Historia Powszechna


Hiszpania Burbonów 1700-1746



Pobieranie 256,3 Kb.
Strona7/9
Data28.12.2017
Rozmiar256,3 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Hiszpania Burbonów 1700-1746


Do pocz XVII pierwsze państwo w E. Bogactwo jednak nie inwestowane w gospodarkę przyczyniło się tylko do wojen i dekadencji (rozkład, schyłek).

1683-1685 – ostatnia wielka epidemia dżumy, kraj się wyludniał. Hiszpania płaciła wciąż subsydia sojusznikom. Rozbudowana administracja. Brak dróg, komory celne, ruina gosp. Na 100 Hiszpanów było 5 szlachciców i 3 duchownych.



Karol V król hisz jako Karol I ces od 1520-1556, wiele terytoriów, próba uniwersalizmu, wojny z Fr w Italii, wydał edykt wormacki skazujący na banicję Lutra, abdykował: brat Ferdynand ces, a syn Filip II królem Hiszp.

Filip II 1546-1598, małż z Marią I Tudor wpływy a Ang, 1555 otrzymał od K V Niderlandy – próba połączenia z Hiszp, fanatyk rel, wysyła ks Albę do Niderl W I O 1566 i 1572– rew burżuazyjna, podział na mocy unii w Utrechcie 1579, 1581 Stany ogłosiły detronizację, 1588 Rep Zj Pr, zawładnął koroną Portug, próba włączenia Anglii – klęska armady 1588, po jego śm, Hisz ku upadkowi.

Filip III 1598-1621, syn F II, nie zainteresowany rządami, 1609 rozejm z Niderl uznając ją tym samym, od niego upadek gosp i poli.

Filip IV 1621-1665, rządy Olivaresa, wojna 30let z Fr, zmuszony do pokoju westfalskiego 1648, odłącza się Portugalia.

Filip V 1700-1746, z dyn Burbonów, wnuk L XIV, tron zdobywał w hiszpańskiej wojnie sukcesyjnej. Pokój w Utrechcie 1713 uznał jego prawo do tronu, ale powodował rozpad imperium Habs. 1733-1738 – udział w tzw polskiej wojnie sukcesyjnej.

1741 udział w wojnie sukcesyjnej przeciwko Marii Teresie. Zawiesił w Hiszpanii prawo salickie wobec sukcesji córki. Pod wpływem żony Elżbiety Parmeńskiej i pierwszego ministra Alberoniego (klęski militarne, wygnany 1719).


Filip V Pierwszy okres F V pod wpływem rządów L XIV, reformy. naśladował centralizm biurokratyczny i kolbertowskie metody gospodarcze: (Colbert Jean Baptiste, zwolennik władzy absolutnej, zniósł przywileje miast i wprowadził administrację centralną, merkantylizm – wysokie cła importowe, rozwój rodzimego przemysłu). Później przestał interesować się polityką. Rządy faktyczne jego ż Elżbiety Farnese. Hisz mająca nowych ministrów odzyskiwała swą rangę imperium morskiego, ale narastał też konflikt z Ang.

Fr – kolonie mało zaludnione przez Fr, znikomy potencjał ludnościowy, polityka planowa i centralistyczna. Nakłady strategiczne. Utrata kolonii po wojnie sukcesyjnej.

Ang – nie utrzymywała garnizonów i fortów, władzom lokalnym duża niezależność. 12 kolonii – każde tworzyło niezależne państewko. Rozwój kolonii hamował merkantylizm.

Hisz – nieudolność jak w macierzy, za Burbonów reformy, podział na 2 wicekrólestwa: Nowej Hiszpanii- Meksyk i Peru- Lima. Kolonie się rozwijały i bogaciły. Kolonie w czasach Karola II były bogatsze niż Madryt.

Port – Brazylia, gospodarka w oparciu o latyfundia, kopalnie kruszców. Złoto płynęło gł do Anglii.

Ferdynand VI 1746-1759, po śm Filipa V, królem degenerat i hipochondryk. Spory z Rzymem - gallikanizm, inkwizycja.

Gallikanizm – stanowisko ograniczające wpływy pp na kościół kat we Francji na rzecz prerogatyw króla. (nurt w Sorbonie XIII, Filip Piękny nałożył podatki na duchowieństwo 1309-1377 niewola awiniońska)

Karol III 1759-1788, przyrodni brat Ferdynanda, wybitny organizator. Próbował odbudować mocarstwową potęgę Hiszpanii, ale przeciwnika spotkał w Portugalii Jana V. Tercjarz (tercjarze, stowarzyszenie ludzi świeckich przy jakimś zakonie, bez obowiązku składania ślubów i życia w zakonie, trzeci zakon). Wybitny minister Floridablanca, wolność handlu z koloniami, ukrócenie inkwizycji. Po śm Karola III, Karol IV, nieudolne rządy, do głosu doszli konserwatyści, intrygi, a rewolucja fr wzmogła inkwizycję.
Portugalia

Jan V 1706-1750, za Jana V Port. była zacofana, handel gł z Anglią, zasypana towarami ang., płaciła gł złotem brazylijskim. Arystokracja pogrążona w zbytku i lenistwie. Szczytowy punkt gorączki złota i diamentów.

Józef I 1750-1777, za słabego władcę władzę dyktatorską objął Sebastian Pombal: podjął rozprawę z klerem i arystokracją, podporządkował państwo inkwizycji, która stała się narzędziem w jego ręku. Przy pomocy dominikanów podjął walkę z jezuitami. Pombal doprowadził do kasacji zakonu jezuitów w kraju i koloniach 1768 (teokratyczne państwo jezuitów w Paragwaju).

Rządy przy pomocy świętej inkwizycji. Wiele reform, uwolnił Portugalię od pośrednictwa w handlu kolonialnym między Brazylią i Portugalią. Powołał kampanie handlowe. Wprowadził jednolitą administrację i sądownictwo w Brazylii, bardzo ceniony w Brazylii. Wprowadził równouprawnienie polityczne kreoli z Portugalczykami. Zniósł niewolnictwo Indian. Sprawował władzę w imieniu zdegenerowanego Józefa I, a po jego śm odsunięty przez Marię I. Jednak dziedziczny obłęd w rodzinie.


1780/1 największe powstanie Tupacamaru II - występując przeciwko przymusowej pracy w kopalniach i wysokim podatkom zapoczątkował antyhiszpańskie powstanie Indian na terenie dzisiejszego Ekwadoru, Boliwii i Peru. Do powstania przyłączyła się znaczna część Kreoli i Metysów. 1781 Tupak Amaru został pojmany i stracony wraz z rodziną w Cuzco. 1782 powstanie krwawo stłumiono i rozpoczęto hiszpanizację Inków.

Rosja - Wojna Północna 1700-1721


Prawosławie odgradzało Rosję od Europy, ale dzięki temu ciążyła Ukraina, Białoruś, Bułgarzy, Grecy.

Wejście Rosji do E bardzo gwałtowne za Piotra I.



Michał Romanow 1613-1645, zał dyn Romanowów, 1617 pokój ze Szwecją, zakończył wojne z Polską, 1632/4 próbował odzyskać Smoleńsk, pokonany zrzekł się ziemi smoleńskiej i czernihowskiej za rezygnację z tronu Wł IV.

Aleksy Romanow 1645-1676, połączył Ukr z Ros 1654 co doprowadziło do wojny pol-ros 1654-1667 zakończonej rozejmem andr Rosja odzyskała ziemię smoleńską, czernihowską, siewierską oraz lewobrzeżną Ukr, 2 lata Kijów Strony zobowiązały się do występowanie wobec Turc, wydał dekret o przywiązaniu chłopów do ziemi przez co doszło do buntu Razina (woj chłopska 1670/1)

Fiodor III 1676-1682, oż z Polką Gruszecką, wpływy kultury pol, wychowanek S. Potockiego. Stracił na rzecz Turcji prawob Ukr.

Po śm nieudolnego F III konkurowały ze sobą rody Naryszkinów i Mirosławskich. Naryszkinowie wynieśli 10 letniego Piotra, a Mirosławscy wznieśli bunt strzelców. Po krwawej rozprawie współrządy 2 carewiczów, a regentką Zofia i faworyt Golicyn.



Zofia 1682-1689, c. Aleksego regentka w okresie małoletniości Iwana i Piotra. Faworyt Golicyn, pokój Gdzymułkowskiego 1686 i traktat z Chinami 1689. Pozycja osłabiona wobec nieudanych wypraw Golicyna na Krym 1687, 1689. Obalona przez P I 1689 i osadzona w klasztorze. Podczas powstania strzelców obwołana carycą 1698, po stłumieniu buntu przez P I wraca do klasztoru.

Piotr I 1682-1725, z bratem na tronie do 1696, siostra Zofia 1689 wystąpił przeciwko niej, do klasztoru. Pierwszy cesarz.

Woluntaryzm – opieranie się tylko na własnym zdaniu, nie liczenie się z opinią innych w podejmowaniu decyzji.

Cezaropapizm – skupienie władzy nad państwem i Kościołem. Papocezaryzm – okres przewagi pp nad władzą świecką.

Samodzierżawie wyszło zwycięsko z walki z patriarchą Nikonem 1660.

Od dzieciństwa najlepszą zabawą – wojsko. Musztruje wojsko, które z czasem przeradza się w pułki.

Nie powiodła się próba zdobycia Azowa – brak floty. Ogromnym wysiłkiem buduje flotę, zdobywa Azow 1696

1697 – podróż po E. Lefort pierwszym admirałem. Podczas podróży kolejny bunt strzelców – surowo stłumiony. Formacje rozwiązane. Tworzy na ich miejsce pułki gwardyjskie.

1699 – rozkazał bojarom golić brody, przywdziać strój niemiecki i palić fajki. Uczył tańczyć żony bojarskie. Zmiana kalendarza od narodzin JCH (dotąd od stworzenia świata). Pierwsze reformy dotyczyły rewolucji obyczajowej i wojska.

Wielkim zwycięzcą w wojnie północnej był P I. Europa musiała się pogodzić z mocarstwową pozycją Rosji.

Po pokoju w Nystad przyjął P I tytuł imperatora Wszechrosji 1721.

2 okresy reform P I:


  1. przed Połtawą: wojskowe i obyczajowe, zniósł pospolite ruszenie, pobór chłopskiego rekruta

  2. po Połtawie : administracja, reforma pieniądza, nowe podatki,

      • zniósł Dumę Bojarską

      • powołanie Senatu Rządzącego (kompetencje zwierzchnie nad administracją, sąd najwyższy, ustawy – 9 kolegiów, potem 11) 1711, przeniesienie stolicy do Petersburga 1712.

      • Powołał Tajną Kancelarię – urząd bezpieczeństwa.

      • utworzył Najświętszy Synod

- Podział kraju na 8 guberni i 50 prowincji. Miasta podporządkowane, magistraty magistratowi głównemu

1721 – zniósł urząd patriarchy moskiewskiego nad Cerkwią, utworzył Najświętszy Synod. Zwierzchność państwa nad Koś. Tolerancja religijna, ale zakaz przechodzenia na inną rel.

1714 zniósł rozróżnienie obu domen uznając wszystkie za wotczyny. W ten sposób zanika podział na dworiaństwo i bojarów. Zakaz podziału dóbr, odtąd przekaz najstarszemu synowi.

1722 – wydał tabelę rang, 14 stopni (czynów) w armii od chorążego do feldmarszałka i w administracji od rejestratora do kanclerza.

Cała szlachta zobowiązana do dożywotniej służby i wszyscy musieli zaczynać od najniższego czynu.

Osiągnięcie 11 czynu oznaczało dziedziczne szlachectwo dla osób spoza szlachty. Podniósł znaczenie mieszczan. Tabela rang przyniosła degradację stanu bojarskiego oraz awans dworiaństwa. Szlachcic uchylający się od służby – konfiskata dóbr.

Rozwijała oświatę, założył Akademię Nauk w Petersburgu. Zwolennik merkantylizmu. Przed śm wydał ukaz o mocy wydawania następcy przez cara, z którego nie zdążył skorzystać.

Kariera litewskiej chłopki Katarzyny Aleksiejewnej, która została żoną cara 1711, 1724 koronowana na cesarzową.

Zamordował własnego syna Aleksego. Umarł bez następcy nie zostawiając testamentu. Jedyny potomek to wnuk po Aleksym, Piotr II. Katarzynę I proklamowano na cesarzową.

Katarzyna I – Marta Skawrońska, żona P I 1712, ces 1724-1727, branka litewska, faktyczne rządy jej opiekuna Mienszykowa przy pomocy Najwyższej Tajnej Rady. Po śm ces Piotr II.

Piotr II 1727-1730, rządy Najwyższej Tajnej Rady, która stanowiła regencję. Stolica do Moskwy. Zmarł na ospę. Wyznacza przed śm Katarzynę II, ale Golicyn osadza Annę, ta podpisuje coś w rodzaju pacta conventa. Bez zgody N T Rady nie mogła wyjść za mąż, ani wyznaczyć następcy, zawrzeć wojny i pokoju – układ trwał (konstytucja) 1 mc.

Anna Iwanowna 1730-1740, c Iwana V, (brata Piotra I), powołana po wygaśnięciu męskiej linii Romanowów przez N T Radę.

Rządy kurlandzkich baronów, faworyt Biron – szczególne okrucieństwa. Birona w Kurlandii obwołano księciem. Panowanie Anny – bironowszczyzna, okres wszechwładzy i okrucieństwa, nadużycia finansowe. 1740 zesłany, ułaskawiony przez Katarzynę II 1763 ponownie ks Kurlandii. Ograniczono służbę wojskową do 25 lat. Zniesiono ukaz o dziedziczeniu tylko przez jednego z synów. Jeden z synów całkowite zwolnienie ze służby. Rządy niemieckiej szlachty znienawidzone przez Rosjan. Upadły z chwilą śm Anny.



Elżbieta – 1741-1762, c. P I i Katarzyny I. Obaliła nieletniego Iwana IV i jego matkę przy pomocy pułków gwardyjskich proklamowana carycą. Obaliła klikę niemiecką. Niemczyznę zastąpiła francuszczyzną, jednak otaczała się Rosjanami. Wzmacnia pozycję szlachty: panowie mogą wysyłać chłopów na Syberię.

1756-1763 w wojnie siedmioletniej z Prusami odniosła zwycięstwo, jednak jej wczesna śm ochroniła Prusy od rozparcelowania.

Piotr III, 1762, ks Holsztynu, syn Anny, siostry carowej Elżbiety, ożeniony z ks Zofią Augustą Anhalt Zerbst późn Katarzyną II. Nienawidził jej, chciał zamknąć w klasztorze. Nienawidził wszystkiego co rosyjskie, wstręt do rosyjskości i prawosławia - uwielbiał Fr II. Po objęciu władzy zakończył wojnę z Prusami, sojusz z Prusami. Kontynuował politykę ustępstw na rzecz szlachty, jednak otaczał się Niemcami, zanosiło się na powrót do bironowszczyzny. Zniósł obowiązek służby państwowej szlachty. Gwałtowny charakter cara i lęk przed wojną duńską zawiązał spisek, zmuszony do abdykacji i zamordowany.

Katarzyna II 1762-1796, Sophia Augusta Anhalt-Zerbst, zakończyła wojnę z Prusami, ale zerwała sojusz i przerwała przygotowania do wojny z Danią, utrzymała dekret o wolnościach szlacheckich, początkowo zniosła akt sekularyzacji dóbr koś co zjednało jej szlach i duchowieństwo, ale 1764 sekularyzacja dóbr koś., przy utrzymaniu ich na kosz państwa. 1764 – znosi na Ukrainie hetmańszczyznę.

Zerwała sojusz z Anglią i Fr, na rzecz Prus, z Fryderykiem uzgadniała kandydaturę na króla Polski.

Za jej czasów Rosja stała się monarchią szlachecką opartą o wyzysk mas chłopskich. 1767 – zakaz wnoszenia skarg na panów. Bunt chłopski Pugaczowa 1773/5. Przywileje dla szlachty i miast. Wygrane wojny z Turcją panowanie nad M Czarnym. Poprzez politykę ciągłego mieszania się w sprawy Polski nie dopuściła do przeprowadzenia reform ustrojowych, osadziła na tronie królewskim swego faworyta St A Pon, doprowadziła do rozbiorów Rzeczpospolitej. Prusom i Rosji zależało na anarchii w Polsce, ale K II chciała pozyskać sojusznika po utracie Austrii przeciw Turcji i Austrii. Na anarchii w Polsce najbardziej zależało Fryderykowi, wiedział, że długi stan doprowadzi do rozbiorów. Wojna Rosji z Turcją, powstanie Pugaczowa 1773. Jednak K II wygrywa z Turcją, zyskuje zwierzchnictwo nad prawosławiem w Turcji i wolność żeglugi na M. Czarnym jest wstępem do penetracji na Bałkanach. Katarzyna II zmienia sojusz z Fr Wielkiego na Józefa II. Turcja znienacka wypowiada wojnę i zaatakowała Rosję 1787. Austria dopiero 1788 pomaga Rosji i stabilizuje sytuację. Ledwie zakończona wojna, gdy od północy atak Gustawa III bez wypowiedzenia wojny. Jednak wielkie działania wojenne spaliły na panewce.

Semiramida Północy. Mistrzyni propagandy, zaostrzyła reżim poddańczo-pańszczyźniany. Niemiecka władczyni Rosji. Rządziła przy pomocy doradców i faworytów. Panin potem Potiomkin.

Na Zachodzie wychwalana jako wyswobodzicielka chłopów, wydała ukazy dające panom prawo zsyłania chłopów na katorgę, skargę na pana traktowano jako kłamliwą denuncjację karaną dożywotnim zesłaniem.

Nikita Panin, wychowawca Pawła, minister spraw zagr. Opracował projekt tzw systemu północnego: Rosji, Polski, Prus, Szwecji i Danii przeciw Austrii i Turcji. Udział w spisku na P III. Projekt rządów Rady Cesarskiej z regencją K II nad carewiczem Pawłem, nie odpowiadał carowej – odwołany.

Kodyfikacja prawa: kopia Monteskiusza i Beccariego. Powołała komisję 1767 złożoną ze wszystkich stanów łącznie z chłopami państwowymi, ale bez chłopów poddanych. Prace komisji stanowiły tylko źródło informacji, rozwiązana podczas wojny z Turcją 1768. Opiewana przez Woltera i Diderota.

Powstanie Pugaczowa 1773/4, zdobył Kazań, pokonany przez armię Suworowa, wydany przez starszyznę kozacką, przewieziony w klatce i stracony.

Reformy administracyjne: podział kraju na 50 guberni po ok. 400-500 tyś mieszkańców, gubernie podzielone na powiaty 20-30 tyś, wyłączone były miasta gubernialne. Najwięcej zyskała z reform szlachta: zwolniona z podatków i obowiązku rekruta, monopol na ziemię, zakładanie fabryk i jarmarków. Przywilej z 1785 zrównywał szlachtę ros z polską i ukraińską oraz bałtycką.




1   2   3   4   5   6   7   8   9


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna