I. Wprowadzenie Ostatnia z dotąd sformułowanych w odniesieniu do Polski Strategii Wsparcia Kraju Country Assistance Strategy (cas) była przedmiotem dyskusji Rady Dyrektorów Banku Światowego w początkach miesiąca



Pobieranie 142,84 Kb.
Strona1/2
Data18.01.2018
Rozmiar142,84 Kb.
  1   2



I. Wprowadzenie
1. Ostatnia z dotąd sformułowanych w odniesieniu do Polski Strategii Wsparcia Kraju - Country Assistance Strategy (CAS) była przedmiotem dyskusji Rady Dyrektorów Banku Światowego w początkach miesiąca maja 1997 roku. Przedkładany obecnie Raport okresowy zawiera aktualizującą analizę przemian, jakie zaszły od wspomnianego czasu na polskiej arenie politycznej i gospodarczej, a także prezentuje przyjęte w ramach CAS strategiczne kierunki współpracy i informuje o postępach w realizacji przyjętych tam zamierzeń. Niniejszy Raport okresowy został przygotowany przez Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju - International Bank for Reconstruction and Development - IBRD (Bank Światowy) oraz Międzynarodową Korporacją Finansową - International Financial Corporation - IFC (MKF) i stanowi materiał omówiony z Rządem Rzeczypospolitej Polskiej.

II. Zmiany na arenie gospodarczej i politycznej od czasu opracowania dokumentu CAS
2. Przegląd zmian. Polska nieprzerwanie osiąga dobre postępy w realizacji swego programu przekształceń ustroju politycznego i gospodarczego. Dynamiczny wzrost gospodarczy utrzymuje się. Realizowane są procesy przygotowania i wdrażania dalszych reform strukturalnych oraz przemian w otoczeniu prawnym i kierunkach polityki rządu, konieczne z punktu widzenia członkostwa w Unii Europejskiej. Dobrze działają też struktury demokratyczne państwa, w ostatnim czasie wzmocnione dzięki wprowadzeniu na szczeblu regionalnym obsadzanych w drodze wyborów sejmików.
3. Przemiany w sferze politycznej. Rządząca obecnie w Polsce koalicja — składająca się z Akcji Wyborczej Solidarność (AWS, politycznego ramienia związku zawodowego Solidarność i szeregu małych prawicowych partii politycznych) i znacznie mniejszej i bardziej liberalnej Unii Wolności (UW) — pozostaje przy władzy od blisko dwóch lat. Jej główne cele to przyspieszenie realizacji nieprzeprowadzonych dotąd reform strukturalnych i przygotowanie kraju na dołączenie do UE z jednoczesnym zachowaniem stabilności gospodarczej i racjonalnego zarządzania w wymiarze makroekonomicznym. Jest też skuteczna w ich osiąganiu: posuwa naprzód złożone reformy sektorów społecznych, restrukturyzację przemysłu, przebudowę struktur administracji regionalnej i szereg innych programów, a także angażuje się w proces negocjacji z UE i z dobrym skutkiem obniża inflację i deficyt budżetowy. Wdrażanie reform okazuje się jednak procesem dość kosztownym politycznie, częściowo z uwagi na to, że niektóre przemiany z natury ich rzeczy nie cieszą się popularnością, ale także częściowo z uwagi na to, iż w pewnych dziedzinach niektóre z przyjętych elementów procesu wdrożeniowego okazały się nieefektywne lub słabo zaplanowane. Metody strategicznego komunikowania się ze społeczeństwem, jakie Rząd Polski dotychczas wypracował również okazały się niezadowalające, w efekcie czego społeczeństwo było często niepewne, bo niedoinformowane co do kosztów i korzyści realizowanych reform.
4. W wyniku takiego stanu spadało na przestrzeni ostatnich czterech do pięciu miesięcy poparcie dla Rządu Polskiego i jego reformatorskich wysiłków. Jego popularność, co potwierdzają ostatnie badania opinii publicznej, spadła poniżej poziomu popularności, jaką cieszy się główna partia opozycyjna — postkomunistyczny Sojusz Lewicy Demokratycznej (SLD). Negatywnie na pozycji Rządu Polskiego odbiła się też ostatnia fala protestów społecznych — ze strony rolników, górników, lekarzy i pielęgniarek oraz pracowników przemysłu obronnego, zachwiała jego autorytetem i wizerunkiem, jako rządu zdolnego do rozwiązywania problemów społecznych i socjalnych, oraz użytkowania środków publicznych w sposób skuteczny. Pomimo tego, że pierwsze dwa lata sprawowania władzy przez koalicję nie był wolny od problemów, obu partiom udawało się przezwyciężyć wewnątrzkoalicyjne konflikty. Jednak problemy napotykane w toku wdrożenia reform i pojawiające się nieprzerwanie protesty społeczne dają o sobie znać. Według bieżących przewidywań, obecny Rząd dotrwa do końca swej czteroletniej kadencji, ale niewykluczone są dalsze zmiany w składzie gabinetu czy rządu.
5. Przemiany w sferze gospodarczej. Polska gospodarka nadal osiąga dobra wyniki. Podstawowe wielkości osiągnięte w latach 1997 i 1998 w generalnych zarysach pokrywają się z prognozami przyjętymi w ramach scenariusza podstawowego CAS (Załącznik 1). Jednakże, miała miejsce głębsza, niż w okresie poprzedzającym sporządzenie obecnej strategii CAS, cykliczność procesów rozwoju gospodarczego. Niezwykle dynamiczny wzrost poprzednich lat (ok. 6 proc. rocznie w latach 1994-1996) osłabł nieco, ale nadal w kategoriach swojego regionu pozostaje wysoki i zapowiada się, że odzyska poprzednią dynamikę w roku 2000. Do innych ważnych tendencji gospodarczych należy zaliczyć systematycznie redukowaną inflację, stopniowo rosnący deficyt rachunku bieżącego i zadowalające postępy w realizacji reform strukturalnych. Mimo, że utrzymana jest kontrola makroekonomiczna, deflacyjnie na gospodarkę działający kryzys rosyjski w połączeniu z kosztami wdrażania kluczowych reform (takich jak restrukturyzacja przemysłu węglowego i systemu ubezpieczeń emerytalno-rentowych) powodują napięcia w budżecie roku 1999.
6. Okres od czasu przyjęcia strategii CAS można by podzielić na trzy etapy składowe Pierwszy, który objął dużą część roku 1997, charakteryzował się dynamiczną koniunkturą pobudzaną wysokim popytem krajowym. Drugi, który rozpoczął się pod koniec roku 1997, cechowały wysiłki nakierowane na ograniczenie wzrostu popytu. Trzeci okres odzwierciedla konsekwencje kryzysu rosyjskiego, począwszy od sierpnia 1998 roku.


  • W 1997 roku PKB osiągnął realny wzrost 6,8 proc., a popyt wystąpił po stronie sektora gospodarstw domowych, jak i sektora przedsiębiorstw, jako że okres ten charakteryzowała umiarkowanie twarda polityka fiskalna. Popyt konsumpcyjny wynikał w dużej mierze z dynamicznego realnego wzrostu płac, a inwestycyjny — ze wzrostu kredytu krajowego. W okolicznościach popytu rosnącego w tempie wyższym niż produkcja, deficyt rachunku bieżącego wzrósł z 1 proc. PKB w roku 1996 do 3 proc. w roku 1997.




  • W trosce o uniknięcie przegrzania gospodarki, Rząd Polski starał się ograniczać wzrost popytu prowadząc, począwszy od końca 1997 roku, bardziej restrykcyjną politykę. Jako, że początkowo zaostrzanie polityki fiskalnej było ograniczone, pierwotnie polityka pieniężna uległa obciążeniu. Mimo iż presje inflacyjne zanikały, Narodowy Bank Polski (NBP) zwiększył wymogi w zakresie tworzenia rezerw obowiązkowych i podniósł stopy procentowe. Jednocześnie, wpływ kryzysu azjatyckiego na gospodarkę UE, które jest odbiorcą około dwóch trzecich polskiego eksportu, zredukował wzrost popytu zewnętrznego.




  • Kryzys rosyjski miał na gospodarkę większy wpływ niż to pierwotnie przewidywano, załamał się eksport do Rosji i na Ukrainę. W związku z faktem, że znakomitą część tego eksportu stanowiła produkcja gospodarki rolnej, kryzys szczególnie negatywnie odbił się na sektorze wiejskim. Deflacyjny efekt tego raptownego pogorszenia się zewnętrznych warunków gospodarki polskiej przydało na ostrości obranemu kursowi restrykcyjnej polityki fiskalnej. W wyniku tego, zjawisko spadku koniunktury nasiliło się. Wzrost gospodarczy w roku 1998 spowolniał do 4,8 proc., a produkcja przemysłowa spadła wyraźnie w czwartym kwartale roku 1998 i pierwszym kwartale roku 1999. Wzrost krajowego popytu, choć nadal znaczny, był mniejszy niż w roku 1997. Spowolnienie tempa realnego wzrostu płac w połączeniu z ponownym wzrostem (po okresie spadku) wskaźnika bezrobocia ograniczył konsumpcję z 6,9 proc. w 1997 roku do poniżej 5 proc. w 1998 roku. Popyt na dobra inwestycyjne rósł w tempie 14,5 proc., w porównaniu z 21,7 proc. w 1997 roku. Spadek cen żywności wywołany załamaniem się eksportu do Rosji i na Ukrainę, spadek cen towarów, realna aprecjacja złotego i wolniejszy realny wzrost płac przyczyniły się do spadku inflacji z 13,2 proc. w roku 1997 do 8,6 proc. w roku 1998.

7. Niedawne zmiany polityki fiskalnej i pieniężnej. Dzięki znacznym oszczędnościom w kosztach obsługi długu publicznego osiągniętym w związku ze spadkiem stóp procentowych i nieprzewidzianym wzmocnieniem złotego (patrz poniżej) możliwe było nieznaczne ograniczenie skonsolidowanego deficytu sektora publicznego z 2,9 proc. w roku 1997 do 2,6 proc. w roku 1998. Zaostrzenie polityki fiskalnej w połączeniu z niższym wzrostem produkcji, płac realnych i akcji kredytowej wywołało potrzebę wprowadzenia korekty w strukturze stosowanych instrumentów polityki pieniężnej i fiskalnej. W trakcie roku 1998 i na początku roku 1999, NBP sukcesywnie obniżał swe stopy referencyjne. Jednak spadająca inflacja utrzymywała realne stopy procentowe na wysokim poziomie. W tym samym okresie, NBP podjął także kroki w kierunku uelastycznienia polityki kursów walut. Dopuszczalny zakres fluktuacji kursu złotego w wolnym obrocie poszerzono stopniowo do +/-15 proc., a miesięczna stopa zmiany centralnego parytetu złotego została stopniowo zredukowana z 1 do 0,3 proc. Decyzje te w powiązaniu z pozytywną zewnętrzną percepcją gospodarki polskiej doprowadziły do realnej aprecjacji złotego począwszy od roku 1997, aż do połowy roku 1999 (i to pomimo wstrząsów, jakie przeżywały międzynarodowe rynki finansowe). NBP rozważą obecnie pełne uwolnienie kursu złotego.


8. Zmiany w otoczeniu gospodarki polskiej. Spowolnienie tempa wzrostu eksportu w powiązaniu z dalszym wzrostem importu przyczyniły się do raptownego wzrostu deficytu handlowego w ostatnich miesiącach roku 1998. W całym roku 1998, eksport i import (GNFS) wzrósł o kolejno 9 i 14 proc., co prowadziło do dalszego wzrostu w deficycie rachunku bieżącego z poziomu 3 proc. PKB w roku 1997 do 4,3 proc. w 1998. Wzrost ten związany był przede wszystkim ze wzrostem inwestycji sektora prywatnego i spadkiem oszczędności tegoż sektora. 1998, Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (FDI) w roku 1998 były źródłem finansowania około 75 proc. deficytu rachunku bieżącego. Duży wolumen FDI (łącznie 10 miliardów USD w latach 1996-1998) w powiązaniu z napływem długoterminowych środków tworzących zadłużenie — stymulowanych wysokim poziomem realnych stóp procentowych, podniósł poziom oficjalnych rezerw środków zagranicznych brutto do równowartości ponad 7- miesięcznego importu dóbr i usług.
9. Prognozowane wyniki roku 1999. Przewidywane jest dalsze spowolnienie realnego wzrostu PKB do poziomu 3,5 proc. w roku 1999. Jako że budżet roku 1999 skonstruowano przy założeniu wzrostu na poziomie 5,1 proc. (poziom inflacji także założono na poziomie wyższym niż spodziewany obecnie), nie zostaną osiągnięte cele w sferze przychodów z podatków. Niespodziewanie wysokie koszty wdrażania kluczowych reform (ochrony zdrowia, systemu emerytalno-rentowy i władzy szczebli lokalnych) w powiązaniu z naciskami na zwiększenie świadczeń zabezpieczenia socjalnego wywołane wzrostem stopy bezrobocia składają się na wzrost poziomu wydatków budżetowych. Łączny wpływ omówionych czynników utrudni osiągnięcie przyjętego dla skonsolidowanego deficytu budżetowego docelowego poziomu 2,4 proc. PKB. Deficyt administracji centralnej w pierwszym półroczu 1999 osiągnął już blisko 90% planowanej w tym zakresie rocznej kwoty. Jednocześnie widoczne są pewne oznaki wzrostu aktywności gospodarczej. Wskaźnik produkcji sprzedanej sektora przemysłowego zaczął podnosić się w drugim kwartale tego roku. Z uwagi na poprawę warunków w otoczeniu zewnętrznym, w szczególności powrót koniunktury w krajach UE, oraz rosnący potencjał strukturalny gospodarki polskiej, realny wzrost PKB ulegnie prawdopodobnie nieznacznemu umocnieniu osiągając w roku 2000 poziom 4,5 proc.
10. Otoczenie zewnętrzne w średnim okresie. Mimo, że stopa wzrostu eksportu utrzyma się w średnim terminie na poziomie wyższym niż importu, trzy czynniki przyczyniać się będą do utrzymania deficytu rachunku bieżącego na poziomie około 6 proc. PKB. Są to: a) niższa w kategoriach absolutnych wartość eksportu, b) przewidywany spadek nadwyżki netto z obrotów przygranicznych z Białorusią i Ukrainą, a przez te kraje z Rosją, oraz, c) stopniowo rosnący deficyt zysków kapitałowych, w miarę kumulowania przychodów z napływu kapitału netto przeszłych okresów przez osoby zagraniczne. Przed Polską także pierwsze dużej skali spłaty rat kapitałowych zadłużenia wobec Klubu Paryskiego i Klubu Londyńskiego począwszy od roku 2000. Jest ponadto kilka czynników które przemawiają za tym, że poziom deficytu rachunku bieżącego utrzyma się na możliwym do zarządzania poziomie. Po pierwsze, Polska różni się od wielu swoich sąsiadów, a także większości krajów, które w ostatnim czasie doświadczyły kryzysu finansowego przez to, że ma elastyczny kurs wymiany, który zezwala na bieżące uwzględnianie wydarzeń zewnętrznych, oraz zmian w sektorze materialnym i polityce makroekonomicznej. Przykładowo, podczas gdy napływ środków kapitałowych prowadził do długofalowego wzrostu kursów walut, elastyczność mechanizmu kształtowania kursu wymiany pozwoliła na spadek kursów walut o ponad 10 proc. od sierpnia 1998 roku, będący akomodacją zewnętrznych wydarzeń w otoczeniu gospodarki. Po drugie, przyjmując nawet najbardziej konserwatywny zestaw założeń, Polska może liczyć na dostęp do dużej puli źródeł nie tworzącego zadłużenia finansowania zagranicznego. Oczekuje się, że napływ FDI utrzyma się na obecnym poziomie, co stymulować będzie sprzedaż dużych przedsiębiorstw inwestorom zagranicznym oraz samodzielne inwestycje ("na ugorze") realizowane w okresie poprzedzającym przystąpienie Polski do UE. Ponadto, finansowanie preakcesyjne UE stanie się nowym znaczącym źródłem napływu środków kapitałowych. Po trzecie, większość kredytów zagranicznych Polski to środki o profilu długoterminowym, a polskie banki komercyjne nie obierają się w swej działalności nadmiernie na finansowaniu krótkoterminowym. Mimo iż czynniki te upewniają o możliwości zarządzania deficytem rachunku bieżącego w przyszłości, Bank zamierza w dalszym ciągu współpracować z władzami polskimi i Międzynarodowym Funduszem Walutowym w zakresie monitoringu potencjalnych źródeł wrażliwości makroekonomicznej.
11. Reformy strukturalne. Na przestrzeni ostatniej dekady Polska poczyniła znaczące postępy w procesie wdrażania reform strukturalnych, niemniej tempo tych reform uległo w połowie lat dziewięćdziesiątych pewnemu spowolnieniu, w wyniku czego lista nieukończonych procesów pozostaje długa. Obecny Rząd przystąpił do realizacji programu reform z poczuciem konieczności pilnego ich wdrożenia i mając na uwadze osiągnięcie trzech powiązanych ze sobą celów: stworzenia bazy dla akcesji Polski do UE, zapewnienia stabilności budżetu państwa w średnim okresie, oraz kreowania podstaw dalszego szybkiego rozwoju gospodarczego. Niektóre z inicjowanych reform wynikają z formalnych zobowiązań procesu akcesyjnego UE, np. w takich dziedzinach jak standardy ochrony środowiska. Inne podjęto celem minimalizowania prawdopodobnego wpływu, jaki mieć będzie otwarcie polskiego rynku na takie sektory gospodarki, jak produkcja rolna, hutnictwo czy górnictwo węgla kamiennego. Jeszcze inne nakierowane są na zredukowanie rosnącego wpływu, jaki mają na budżet centralny dotacje kierowane do chronicznie generujących straty przedsiębiorstw państwowych działających w górnictwie, hutnictwie i kolejnictwie. Kluczowe reformy podjęte w sektorach społecznych, w szczególności reforma systemu emerytalno-rentowego, nakierowane są na uzyskanie długofalowej stabilności fiskalnej. Co może najważniejsze, kontynuacja reform strukturalnych w powiązaniu z nowymi inwestycjami tworzy podstawy długofalowego wzrostu gospodarczego. Władze polskie bardzo wyraźnie stwierdzają, że nie ograniczą się do wprowadzenia Polski do grona krajów UE, ale chodzi im o to by stała się ona cieszącym się sukcesami członkiem UE. To, z kolei pociąga za sobą konieczność osiągnięcia znaczącej poprawy jakości infrastruktury socjalnej, jak i materialnej. Oświata i usługi ochrony zdrowia w Polsce wymagają modernizacji i poprawy jakości. Drogi, porty, koleje, transport powietrzny, energetyka, ciepłownictwo i systemy uzdatniania wody wymagają rozbudowy — by usunąć potencjalne "wąskie gardła" w infrastrukturze, modernizacji — celem spełnienia standardów UE w zakresie ochrony środowiska, oraz racjonalizacji — dla podniesienia ich wydajności.
12. Zakres działań jest zatem ogromny i wymaga precyzji w synchronizacji procesu, jak i zarządzaniu nim. Ponad wszystko, władze polskie zdają sobie sprawę z tego, że nie można dopuścić do zachwiania programu stabilizacji makroekonomicznej, a reformy strukturalne należy realizować w ramach ścisłego reżimu budżetowego. Przyjęcie takiego podejście prowadzi do nadania rangi priorytetu reformom, które stanowić będą najpoważniejsze obciążenie dla budżetu państwa, takim jak reforma systemu emerytalnego, górnictwa węglowego, hutnictwa, kolejnictwa i rolnictwa. Po drugie, potencjał wdrożeniowy aparatu władzy jest nadal ograniczony, w związku z czym priorytetem staje się także podnoszenie jakości operacyjnej administracji publicznej, kwestia którą uwypuklali przedstawiciele UE w toku negocjacji ze stroną Polską. Po trzecie, w realizacji wielu z omawianych tu reformach strukturalnych konieczne jest branie pod uwagę aspektu politycznego polegającego na uchwyceniu bardzo delikatnej równowagi pomiędzy roszczeniami związków zawodowych (silnie reprezentowanymi w koalicji rządzącej) a potrzebą zredukowania przerostów zatrudnienia występujących w niektórych sektorach, przy jednoczesnym zachowaniu płac sfery budżetowej i wzrostu płac w gospodarce narodowej na poziomie pozwalającym utrzymać kontrolę nad budżetem.
13. Na tym tle, osiągnięcia ostatnich dwóch lat są znaczące. Proces restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstw uległ przyspieszeniu. W zeszłym roku uruchomiono wieloaspektowy program restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego (ze wsparciem finansowym niedawno zatwierdzonego przez Bank Światowy kredytu Hard Coal SECAL). Ponadto, Rząd Polski niedawno wznowił swe wysiłki zmierzające ku prywatyzacji dwóch największych w kraju hut stali, powołując w tym celu zewnętrznych doradców prywatyzacyjnych. Zadowalające postępy osiągnięto w procesie prywatyzowania innych przedsiębiorstw i banków. Wszystkie większe polskie banki, z wyjątkiem PKO-BP (banku oszczędnościowego i finansującego budownictwo mieszkaniowe) i BGŻ (banku gospodarki rolnej), uzyskały do chwili obecnej większościowy akcjonariat prywatny. Ofertą publiczną części akcji zainicjowano sprzedaż Telekomunikacji Polskiej S.A. Pakiet akcji największej krajowej firmy ubezpieczeniowej jest także w trakcie sprzedaży inwestorowi strategicznemu. Rozpoczęto także prywatyzację sektora energetycznego (do chwili obecnej zakończono trzy transakcje), ale proces posuwa się powoli, po części ponieważ nie uruchomiono jeszcze w pełni urzędu regulacji energetyki, ale także ponieważ Rząd Polski w stosunkowo wolnym tempie podejmuje tematy ustanawiania zasad sektora i otwarcia go dla potencjalnych inwestorów. Mimo, że pracochłonny i generujący niskie przychody ze sprzedaży program prywatyzacji mniejszych przedsiębiorstw realizowany jest z mniejszym skutkiem — z uwagi na to iż wiele z tych przedsiębiorstw boryka się z problemami finansowymi, dodatkowo nasilających się pod wpływem utraty pozycji rynkowej — przez prywatyzacją rysują się generalnie pozytywne perspektywy. W okresie 1998 do 2001 roku, Skarb Państwa spodziewa się pozyskać 75 miliardów złotych przez sprzedaż spółek reprezentujących przemysł ciężki, chemiczny i energetykę, narodowego przewoźnika lotniczego, oraz pozostających w jego rękach pakietów mniejszościowych w spółkach już sprywatyzowanych, takich jak banki i TP S.A. Dalsza prywatyzacja pomoże podnieść udział sektora prywatnego w tworzeniu PKB powyżej 70 proc. szacowanych dla roku 1998.
14. Rząd Polski zakończył legislacyjne i organizacyjne prace przygotowujące reformę systemu emerytalno-rentowego i uruchomił nowy system począwszy od 1 stycznia 1999 roku. Reforma, której realizację aktywnie wspierał Bank Światowy — zapewniając pomoc techniczną i analityczną, oraz MKF — finansując jedno przedsięwzięcie o charakterze doradczym, jest przykładem ewolucyjnego przejścia z systemu repartycyjnego do systemu zawierającego element kapitałowy. W jego skład wchodzi zmodyfikowany program emerytalny finansowany ze środków publicznych (filar pierwszy), obowiązkowy program zarządzany przez sektor prywatny, a finansowany przez pracownika i pracodawcę (filar drugi) oraz zarządzany przez sektor prywatny dobrowolny program pracowniczy (trzeci filar). W miarę jak na wczesnych etapach przechodzenia do nowego systemu powstawać będą w dochodach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) niedobory w środkach przeznaczonych na wypłatę świadczeń bieżącej grupie emerytów, rząd wykorzysta przychody z prywatyzacji do pokrycia tego niedoboru — różnicy pomiędzy zobowiązaniami bieżącymi a składkami wnoszonymi przez aktywnych zawodowo do programu kapitałowego.
15. Z początkiem roku 1999 uruchomiono niezwykle ważną z punktu widzenia ustroju państwa reformę administracji terytorialnej. Reformę tę ukierunkowano na przeniesienie praktycznie całości kompetencji decyzyjnych i odpowiedzialności finansowej związanych ze świadczeniem usług o charakterze publicznym oraz podejmowaniem inwestycji o zasięgu regionalnym i lokalnym na szczeble samorządowej władzy regionalnej i lokalnej, co składa się zasadniczo na etap zakańczający proces reform nakierowany na decentralizację władzy zapoczątkowany w roku 1990. Zredukowano liczbę województw z 49 do 16, dodano nowy szczebel władzy terytorialnej — powiat, oraz powołano w drodze wyborów nowe ciała doradcze na szczeblu powiatu i województwa. Nowe struktury zafunkcjonowały, konieczne jest jednak prowadzenie dalszych prac w kierunku rozwinięcia potencjału do generowania przychodów własnych na szczeblu lokalnym oraz ukończenie procesu zmian prawnych i administracyjnych koniecznych dla zapewnienia stanu, w którym nowopowstałe struktury osiągną pełny potencjał operacyjny.
16. Trzecią ważną reformą podjętą począwszy od stycznia 1999 roku jest restrukturyzacja systemu finansowania ochrony zdrowia, w szczególności polegająca na utworzeniu wojewódzkich kas ubezpieczenia zdrowotnego, jako głównego kanału zarządzania procesem finansowania publicznej ochrony zdrowia. Rząd Polski postrzega tę reformę, jako mechanizm, który otwiera drogę do podejmowania dalszych przekształceń w sektorze ochrony zdrowia, w tym decentralizacji, osiągnięcia odpowiedniej struktury w bazie świadczeniodawców — reprezentujących zarówno sektor publiczny, jak i prywatny, oraz obniżki kosztów i tworzenia podstaw do podnoszenia (obecnie niskiej) jakości funkcjonowania publicznej ochrony zdrowia. Jednakże, jeśli wyżej wymienione cele mają być osiągnięte, konieczne wydaje się podjęcie dużo bardziej gruntownej restrukturyzacji sektora. Podobne uwagi odnoszą się do reformy ubezpieczeń zdrowotnych, która z pewnością wymagać będzie szeregu modyfikacji, jako że nie wypracowano z odpowiednim wyprzedzeniem szczegółowych aspektów jej wdrożenia, co jest obecnie przedmiotem prac. Znajdujemy się zbyt wczesnym etapie by móc ocenić, czy podejście przyjęte w tej reformie przez Rząd Polski okaże się skuteczne w dłuższym horyzoncie czasowym, lub czy zainicjowanej reformie będzie musiała towarzyszyć bardziej dogłębna restrukturyzacja sektora, przy uprzednim pełniejszym rozpracowaniu zarówno samych szczegółowych elementów reformy, jak i rozwiązań wdrożeniowych.
17. Czwartą reformą, której wdrożenie zaplanowano na wrzesień 1999 roku, jest restrukturyzacja systemu oświaty. Reforma ta redukuje zakres szkoły podstawowej, z ośmiu do sześciu lat i tworzy nowy trzyletni szczebel gimnazjalny. Wiązane są z tym nadzieje, że wprowadzana struktura zachęcać będzie uczniów do pozostania w szkole przez okres dziewięciu lat, a nowy szczebel gimnazjalny pomoże także uczniom z rejonów wiejskich w nadrabianiu ewentualnych zaległości. Sama w sobie, reforma ta mieć będzie ograniczony wpływ na poprawę wyników edukacji, a może też w krótkim okresie zwielokrotnić problemy finansowe sektora, w związku ze wzrostem liczby szkół. W ostatecznym rozrachunku, sukces reformy systemu oświaty uzależniony jest od efektywnego wdrożenia toczącej się reformy programowej, zabezpieczenia odpowiedniego poziomu finansowania na szczeblu lokalnym i centralnym, oraz od tego czy oświata będzie w stanie przyciągnąć, utrzymać i szkolić nauczycieli o wysokich kwalifikacjach i wysokim morale zawodowym. Podobnie do reform realizowanych w sektorze ochrony zdrowia, reforma oświaty jest dopiero w toku wdrażania.
18. Na kształt zmian zachodzących ostatnio w otoczeniu regulacyjnym mają wpływ zobowiązania Polski, jako członka OECD. W roku 1998, znowelizowana Ustawa prawo dewizowe zliberalizowała przepływy kapitału o charakterze długoterminowym. W latach 2000-2001 przewidywane jest zniesienie restrykcji w odniesieniu do transakcji krótkoterminowych, jednak z zachowaniem pewnych przepisów o charakterze zabezpieczającym. In reformy otoczenia regulacyjnego stymulował proces akcesji do UE. Należy tu wymienić rozwiązania ustawodawcze liberalizujące dostęp do rynku (w telekomunikacji i ubezpieczeniach) i zasady stanowienia cen (sektor energetyczny), a także idące w kierunku harmonizacji systemu podatków pośrednich i przepisów dotyczących działalności bankowej ze standardami regulacyjnymi UE. Rząd przyjął także średniookresową strategię reformy polityki podatkowej, która uwzględnia obniżenie stawek podatku dochodowego od osób prawnych i fizycznych oraz uproszczenie zasad wymiaru podatku dochodowego.
19. Uzyskanie członkostwa w UE. Polska skierowała swój wniosek o uzyskanie członkostwa w UE w roku 1994. W grudniu roku 1997 została zaproszona wraz Cyprem, Republiką Czeską, Estonią, Węgrami i Słowenią do przystąpienia do negocjacji o członkostwo. Relację pomiędzy Polską a UE definiuje obecnie Europejska Umowa (Stowarzyszeniowa) podpisana w roku 1991, regularny proces monitoringu jej wdrożenia, a także szereg umów i procesów podpisanych lub zainicjowanych w roku 1998. Obejmują one (często definiując konkretne priorytety, działania i harmonogramy) Partnerstwo Stowarzyszeniowe, Narodowy Program nakierowany na wdrożenie acquis communautaire, oraz proces screeningu uzyskania zgodności z acquis.
20. Negocjacje, które rozpoczęto w marcu 1998 roku, dotyczą 31 dziedzin, a ich tok został rozplanowany w taki sposób, że pozwala na podejmowanie tematów mniej kontrowersyjnych w pierwszej kolejności. Według stanu z połowy roku 1999, wstępne negocjacje zakończono w odniesieniu do 7 dziedzin, a Polska przygotowała łącznie 22 dokumenty określające przyjęte w danej dziedzinie stanowisko. Podobnie jak w innych krajach aplikujących do UE, dziedzinami, w zakres których wchodzą rozbudowane programy reform i działań harmonizacyjnych, lub które wymagają podjęcia często trudnych decyzji oraz/lub realizacji działań zgodnie ze ściśle podzielonym na etapy kalendarium to: polityka rolna (kwestie takie jak poziom i forma świadczeń, które zostaną skierowane w ramach Wspólnej Polityki Rolnej i środków strukturalnych), harmonizacja przepisów prawa z treścią dyrektyw Unii w odniesieniu do ochrony środowiska i liberalizacji rynku, modernizacja infrastruktury i osiągnięcie wyższej mobilności zasobów pracy. Jako, że UE także wprowadza szereg zmian w ramach “Agendy 2000”, negocjacje muszą również uwzględniać aktualne postępy w formułowaniu i wdrażaniu programu zmian UE. Wyzwanie stanowią także kwestie takie jak: poprawa wydajności ekonomicznej, szczególnie w rolnictwie i niektórych usługach użyteczności publicznej; ogólne wzmocnienie potencjału organizacyjnego i administracyjnego, zarówno na szczeblu centralnym, jak i szczeblach samorządowych; utworzenie bazy regulacyjnej i instytucjonalnej dla potrzeb zapewnienia efektywnej absorpcji znacznych środków preakcesyjnych i strukturalnych; oraz rozwinięcie mechanizmów nadzoru (controllingu) nad pomocowymi transferami państwa. Miały dotąd w niewielkim zakresie miejsce rozbieżności poglądów stron w odniesieniu do niektórych dziedzin, takich jak np. restrukturyzacja hutnictwa (w odniesieniu m.in. do przyjętej strategii prywatyzacyjnej i systemu ochron taryfowych). Strony coraz bardziej przenoszą zakres swego zainteresowania z kwestii uzyskania formalno-prawnej harmonizacji na bardziej złożone zadanie wdrożenia i egzekwowania zgodności z przyjętymi aktami prawnymi.

III. Zaawansowanie procesu wdrożenia założeń CAS
21. Strategia CAS 1997 identyfikuje cztery obszary koncentracji wysiłków Banku Światowego i MKF. Jest to utrzymanie dalszego rozwoju sektora prywatnego, zarządzanie procesem transformacji państwa w kierunku ustroju wspierającego gospodarkę rynkową, osiągnięcie stanu stabilności ekologicznej, oraz wzmacnianie stabilności społecznej z punktu widzenia poparcia dla realizowanego kursu reform. Wdrażany przez Bank Światowy program pozostaje spójny z tak określonymi celami, niemniej, w świetle reform realizowanych przez obecny Rząd Polski, zawartość tego programu podlegała znaczącym przeobrażeniom. Koncentruje się obecnie w sposób bardzo wyrazisty na kwestii reform strukturalnych, w szczególności dotyczy to kilku kluczowych reform, od realizacji których uzależnione jest uzyskanie członkostwa w UE. W ramach tak określonej agendy, Rząd Polski określił dwie dziedziny, gdzie wkład Banku może okazać się, w porównaniu z innym źródłami, szczególnie wartościowy: po pierwsze, w zakresie realizacji programów o charakterze interdyscyplinarnym — obejmujących szereg sektorów, gdzie Bank Światowy może wesprzeć Rząd w procesie mobilizowania różnych resortów i grup interesu do efektywnej współpracy na rzecz realizacji celów reformy; i po drugie, wszędzie tam gdzie nasza wiedza specjalistyczna w połączeniu z potencjałem pozwalającym na szybkie reagowanie na zapytania może stać się cennym źródłem doradztwa na etapie projektowania i wdrażania kluczowych dla państwa programów. W obu wymienionych kategoriach, Rząd określił jako priorytetowe nasze zaangażowanie w działania nakierowane na tworzenie podstaw do efektywnego wykorzystanie przez Polskę środków preakcesyjnych UE. Mimo iż gros wsparcie finansowego Banku skierowane zostanie na przestrzeni najbliższych trzech lat na jeden sektor gospodarki krajowej — górnictwo węglowe, nie odzwierciedla to struktury i zakresu wysiłków Banku Światowego, które koncentrują się na szerokim wachlarzu polskich reform strukturalnych. W większości przypadków dotyczą one kwestii związanych bezpośrednio z akcesją Polski do UE, ale obejmują także inne — są nakierowane na wspieranie programów o charakterze społecznym, kluczowych z punktu widzenia zapewnienia procesowi reform trwałości oraz stworzenia bazy do dalszego wysokiego wzrostu gospodarki polskiej, także po uzyskaniu członkostwa Unii Europejskiej.

A. Rola Banku Światowego i MKF w procesie wspierania rozwoju sektora prywatnego

22. To dziedzina wymagająca wprowadzenie najdalej idących zmian w pierwotnych założeniach przyjętych w ramach strategii CAS. Biorąc pod uwagę dynamiczny rozwój polskiego sektora finansowego, a także znaczący napływ środków zagranicznych przeznaczonych na finansowanie działalności podmiotów sektora prywatnego, nie zachodzi już obecnie potrzeba oferowania sektorowi prywatnemu finansowania w postaci kredytów Banku Światowego wymagających poręczenia Skarbu Państwa. W tak zmienionej sytuacji głównym podmiotem zapewniającym sektorowi prywatnemu bezpośrednie wsparcie jest MKF, podczas gdy wsparcie Banku Światowego tego sektora skupia się na oferowaniu pomocy technicznej mającej na celu pomoc w: tworzeniu i wdrożeniu odpowiedniego otoczenia regulacyjnego, przygotowaniu scenariuszy uwzględniających szersze zaangażowanie sektora prywatnego w finansowanie inwestycji infrastrukturalnych, oraz w procesie finalizowania restrukturyzacji sektora finansowego. Poniżej opisujemy główne prowadzone do chwili obecnej działania Banku Światowego na rzecz rozwoju sektora prywatnego. Program MKF opisano w akapicie 23.


a) Tworzenie instrumentów i instytucji regulacji gospodarki rynkowej. Pomoc Banku Światowego w przedmiotowej dziedzinie koncentrowała się na energetyce. Skierowano ponadto wsparcie na analizę projektu nowej Ustawy Prawa telekomunikacyjnego, kształtującej otoczenie regulacyjne dla wspomnianego sektora, oraz przygotowano materiał na temat problematyki nadzoru bankowego, omawiający istotne w kontekście polskim kwestie wymagające uwagi. Nasz dialog na temat polityki odnośnie energetyki był nakierowany na wspieranie Rządu Polskiego w procesie zarządzania sektorem w trakcie przechodzenie z kontrolowanego do uwolnionego rynku, działającego zgodnie z zasadami wolnej konkurencji. Tu Bank Światowy skoncentrował swą bieżącą pomoc techniczną na wzmocnieniu potencjału operacyjnego Urzędu Regulacji Energetyki (URE). Ten urząd centralny został powołany do życie dwa lata temu zgodnie z Ustawą Prawo energetyczne i odgrywa kluczową rolę w określaniu zasad uczestnictwa sektora prywatnego w rynku energetyki. Jako kontynuację wcześniejszej finansowanej przez ESMAP współpracy, która koncentrowała się na procesie przygotowania projektu Ustawy Prawo energetyczne oraz organizowaniu URE, zatwierdzono ostatnio program wsparcia technicznego finansowanego ponownie z funduszu ESMAP. Celem jest zapewnienie pomocy w formułowaniu zasad tworzenia i zatwierdzania taryf w rynkowym systemie regulacyjnym, doradztwa na temat rynków energii elektrycznej, czynników ryzyka związanego z działalnością regulacyjną oraz ich potencjalnym wpływem na prywatyzację sektora energetycznego, a także programu szkoleń dla kluczowych kadr URE. W ramach tego samego programu Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo uzyska wsparcie w procesie kształtowania modelu taryfy opłat za dostawy gazu odzwierciedlającego faktyczne koszty świadczenia tej usługi.
b) Rozwój sektora finansowego. Polski sektor finansowy rozwinął się znacząco i reprezentuje poziom zaawansowania nieporównywalnie wyższy od poziomu będącego normą jeszcze kilka lat temu, zarówno w kategoriach rozwoju rynku kapitałowego, jak i usług bankowych. Aktywa systemu bankowego, jako procent PKB to wielkość nadal bardzo niska w porównaniu ze wskaźnikami występującymi w bardziej zaawansowanych gospodarkach. Niemniej jednak silny wzrost gospodarczy, rozwój sektora prywatnych funduszy emerytalnych oraz stałe silne zainteresowanie inwestorów zagranicznych tym sektorem to zjawiska, które wskazują wyraźnie na perspektywy jego dalszego dynamicznego wzrostu. Biorąc pod uwagę taki rozwój wydarzeń, nie występują obecnie czynniki, które uzasadniałyby oferowanie przez Bank środków kredytowych z przeznaczeniem na rozwój usług finansowych, a zatem zrezygnowano z akcji kredytowej przewidzianej w ramach CAS 1997 na wsparcie rozwoju to nowych usług i instrumentów finansowych. Planowane jest natomiast oferowanie finansowania kredytowego wspierającego programy kredytowe dla średnich i małych przedsiębiorstw oraz programy mikrokredytów w ramach proponowanego Projektu Aktywizacji Terenów Wiejskich - Rural Development Project. Istnieje również możliwość, że wsparcie jakie Bank Światowy zapewnia obecnie bankowi PKO-BP (państwowemu bankowi specjalizującemu się w prowadzeniu rachunków oszczędnościowych ludności i finansowaniu budownictwa mieszkaniowego) w procesie formułowania strategii prywatyzacyjnej prowadzić będzie do wpłynięcia wniosku o poszerzenie naszej pomocy technicznej. Przewiduje się, że wszelka dalsza pozakredytowa pomoc dla sektora bankowego i finansowego realizowana na wniosek strony polskiej będzie musiała się koncentrować na ściśle określonej problematyce, takiej jak np. rozwój rynku kapitałowego, czy też pozabankowych instytucji finansowych.
c) Tworzenie warunków dla inwestowania sektora prywatnego w sektorach infrastrukturalnych. W ramach strategii CAS 1997 przewidziano możliwość zastosowania instrumentu gwarancji Banku Światowego dla wsparcia inwestycji sektora prywatnego i jego uczestnictwa w procesie prywatyzacji sektora transportu i energetyki. Do skorzystania z tej możliwości nie doszło. Prywatyzacja sektora energetyki postępuje powoli, w pewnej mierze ze względu na to iż nie udało się do końca rozwiązać kwestii regulacji rynku energetyki i cen energii. Niezależnie od tego, że potencjał pomocowy Banku Światowego, który mógłby posłużyć do zastartowania procesu prywatyzacji w energetyce jest nadal dostępny, najprawdopodobniej nie okaże się on jednak potrzebny. Program budowy autostrad okazał się dla Rządu Polskiego najpoważniejszym problemem z zakresu inwestycji sektora prywatnego. Pierwotne założenie Rządu, że możliwe będzie prawie całkowite sfinansowanie tego programu ze źródeł prywatnych okazało się nieosiągalne, ze względu na to iż jego podstawy ekonomiczne, przynajmniej w pierwszych latach eksploatacji okazały się niedostatecznie atrakcyjne by przyciągnąć znaczące środki sektora prywatnego. Rząd Polski pracuje obecnie nad nową koncepcją programu mającą wiązać znacznej skali finansowanie lub gwarancje pochodzące ze źródeł publicznych z finansowaniem o charakterze prywatnym. Bank Światowy służył Rządowi Polskiemu głosem doradczym w procesie określania alternatyw strategicznych i struktury ekonomicznej programu budowy autostrad, co zamierza też czynić nadal. Możliwość zapewnienia bezpośredniego finansowania lub gwarancji Banku Światowego na potrzeby programu budowy autostrad pozostaje nadal otwarta, acz prawdopodobieństwo skorzystania z niej jest niskie.

23. Wsparcie jakie zapewnia MKF na rozwój sektora prywatnego jest komplementarne w stosunku do działań Banku Światowego w tym zakresie i dotyczy tych samych trzech dziedzin:

a) W dziedzinie wspierania dalszego rozwoju polskich instytucji regulacyjnych, MKF zrealizowała dwa przedsięwzięcia polegające na zapewnieniu pomocy technicznej. Jedno z nich było nakierowane na wprowadzenie udoskonaleń w sferze otoczenia regulacyjnego rynku usług leasingu. Drugie wsparło proces tworzenia otoczenia regulacyjnego dla działania prywatnych podmiotów specjalizujących się w zarządzaniu funduszami emerytalnymi — tworzonymi w ramach programu reformy polskiego systemu ubezpieczeń emerytalno-rentowych.
b) W ramach sektora finansowego, MKF koncentrowała swe wysiłki na działaniach promujących pogłębianie sektora oraz poprawiających dostępność finansowania dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Konkretne działania polegały m.in. na dokonaniu inwestycji w działający na skalę regionalną bank komercyjny specjalizujący się w obsłudze podmiotów sektora małych i średnich przedsiębiorstw oraz w regionalny fundusz inwestycyjny podwyższonego ryzyka (venture capital) działający na terenie Polski centralnej. MKF podpisała w ostatnim czasie szereg umów prowadzących do dokonania inwestycji kapitałowej w dużej skali działający na terenie Europy Środkowej i Południowej i specjalizujący się w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw fundusz inwestycyjny venture capital, który prowadzi swą działalność również w Polsce. W opracowaniu są ewentualne nowe inwestycje MFK nakierowane na rynki specjalistycznych usług finansowych, w tym bankowości hipotecznej i leasingu oraz agencji ratingowych.
c) Energetyka i infrastruktura pozostają ważnymi dla MKF dziedzinami MKF potencjalnego zaangażowania, jednak rola, jaką sektor prywatny może, jak dotąd, w nich odgrywać jest dość ograniczona. W zakres działań MKF wspierających prywatne inwestycje w

rozwój infrastruktury należy zaliczyć jedno przedsięwzięcie w sferze oszczędności energii w sektorze ciepłownictwa, jako że nie zaistniały jak dotąd inne mechanizmy umożliwiające inwestowanie sektora prywatnego w podstawową infrastrukturę. Obok inwestycji realizowanych w sektorze energetycznym, MKF jest również gotowa rozważyć inwestycje w sektorze ciepłowniczym i miejskich systemów wodno-kanalizacyjnych przy założeniu, że będą tam mieć miejsce odpowiednie zmiany w otoczeniu regulacyjnym i zmiany własnościowe.


24. W uznaniu faktu rosnącej dostępności w Polsce finansowania długoterminowego ze strony banków komercyjnych i inwestorów kapitałowych, MKF staje się coraz bardziej selektywna w identyfikowaniu projektów, którym gotowa jest zapewnić wsparcie. Zmalała także na znaczeniu rola MKF, jako partnera międzynarodowych podmiotów we współfinansowaniu przedsięwzięć, jako że MKF jest obecnie gotowe wspierać tylko projekty, w przypadku których zaangażowanie MKF może w realnym wymiarze przyczynić się do utworzenia czy wniesienia wartości dodanej (np. w związku z przedsięwzięciami o długim horyzoncie czasowym lub wymagającymi mobilizacji znaczących środków; mediacją w tworzeniu relacji partnerskich z krajowymi spółkami; tworzeniu złożonych struktur inwestycyjnych, w zakres których wchodzie transfer specjalistycznych umiejętności do lokalnych banków; czy wsparcie procesów prywatyzacyjnych tam, gdzie w roli sponsorów występują średniej wielkości podmioty zagraniczne z ograniczonym doświadczeniem w tym regionie świata, lub dla których problem stanowi ryzyko kraju). MKF koncentruje się przede wszystkim na zapewnianiu finansowania: i) podmiotom krajowym w kategoriach struktury własności i manedżmentu; oraz ii) na inwestycje, którym, pomimo iż komercyjnie zasadne, bądź to brak odpowiedniego kalibru sponsorów, bądź wymagają znaczących nakładów inwestycyjnych i złożonych struktur finansowanie i z uwagi na to przekraczają możliwości kompetencyjne banków krajowych, bądź ich potencjał do uruchomienia środków długoterminowych, a także w przypadkach gdzie wkład kapitałowy lub kwazi-kapitałowy MKF warunkuje wypłacalność przedsięwzięcia.
25. Odzwierciedleniem wysokiego poziomu zaufania, jakim Polska cieszy się w gronie inwestorów jest bardzo niskie z ich strony zainteresowanie gwarancjami MIGA. W chwili obecnej MIGA ma w swym portfelu tylko jedną gwarancję dotyczącą Polski na kwotę 2,3 miliona USD, oraz rozpatruje szereg znacznie mniejszej skali wniosków. Instytucja rozważa także możliwość przyznania Polsce prawa do korzystania z usług MIGA w odniesieniu do inwestycji polskiego kapitału w innych krajach przedmiotowego regionu świata.
B. Zarządzanie procesem transformacji ustrojowej:
26. Zasadniczym przedmiotem polskiego procesu transformacji są fundamentalne przekształcenia ustroju i struktury władzy, jej roli, funkcji oraz sposobów finansowania, tak by była w stanie sprostać potrzebom, jaki stwarza gospodarka rynkowa i demokratyczny ustrój kraju. Przekształcenia te można zaszeregować do trzech szerokich kategorii. Pierwsza wiąże się z koniecznością zdefiniowania na nowo zakresu sektora publicznego - sfery budżetowej, co odbywa się poprzez procesy restrukturyzacji i prywatyzacji przynoszących straty przedsiębiorstw państwowych. W skład drugiej kategorii wchodzi zbiór reform w sferze zabezpieczenia społecznego, ochrony zdrowia i edukacja, których celem jest zapewnienie przedmiotowym sektorom stabilnego w długim okresie finansowania budżetowego, w powiązaniu z dostatecznym poziomem świadczeń i poprawą jakości dostarczanych przez nie usług. Na trzecią kategorię składa się zbiór reform nakierowanych na generalną poprawę funkcjonowania i zarządzania samego sektora publicznego. Obejmuje to: przekształcenia w strukturze władzy szczebla lokalnego i regionalnego, których celem jest podniesienie ich zdolności reagowania na lokalne potrzeby; wysiłki zmierzające do poprawy potencjału instytucjonalnego administracji publicznej; tworzenie dobrze funkcjonującego systemu finansów publicznych; oraz działania idące w kierunku zredukowania skali występowania przejawów biurokracji i zwalczające zjawisko korupcji.
27. Przedsięwzięcia restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych są od długiego czasu przedmiotem uwagi Banku Światowego i MKF w Polsce, ze względu na nieodzowność podejmowania ich w procesie transformacji sektora publicznego. Bank Światowy koncentruje obecnie swe wysiłki na dwu szczególnie wrażliwych społecznie o politycznie sektorach, a mianowicie węgla kamiennego i kolejnictwa. W obu dziedzinach Rząd Polski korzysta z wkładu merytorycznego Banku Światowego w procesie opracowywania planów restrukturyzacyjnych, a z chwilą uruchomienia programów — z możliwości zapewnienia zewnętrznego wsparcia dla monitoringu i podnoszenia skuteczności procesu ich wdrożenie, a także wsparcia finansowego w wymaganym zakresie.
a) Program restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego: Restrukturyzacja sektora węgla kamiennego to jeden z głównych priorytetów Rządu Polskiego, ze względu na fakt iż wysoki poziom strat generowanych przezeń jest dla budżet i gospodarki polskiej nie do udźwignięcia w dłuższym okresie. Celem realizowanego obecnie programu restrukturyzacji jest powstrzymanie poważnie obciążającego budżet państwa drenażu, a także przekształcenie siedmiu generujących straty spółek węglowych w podmioty dochodowe na drodze likwidacji niedochodowych kopalń, redukcji zatrudnienia, restrukturyzacji finansowej i poprawy zarządu tych spółek. Tak więc celem ostatecznym jest stworzenie dochodowego, konkurencyjnego i sprywatyzowanego sektora węglowego. Dla osiągnięcia tego stanu Rząd Polski podejmuje program (którego koszt szacuje się na odpowiednik 2,0 miliardów USD) finansujący likwidację niektórych kopalń oraz znaczący pakiet socjalny składający się z szeregu zachęt w kierunku redukcji zatrudnienia w sektorze. Celem zapewnienia wsparcia temu procesowi restrukturyzacji (włącznie z podjęciem kwestii ochrony środowiska i działań nakierowanych na łagodzenie skutków społecznych) Bank Światowy zatwierdził w czerwcu 1999 roku operację kredytową SECAL o wartości 300 milionów USD, która ma za zadanie pomóc w sfinansowaniu pakietów socjalnych dla górników. Poinformowano jednocześnie Rząd, że Bank Światowy gotów jest rozważyć dodatkowe operacje o profilu kredytów SECAL i kredytów inwestycyjnych pod warunkiem, że program będzie realizowany zgodnie z przyjętymi założeniami, a spółki węglowe są w stanie osiągnąć przyjęte w jego ramach cele finansowe i materialne. W przypadku zaistnienia uzasadnionej po temu konieczności, łączne wsparcie, jakie Bank Światowy gotów jest przekazać na restrukturyzację górnictwa może sięgać do 1,0 miliarda USD.
b) Restrukturyzacja kolejnictwa: Na przestrzeni ostatniego roku skala strat generowanych przez Polskie Koleje Państwowe uległa eskalacji i spółka znalazła się praktycznie w stanie upadłości. W związku z takim stanem rzeczy, Rząd Polski podjął inicjatywę ustawodawczą mającą na celu zapewnienie wsparcia dla reformy kolejnictwa oraz wywarcia na PKP nacisku w kierunku wypracowania nośnego planu restrukturyzacyjnego, który objąłby uzyskanie porozumienia z obecnymi w kolejnictwie związkami zawodowymi i grupami pracowniczymi w sprawie sposobu realizacji i metody finansowania znacznej koniecznej tu redukcji zatrudnienia. W oparciu o doświadczenia zdobyte w ramach swego wcześniej realizowanego Pierwszego Projektu Transportowego, Bank Światowy wnosi obecnie wkład merytoryczny w proces opracowania programu restrukturyzacyjnego. Po przyjęciu programu restrukturyzacji i zatwierdzeniu go przez wszystkie strony zainteresowane, w tym związki zawodowe zostanie być może skierowany do Banku Światowego wniosek o pomoc w sfinansowaniu pakietów socjalnych dla pracowników kolejnictwa.
28. Bank Światowy finansuje także cały szereg innych działań o charakterze pomocy technicznej wspierających restrukturyzację i prywatyzację w ramach prowadzonego obecnie Projektu Prywatyzacji i Restrukturyzacji (Kredyt nr 3342-POL zatwierdzony w czerwcu 1991 roku). W ramach tej operacji dostępne są nadal środki na finansowanie pomocy technicznej w formie studiów restrukturyzacji poszczególnych branż przemysłu, analiz przedprywatyzacyjnych i innych działań wspierających prywatyzację i restrukturyzację sektora państwowego. Na przestrzeni ostatniego roku znacząco wzrosło wykorzystanie środków omawianego kredytu w związku z rosnącym naciskiem, jaki Rząd Polski kładzie na prywatyzację i restrukturyzację. Ze środków tego kredytu finansowana jest również m.in. pomoc techniczna świadczona w ramach Programu Restrukturyzacji Górnictwa Węgla Kamiennego.
29. MKF aktywnie monitoruje przedsięwzięcia restrukturyzacyjne i prywatyzacyjne w przemyśle ciężkim, szczególnie w sektorach co do których Rząd Polski sygnalizuje zainteresowanie zaangażowaniem MKF w finansowanie poprywatyzacyjnych inwestycji modernizacyjnych. Rozważane są możliwości inwestycji w podmioty sektora energetyki i hutnictwa, a także przetwórstwa ropy naftowej i chemii ciężkiej. MKF pozostaje w kontakcie z dwiema największymi w Polsce hutami (Hutą Katowice i HTS) oraz Ministerstwem Skarbu Państwa i złożyła wspólnie z EBOiR ofertę uczestnictwa w poprywatyzacyjnej modernizacji tych hut w powiązaniu z partnerem strategicznym. MKF śledzi też postępy we wdrażaniu programu restrukturyzacji górnictwa węglowego i sygnalizuje gotowość wsparcia modelowej prywatyzacji jednej z kopalń. Rozważany w terminie sięgającym roku 2001 proces częściowej prywatyzacji PKP może również być przedmiotem zaangażowania MKF.
30. Wsparcie dla reform w sektorach społecznych. Ze względu na wagę tych reform i skalę ich wpływu ma budżet państwa, Grupa Banku Światowego nadała priorytetową rangę swoim działaniom wspierającym zmiany w systemie emerytalno-rentowym, ochrony zdrowia oraz edukacji, tj. głównym reformom, jakie Rząd Polski podjął na przestrzeni ostatniego roku. Z uwagi na fakt, że reformy te nie wchodzą w zakres acquis communautaire, Polska nie spodziewa się uzyskać ze strony UE, czy innych źródeł znaczących środków na ich realizację.


a) Reforma systemu ubezpieczeń społecznych. Polska może być dumna z faktu, że znalazła się w wąskim gronie krajów, które skutecznie uruchomiły proces wszechstronnej restrukturyzacji swojego systemu ubezpieczeń społecznych. Bank Światowy przy wsparciu kilku donatorów zapewnił swą pomoc merytoryczną na etapie przygotowania tej reformy, w tym także uczestnictwo w serii konferencji i spotkań o charakterze warsztatowym organizowanych celem przedyskutowania alternatywnych wersji samej reformy oraz sposobów pozyskania poparcia społecznego dla niej. Bank pozyskał także środki grantu IDF na sfinansowanie kluczowych opracowań studialnych i usług konsultantów pracujących na rzecz zespołu ds. przygotowania reformy emerytalno-rentowej, a także -- działając w odpowiedzi na bezpośredni wniosek Rządu Polskiego -- zgodził się na oddelegowanie swojego pracownika na stanowisko szefa zespołu odpowiedzialnego za merytoryczne przygotowanie reformy. W ramach CAS 1997 przewidziano możliwość uruchomienia środków kredytowych Banku Światowego z przeznaczeniem na pomoc w sfinansowaniu kosztów ponoszonych przez budżet państwa w procesie przechodzenia do nowego systemu. Taka potrzeba jednak nie zaistniała. Niezależnie od tego, Bank Światowy służy obecnie pomocą Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w przygotowaniu kilku prac studialnych (przy zastosowaniu środków grantu PHRD), które mają na celu określenie dodatkowych potrzeb restrukturyzacyjnych ZUSu, co prowadzić może do sformułowania wniosku o wsparcie finansowe ze strony Banku Światowego.

b) Reforma systemu ochrony zdrowia. Wsparcie Banku Światowego dla reformy ochrona zdrowia obejmuje dwa zasadnicze rodzaje działań. Pierwszy to dialog merytoryczny, który przyjął postać komunikowania uwag odnośnie elementów nowego systemu, w tym reformy ubezpieczeń zdrowotnych, z myślą o zapewnieniu jego jak najwyższej skuteczności oraz minimalizacji problemów na etapie wdrożenia (przy wykorzystaniu doświadczeń innych krajów, które realizowały podobne reformy). Drugi rodzaj działania polegał na wspieraniu procesu wprowadzania w życie idei-instytucji lekarza rodzinnego oraz poprawy funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w ramach toczącego się Projektu Rozwój Sektora Usług Ochrony Zdrowia (Kredyt nr 3466 zatwierdzony w roku 1992). Wspomniane przedsięwzięcie dotyczące ochrony zdrowia poddane zostało ostatnio restrukturyzacji, a termin zamknięcia kredytu przesunięto, tak by umożliwić przeznaczenie niealokowanych jeszcze w jego ramach środków na wdrożenie omawianej tu reformy. Bank Światowy gotów jest rozważyć kwestię przygotowania kolejnego projektu kredytowego z przeznaczeniem na rozwój systemu ochrony zdrowia, pod warunkiem jednak, że postępy we wdrażaniu dalszych komponentów kredytu obecnie wykorzystywanego będą zadowalające.


Również MKF uaktywniła się w sektorze ochrony zdrowia, co jest reakcją na wzrost działalności sektora prywatnego w tej sferze. Obok swej pierwszej inwestycji w segmencie prywatnej ochrony zdrowia w Polsce (spółka typu "managed-care"), MKF -- wspierana powierzonymi jej przez rząd holenderski środkami, jest też w stanie wnieść wkład w reformowanie segmentu medycyny pracy w systemie ochrony zdrowia. Przyjęło to formy pomocy partnerom sektora prywatnego w finansowaniu szkoleń dla lekarzy i pielęgniarek, podnoszeniu kwalifikacji kadr zarządzających oraz współpracy z organami administracyjnymi działającymi w ochronie zdrowia przy tworzenie odpowiedniego otoczenia regulacyjnego. Na wniosek Rządu Polskiego, oraz w ścisłej koordynacji z działaniami Banku Światowego, MKF uruchomiła w ostatnim czasie projekt pomocy technicznej, którego celem będzie wypracowanie założeń do polityki państwa odnośnie roli, jaką sektor prywatny może odegrać w sektorze ochrony zdrowia. Spodziewane jest także skierowanie do MKF wniosku o zapewnienie wsparcia doradczego podczas prac nad utworzeniem modelowej struktury prywatyzacji działalności szpitali.
c) Reforma Oświaty. Bank Światowy jest także zaangażowany w proces wymiany poglądów na temat kierunków polityki w stosunku do sektora oświaty w Polsce. W szczególności starał się przyczynić do rozszerzenia dialogu odnośnie kwestii finansowania edukacji pomiędzy Ministerstwem Finansów Ministerstwem Edukacji i godzenia często rozbieżnych interesów tych resortów odnośnie kwestii finansowych. Bank Światowy współorganizował w roku 1998 i 1999 szereg spotkań warsztatowych poświęconych takim tematom jak kapitał ludzki, finansowanie szkolnictwa wyższego i finansowanie szkolnictwa powszechnego. Wnosimy także nasz wkład w dyskusję toczącą się między Ministerstwem Edukacji a Związkiem Nauczycielstwa Polskiego. Na obecnym etapie proponowane przez Bank formy finansowania edukacji ograniczają się do tzw. komponentu edukacyjnego w ramach Projekt Aktywizacji Rejonów Wiejskich. W dalszym ciągu badamy jednak i inne możliwości zaoferowania finansowania kredytowego, między innymi w postaci samodzielnego projektu kredytowego nakierowanego na potrzeby edukacji w rejonach wiejskich, a także ogólnego wsparcia reformy oświaty.
31. Wzmacnianie administracji państwowej. Wszystkie finalizowane obecnie przez Polskę fundamentalne reformy strukturalne zmierzają we właściwym kierunku. Jednak, skala przemian przeprowadzanych w tak krótkim przedziale czasowym sprawia, że administracji publiczna funkcjonuje obecnie pod dużym obciążeniem, ujawniają się zatem niedobory kadrowe i finansowe ograniczające możliwości efektywnego zarządzania procesem uruchamiania i wdrożenia przyjętego programu reform. W podobny sposób, ograniczenia w jakich działa administracja publiczna mogą stawiać pod znakiem zapytania zdolność aparatu państwowego do wdrożenia zasad i regulacji prawnych obowiązujących w UE, a także do efektywnej absorpcji środków UE. W takim kontekście ważna staje się dla Polski kwestia określenia sposobu podniesienia jakości, efektywności i skuteczność działania aparatu administracji państwowej. Wysiłki zmierzające w kierunku jej rozwiązania muszą uwzględniać m.in. poprawę płac i warunków pracy (tak by administracja mogła przyciągnąć w swe szeregi, szkolić i utrzymać kadry o wysokich kwalifikacjach zawodowych i szerokim doświadczeniu), uproszczenie struktur operacyjnych, procedur i procesu decyzyjnego w resortach, oraz redukcję skali występowania zbędnych mechanizmów kontroli i przepisów.
32. Bank oferował swoje wsparcie w szeroko rozumianej dziedzinie zarządzania sektorem publicznym w sposób bardzo wybiórczy biorąc przy tym pod uwagę wielkość Polski, a także znaczące zaangażowanie w tej dziedzinie Unii Europejskiej, jej państw członkowskich i innych donatorów. Skala wsparcia była jednak być może mniejsza niż to potencjalnie możliwe, a to ze względu na brak gotowości władz polskich do zaciągania zobowiązań kredytowych z przeznaczeniem na "miękkie" programy tego rodzaju. Pomoc nasza koncentrowała się przede wszystkim na obszarach, w przypadku których Rządowi Polskiemu potrzebne było spojrzenie z perspektywy doświadczenia międzynarodowego, wykraczającego poza ramy, jakie może oferować UE. Opracowaliśmy szereg materiałów analizujących wpływ, jaki będzie miało uzyskanie przez Polskę członkostwa w UE na takie dziedziny jak ochronę środowiska, sektor transportu i system podatkowy. Te spotkały się z bardzo dobrym przyjęciem. W przyszłym roku planowane jest opracowanie szerszej analizy sfery zarządzania wydatkami publicznymi. Po drugie, Rząd oczekuje od nas wsparcie w znajdujących się jeszcze na wczesnym etapie przygotowania wysiłkach dotyczących polityki deregulacji oraz opracowania programu zwalczania przejawów korupcji. W trakcie realizacji są obecnie prace studialne w omówionych dziedzinach, w związku z czym Bank spodziewa się zaprezentować w krótkim czasie wstępny zestaw swoich zaleceń odnośnie rozwiązywania problemów korupcji. Po trzecie, Bank Światowy był też zaangażowany w pracę nad wieloma aspektami reformy terytorialnej kraju służąc głosem doradczym w dziedzinie tworzenia mechanizmów finansowania i przy określaniu potrzeb szkoleniowych. Nasze zaangażowanie w program aktywizacji terenów wiejskich okazał się dla nas odpowiednim punktem wyjścia do przyjęcia bardziej długofalowego i strategicznego podejścia w pracy nad rozwiązywaniem tych strukturalnych problemów. Oczekujemy, że możliwe będzie zastosowanie w naszym wsparciu takiego właśnie wszechstronnego podejścia w procesie reformy aparatu administracji podatkowej i przedsięwzięciu nakierowanym na rozwój kompetencji podatkowych na szczeblu gminy, projektach zaprogramowanych wstępnie na rok finansowy 2001 Banku Światowego.

C. Transformacja sektora gospodarki i utrzymanie procesu reform, z punktu widzenia jego kosztów społecznych

33. Większość Polaków skorzystało w wyniku wdrożonych reform i intensywnego rozwoju gospodarczego kraju. Może bardziej niż jakiemukolwiek innemu krajowi w procesie transformacji, Polsce udało się uniknąć zjawiska koncentracji dobrobytu i władzy gospodarczej, a także zapewnić szeroki dostęp do korzyści wynikającym ze wzrostu. Jednak, w sposób nieunikniony, powstały grupy społeczne, które nie były w stanie skorzystać z tych dobrodziejstw w takim samy stopniu jak inni. Determinanty ubóstwa są w Polsce bardzo podobne do tych występujących we wszystkich innych krajach w toku transformacji – bezrobocie, wielodzietność, rodziny gdzie występuje pojedynczy żywiciel, niskie wykształcenie i tym podobne. Dane pochodzące z końca roku 1996 wskazywały, że tereny wiejskie, jako miejsce zamieszkania same w sobie nie są czynnikiem ubóstwa, niemniej jednak właśnie na terenach wiejskich zaobserwowano występowanie większych koncentracji rodzin o cechach określonych powyżej. Na przestrzeni ostatnich trzech lat sytuacja być może uległa zmianie, jako że w okresie tym nastąpił spadek dochodów z działalności rolniczej, jako wynik znacznej obniżki cen producenta. Te uległy na przestrzeni ostatniego roku raptownemu obniżeniu, głównie w związku z utratą rynków rosyjskich oraz postępującą penetracją dotowanych towarów rolnych pochodzących z terenu UE. Jedną z poważniejszych trosk Rządu Polskiego jest potencjalny wpływ, jaki może mieć konkurencja ze strony producentów z krajów UE na dochody ludności wiejskiej w Polsce w okresie poakcesyjnym.



34. Biorąc pod uwagę fakt, że około 40% populacji Polski zamieszkuje tereny wiejskie, niemożliwe wydaje się rozwiązanie problemów ubóstwa i nierówności szans bez szczególnego zajęcia się gospodarką wiejską, a w szczególności rolnictwem, które nadal stanowi bazę zatrudnienia dla 25% aktywnych zawodowo, przy czym jego wkład w tworzenie PKB jest niższy niż 10%. Wyzwaniem głównym jest tu podniesienie wydajności i konkurencyjność rolnictwa, co może wiązać się z koncentracją produkcji rolnej w dziedzinach i niszach rynkowych, w których Polska może być konkurencyjna, w szczególności w ramach UE. Wymagać to może m.in. poprawy funkcjonowania rynków obrotu gruntami celem ułatwienia procesu optymalizacji wielkości gospodarstw rolnych, dalszego rozwoju prywatnych rynków hurtowych i spółdzielni o profilu marketingowym, a także inwestycji w rozwój podstawowej infrastruktury na terenach wiejskich. Istnieje perspektywa, że odbędzie się konieczna racjonalizacja siły roboczej zatrudnionej w rolnictwie i powstanie bogata oferta nowych pozarolniczych miejsc pracy, które będą mogły absorbować nadwyżki siły roboczej oraz nowowchodzących na rynek pracy w rejonach wiejskich.

35. Program Aktywizacji Rejonów Wiejskich — Rural Development Program. Biorąc pod uwagę fakt, iż tworzenie miejsc pracy poza rolnictwem jest w procesie transformacji gospodarki wiejskiej elementem kluczowym, a także warunkiem niezbędnym w walce z ubóstwem w rejonach wiejskich, Rząd Polski zwrócił się do Banku Światowego o pomoc w opracowaniu wszechstronnego programu nakierowanego na stymulowanie inwestycji sektora prywatnego oraz tworzenia nowych miejsc pracy na terenie uboższych regionów o charakterze wiejskich. Program adresowany jest do ośmiu województw wybranych według szeregu, takich jak wysoka stopa bezrobocia, niski wskaźnik PKB na jednego mieszkańca, niski poziom wykształcenia populacji oraz przerosty zatrudnienia w rolnictwie. Program jest w daleko zaawansowanym przygotowaniu, ze wsparciem koncentrującym się na trzech zasadniczych dziedzinach: i) infrastrukturze terenów wiejskich (takiej jak drogi, telekomunikacja i systemy wodno-kanalizacyjne); ii) rozwoju kapitału ludzkiego (w tym, podnoszenie poziomu edukacja na terenach wiejskich, świadczenie usług w zakresie rynku pracy, oraz budowanie potencjału administracyjnego władz samorządowych); oraz iii) rozwoju sektora prywatnego (wsparcie dla rozwijającej się przedsiębiorczości i nowopowstałych przedsiębiorstw, m.in. z zastosowaniem formuły mikro-kredytu i inkubatorów przedsiębiorczości). Strona popytowa będzie siłą napędową programu, w ramach którego władze samorządowe podejmować będą odpowiedzialność za przygotowanie i wdrożenie własnych przedsięwzięć wybranych z menu działań mogących liczyć na wsparcie ze strony oferentów programu.


36. Program realizowany będzie na przestrzeni 6 do 8 lat i finansowany serią operacji kredytowych. Na wsparcie realizacji pierwszego etapu Programu zaplanowano kredyt w wysokości ok. 100 milionów USD. Przygotowania tej operacji są daleko zaawansowane, planuje się zakończenie etapu oceny i negocjacji wczesną jesienią 1999 roku. Program Aktywizacji Terenów Wiejskich uzyska także wsparcie finansowe w ramach funduszy preakcesyjnych UE, programu SAPARD. Całkowite finansowanie jakie dostępne będzie od Banku Światowego w okresie realizacji programu może sięgać kwoty 500 milionów USD.

37. Identyfikacja "wąskich gardeł" w procesie transformacji sektora gospodarki wiejskiej. Koncentracja Rządu Polskiego na tworzeniu miejsc pracy poza rolnictwem jest w dużej mierze wynikiem uznania konieczności restrukturyzacji rolnictwa, a także tego, że realizowane w przeszłości programy starające się podnieść wydajność i dochodowość działalności rolniczej przez dotowanie jej produkcji okazały się nieskuteczne. Z uwagi na to, że rolnictwo jest tak istotnym źródłem dochodów, zatrudnienia a także kompleksu ubóstwa na terenach wiejskich, ważne jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie dlaczego działanie rynków nie przyczyniło się w spodziewanej mierze do poprawy wydajności, konsolidacji gruntów rolnych, czy do bardziej intensywnego rozwoju przetwórstwa i innych rodzajów działalności rolniczej. Celem uzyskania lepszego wglądy w tę problematykę, Bank Światowy zainicjuje począwszy od jesieni bieżącego roku zakrojone na szeroką skalę przedsięwzięcie badawczo-analityczne. Jego celem jest zbadanie funkcjonowania rynków wiejskich w Polsce, w zakres którego wejdą zintegrowane studia rynków ziemi, pracy, dóbr inwestycyjnych, finansowych, towarów i innych usług. Oczekuje się, że tego rodzaju prace analityczne pozwolą Rządowi Polskiemu na określenie nowego wachlarza kierunków polityki i działań interwencyjnych stymulujących rozwój gospodarki rolnej w Polsce, oraz na określenie i uzgodnienie z Bankiem Światowym dziedzin jego potencjalnego wsparcia, które z kolei będą mogły znaleźć swe odzwierciedlenie w korektach naniesionych w programie działań Bank.


38. Inne Programy: Obok omówionych programów bezpośredniego wspierania rozwoju terenów wiejskich, Bank Światowy jest również zaangażowany w działania w kilku innych sferach, których celem jest rozwiązywanie problemów z zakresu pomocy społecznej. Są to mianowicie:


  • Wspieranie procesu decetralizacji fiskalnej. Po zakończeniu etapu szybkiego zorganizowania nowych struktur administracji państwowej i lokalnej w regionach, Rząd Polski pracuje obecnie nad zapewnieniem skuteczności ich funkcjonowania. Pewnym ważnym elementem — niezbędnym także w kontekście programu rozwoju terenów wiejskich, jest rozwinięcie zasad i przepisów oraz struktur administracyjnych przygotowanych do obsługi przepływu środków z budżetu władz centralnych na szczebel lokalny. Dobrze zdefiniowany system transferów wewnętrznych działający w powiązaniu z poprawą aparatu odbioru dochodów budżetowych na szczeblu lokalnym jest niezbędny, jeśli usługi sektora publicznego mają być świadczone na adekwatnym poziomie, włącznie z finansowaniem osłon socjalnych i innych inicjatyw kierowanych na przeciwdziałanie ubóstwu i innym problemom ze sfery zapewnienia równości społecznej. Ważnym aspektem pomocy technicznej, jaką kierował dotąd Bank Światowy na sferę instytucjonalną było wspieranie definiowania wskaźników sprawnościowych, tak by móc osiągnąć poprawę procesu alokacji środków budżetowych na poszczególnych szczeblach władzy lokalnej.




  • Efektywność wydatków publicznych przeznaczonych na programy w sferze socjalnej. Biorąc pod uwagę ograniczone środki budżetowe, władze muszą mieć do dyspozycji nie tylko dobre mechanizmy dostarczania środków tam, gdzie są one potrzebne, ale także zadbać o to by finansowane przez nie programy socjalne przynosiły efekty adekwatne do wydatkowanych na nie środków. Przed podjęciem decyzji co do tego, które programy socjalne wymagają korekty, czy likwidacji, a które poprawy oraz/lub rozszerzenia, Rząd Polski zwrócił się do Banku Światowego z prośbą o podjęcie współpracy w dokonaniu analizy wpływu na budżet programów o charakterze socjalnym działających w sferze edukacji, ochrony zdrowia i opieki społecznej. Badaniu poddana zostanie skuteczność tych programów, incydencja korzystania z nich oraz ich wartość z punktu widzenia ich beneficjentów. Zespół ekspertów Banku Światowego podejmie współpracę z pracownikami administracji państwowej i polskimi specjalistami, której celem będzie identyfikacja programów wykazujących niską wartość wskaźnika kosztów do korzyści, a także wytyczenie dróg poprawienia wydajności lub likwidacji takich programów. Ich zadaniem będzie także zidentyfikowanie programów działających dobrze i wymagających rozszerzenia.




  • Monitoring wdrożenia programów pomocy społecznej w procesie restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego. Elementem wsparcie, jakie Bank Światowy zapewnia Programowi Restrukturyzacji Górnictwa Węglowego, będzie prowadzenie ścisłego monitoringu wdrożenia aktywnych programów rynku pracy wychodzących na przeciw potrzebie zapewnienie szkoleń i wsparcia przy podejmowaniu działalności gospodarczej przez zwolnionych z pracy w górnictwie.




  • Podnoszenie jakości i sprawności działania szkolnictwa. Bank Światowy wspiera także Ministerstwo Edukacji w wysiłku przygotowania i wdrożenia reformy oświatowej nakierowanej na poprawę jakości i sprawności działania szkolnictwa, w tym wyrównania szans w zakresie dostępu do wysokiej jakości edukacji. Pomoc Banku Światowego koncentruje się na budowania w środowisku nauczycieli, specjalistów w dziedzinie edukacji oraz przedstawicieli ZNP wsparcia i zrozumienia reformy poprzez organizację konferencji i seminariów, wizyt doświadczonych specjalistów w zakresie edukacji oraz przedstawicieli związków zawodowych nauczycieli, a także realizację prac studialnych nad wybranymi zagadnieniami, m.in. kwestiami finansowania oświaty. Wsparcie kredytowe tej sfery proponowane jest obecnie w ramach Projektu Aktywizacji Terenów Wiejskich z przeznaczeniem podniesienie jakości oświaty na terenach wiejskich. Rozważane są również inne projekty kredytowe nakierowane na wsparcie reformy sektora edukacji.




  • Opracowanie programów nakierowanych na szczególne potrzeby dzieci. Jednym z obszarów głębokiego ubóstwa, który pojawił się na przestrzeni ostatniej dekady jest środowisko byłych pracowników państwowych gospodarstw rolnych z terenu Polski północnej. Bank Światowy współpracuje obecnie z Fundacją na rzecz Młodzieży i Dzieci nad opracowaniem programu nakierowanego na zaspokojenie szczególnych potrzeb dzieci żyjących w tych środowiskach, z myślą o przeciwdziałaniu procesowi spychającemu je do roli ofiar zaklętego kręgu bezrobocia, alkoholizmu i przemocy, tak powszechnego w wielu miejscowych rodzinach.




  1   2


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna