbr produkcyjnych, konsumpcyjnych, usług.

  • branżowe 

złota, węgla, papierów wartościowych, pracy, itp.

Kryterium kontroli państwa nad rynkiem (MODELE)

WOLNY

REGULOWANY

  • ceny ustalają się wyłącznie w wyniku gry sił popytu i podaży,

  • ceny kształtują się w wyniku reguł i przepisów narzuconych przez państwo (ingerencja państwa)

  • gospodarka wolnokonkurencyjna

  • gospodarka rynkowa regulowana

DOMINUJĄCY PODMIOT NA RYNKU

KONSUMENTA

PRODUCENTA

  • nadwyżka podaży nad popytem

  • podnosi efektywność produkcji

  • obniża efektywność produkcji

Instytucje i kategorie obsługi rynku:

  1. Kategorie obsługi rynku - to kategorie towarowo - pieniężne. Umożliwiają dokonywanie pomiarów, oceny efektywności działań i racjonalności decyzji gospodarczych.

  • pieniądz i ceny oraz ich pochodne;

II. Instytucje obsługi rynku - to infrastruktura rynkowa i formy instytucjonalne, takie jak targi, giełdy, wolne obszary celne, specjalne strefy ekonomiczne, itp.

  • instytucje handlowe i obsługi finansowej;

Wyróżnia się następujące elementy rynku:

ELEMENTY RYNKU (wymieniane w literaturze):

  1. popyt;

  2. podaż;

  3. cena;

  4. konkurencja;

CENA:

  1. Wyjaśnić istotę i funkcje pieniądza

Pieniądz - powszechnie i ogólnie uznawany ekwiwalent, który trwale wyraża wartość wszystkich towarów i jest bezpośrednio na nie wymieniany

- narzędzie (środek) umożliwiające wymianę dóbr usług.

Funkcje pieniądza:

- miernik wartości

- środek wymiany (cyrkulacji)

- środek płatniczy

- środek gromadzenia bogactwa

- pieniądz światowy

Cena - to wartość dobra wyrażona w pieniądzu (lub w innych towarach).

  • ustala się w wyniku gry popytu i podaży (uzgodnienie ceny pomiędzy kupującym a sprzedającym).

Za pośrednictwem cen dokonuje się racjonowanie

  1. Wymienić rodzaje cen

  • wolnorynkowe;

  • administracyjne (regulowane, monopolowe);

  • urzędowe;

a). maksymalne - prowadzi do racjonowania;

b). minimalne - dla podtrzymywania produkcji - prowadzi do utrzymywania nieefektywnych;



  1. Wymienić i wyjaśnić funkcje cen

  • informacyjna :

  • racjonalizować decyzje konsumentów

  • np. przed rozpoczęciem produkcji pozwala oszacować koszty i efekty;

  • redystrybucyjna - gdy cena nie odpowiada wartości;

  • stymulacyjna (bodźcowa);

  • agregacyjna - sprowadzenie nakładów i wyników do wspólnego mianownika;

ZAG. 2.

MECHANIZM RYNKOWY - to forma organizacji gospodarki, w której konsumenci i producenci (przedsiębiorstwa) za pośrednictwem rynków współdziałają w procesie rozwiązywania trzech głównych problemów ekonomicznych, tj.

  • co należy wytwarzać;

  • jak wytwarzać (jak wykorzystać zasoby do produkcji tych dóbr);

  • dla kogo wytwarzać (jaki podział tych dóbr);

Każdy mechanizm składa się z elementów tego mechanizmu i relacji (powiązań, zależności) pomiędzy tymi elementami.

Mechanizm rynkowy • samoczynny regulator gospodarki, którego podstawę stanowi wymiana towarowa tworząca rynek;

• związki (zależności) przyczynowo - skutkowe pomiędzy elementami rynku (tu popytem, podażą, cenami);

Na rynku i za pośrednictwem mechanizmu rynkowego dokonują się procesy dostosowawcze podaży, popytu, cen (elementów rynku) oraz weryfikacji decyzji i przedsięwzięć gospodarczych;

Istotą mechanizmu rynkowego jest fakt, że zależności pomiędzy popytem a podażą ujawniają się za pośrednictwem cen (lub proporcji wymiennych) transakcji kupna i sprzedaży dokonywanych przez podmioty rynku.

W gospodarce rynkowej podstawowe problemy ekonomiczne są rozwiązywane w następujący sposób:



  • konsumenci nabywają na rynku środki służące zaspokajaniu ich potrzeb. Intensywność zapotrzebowania na nie zależy od preferencji. Mniejsza ilość środków w stosunku do zapotrzebowania wywołuje konkurencję pomiędzy kupującymi. To powoduje, że są oni skłonni zaakceptować wyższą cenę. Wyższa cena oznacza wyższy zysk przedsiębiorstwa.

  • przedsiębiorstwa wytwarzają towary przynoszące najwyższe zyski - czyli decydują CO WYTWARZAĆ!;

  • przy wykorzystaniu najtańszych technologii ( z powodu konkurencji pomiędzy producentami) - JAK WYTWARZAĆ!;

  • konsumenci otrzymują dochody z tytułu zatrudnienia czynników produkcji (ich ilości i cen) i podejmują decyzje na co wydatkować swoje dochody - DLA KOGO WYTWARZAĆ!;

Jest to mechanizm komunikacji, pozwalający:

  • scalić działania producentów i konsumentów;

  • skoordynować ich działania za pośrednictwem systemu cen i rynków;

Mechanizm rynkowy obok stosunków wymiany obejmuje także stosunki produkcji tj. współzależności pomiędzy podmiotami oraz ich instytucjami i organizacjami, tj. państwo, organizacje wytwórcze, niebankowe instytucje finansowe i gospodarstwa domowe.

Mechanizm rynkowy tworzą:

  • struktura organizacyjno - instytucjonalna;

  • stosunki wymienne;

  • stosunki produkcji;

Istotą mechanizmu rynkowego jest fakt, że zależności pomiędzy popytem a podażą ujawniają się za pośrednictwem cen (lub proporcji wymiennych) transakcji kupna i sprzedaży dokonywanych przez podmioty rynku.

ZAG. 4.

Popyt

  1. Zdefiniować pojęcie popytu.

POPYT - to ilość dobra, jaką nabywcy są gotowi kupić w określonym czasie przy każdym poziomie ceny.

  1. Wymienić czynniki od których zależy popyt na jakieś dobro.

Czynniki:

  • poziom ceny;

  • dochody realne nabywców;

  • preferencje i gusta nabywców;

  • ceny dóbr substytucyjnych i komplementarnych;

substytucyjne - zamienne;

komplementarne - łączna konsumpcja pewnych dóbr;



  • oczekiwania co do ilości, jakości i cen;

  • ilość kupujących;

W uproszczeniu:

Popyt = f ( potrzeb, dochodu, cen, )

  1. Wyjaśnić na wykresie zależność ( relacje ) pomiędzy popytem ( ilością ) a ceną (funkcja popytu).

ILOŚĆ, FUNKCJA I KRZYWA POPYTU;

Ruch po krzywej popytu a przesunięcie popytu;

FUNKCJA POPYTU - związek pomiędzy ceną a ilością nabywanych dóbr.


cena





Ilość


PRAWO POPYTU - ujemny związek pomiędzy wielkością popytu a ceną.

Schemat 2.1. Formy postrzegania kategorii popytu w wymiarze mikroekonomicznym

P O P Y T

ZESTAWIENIE TOWARÓW (DÓBR I USŁUG) JAKIE KONSUMENCI CHCĄ I MOGĄ KUPIĆ

PO DANEJ CENIE W OKREŚLONYM CZASIE


WIELKOŚĆ POPYTU

FUNKCJA

(TABLICA)POPYTU



KRZYWA POPYTU

PRAWO POPYTU

ELASTYCZNOŚĆ

POPYTU


To ilość towarów (dóbr i usług), jaką konsumenci chcą i mogą kupić po danej cenie i w danym okresie.
Zależna jest od warunków przeprowadzenia zakupów, które określa:

a) cena danego towaru;

b) cena innych towarów;

c) dochód;

d) gusty, moda, postęp cywilizacyjny;

e) liczba konsumentów;

f) inne czynniki.


Funkcja popytu to zależność pomiędzy ilością danego towaru a ceną, po jakiej nabywcy byliby gotowi go ku-pić przy danym poziomie cen w danym okresie.

Tablica popytu to zestawienie pokazujące, jakie ilości towarów nabywcy byliby gotowi kupić przy rozmaitych cenach przy danym dochodzie.

Zależy od następujących grup czynników:

a) potrzeb (określonych przez czynniki wrodzone, wiek, wychowanie, wykształcenie, środowisko geograficzne, środowisko społeczne);

b) dochodów;

c) cen.


To wykres wielkości popytu na towar przy różnych poziomach jego ceny.

Przedstawia on jedynie rozmiary zamiarów nabywców.




W większości przypadków wyższym cenom towarów odpowiadają mniejsze ilości dokonywanych zakupów.

Z reguły wzrostowi ceny towarzyszy spadek wielkości popytu, a spadkowi ceny towarzyszy wzrost wielkości popytu.



To miara intensywności reakcji popytu na produkt w zależności od zmiany jakiegoś czynnika:

- ceny danego produktu

(cenowa elastyczność

popytu);


- ceny innego produktu

(krzyżowa, inaczej

mieszana elastyczność

popytu);


- dochodu (dochodowa

elastyczność popytu).




Przesunięcia krzywej popytu

Dokonują się pod wpływem zmian pozostałych czynników, poza ceną, tj.:




  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna