Historia Powszechna



Pobieranie 256,3 Kb.
Strona3/9
Data28.12.2017
Rozmiar256,3 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Szkolnictwo


John Locke 1632-1704, „w zdrowym ciele zdrowy duch”, dbałość o kondycję i higienę fizyczną, „tabula rasa” umysł jest niezapisaną tablicą – zapisany przez doświadczenie. Wiedza pochodzi z doświadczenia. Twórca liberalizmu gospod. Ojciec filozofii oświecenia.

Jean Jacques Rousseau 1712-1778, Emil, czyli o wychowaniu. Naturalny charakter wychowania z dala od miasta.

Johann Heinrich Pestalozzi 1746-1827 – Szwajcar, współtwórca nowożytnej pedagogiki. Nacisk na nauczanie początkowe. Nauczanie wychowujące, nacisk na moralność, intelekt i sprawność fiz.

Panowała kulturalna hegemonia Francji w E.

Z inicjatywy L XIV powszechne nauczanie, gł katechizmu do 14 roku życia, w każdej gminie jedna szkoła. Fr II powszechny przymus nauczania 1763. W. Bryt małe zainteresowanie dopiero 1780 szkoły niedzielne dla pracujących dzieci. W innych krajach tendencje szkolnictwa w 2 poł XVIII. Polska Rosja, Hiszpania zacofana. Jednak w całej E porównywalny rozwój szkół średnich. Szkoły humanistyczne i rycerskie. Uniwersytety gł. w krajach kat były ostoją konserwatyzmu.

Rozwój nowożytnej nauki prowadził przez wyzwolenie się od scholastyki.

Początki wolnomularstwa = masonerii, w 1717 w Anglii Wielka Loża, tajne związki, aliaż (połączenie różnorodnych pojęć, mieszanina) intelektualistów, wielkich panów, wysokich urzędników, oficerów, itp. Nurty mistyczne. Odpowiedzią na związki z Kościołem. Braterska pomoc. Potępiona przez pp. Do masonerii garnęli się arystokraci. Wolnomularzami byli: ces Franciszek I, Fr II, Stanisław August, Monteskiusz, Franklin. Loże masońskie z Anglii promieniowały na E. Ezoteryczne bractwa.

Wyjście poza chrześcijanizm. Religia naturalna, deizm, masoneria. Wzrost wydawnictw książkowych i czasopism.



Jean Antoine Condorcet 1743-1794 – filozof Natura ludzka charakteryzuje się zdolnością do nieskończonego doskonalenia się.
Europa w świecie - XVI/XVII E liczyła 80-100 mln na 10mln km2 ale władała 42 mln km2 w Ameryce i 10 mln km2 w Azji. Europejczycy stanowili 20 % ludności świata ale władali połową.

Nie znano podziału na E Wsch i Zach. Pojęcie E utożsamiane z chrześcijaństwem.

Z małej E zrodziła się wielka E.


      • Ekspansja Rosji na Syberii – reconquista

      • Wyparcie Turków z Węgier i Siedmiogrodu – rekonkwista

      • Imperium holenderskie w Indonezji – kolonializm

      • Stworzenie przez Anglików imperium w Indiach – kolonializm.

      • Kolonie w Ameryce i Australii.

Przewaga Europ, bo: rewolucja naukowa 1630-1680, powszechna alfabetyzacja, hindusko-arabski system cyfrowy znalazł masowe zastosowanie w E. Cywilizacja E stała się światową. Z 2 najstarszych cywilizacji chińskiej i hinduskiej wygrała młodsza europejska. Jeszcze w XV przewaga islamu. Ominięcie szlaków handlowych otworzyło Amerykę dla E, co dało dodatkową przewagę nad światem islamu. E rosła a islam stał w miejscu.

XVII/XVIII 4 wielkich władców:

      • król Fr L XIV 1652-1715 (20 ml)

      • ces Chin Kang Si 1662-1722

      • sułtan Turcji Mehmed IV 1648-1687 (25 ml)

      • Wielki Mogoł Aurangzeb 1658-1707 (120 ml Indie)

Ofensywa turecka: od Wenecji zdobywają Kretę 1669, od Polski Podole i haracz 1672, część Węgier, dopiero koalicja Austrii, Wenecji, Polski i Rosji, wspierana przez państwa Rzeszy i Italii pod Wiedniem 1683 złamały potęgę osmańską. Potem klęski Turków: Mohacz 1687, Azow 1696, Zenta 1697. Pozycję mocarstwa Turcja traci przez cały XVIII.

Dodatkowo potęgę tur osłabił władca perski Nader Szach, który rozbił władztwo Wielkich Mogołów w Indiach.

Indie opanowane przez Wielkich Mogołów dyn wywodzącą się od Czyngis-chana, proces podboju Indii rozpoczął władca Kabulu Babur 1526, Akbar Wielki 1556-1605 2/3 Indii siedziba w Delhi, od 1707 rozbite na ks i prowincje. Umożliwiło to podbój przez Anglików, zaczęło się od penetracji faktorii. Ingerencja i uzależnianie księstw, min Bengalu od kampanii handlowych.

Małe faktorie zakładane na obrzeżach przez Europejczyków jak małe ssawki były zalążkami przyszłego kolonializmu. Bierna postawa miejscowych wobec handlu Europejczyków przyczyniła się do ich katastrofy.



Nader Szach z nomada dowodzącego bandą rozbójników stał się Szachem Persji 1736-1747. Jeden z ostatnich zdobywców islamu. Złupił Delhi - Indie, za namową Piotra I zwycięstwa nad Turkami odzyskuje: Azerbejdżan, Gruzję, Armenię. Porzucił szyityzm i chciał zreformować religię jednoczącą islam: szyitów i sunnitów, żydów i chrześcijan. Zamordowany.

Europejczycy w kolonizacji wykorzystywali spory dynastyczne, spory religijne gł między hinduistami a muzułmanami. Najczęściej jednak Europejczycy walczyli między sobą o kolonie i wpływy. E wdrażali system zarządzania Azjatami przez Azjatów.


Afryka


Kolonizatorzy posługiwali się nie osadnikami, ale niewolnikami. Handel gł czarnymi niewolnikami. Islamizacja Afryki. W XVI nie powiodła się próba chrystianizacji Konga. Polowanie na niewolników niszczycielskie. Murzyni nie wpuszczali Europejczyków do swych krajów, ale też o to nie zabiegali. Handel niewolnikami odbywał się na zasadzie wymiany.

Etiopia – monofizycko-koptyjskie chrześcijaństwo, była odgrodzona od świata islamu.

Kraje Maghrebu straciły znaczenie wraz ze zmierzchem północnoafrykańskiego korsarstwa. Maroko okrutnego sułtana Ismaila 1672-1727, przyjaźń z L XIV, rozpad po śm. Rządziły oligarchie wojskowe. Turcję paraliżowały bunty wew gł w Egipcie. Stanowisko paszów po buncie 1769 w rękach mameluków – wojskowej oligarchii. Napoleońska interwencja w Egipcie 1798 może dowodzić jak słabo Egipt był osadzony w strukturze imperium osmańskiego.

Chiny

(Yuan dyn mongolska – 1279-1368). Dynastię Ming w poł XVII podbite przez Mandżurów zastąpiła mandżurska dyn Cing.

Chiny nie były wojowniczo nastawione, wojny gł domowe. Ucisk fiskalny i koterie pałacowe eunuchów prowadzą do buntów, powstań chłopskich i wojny domowej.

Zdobywcą Chin południowych był mandżurski władca Kang Si 1662-1722, został ces w wieku 8 lat.

Dyn Cing 1644-1911. Wiek XVIII to okres ekspansji terytorialnej i pomyślności Chin, wiek XIX dekadencja polit i gospod.

Mandżurowie byli lepszymi wojownikami. Dbano o czystość rasową Mandżurów, zakaz ożenków z Chinkami. Piastowali w ok. 50 % urzędów i służby wojskowej. Przez co Mandżurowie pogrążyli się w nieróbstwie i wygodnictwie, byli utracjuszami, pijakami i palaczami opium. Degeneracja i dekadencja następnych pokoleń, która dała znać pod koń XVIII. Cechy w Chinach to paternalizm i konformizm. Cingowie rozbili eunuchów, ale sami parali się na wielką skalę korupcją, która była plagą Chin. Korupcja była skandaliczna, generałowie specjalnie przedłużali wojny aby wyzyskiwać prowincje. Teoretycznie cała ziemia stanowiła własność ces.

Chińczycy odnosili się do europejskich kupców z nieufnością. Pierwsi byli Portugalczycy, na równi handel i korsarstwo. Ch nie potrzebowali eur wyrobów, jednak srebro pozwala penetrować nieco wybrzeża Chin. Handel z E ograniczony do 1720 do Makao i Kantonu, później zakazy nieco niwelowane. Bilans dla E ujemny, porcelanę, jedwab i herbatę wymieniano tylko na srebro. Chińczycy nie chcieli nic od Europejczyków prócz srebra, więc zaproponowano im opium. Prawo od 1729 zabraniało, ale rozwijał się przemyt. Srebro zastąpiono opium. Doprowadziło to do reakcji rządu ch i I wojny opiumowej, z której zwycięsko wyszli Brytyjczycy walczący w obronie wolności handlu. Import Chin nastawiony tylko na srebro.

Przeludnienie Chin i problem bezrobocia. Dynastia mandżurska zbudowała największe w historii Chin imperium.

1658 wojna z Rosją w okolicach Amuru. 1689 pierwszy traktat między ch-ros przyznający Chinom ziemie na płn od Amuru. Mandżurowie podporządkowali sobie Nepal, od 1683 podporządkowany na stałe Tajwan.

Japonia - izolacja

W XVI wieku kursowało wiele japońskich statków do Chin i po okolicy, w Japonii wielu kupców i misjonarzy, panował ruch wzajemnej wymiany. Jedyny kraj, który uniknął kolonialnego podboju, czy uzależnienia.

Szogunowie z rodu Tokugawa narzucają wyspom jap swoją zwierzchność i zamykają wyspy przed E.

1616-1640- zlikwidowano chrześcijaństwo, usunięto cudzoziemców, zakazano Japończykom opuszczać wyspy, zakazano budowy statków dalekomorskich, ustawiono wokół wartownie, jedyny port do wymiany to Nagasaki.

Dostęp 30 statków rocznie chińskich i 2 holenderskie. Tylko 7 kupców hol i 1 lekarz. Ustały wojny domowe dzięki takiej izolacji, brak przemytu broni palnej. Ziemi nie wolno było sprzedawać ani dzielić między potomstwo. Zakaz chłopom opuszczać wsi, zakaz wstępu do miasta. Jedzenie i ubiór ściśle reglamentowane co do stanu. Dajmiowie zajmowali się urzędami, samurajowie wojaczką, a chłopi rolą. Kupcy teoretycznie stali niżej od chłopów – konfucjanizm głosił, że można obejść się bez kupców i rzemieślników, ale nie bez chłopów. Daniny z ryżu. Kupcy jednak stają się potęgą. Tokio w XVIII 1 ml. 30 ml – każda klęska to katastrofa głodu.

W 1720 – szogun zniósł zakaz książek europejskich, preferencje Holendrów. 1/3 importu to lekarstwa.

Japonia receptywna na E naukę. Receptywny – przyswajalny, przyjmowany z zewnątrz, podlegający wpływom zewn.
XVIII końcowy okres misji katolickich, ale początkowy misji prot. Słabsze cywilizacje i niższe kultury nawracano siłą, silniejsze (starsze cywilizacje) perswazją.

Cywilizacja Guaranów w Paragwaju, zał 1610 przez jezuitów, teokratyczne rządy, 2 drukarnie, ok. 150 tyś., powszechna edukacja, najciekawszy eksperyment misyjny, zlikwidowana przy wspólnej akcji hisz-port.

W Afryce postęp islamu. Jedynym krajem Azji, który w sposób trwały przyjął chrześcijaństwo do dziś – Filipiny. Narzucenie chrześcijaństwa bliskie było przy końcu dyn Ming, ces i cesarzowa przy upadku wzięli chrzest. Chrześcijaństwo za dyn Cing tolerowane, ale w ciągłym odwrocie w XVIII już wymarło.

Holendrzy wypierający z kolonii afr i azj Portugalczyków nie byli zainteresowani misją ewang. Bardziej troszczyli się o wykorzenienie papizmu, niż krzewienie protestantyzmu.





1   2   3   4   5   6   7   8   9


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna