Historia rozwoju



Pobieranie 105,93 Kb.
Data01.03.2019
Rozmiar105,93 Kb.

Historia rozwoju

Linux zaczął powstawać w 1991 roku, kiedy to fiński programista, Linus Torvalds stworzył jądro nowego systemu operacyjnego przeznaczonego do pracy z procesorami rodziny 80386 firmy Intel.


Informacje o systemie, opublikowane przez Torvaldsa na internetowej liście dyskusyjnej, spotkały się z dużym zainteresowaniem i wkrótce przy rozwoju systemu pracowała już grupa ludzi. Znacznie przyspieszyło to jego rozwój – otrzymał on później nazwę "Linux". Im bardziej system ten stawał się popularny, tym więcej ludzi wspierało jego rozwój. Proces ten trwa do dziś, a liczbę użytkowników różnych dystrybucji Linuksa szacuje się obecnie na wiele milionów na całym świecie.
Kolejne wersje jądra systemu Linux przynosiły zmiany i wiele nowości, które szczegółowo opisano w artykule Linux (jądro).


Etymologia nazwy
Sama nazwa pochodzi ze zbitki słów Linus (będącego imieniem twórcy) i Unix (Linus' Unix). Nie przyjęła się proponowana przez Torvaldsa nazwa Freax. Nazwa "Linux" informuje także o tym, że nie jest to system Unix: Linux Is Not UNIX.
Jakkolwiek teoria ta wydaje się prawdopodobna -> Freax = (free+freak+[uni]X), to jednak pewne inne źródła twierdzą, iż nazwa LINUX pochodzi po prostu od połączenia słów: Linus i Minix lub Linus i Unix. Ten dylemat może chyba wyjaśnić tylko sam Linus...

Linux a GNU/Linux
Część osób preferuje nazwę "GNU/Linux" zamiast samego "Linux". Ta pierwsza jest promowana przez Free Software Foundation i Richarda Stallmana, aby podkreślić duży wkład projektu GNU w typowej dystrybucji. Więcej informacji w haśle GNU/Linux.
Zastosowanie
Linux przede wszystkim stosowany jest na systemach serwerowych (serwery WWW, FTP, e-mail, bazy danych i inne), jako zapory sieciowe (firewall), router, a także w systemach osadzonych oraz w niektórych odtwarzaczach DVD i tunerach dvb.
Ze względu na powstanie i rozwój dystrybucji o łatwej instalacji, graficznym wyglądzie i bogactwie wydajnego oprogramowania Linux znajduje szerokie zastosowanie na rynku biurowym i domowym. Rządy kilku państw europejskich prowadzą wdrożenia Linuksa na komputerach administracji państwowej. Ponadto z Linuksa korzystają agencje wywiadowcze, kontrwywiad i wojsko, ze względu na bezpieczeństwo, stabilność oraz możliwość audytu oraz modyfikacji kodu (dostępność kodu źródłowego). Niezawodność tego systemu została doceniona przez niektóre banki i instytucje finansowe korzystające z Linuksa (np. system notowań Wall Street oparty jest na tym systemie operacyjnym).

Postawy administracji systemu Linux
W ostatnich latach coraz częściej się zdarza, że użytkownik zwykłego komputera staje się jego administratorem, oczywiście mówię o użytkowniku Linuksa. Prawdopodobnie sami zainstalowaliśmy system i sami musimy go skonfigurować itd. Co prawda niniejszy artykuł nie omawia samej konfiguracji systemu (instalacja sterowników itp.) ale ma uzmysłowić przed jakim zadaniem stoi mniej więcej administrator - w naszym przypadku to właśnie my nim jesteśmy.
Omawiane zagadnienia

I Konta użytkowników;


- tworzenie kont,
- usuwanie kont,
- hasła.

II Grupy;


- tworzenie grup,
- usuwanie grup,
- zmiana aktualnej grupy,
- przypisanie/usunięcie użytkownika z danej grupy.

III Prawa dostępu;


- polecenie chown,
- polecenie chgrp,
- polecenie chmod.

IV Polecenie su.

V Pakiet sudo.

I Konta użytkowników.

Zaraz po instalacji systemu powinniśmy utworzyć swoje własne (zwykłe) konto. Oczywiście wtedy, gdy nie zrobiliśmy tego podczas instalacji. Nie zaleca się używać konta root do codziennej pracy. Wynika to z faktu, że konto root ma za dużą władzę, np. nie potrzebujemy konta root do oglądania filmów, słuchania muzyki itd. Konto root służy do zadań administracyjnych, a nie do zabawy. Jeżeli nie znasz dobrze Linuksa to może Cię zdarzyć, że niechcący coś zepsujesz i może się to skończyć ponowną instalacją systemu. Wróćmy jednak do tworzenia kont. Konto można utworzyć na kilka sposobów. Jednym z nich jest wydanie w wierszu poleceń komendy useradd. Przykładowo:

# useradd wiedzmin

Teraz w systemie mamy nowego użytkownika. Innym sposobem jest edycja pliku /etc/passwd. Jednak nie polecam tego sposobu początkującym użytkownikom. Plik /etc/passwd składa się z 7 pól oddzielonych od siebie znakami ":". Pierwsze pole oznacza nazwę użytkownika, drugie - miejsce na hasło, trzecie - identyfikator, czwarte - grupa do jakiej jest user przypisany, piąte - imię i nazwisko usera, szóste - katalog domowy i siódme - powłoka. A teraz zobaczmy jak to wygląda w praktyce:

wiedzmin:x:100:100:Debian Fanatic User:/home/wiedzmin:/bin/bash

Konto jest już gotowe. Następnym krokiem będzie skopiowanie zawartości katalogu /etc/skel do katalogu domowego użytkownika. Na koniec definiujemy hasło za pomocą polecenia passwd, np.:

# passwd wiedzmin

Polecenie passwd może wydać także zwykły user, ale będzie mógł on zmienić hasło tylko swojego konta. Konto jest już teraz w pełni gotowe do pracy. Wystarczy się zalogować.

Utworzyliśmy konto, jednak po jakimś czasie staje się ono niepotrzebne. Np. utworzyliśmy konto siostrze i po jakimś czasie stwierdziliśmy, że ona wcale go nie używa. Konto usuwamy w następujący sposób:

# userdel nazwa_konta

Teraz musimy skasować katalog domowy danego konta i to wszystko. Możemy też usunąć wpis w pliku /etc/passwd, ale userdel spełnia zadanie bardzo dobrze.
II Grupy.
Każdy plik/katalog w systemie ma określonego właściciela i grupę. Można to bardzo łatwo sprawdzić wydając polecenie ls -l, np.:

# ls -l /home


drwxrwsr-x 2 root users 1024 gru 17 19:40 home

Jak widać właścicielem katalogu /home jest root, natomiast katalog /home należy do grupy users. Grupy tworzymy za pomocą polecenia groupadd, np.:

# groupadd nazwa_grupy

Ewentualnie możemy zrobić to edytując plik /etc/group. W pliku tym informacje o grupach umieszczone są w następujący sposób: nazwa grupy:hasło:numer identyfikacyjny grupy:użytkownik przypisany do grupy. Przykładowo:

wiedzmin:x:100

Aby usunąć daną grupę należy posłużyć się poleceniem groupdel:

# groupdel nazwa_grupy

Można też usunąć wpis w pliku /etc/group. Przy usuwaniu powinniśmy uważać czy nie usuniemy grupy, do której jest przypisany jakiś użytkownik. Jeżeli dany użytkownik należy do kilku grup zawsze może zmienić aktualną grupę na tą, której aktualnie potrzebuje. Żeby sprawdzić do jakich grup należy użytkownik wydajemy polecenie groups. Aby zmienić aktualną grupę na inną wydajemy polecenie newgrp.

Wiemy już nie co o grupach, ale co zrobić aby dodać użytkownika do danej grupy? Np. u mnie nie mogłem zwykłym użytkownikiem słuchać muzyki, uruchomić X-Chata. Musiałem użytkownika wiedzmin przypisać do dodatkowych grup. Aby dodać użytkownika do danej grupy musimy wyedytować plik /etc/group. Następnie dopisujemy użytkownika do danej grupy w następujący sposób. Po znaku dwukropka dopisujemy nazwę użytkownika. Jeżeli chcemy do jednej grupy dopisać więcej niż jednego usera musimy postawić przecinki, ale po znaku przecinka nie można zrobić odstępu. Np.

audio:x:105:wiedzmin,geralt,ktos_tam_jeszcze

Natomiast jeżeli chcemy kogoś usunąć z danej grupy wystarczy, że usuniemy odpowiedni wpis w pliku /etc/group.
III Prawa dostępu.

Polecenie chown - służy ono do nadawania właściciela pliku/katalogu. Można również nadać grupę. Np:

# chown właściciel nazwa_pliku

Jeżeli chcemy nadać również grupę:

# chown właściciel.grupa nazwa_pliku

Polecenie chgrp - służy do nadawania grupy pliku/katalogu. Jednak raczej rzadko używa się tego polecenia, ponieważ można przypisać plikowi grupę za pomocą polecenia chown.

# chgrp grupa nazwa_pliku

Polecenie chmod - służy do nadawania praw dostępu do pliku/katalogu. Każdy plik/katalog jest podzielony na 3 części (jeżeli chodzi o prawa dostępu). Żeby to sprawdzić wpiszmy w wierszu poleceń komendę ls -l. Oto przykładowy wynik jego działania:

drwxr-xr-x 2 wiedzmin wiedzmin 1024 gru 28 13:33 texty

W tym przypadku skupmy się na drwxr-xr-x. Z tego komunikatu dowiadujemy się, że texty jest katalogiem - d, właściciel ma prawo do odczytu - r, zapisu - w i wykonywania - x. Grupa i pozostali użytkownicy mają prawo do odczytu i wykonywania. Przejdźmy teraz do bardziej szczegółowego omówienia tego tematu.



-rwxrwxrwx

 | \ | /  \ | /  \ | /


0 1     2     3

0 - ta informacja mówi nam czy mamy do czynienia z plikiem czy z katalogiem,


1 - prawa dostępu dla właściciela,
2 - prawa dostępu dla grupy,
3 - prawa dostępu dla pozostałych użytkowników.

Teraz wyjaśnię co oznaczają poszczególne litery:

r - prawo do czytania,
w - prawo do zapisu,
x - prawo do wykonywania.

Ustawić prawa można na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest:

# chmod +r plik

Nadaliśmy plikowi - plik prawo do odczytu. Jeżeli te prawo chcemy usunąć to wystarczy, że zamiast plusa wstawimy znak "-".

Nadawanie praw dostępu za pomocą liczb ósemkowych.

0 - brak jakichkolwiek uprawnień,


1 - --x,
2 - -w-,
3 - -wx,
4 - r--,
5 - r-x,
6 - rw-,
7 - rwx.

Jeżeli chcemy teraz nadać prawa dostępu do jakiegoś pliku wystarczy, że użyjemy polecenia chmod, np.:

# chmod 700 plik

Teraz plik otrzymał następujące prawa dostępu: rwx------. Oznacza to, że nikt po za właścicielem nie będzie mógł go wykonać, czytać czy modyfikować go.




IV Polecenie su.

Może się zdarzyć, że podczas codziennej pracy nagle będziemy potrzebowali władzy jaką dysponuje konto root. W tym celu nie musimy na nowo logować się jako superużytkownik. Wystarczy w wierszu poleceń wpisać su root. Następnie będziemy proszeni o podanie hasła dla wyżej wymienionego konta. Np.:

$ su root

Jeżeli chcemy wywołać użytkownika root z jego ustawieniami powłoki:

$ su - root
V Pakiet sudo.
Jeżeli jesteśmy administratorem jakiejś sieci i chcemy aby część obowiązków przejmą za nas ktoś inny to z pomocą przyjdzie nam pakiet sudo. Jeżeli nie ma w naszym systemie tego pakietu powinniśmy go zainstalować. Jednak gdy nie mamy sieci bez pakietu sudo można się spokojnie obejść.

Pakiet sudo umożliwia administratorowi precyzyjne określenie listy użytkowników i poleceń, które mogą być wykorzystywane przez administratora. To bardzo upraszcza nam życie, zwłaszcza gdy tamy tych obowiązków za dużo. Informacje te umieszczone są z pliku /etc/sudores.

Plik /etc/sudores podzielony jest na kilka części: * komendy, które mogą uruchamiać użytkownicy pakietu sudo, * nazwy umowne (aliasy) komputerów, grupy sieciowe, adresy IP i sieci, * pseudonimy (aliasy) użytkowników, * dane dotyczące użytkowników, w tym rodzaje używanych przez nich komputerów, numery IP, lista autoryzowanych użytkowników, informacja o tym, pod którego użytkownika "podszyje się" użytkownik pakietu sudo (zazwyczaj jest to root).



  1. OGÓLNE POLECENIA



man costam - info o danym poleceniu
cd nazwa_katalogu - wejście do katalogu
cd .. - wyjście z katalogu
mkdir nazwa_katalogu - tworzy katalog
rmdir nazwa_katalogu - usuwa katalog
rm nazwa_pliku - usuwa plik
rm * - usuwa wszystkie pliki z danego katalogu
rm * -i - usuwa wszystkie pliki z danego katalogu z potwierdzeniem
rm * -f - usuwa wszystkie pliki z danego katalogu i wyłącza potwierdzenia (nawet zabezpieczone przed usunięciem)
rm -f - usunięcie plików zabezpieczonych przed kopiowaniem
rm -r - usunięcie plików również w podkatalogach
rm -rf - usuwa cały system plików
chmod u+r jeden.doc - mogę czytać dany plik
   w - mogę zapisywać i edytować dany plik
   x - mogę wykonywać dany plik
ls -a - pokazuje ukryte pliki
ls -l - pokazuje więcej info o pliku:

W WYNIKACH POWYŻSZEJ KOMENDY NA POCZĄTKU SĄ:


  "-" - oznacza zwykły plik
  "d" - oznacza katalog
  Potem pierwsze 3 znaki oznaczają dostępność do pliku właściciela, następne 3 znaki dla grupy, a następne 3 dla innych użytkowników

ls > wynik - wysłanie spisu zawartości katalogu do pliku wynik jeżeli taki plik istnieje to skasuje się jego poprzednia zawartość
ls >> wynik - dopisanie zawartości katalogu do zawartości pliku wynik
mount /mnt/floppy - montuje flopa
umount /mnt/floppy - rozmontowuje flopa
cat jeden.doc > wszystkie.doc - nadpisanie zawartości w pliku wszystkie.doc zawartościami innych plików
cat jeden.doc dwa.doc >> wszystkie.doc - dopisanie do pliku wszystkie.doc zawartości innych plików
cat nazwa_pliku - czytanie zawartości pliku
cat *.doc - znajdzie np.: dwa.doc sratytaty.doc
cat jeden.doc dwa.doc > wszystkie.doc - wrzuca zawartość plików do jednego
cat < jeden.doc > dwa.doc - wypisze zawartość jeden.doc na ekran (standartowe wyjście) i nadpisze zawartość pliku jeden.doc do pliku dwa.doc
cat parowka.doc | more - wyjście programu cat (parowka.doc) jest przekazywane na wyjście programu more
head -42 nazwa_pliku - wyświetla 42 pierwszych wierszy zawartych w pliku
tail -42 nazwa_pliku - wyświetla 42 końcowych wierszy zawartych w pliku (przydaje się w obserwowaniu świeżo dopisanych logów do pliku)
cp plik_zrodlowy plik_docelowy - kopiuje zawartość z pliku do pliku
cp plik(i)_zrodlowy katalog(i)_docelowy - kopiuje pliki do katalogu
mv stara_nazwa nowa_nazwa - zmiana nazwy pliku
mv nazwa_pliku nazwa_katalogu - przenoszenie pliku do katalogu
lp nazwa_pliku - drukowanie pliku
lpr nazwa_pliku - wstawienie pliku do koleiki drukowania
pwd - pokazuje w jakim jesteś katalogu
. - oznacza katalog bieżący
.. - oznacza katalog nadrzędny
touch nazwa_pliku - tworzy pusty plik
stty -a - wypisanie skrótów do np. zatrzymania procesu
mail - otwiera plik z poczta
printenv albo export (powłoka C) - zobaczenie zawartości zmiennych środowiska
nazwa=zawartość - pierwsze przypisze zmiennej powłoki odpowiednia zawartość
export nazwa drugie utworzy zmienna o tej samej nazwie i zawartości co zmienna powłoki
MOJA_ZMIENNA="jakas_wartosc" - tworzy zmienna środowiska z wartością "jakas_wartosc"
echo $MOJA_ZMIENNA wypisuje zawartość MOJA_ZMIENNA (znakiem dolara poprzedzamy nazwy zmiennych środ. które to nazwy powłoka ma zastąpić zawartością odpowiedniej zmiennej
find ścieżka/nazwa_pliku lub kryterium - wyszukiwanie plików
grep - służy do wyszukiwania plików według zadanego wzorca

2. KRYTERIA SZUKANIA OKREŚLONYCH STRINGÓW

* - zastępuje wiele znaków np.: ls *.doc
*.* - oznacza pliki z kropka w nazwie
*xyz - oznacza pliki w rodzaju xyz albo fghxyz
? - zastępuje jeden znak
[abc] - oznacza a lub b lub c
[a-z] - oznacza od a do z
doc[0-9] - oznacza doc0 do doc 9
*[Aa]dd* - oznacza useradd lub User-Add itd
*[Aa] [Dd] [Dd]* - oznacza userADD lub xxxAdd itd
- R - wszystkie podkatalogi

3. UŻYTKOWNICY, PRAWA DOSTĘPU ITD

newgrp grupa - zmiana grupy
chmod g+r jeden.doc - dodanie użytkownikom grupy do której należy plik jeden.doc
    prawa do jego czytania (dołączanie praw):
   u - użytkownik
   o - pozostali użytkownicy systemu
   - - odebranie danego uprawnienia
chmod u=rw jeden.doc - nadanie tobie wyłącznie czytanie i pisania do pliku jeden.doc (zastępowanie praw)
chmod u=rw /katalog - masz prawo do przeszukiwania katalogu jeżeli nie miałbyś tych praw możesz znaleźć tylko plik którego znasz nazwę (zastępowanie praw)
chmod 777 nazwa_pliku - następny sposób zastępowania praw, numeryczny 777 oznacza akurat przyznanie wszystkich praw wszystkim użytkownikom do danego pliku a 666 prawo do odczytu i zapisu pliku dla wszystkich użytkownikow

PRAWA DOSTĘPU I ICH ODPOWIEDNIKI NUMERYCZNE:



---   0
--x   1
-w-   2
-wx   3
r--   4
r-x   5
rw-   6
rwx   7

umask - w momencie tworzenia nowego pliku otrzymuje on domyślne prawa dostępu określone za pomocą parametru umask
4 2 1 - wartości liczbowe odpowiadające określonym uprawnieniom
r w x    każda liczba odpowiada koleino użytkownikowi -> grupie -> "światu" (reszcie użytkowników)
umask 421 - oznacza: właściciel może plik czytać grupa może do pliku pisać, a pozostali użytkownicy mogą plik wykonywać
umask 700 - oznacza pełne prawa dla właściciela i żadnych praw dla grupy i reszty użytkowników
umask 077 - wyłączy prawa do czytania pisania i wykonywania dla grupy i całego "świata" (reszty użytkowników)

PO WPISANIU UMASK I WARTOŚCI OD TEJ PORY KAŻDY UTWORZONY PLIK BĘDZIE MIAŁ TAKIE PRAWA DOSTĘPU

chown nowy_wlasciciel nazwa_pliku - daje prawa do pliku innemu użytkownikowi
chown -r nowy_wlasciciel nazwa_pliku - daje prawa do wszystkich plików w katalogu innemu użytkownikowi
chgrp nowa_grupa nazwa_pliku - daje prawa do pliku określonej grupie
who - info o wszystkich zalogowanych do systemu, obejmuje nazwę użytkownika
finger - to samo co who tylko jeszcze jest imię terminal, i czas zarejestrowania się w systemie
who am i - info tylko o tobie

4. KOMUNIKACJA MIĘDZY UŻYTKOWNIKAMI

write nazwa_uzytkownika - wysyłanie wiadomości do określonego użytkownika, tekst pojawia się od razu po wpisaniu, teksty obu użytkowników mogą się mieszać
mesg n - zablokowanie przychodzących wiadomości write
mesg y - odblokowanie przychodzących wiadomości write
talk nazwa_uzytkowika - następny program tutaj ekran dzieli się na dwie części a rozmowa się nawiązuje jeśli drugi rozmówca odpowie "talk twoja_nazwa_uzytkownika"
conrol-c - zakańcza program talk

5. MAIL

mail - otwiera twoja skrzynkę odbiorcza
mail nazwa_uzytkownika1 nazwa_uzytkownika2 - wysłanie maila do danego(ych) użytkownika np.: mail user@wp.pl, mail grzes
control-d lub ("." sama w wierszu) - zakończenie listu i wysłanie
control-c - opuszczenie programu bez wysyłki listu
/usr/spool/mail nazwa_uzytkownika lub /usr/mail/ nazwa_uzytkownika - tu znajduje się plik w którym są zapisywane nadchodzące listy (nazwa pliku jest tez napisana w zmiennej środowiskowej MAIL można się tam dostać wpisując export i znaleźć MAIL=...)
d2 - wrzuca 2 list do "kosza"
q - usuwa listy z "kosza" i zamyka program
x - opuszczenie programu bez usuwania listów
- - poprzedni list
+ - następny list
p - powtórne wyświetlenie bieżącego listu
w 1 /home/zachowana_tresc - zachowanie treści listu nr 1 w pliku zachowany_list w katalogu home
s 1 /home/zachowany_list - zachowanie listu (nagłówka i treści) nr 1

6. SIEĆ

rlogin nazwa_kompa - rejestracja w inny systemie Unix
telnet nazwa_kompa - rejestracja w innych systemach np.: winNT
rcp nazwa_kompa:plik_zrodlowy plik_docelowy - program do przesyłania plików pomiędzy systemami Unix
ftp plik_zrodlowy nazwa_kompa:plik_docelowy - program do przesyłania plików pomiędzy dowolnymi systemami

KOMENDY FTP:


get plik - pobranie pliku z innego kompa
mget plik(i) - pobranie wielu plików
put plik - wysłanie pliku do innego kompa
mput plik(i) - wysłanie wielu plików
bye - zamkniecie połączenia z innym kompem
ls - spis plików na drugim kompie
cd - zmiana katalogu na drugim kompie
binary - tryb przesłania plików binarnych
ascii - tekstowy tryb przesłania (z tłumaczeniem znaków końca wiersz)

control-] - nie przerywając pracy na zdalnym kompie powrót do swojego systemu lokalnego (W PRZYPADKU SESJI TELNET)
return~control-z - to co wyżej ale dla RCP (działa jeśli twoja powłoka ma wbudowany mechanizm wielozadaniowości zwany "job-control"

7. PROCESY
ps - wypisuje stan procesów
ps -l - dokładniejsze wypisanie stanów procesów
ps -aux | more - wypisanie włącznie z procesami nie należącymi do ciebie (| more - udogodnienie)

OPIS WYPISANYCH KOLUMN:



PID - identyfikator procesu
TTY - terminal do którego jest podłączony proces
STAT - stan procesu (W=czekający, R=wykonywany lub gotowy do wykonania S=uśpiony, Z=zabity ale wciąż przebywający w systemie)
TIME - czas jego wykonywania
COMMAND lub CMD - nazwa programu który wykonuje proces
UID - nazwa użytkownika który jest właściciele procesu
PPID - proces nadrzędny który utworzył dany proces
C lub CP - wykorzystanie procesora - używane do szeregowania procesów
PRI - priorytet
NI - wartość używana do obliczania priorytetu
ADDR - adres procesu
SZ - rozmiar procesu w blokach
WCHAN - zdarzenie na które oczekuje proces

nice o_ile_nizszy polecenie

- zmiana priorytetu procesu i mniejsza liczba tym wyższy priorytet (automatycznie niższy priorytet otrzymują procesy intensywnie wykorzystujące CPU) (tylko administrator może podawać liczby ujemne)



cat *.doc > wszystkie.doc &

- znaczek & na końcu polecenia oznacza ze powłoka utworzy dany proces i uruchomi program ale nie będzie czekała na jego zakończenie



kill identyfikator_procesu

- zakończenie procesu



kill -9 identyfikator_procesu

- zakończenie procesów które ignorują zwykłą komendę kill



kill -v nazwa_procesu

- zabija proces po podaniu jego nazwy



at czas "polecenie" control-d

- wykonanie procesu o określonej godzinie np.: "cat 0900a "cat *.doc > razem.doc" control-d" co oznacza ze proces się uruchomi o godzinie 9:00 rano (a=a.m., p=p.m.)




8. EDYTOR VI

vi nazwa_pliku - otwiera edytor z plikiem do edycji
vi - uruchamia edytor potem:
: - wierszowy tryb pracy (wiersz staje się poleceniem po naciśnięciu return)
i - drugi tryb pracy gdzie znaki są wstawiane do bufora aż do naciśnięcia klawisza esc
10x - usunie 10 znaków pod kursorem
10X - usunie 10 znaków na lewo od kursora
:w - zachowanie pliku na dysku
:q - opuszczenie programu
:wq lub ZZ - zapisuje plik i opuszcza program
:q! - wyjście bez zapisania pliku
10dd - wycina do schowka 10 wierszy od kursora w dół
10yy - kopiuje do schowka 10 wierszy od kursora w dół
p - wklejenie zawartości schowka na lewo od kursora
P - wklejenie zawartości schowka na prawo od kursora
/klocek - znajduje string klocek
/ - następne wyszukanie tego samego stringu
:s/klocek/badylek - zamiana klocek na badylek w bieżącym wierszu
:1,$s/klocek/badylek/g - zamiana klocek na badylek w całym pliku
:r nazwa_pliku - wczytanie do bufora innego pliku
:set number - numerowanie wierszy
:set no number - nie ponumerowane wiersze
u - cofnięcie skutków ostatniego polecenia

9. EDYTOR EMACS

control-h - wypisanie pomocy emacs
na przykład: control-h a file - wypisanie info o funkcji w której występuje słowo file
control-h o - przełączanie miedzy oknami
control-h 0 - usunięcie okna pomocy gdy kursor się w nim znajduje
control-h 1 - usunięcie okna pomocy gdy kursor znajduje w oknie z redagowanym tekstem
control-x b (i podać nazwę pliku) - wyświetlenie określonego redagowanego pliku
emacs nazwa_pliku (w wierszu poleceń) - otwarcie pliku w edytorze emacs
control-x control-s - zapisanie pliku
control-x control-c - opuszczenie emacsa
nazwa_pliku~ - nazwa kopii zapasowej pliku
esc x overwrite-mode - tryb zastępowania tekstu
control-k - wycięcie do schowka tekstu od kursora do końca wiersza
control-@ - zaznaczenie początku przenoszonego bloku tekstu
control-w - zaznaczenie końca bloku przenoszonego tekstu
control-y - wklejenie zawartości schowka
control-s - wyszukiwanie stringa
10. INNE INFORMACJE

1) gdzie co jest "standardowo":
- / - katalog główny
- /root - katalog administratora (root-a)
- /home - katalogi użytkowników
- /usr/bin - programy dla użytkowników, pliki wykonywalne (standartowe programy instalowane na początku z systemem)
- /usr/local/bin - programy dodane przez administratora dla konkretnego hosta lub lokalnej sieci
- /usr/local - oddziela pliki dostarczone przez "sprzedawcę" i późniejsze rozszerzenia od programów pochodzących z systemu
- /usr/lib - pliki pomocnicze dla standartowych programów linuksowych
- /usr/man - pliki podręcznika systemowego man
- /usr/src - kody źródłowe programów
- /var/log - pliki dziennika
- /var/spool - katalogi koleiek dla drukarek, poczty itd.
- /bin lub /sbin - standartowe programy będące częścią systemu, niezbędne do zapewnienia minimalnej funkcjonalności systemu
- /tmp - pliki tymczasowe (usuwane przy starcie systemu)
- /var/tmp - pliki tymczasowe (nie usuwane przy starcie systemu)
- /etc - programy konfiguracyjne, nazwy pozostałych użytkowników (w pliku passwd)
- /dev - jądro systemu, pliki odpowiadające urzadzeniom
2) wykonywany program można zakończyć klawiszami: control-c lub zastopować klawiszami control- wtedy zostaje stworzony plik core w którym jest zapisany stan programu w momencie stopu (plik core może być duży)
3) wypisywanie danych na ekran można zatrzymać: control-s i wznowić: control-q
4) skrypt inicjujący: .profile
5) przy tworzeniu plików z dziwnymi znaczkami w nazwie trzeba je poprzedzać lub umieścić nazwę w "" wtedy znaczki stracą swoje specjalne znaczenia ale wtedy trzeba uważać przy kasowaniu żeby np.: nie wpisać rm * tylko rm"*" bo można skasować wszystkie pliki z katalogu
6) wyrejestrowanie się: control-d - powłoki bourne i korn, logout - powłoka c
7) odświeżanie ekranu: control-l
8) każdy plik ma dwóch właścicieli użytkownika i grupę
   - użytkownik może być członkiem więcej niż jednej grupy
   - nowo utworzony plik należy do tej grupy, do której należy katalog, w którym jest tworzony plik
   - gdy chcesz cos robić z plikiem system najpierw bada czy jesteś właścicielem pliku, jeśli tak to są sprawdzane prawa dostępu użytkownika, w przeciwnym wypadku jest porównywana grupa do której należy plik gdy odp. jest pozytywna system sprawdza grupowe prawa dostępu gdy nie, prawa dostępu pozostałych użytkowników
9) po zmontowaniu np.: cdromu jest "tworzony" punkt zamontowania który nie musi mieć nic wspólnego z fizycznymi nośnikami, podrzędny system plików jest "doczepiany" do systemu głównego w punkcie zamontowania
10) Kod źródłowy systemu Linux znajduje się w katalogu /usr/src/linux-2.4 w tym katalogu jest tez katalog "kernel" gdzie jest plik "sched.c" dotyczy on zarządzania procesami
11) Domyślna lokalizacja pakietów na płycie z instalka linuksa jest: /mnt/RedHat/RPMS
12) Programem lpq możemy opróżnić bufor drukarki

shutdown -r now lub reboot - ponowne uruchomienie kompa
shutdown -h now lub halt - zatrzymuje prace systemu
gnomecc - control-panel dla gnome
uname -a - informacje m.in. o wersji jądra którą mamy
df - ilość wolnego miejsca na dysku
du - wielkość katalogów i ich podkatalogów w kilobajtach
file ścieżka - podaje rodzaj pliku

11. MONTOWANIE CD-ROM, FLOPPY I PARTYCJI Z WINDOWS

PAMIĘTAJ ŻE ŚCIEŻKA: /mnt/jakis_katalog MUSI ISTNIEĆ PRZED ZMONTOWANIEM CZYLI MUSISZ NAJPIERW STWORZYĆ KATALOG W /mnt DO KTÓREGO BĘDZIE PODMONTOWYWANY JAKIŚ SYSTEM PLIKÓW



mount /dev/cdrom/ mnt/cdrom - zamontowanie cdrom-u
umount /dev/cdrom albo umount /mnt/cdrom - odmontowanie cdromu
mount /dev/fd0 /mnt/floppy - zamontowanie flopa
umount /dev/fd0 albo umount /mnt/floppy - odmontowanie flopa
mount /dev/hda1 /mnt/windows - montowanie dysku z windowsem (jeśli masz 2 dyski na pierwszym jest win a na drugim linux jeśli masz inaczej np.: win jest na tym samym dysku co linux może ścieżka wyglądać inaczej)
umount /dev/hda1 /mnt/windows - odmontowywanie partycji z windowsem

MOŻESZ SKONFIGUROWAĆ LINUKSA TAK ABY MONTOWAŁ NP: PARTYCJĘ WINDOWSOWĄ ZARAZ NA STARCIE - MUSISZ ZNALEŹĆ TYLKO PLIK /etc/fstab OTWORZYC GO NP: PROGRAMEM gedit I NA SAMEJ GÓRZE WPISAĆ PO KOLEI:


/dev/hda1 /mnt/windows fat auto 0 0
OCZYWIŚCIE SCIEŻKA /dev/hda1 MOŻE BYĆ INNA W TWOIM KOMPIE

12. AUTOMATYKA, SKRYPTY W LINUKSIE

at - można tym poleceniem zlecić systemowi wykonywanie jakiegoś polecenia o określonej godzinie ( jeśli ma być wykonywane cyklicznie można je dodać do pliku cron danego użytkownika)

(CHCEMY ABY O 16:05 BYŁ WYSYŁANY LIST NA OKREŚLONY ADRES) PO kolei:


at teatime + 5 minutes - zaznaczmy o której ma to nastąpić (teatime oznacza 16:00) czas można tez określić np. tak: at 2:14pm Jan9, at now + 5 minutes (hour, week, day, year), at teatime next day
mail -s "temat wiadomości" dzony@poczta.onet.pl - piszemy co ma być wykonywane i wciskamy enter
"co tam słychać" - wpisujemy treść listu i wciskamy enter
naciskamy control-d - i tym samym kończymy

mail dzony@poczta.onet.pl <~/nazwa_pliku - wysyła na podany adres zawartość pliku
atq - wyświetla wszystkie polecenia oczekujące na wykonanie
atrm numer - usuwa polecenie o określonym numerze
cron - automatyczne uruchamianie poleceń w określonych odstępach czasu (np.: przypomnienie co tydzień o zrobieniu kopii zapasowej)
/var/spool/cron - pliki cron wszystkich użytkowników. Pliki cron można stworzyć w linux configuratorze

history n > nazwa_skryptu - "tworzy" skrypt z ostatnich n komend
chmod u+x nazwa_skryptu - PAMIĘTAJ ŻEBY NADAWAĆ SKRYPTOM MOŻLIWOŚĆ WYKONYWANIA
Jeszcze trochę komend, niektóre mogą się powtarzać ;]
abort - Nienormalne zakończenie programu
abs - Oblicza bezwzględna zmiennej integer
ac - Wypisuje statystyki odnośnie czasu połączenia użytkowników
accept - Przyjmuj połączenie na gnieździe
access - Sprawdź prawa użytkownika do pliku
acct - Switch process accounting on or off
acheflush - Wypróżnij zawartość cache z instrukcjami i/lub z danymi
acos - Funkcja arcus cosinus
acosh - Odwrotność hiperbolicznej funkcji cosinus
adjtimex - Dopasuj zegar kernela
alarm - Ustaw zegar na dostarczenie sygnału alarm
aliases - Plik z aliasami dla sendmaila
alloca - Alokacja pamięci
apropos - Przeszukaj bazę danych whatis pod kątem łańcuchów
ar - Utwórz, modyfikuj i ekstraktuj z archiwów
arch - Wydrukuj architekturę maszyny
ascii - Zestaw zbioru znaków ASCII w postaci ósemkowej, dziesiętnej, lub
ascii-xfr - Podeślij/pobierz pliki przy użyciu protokołu ASCII
asctime, ctime, gmtime, localtime, mktime - Konwersja binarnej daty i czasu
asin - Funkcja arcus sinus
asinh - Odwrotność hiperbolicznej funkcji sinus
assert - Przerwanie pracy programu jeśli wyrażenie jest fałszywe
atan - Funkcja arcus tangens
atan2 - Funkcja arcus tangens dwóch zmiennych
atanh - Odwrotność hiperbolicznej funkcji tangens
atexit - Rejestracja funkcji wywoływanej po normalnym zakończeniu programu
atof - Konwersja zmiennej napisowej na double
atoi - Konwersja zmiennej napisowej na integer
atol - Konwersja zmiennej strong na long integer
autoexecd - Demon dla blondynek
badblocks - Szukaj na urządzeniu uszkodzonych bloków
basename - Oddziela katalog i przyrostek od nazw plików.
bc - Język kalkulatora dowolnej precyzji
bcmp - Porównanie łańcuchów bajtów
bcopy - Kopiowanie łańcucha bajtów
bdflush - Uruchom, oczyść, lub dostrój daemona bdflush (buffer-dirty-flush)
biff - "Zostań poinformowany, jeśli przyjdzie poczta i od kogo ona jest"
bind - Przywiąż nazwę do gniazda
bison - Generator parserów w wersji GNU (zastępuje program yacc)
bootparam - Wprowadzenie do parametrów bootujących kernela Linuxa.
brk, sbrk - Zmień wielkość segmentu danych
bsearch - Binarne przeszukiwanie posortowanej tablicy
bzero - Wpisywanie zer do łańcucha bajtów
captoinfo - Konwersja opisu terminali w formacie termcap do formatu terminfo
cat - Połącz pliki i wypisz na standardowe wyjcie
catgets - Pobranie komunikatu z katalogu komunikatów
catopen, catclose - Otwarcie/zamknięcie katalogu komunikatów
cbrt - Pierwiastek sześcienny
ceil - Najmniejsza wartość całkowita nie mniejsza niż x
chat - Zautomatyzowany skrypt dialogu z modemem
chattr - Zmień atrybuty plików na systemie plików ext2fs
chdir, fchdir - Zmień katalog roboczy
checkalias - Sprawdź czy alias nie jest już zdefiniowany.
chfn - Zmień swoją informację fingerową
chgrp - Zmień grupę właścicieli plików
chkdupexe - Znajdź dublujące się pliki wykonywalne
chmod, fchmod - Zmień prawa pliku
chown, fchown - Zmień właściciela pliku
chroot - Zmień główny katalog
chsh - Zmień powłokę loginową
cjpeg - Konwersja plików graficznych do formatu JPEG
cksum - Oblicz sumę kontrolną i policz bajty w pliku
clear - Wyczyść ekran terminala
clock - Wyznaczanie czasu procesora
clone - Utwórz proces potomny
close - Zamknij deskryptor pliku
closedir - Zamknięcie strumienia katalogu
colrm - Usuń z pliku kolumny
comm - Porównaj dwa posortowane pliki linia po linii
compress uncompress - Skompresuj dane (wersja 4.1)
configure - Przygotuj kod źródłowy do kompilacji
confstr - Pobranie zmiennych łańcuchowych zależnych od konfiguracji
connect - Zainicjuj połączenie poprzez gniazdo
console - Terminal na konsoli i konsole wirtualne
console_codes - Kody konsolowe Linuxa, oraz sekwencje eskejpowe
copysign - Kopiowanie znaku liczby
cos - Funkcja cosinus
cosh - Hiperboliczna funkcja cosinus
cp - Kopiuj pliki i katalogi
create_module - Utwórz wpis ładowalnego modułu
cron - Daemon do wywoływania odłożonych komend
crontab - Zarządzanie plikami crontab należącymi do użytkowników (V3)
crypt - Szyfrowanie danych i haseł
csplit - Podziel plik na części według linii kontekstowych
ctermid - Pobranie nazwy terminalu kontrolującego
ctrlaltdel - Ustaw działanie kombinacji Ctrl-Alt-Del
cut - Usuń sekcje z każdej linii plików
date - Wydrukuj, lub ustaw datę systemową i czas
dc - Kalkulator dowolnej precyzji
dd - Skonwertuj plik podczas jego kopiowania
delete_module - Skasuj wpis ładowalnego modułu.
depmod, modprobe - Programy do "automatycznej" obsługi modułów
df - Podsumuj ilość wolnego miejsca na dysku
dialog - Wyświetlaj dialogi ze skryptów powłoki
diff - Szukanie różnic pomiędzy dwoma plikami
difftime - Obliczanie różnicy czasu
dircolors - Konfiguracja kolorów dla `ls'
dirname - Usuń niekatalogowy przyrostek nazwy pliku
div - Obliczanie ilorazu oraz reszty dzielenia liczb całkowitych
djpeg - Dekompresja pliku JPEG do pliku obrazkowego
dos, xdos, dosexec, dosdebug - Uruchamianie MS-DOS-u i programów
dpkg - Menedżer pakietów dla systemu Debian GNU/Linux
dpkg-deb - Narzędzie obsługi plików archiwum Debiana
dpkg-split - Narzędzie dzielenia/łączenia pakietów Debiana
drand48, erand48, lrand48, nrand48, mrand48, jrand48, srand48, seed48,
drem - Reszta z dzielenia zmiennoprzecinkowego
dselect - Narzędzie do zarządzania pakietami Debiana
du - Podsumuj zużycie miejsca na dysku
dumpe2fs - Wyrzuć dane o systemie plików
dumpkeys - Wyrzuć tabele translacji klawiatury
dup, dup2 - Duplikuj deskryptor pliku
e2fsck - Sprawdź system plików ext2fs (second extended filesystem)
echo - Wyświetl linijkę tekstu
ecvt, fcvt - Konwersja liczby zmiennoprzecinkowej na łańcuch
ed, red - Edytor tekstu
edquota - Edytuj quoty użytkowników
exit - Zakończ bieżący proces
eject - Wysuń wyciągalny nonik
env - Uruchom program w zmienionym środowisku
environ - Środowisko użytkownika
erf, erfc - Funkcja błędu i uzupełniająca funkcja błędu
errno - Numer ostatniego błędu
execl, execlp, execle, execv, execvp - Wykonanie pliku
execve - Uruchom program
exit - Normalne zakończenie programu
exp, log, log10, pow - Funkcja wykładnicza, logarytm oraz potęga
expand - Skonwertuj znaki tabulacji na spacje
expm1, log1p - Funkcja wykładnicza minus 1, logarytm z 1 plus argument
exports - Systemy plików eksportowane w systemie NFS
expr - Wykonaj wyrażenia
fabs - Wartość bezwzględna liczby zmiennoprzecinkowej
faillog - Plik logujący nieudane zalogowania
false - Nic nie rób, bez powodzenia
fclose - Zamknięcie strumienia
fcntl - Manipuluj deskryptorem pliku
fd - Urządzenie stacji dyskietek
fdatasync - Zsynchronizuj rdzeniowe zawartości plików z zawartością dysku.
fdformat - Niskopoziomowe formatowanie dyskietki
fdisk - Obsługa tablicy partycji dla Linuxa
feof, ferror, fileno, clearerr - Sprawdzenie i zmiana stanu strumienia
fflush - Wypróżnienie buforów strumienia
ffs - Pozycja pierwszego ustawionego bitu w słowie
fgetgrent - Pobranie wpisu z pliku grupy
fgetpwent - Pobranie wpisu z pliku haseł
file - Określ typ pliku
filesystems - Typy systemów plików Linuxa: minix, ext, ext2, xia, msdos,
finger - Program do sprawdzania informacji o użytkowniku
flock - Załącz, lub usuń doradczy lock z otwartego pliku.
floor - Największa wartość całkowita nie większa niż x
fmod - Reszta z dzielenia zmiennoprzecinkowego
fmt - Prosty optymalny formater tekstu
fnmatch - Porównanie nazwy pliku lub ścieżki
fold - Zawiń każdą linię wejścia aby pasowała do określonej szerokości
fopen, fdopen, freopen -Funkcje otwarcia strumienia
fork, vfork - Utwórz proces potomny
formail - Program do zmiany formatu listów (email)
fpathconf, pathconf - Pobranie konfiguracji dla plików
fread, fwrite - Binarny odczyt/zapis strumienia
free - Wyświetla informację o pamięci wolnej i wykorzystywanej w systemie
frexp - Konwersja liczby zmiennopozycyjnej na część ułamkową i całkowitą
frm,nfrm - Podaje pola from i subject wybranych wiadomości w skrzynce
fstab - Statyczna informacja o systemach plików
fsync - Synchronizuj wewnątrzrdzeniową zawartość pliku z zawartością dysku
full - Urządzenie zawsze pełne
fuser - Podaj procesy, korzystające z plików
g77 - Kompilator Fortranu GNU (v0.5.24)
gawk - Język wyszukiwania i przetwarzania wzorców.
gdb - Debugger GNU
get_kernel_syms - Pobierz wyeksportowane symbole kernela i modułów
getdents - Pobierz wpisy katalogu
getdomainname, setdomainname - Pobierz/ustaw nazwę domeny
getdtablesize - Pobierz rozmiar tabeli deskryptorów
getfilename - Zapytaj użytkownika o nazwę pliku w określonym formacie
getgid, getegid - Pobierz identyfikator grupy
getgroups, setgroups - Pobierz/ustaw listę grup dostępu
gethostid, sethostid - get or set the unique identifier of the current host
gethostname, sethostname - Pobierz/ustaw nazwę hosta
getitimer, setitimer - Pobierz lub ustaw wartość wewnętrznego timera
getlist - Pobierz listę z serwera NNTP
getopt - Analizuj opcje linii komend
getpagesize - Pobierz rozmiar strony systemowej
getpeername - Pobierz nazwę podłączonego peera
getpid, getppid - Pobierz identyfikator procesu
getpriority, setpriority - Pobierz/ustaw priorytet przydzielania programu
getpw - Zrekonstruuj wpis z pliku passwd.
getpwent, setpwent, endpwent - Pobierz wpis z pliku z hasłem
getpwnam, getpwuid - Pobierz wpis z pliku z hasłem
getresuid, getresgid - Pobierz rzeczywisty, efektywny i zachowany ID
getrlimit, getrusage, setrlimit - Pobierz/ustaw limity zasobów i zużycie
getsid - Pobierz ID sesji
getsockname - Pobierz nazwę gniazda
glob, globfree - Znajdź ścieżki, odpowiadające wzorcowi, zwolnij pamięć z glob()
GNU as - Przenośny asembler GNU
gpm - Narzędzie do kopiowania i wklejania oraz serwer myszy
groff - Frontend systemu formatowania dokumentów groff
groff_me - Makra troff dla formatowania dokumentów
group - Plik grup użytkowników
groupadd - Utwórz nową grupę
groupdel - Usuń grupę
groupmod - Zmień dane grupy
groups - Drukuj grupy, w których jest użytkownik
gs - Aladdin Ghostscript wersja 3.0 -- interpreter/przeglądarka
gzexe - Kompresuj pliki wykonywalne
gzip, gunzip, zcat - Skompresuj i zdekompresuj pliki
halt, reboot - Zastopuj system
hd - Urządzenia twardych dysków MFM/IDE
hdparm - Pobierz/ustaw parametry dysku twardego
head - Wypisz pierwszą część plików
hexdump - Zrzut ascii, dziesiętny, szesnastkowy, ósemkowy
hier - Opis systemowej hierarchii plików
host - Wyszukuje nazw hostów używając serwerów domen
htonl, htons, ntohl, ntohs - Konwersja wartości pomiędzy lokalnym a
httpd - Serwer http Apache
id - Drukuj rzeczywiste i efektywne UID oraz GID
idle - Powoduje idlowanie (bezczynność) procesu 0
ifconfig - Konfiguruj interfejs sieciowy
index, rindex - Zlokalizuj znak w ciągu
inetd .Dq super-serwer
info - System hipertekstu GNU
init, telinit - sterowanie procesu inicjującego
inittab - format pliku inittab używanego przez proces init kompatybilny z sysv.
insmod - instaluje ładowalny moduł jądra
install - kopiuj pliki i ustaw ich atrybuty
intro - Wprowadzenie do formatów plików
intro - wprowadzenie do funkcji bibliotecznych
intro - wprowadzenie do poleceń użytkownika
intro - Wprowadzenie do sekcji różne
intro - wprowadzenie do wywołań systemowych
intro - wstęp do plików specjalnych
ioctl - kontroluj urządzenia
ioperm - ustaw prawa wejścia/wyjścia portu
iopl - zmień poziom uprawnień I/O
ip - Implementacja protokołu IPv4 dla systemu Linux
ipc - mechanizmy komunikacji między procesami w Systemie V
ipc - Wywołania systemowe IPC z Systemu V
ipchains - administracja zaporą ogniową IP (IP firewall)
ipchains-restore - przywróć łańcuchy zapory ogniowej IP wczytane ze stdin
ipchains-save - wypisz łańcuchy ścianki ogniowej IP na stdout
ipcs - udostępnij informacje o urządzeniach ipc
ipcs - udostępnij informacje o urządzeniach ipc
ipfw - zapora ogniowa (firewall) IP i zliczanie ruchu
isalnum, isalpha, isascii, isblank, iscntrl, isdigit, isgraph, islower,
iso_8859_1 - zestaw znaków ISO 8859-1 zakodowany ósemkowo, dziesiętnie
issue - plik identyfikujący system, wyświetlany przed zalogowaniem
issue.net - plik identyfikacji dla sesji telnetowych
joe - "własny edytor Joe'go" (Joe's Own Editor)
join - połącz linie dwóch plików według wspólnych pól
kbd_mode - zgłoś, lub ustaw tryb klawiatury
kbdrate - zresetuj częstość samopowtarzania i opóźnienia klawiatury
kerneld - wykonuje działanie jądra w przestrzeni użytkownika (jak np. ładowanie modułów na życzenie)
keytables - opisy tabeli klawiaturowych dla loadkeys i dumpkeys
kill - wyślij sygnał do procesu
kill - zakończ proces
killall - zakończ procesy określone nazwą
killall5 -- wyślij sygnał wszystkim procesom.
killpg - wyślij sygnał do grupy procesów
konsolowe ioctl'e - funkcje ioctl konsoli i konsoli wirtualnych
koules.svga - Gra akcji dla Linuxa
ksh - Publiczna implementacja powłoki Korn-a
latex - strukturalne formatowanie i składanie tekstu
ld.so - dynamiczny konsolidator/ładowacz a.out
ldconfig - określ powiązania konsolidacyjne czasu uruchamiania
ldd - drukuj zależności od bibliotek dzielonych
less - przeciwieństwo more
licq - klient ICQ dla X11
lilo - instalacja boot loadera
lilo.conf - plik konfiguracyjny lilo
link - tworzy dla pliku nową nazwę
ln - utwórz dowiązania między plikami
loadkeys - ładuj tablice translacji klawiatury
locale - opis obsługi wielu języków
locale - opisuje pliki definicji locale
login - zalogowanie się w systemie
logname - wydrukuj nazwę loginową użytkownika
longjmp - nielokalny skok do zachowanego kontekstu stosu
look - wyświetl linie, zaczynające się od podanego napisu
lp - urządzenia drukarek wierszowych
ls, dir, vdir - listuj pliki i katalogi
lsattr - listuj atrybuty plików z systemu plików ext2fs.
lseek - repozycjonuj offset w pliku
lsmod - wyświetla załadowane moduły
lynx - przeglądarka WWW
mail - wysyłanie i odbieranie poczty
mailaddr - opis adresowania poczty
mailq - drukuj kolejkę poczty
makemap - utwórz bazy map dla sendmaila
man - formatuj i wyświetlaj dostępne strony podręcznika man
man - makra do formatowania stron man
man.config - dane konfiguracyjne systemu podręcznika man
mattrib - zmień atrybuty plików MSDOS
mbadblocks - testuje dyskietki, oznacza błędne bloki w FAT
mcat - zrzuć obraz dyskietki
mcd - zmień katalog MSDOS
mcedit - terminalowy edytor tekstowy dla systemów Unixowych
mcopy - kopiuj pliki pomiędzy DOSem a Unixem
md5sum - oblicz i sprawdź skrót [pliku] w formacie MD5
mdel - skasuj plik MSDOS
mdeltree - usuwanie katalogu MSDOS
mdir - wyświetl katalog DOSu
mdu - wyświetla ilość miejsca zajmowanego przez katalog DOS
mem, kmem, port - pamięć systemowa, pamięć jądra i porty systemowe
mesg - kontroluj dostęp zapisu do terminala
metamail - infrastruktura dla oprogramowania pocztowego bazującego na mailcap
mformat - dodaje system plików DOS do niskopoziomowo sformatowanej dyskietki
minfo - pokaż informację o systemie plików MS-DOS
mkdir - utwórz katalogi
mke2fs - utwórz linuxowy system plików second extended
mkfifo - utwórz FIFO (potoki nazwane)
mkmanifest - tworzy skrypt powłoki do odtworzenia nazw plików Unixa
mknod - utwórz specjalne pliki
mkswap - skonfiguruj obszar swap dla Linuxa
mmap, munmap - mapuj pliki lub urządzenia na pamięć
mmd - utwórz podkatalog MSDOS
mmount - zamontuj (dołącz) dysk MSDOS
mmove - przesuń lub zmień nazwę pliku/katalogu MSDOS
more - filtrowa przeglądarka plików dla CRT
motd - komunikat dnia
mount - montuj system plików
mouse - interfejs myszy szeregowej
mpartition - partycjonowanie dysku twardego MSDOS
mrd - usuń katalog MSDOS
mren - zmień nazwę istniejącego pliku MSDOS
msgget - daj identyfikator kolejki komunikatów
mshowfat - pokazuje FAT dla danych plików
mtools - narzędzia dostępu do dysków DOS w Uniksie
mtools.conf - pliki konfiguracyjne mtools
mtoolstest - sprawdza i wyświetla konfigurację mtools
mtype - wyświetla zawartość pliku MSDOS
mutt - agent pocztowy użytkownika (MUA)
mv - przemianuj nazwy plików
mzip - zmienia zabezpieczenie, wysuwa dysk napędu Zip/Jaz
nanosleep - zatrzymaj wykonywanie na podany czas
ncurses - pakiet obsługi CRT i jego optymalizacji
netstat - Wyświetl połączenia sieciowe, tablice routingu, statystyki
nice - uruchom program ze zmodyfikowanym priorytetem
nl - ponumeruj linie plików
nohup - uruchom polecenie niewrażliwe na zawieszenia wykonywania, z wyjściem
nologin - zabrania zalogowania użytkownikowi innemu niż root
none - nieudokumentowane funkcje biblioteczne
nroff - emulacja komend nroff przy użyciu groffa
null, zero - czarna dziura
od - zrzuć pliki w formacie ósemkowym i innych
open, creat - otwórz, lub utwórz plik lub urządzenie
outb, outw, outl, outsb, outsw, outsl - wyjcie portowe
passwd - plik passwd definiujący użytkowników systemu
paste - zlep linie plików
patch - dołącz plik różnicowy do oryginału
pathchk - sprawdź czy nazwy plików są prawidłowe lub przenośne
pause - czekaj na sygnał
pgp - system szyfrowania Pretty Good Privacy
pidof - znajdź pid działającego programu.
pine - program do czytania grup dyskusyjnych i poczty elektronicznej
pipe - utwórz potok
popen, pclose - I/O procesu
pppd - Demon protokołu Point to Point
pppstats - drukuj statystyki PPP
pr - skonwertuj pliki tekstowe do drukowania
printenv - drukuj całość, lub część rodowiska
printf - formatuj i drukuj dane
procmail - autonomiczny procesor poczty
procmailex - przykłady plików rc procmaila
procmailrc - plik rc procmaila
protocols - plik definiujący protokoły
ps - zgło status procesu
putc, putchar, puts, fputc, fputs - wyświetlanie znaków i napisów
pwd - wydrukuj nazwę obecnego katalogu roboczego
qsort - sortuje tablicę
raise - wylij sygnał do bieżącego procesu
ram - urządzenie dysku RAM
random, urandom - urządzenia źródłowe liczb losowych jądra
ranlib - generuj indeks dla archiwum.
re_comp, re_exec - funkcje regex w wersji BSD
read - odczyt z deskryptora pliku
readdir - odczytaj wpis katalogowy
readlink - odczytaj wartość dowiązania symbolicznego
renice - popraw priorytet działającego procesu
rm - usuń pliki
rmdir - usuń puste katalogi
rmmod - usuń załadowany moduł
rpm - Menedżer pakietów Red Hat
rquota - implementuj kwoty na odległych maszynach
sched_get_priority_max, sched_get_priority_min - pobierz statyczny zakres priorytetu
sched_rr_get_interval - pobierz interwał SCHED_RR dla danego procesu
sched_setparam, sched_getparam - ustaw i pobierz parametry przydzielania
sched_setscheduler, sched_getscheduler -
sched_yield - ustąp procesorowi
script - tworzy maszynopis sesji
sd - sterownik dysków twardych SCSI
securetty - plik zawierający listę bezpiecznych terminali (ttyx) z których
sed - edytor strumieniowy
select, FD_CLR, FD_ISSET, FD_SET, FD_ZERO - synchroniczne dzielenie I/O
sendmail - agent transportu poczty elektronicznej
services - lista usług sieci Internet
setfont - ładuj font konsolowy ekranu dla EGA/VGA
setjmp - zachowaj kontekst stosu dla nielokalnego goto
setserial - pobierz/ustaw informacje o porcie szeregowym
shadow - zakodowany plik z hasłami
shells - cieżki do dostępnych powłok loginowych
sigaction, sigprocmask, sigpending, sigsuspend - POSIX-owe funkcje obsługi sygnałów.
sigblock, siggetmask, sigsetmask, sigmask - operacje na masce sygnałów
signal - lista dostępnych sygnałów
signal - obsługa ANSI C sygnałów
sleep - pauzuj przez podany czas
soelim - interpretuje żądania .so w wejściu groff
sort - posortuj linie plików tekstowych
split - rozdziel plik na kawałki
st - tama magnetyczna SCSI
stat - drukuj zawartość iwęzła
stat, fstat, lstat - pobierz status pliku
stdarg - listy zmiennych argumentów
strace - śledź wywołania systemowe i sygnały
strcasecmp, strcat, strchr, strcmp, strcoll, strcpy, strcspn,
strchr, strrchr - zlokalizuj znak w ciągu
strfry - stochastyzuj ciąg
strings - drukuj łańcuchy drukowalnych znaków z plików
strip - Usuń symbole z plików obiektowych
strlen - oblicz długość napisu
strsignal - zwróć ciąg opisujący sygnał
strspn, strcspn - wyszukaj w ciągu znaki z zestawu
strstr - zlokalizuj podciąg
strtok - wydziel znamię z ciągu
stty - zmień i wydrukuj ustawienia linii terminala
su - uruchom powłokę z podmienieniem ID użytkownika/grupy.
suffixes - lista rozszerzeń plików
sum - sprawdź sumę kontrolną i policz bloki w pliku
swapon, swapoff - włącz/wyłącz urządzenia i pliki swapu
symlink - utwórz nową nazwę dla pliku
sync - przekaż cache buforowe na dysk
sysctl - czytaj/zapisuj parametry systemu
sysfs - pobierz informację o rodzaju systemu plików
sysinfo - zwraca informacje statystyczne systemu
tac - połącz i wypisz pliki odwrócone
tail - wypisz końcową część pliku
talk - wymiana pisanej na bieżąco informacji z innym użytkownikiem
tar - Wersja GNU Programu archiwizującego tar
Tcl - Podsumowanie składni języka Tcl
tcpd - urządzenie kontroli dostępu do usług internetowych
tee - czyta ze standardowego wejścia i przesyła kopię na standardowe
term - zasady nazywania typów terminali
test - sprawdzanie typów plików i porównywanie wartości
time - pobierz czas w sekundach
touch - zmiana czasu pliku
tr - przetłumacz lub usuń znaki
traceroute - drukuj trasę, którą przebiegają pakiety do hosta sieciowego
trek - trekkerska gra
true - nic nie rób, z powodzeniem
tty - bieżący terminal kontrolujący
tty - wydrukuj nazwę pliku terminala podłączonego do standardowego wejścia
ttys - linie szeregowe terminali
ttytype - nazwy terminali i lista urządzeń
tune2fs - dostrój dostrajalne parametry systemu plików ext2
tunelp - ustaw różne parametry urządzenia lp
ul - dokonaj podkreślenia
umount - odmontuj systemy plików
uname - wydrukuj informację o systemie
uncompress - Dekompresuj dane
unexpand - zamień znaki spacji na tabulacje
Unicode - zunifikowany 16-bitowy super zestaw znaków
uniq - usuń powtarzające się linie z posortowanego pliku
uptime - Powiedz jak długo system jest włączony.
useradd - twórz nowego użytkownika lub zmień domyślną informację o nowym
userdel - usuń konto użytkownika i powiązane pliki
usermod - zmiana danych konta użytkownika
users - drukuj nazwy użytkowników obecnie zalogowanych na hocie
UTF-8 - kompatybilne z ASCII wielobajtowe kodowanie Unikodowe
utmp, wtmp - rekordy logina
uucico - Demon transferów plików UUCP
uucp - Unix to Unix copy (Kopiowanie z Unixa na Unix)
uuencode - format zakodowanego pliku uuencode
uux - Zdalne wywołanie komendy poprzez UUCP
uuxqt - demon wywołania UUCP
vcs, vcsa - pamięć konsoli wirtualnej
vm86 - wejdź w tryb wirtualny 8086
wait, waitpid - czekaj na zakończenie procesu
wall - wyślij wiadomość do użytkowników
wc - wypisz iloć bajtów, słów i linii w plikach
whatis - przeszukaj bazę danych whatis pod kątem całych słów
which - pokaż pełną ścieżkę komendy
who - pokaż, kto jest zalogowany
whoami - wydrukuj efektywny id użytkownika
write - wyślij komunikat do innego użytkownika
write - zapisz do deskryptora pliku
xargs - wykonaj polecenie z argumentami pobranymi ze standardowego wejścia
xbmtopbm - utwórz przenośną bitmapę (.pbm) z bitmapy typu X10 lub X11
xcopy - rekurencyjne kopiowanie katalogów MSDOS
ximtoppm - utwórz przenośną pixmapę (.ppm) z pliku Xim
xpmtoppm - utwórz przenośną pixmapę (.ppm) z pixmapy X11
xvminitoppm - utwórz przenośną pixmapę (.ppm) z miniatury (thumbnail) XV
xvpictoppm - utwórz przenośną pixmapę (.ppm) z miniatury (thumbnail) XV
xwdtopnm - utwórz przenośną mapę (.p?m) z pliku .xwd w wersji X10 lub X11
ybmtopbm - utwórz przenośną bitmapę (pbm) z pliku typu "face"
yes - wypisuj bez końca dowolny ciąg znaków
ypcat - drukuje wartości wszystkich klawiszy z bazy danych NIS
yuvsplittoppm - przekształć pliki typu Y, U i V do postaci przenośnej pixmapy
yuvtoppm - konwersja danych Abekas YUV do formatu .ppm
zcmp, zdiff - porównaj skompresowane pliki
zeisstopnm - dokonaj konwersji pliku zbieżnoogniskowego Zeissa do postaci
zforce - przywróć rozszerzenie '.gz' plikom skompresowanym przez gzip
zgrep - znajdź wyrażenie regularne również w skompresowanych plikach
zipgrep - znajdź wyrażenie regularne w plikach .zip
zmore - pełnoekranowe przeglądanie skompresowanych plików tekstowych
znew - dokonaj konwersji pliku .Z do pliku .gz
zsh - Powłoka Z
zsoelim - wypełnij żądania .so w wejściu roff

Stronki WWW:


  • http://www.gabo.hi.pl/linux/polecenia.htm




©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna