Historia Powszechna



Pobieranie 256,3 Kb.
Strona2/9
Data28.12.2017
Rozmiar256,3 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Społeczeństwo


Szlachta przelewała krew na polach bitew, ale nie zagrażał jej głód, tak jak chłopom. Epidemia dotykały natomiast miasta.

Anglia:

Parowie – książęta, hrabiowie i baronowie zasiadali w Izbie Lordów, ok. setka rodów. Tytuł i dobra dziedziczył najstarszy syn, Król mógł powoływać nowych parów.

Landlordowie – arystokracja i gentry, ok. 20 % w Izbie Gmin, natomiast gentry – 60% mandatów.

Dżentelmen – człowiek dobrze ułożony i honorowy, oprawa to konie, psy i polowanie, natomiast dżentelmen ziemianin legitymuje się stylem życia i majątkiem. Dzieci kupca mogą stać się dżentelmen, sędziami, bpami, szlachcicami jak arystokraci. XVII/XVIII przenikanie się szlachty i burżuazji, parowie lokowali kapitał w handlu, kupcy zaś w ziemi. O pozycji społecznej decydował pieniądz.

Rosja w XVII zacierał się podział na:

      • wotczyny: dziedziczne władanie ziemią

      • pomiestie: dobra dożywotnie w zamian za służbę

Piotr I wszystkie dobra uznał za wotczyny, a całą szlachtę powołał do służby wojskowej, flocie i administracji.

Służba państwowa umożliwiała uzyskanie szlachectwa. Szlachta była zmilitaryzowana i zbiurokratyzowana.

Szlachta to stan uprzywilejowany a zarazem służebny. Szlachta zróżnicowana: 14 czynów. Mieszczaństwo nie było ani konkurentem, ani partnerem.

W Prusach na szlacheckiej kadrze opierał się militaryzm i biurokracja. Podobnie jak w Austrii pozycję szlachty umacniała kariera urzędnicza. W Austrii szlachta żyła w otoczeniu dworu ces.

W Szwecji szlachta miała przewagę ale nie monopol, w sejmie zasiadali obok duchowni, mieszczanie i chłopi.

W Polsce i na Węgrzech najbardziej liczna, miała liczne przywileje.

W Niemczech hierarchiczna struktura z operetkowymi dworami, mieszczanie darzyli respektem.

W Hiszpanii obsesja czystości krwi, bezczynność i protokół dworski.

We Fr arystokracja jak w Hiszpanii ściągnięta na dwór. Przez kupno urzędów przenikanie do szlachty.

We Wł trudna linia podziału na szlachtę a patrycjatem miejskim.

Na wschód od Łaby szlachta związana z produkcją rolną, stanowiła administrację, warstwa najbardziej wykształcona. Nikła rola mieszczaństwa.

Na zachodzie gł konsumpcyjna, nie zajmowała się rolnictwem, pobierała czynsze, służyła w armii i urzędach. Mieszczaństwo żyło w obrębie szlachty, w symbiozie, często przenikało się.

Szlachta znajdowała wspólny język w całej E, także w mowie gł francuski, Wersal naśladowany w całej E. Tworzyły się małe wersale w obrębie księstw, czy dworów magnackich. Atrakcyjność dworów sprawiała kurs szlachty ku miastom. Wieś jest zimą nudna a życie w mieście atrakcyjne. Jednocześnie mieszczanie starali się żyć po szlachecku.

W miastach walka cechów wew i na zewn z ulepszeniami technicznymi powodowała przeniesienie produkcji na prowincje. Organizowano wytwórczość chałupniczą na wsiach. Wędrówki fachowców i przedsiębiorców.

Cechy rozpadały się w Anglii, Fr, a nawet tam gdzie tradycje były silne w Niemczech. Mistrz, czeladnik, partacz.

Praca w manufakturze od 14-16h na dobę. Często zatrudniano z przymusu żebraków, włóczęgów.

Na wsi zarówno na wsch i zach E życie gromadzkie, wspólnoty. Na zach dzierżawa, na wsch gosp fol-pań.

W Anglii w XVI proces ogradznia, osłabł w XVII i tempa nabrał w XVIII – likwidacja stanu chłopskiego. W Anglii ostali się:



      • wielcy właściciele

      • kapitalistyczni dzierżawcy

      • najemni robotnicy rolni

Ludzie zbędni musieli opuścić wieś. Ogradzanie także miało miejsce we Fr, Włoszech i Szwecji a nawet w Niemczech.

W XVIII zaznacza się zainteresowanie państwa chłopem jako rekrutem i podatnikiem. Tendencja do podporządkowania władzom państwowym. Mit dobrego króla, niechęć do innowacji. Stan najmniej ruchliwy. W XVIII wzrasta zamożność chłopska, czego nie można powiedzieć o robotnikach najemnych. Czynsz nie zależał od zbiorów, głód najbardziej dotykał chłopa.

W XVIII pojawiają się zabudowania z cegły na wsiach. Ogrodnictwo i sadownictwo przydomowe, pojawia się więcej warzyw i jarzyn. XVIII w to złoty wiek wiejskich karczem.

W miastach burzono mury, oddzielały je od przedmieść, powołano policję. Głównie w mieście była widoczna polaryzacja bogactwa i nędzy. Zamiłowanie do teatru i opery, w Anglii powstają pierwsze kluby. Kawa i herbata stają się dostępne dla wszystkich klas.

Europa do czasu Napoleona była kosmopolityczna, próba narzucenie preponderencji (przewaga, wyższość) przez Fr, wcześniej przez Habsburgów dało efekt pluralizmu. Francuski zastąpił łacinę. Jednocześnie powstają języki narodowe literackie. J. fr był tylko językiem elitarnym, natomiast łacina językiem nauki, oświaty, urzędowy i kościelny. Z wolna rodzi się świadomość narodowa. Rozpoczyna się proces formowania nowożytnych narodów.

Absolutyzm od poł XVII do XVIII. Monarchia absolutna potrafiła najskuteczniej zapewnić potęgę militarną państwa. Czasy L XIV, Leopolda I, elektora Fr Wilhelma i króla Fr Wilhelma I, Karol XI i XII, Piotr I, Fryderyk III w Danii.

W 1 poł rządy także oligarchii: W Anglii wigowie za dyn hanowerskiej, w Polsce magnaci, w Holandii republikańska oligarchia odsunęła dom orański, oligarchia w republikach włoskich. Ograniczanie władzy oligarchów umacniało władcę i odwrotnie. Łatwiejsza kariera na dworach absolutnych władców.

Administracja cechy: centralizacją i specjalizacją. Monarchia absolutna eliminowała samorządy lokalne, municypalne i cechowe.

W Prusach i Austrii od kandydata na urzędnika wymagano egzaminu i praktyki, równocześnie kontrola urzędnicza sprawiła, że powstał sprawny aparat urz. W Rosji tabela rang i przymus szkolny dla szlachty. Ubogie monarchie E Śrdk., utworzyły dzięki aparatu administracyjnego największe machiny militarne.

E XVIII toczyła mniej wojen, ale była bardziej militarna. Inna organizacja, w XVII armia żywiła się sama kosztem ludności cywilnej. W XVIII jednolita broń i umundurowanie, aprowizacja państwowa. Tworzono koszary i szpitale wojskowe. Rozwojowi techniki towarzyszył rozwój sztuki wojennej.

Żołnierz miał być zdyscyplinowany, tworzono formacje wojskowe typu linearnego, kolumny. Wzajemny ostrzał. Lata tresury i i drakońskich kar, żołnierz miał się bardziej bać oficera niż przeciwnika. Ulubionym ubiorem monarchów stał się mundur i asysta przy ćwiczeniach oraz przeglądy.

Fryderyk Wilhelm I podzielił kraj na kantony, w których wszyscy podlegali służbę rekrucką, a później pozostawali do dyspozycji jednostek i powoływani na ćwiczenia. Przymus wojskowy był postrachem dla chłopów i przyczyną najczęstszego zbiegostwa. Do pomocy armii służyła policja.

Polska od czasów wojny północnej była w zasadzie krajem zdemilitaryzowanym i neutralnym.

Cechą charakterystyczną był regularny wzrost długu publicznego państw wobec obywateli, największy we Fr w czasach wojen L XIV. Najlepiej z długiem publicznym radziła sobie Anglia.

Policja – podporządkowanie miast państwowym władzom już we Fr za L XIV, 1667 utworzono urząd dyrektora policji, od 1699 już we wszystkich większych miastach. Administracja centralna odnosiła zwycięstwo nad miejskimi samorządami. Nadzór budowlany, brukowanie, oświetlenie ulic, straż pożarną, szpitalnictwo, cmentarze, kontrola cen i miar, porządek publiczny, ściganie przestępstw także polit.

Sądownictwo – kolebka niezależnego sądu od władzy wykonawczej Anglia. Przykład Anglii posłużył do podziału władzy wg Monteskiusz na: ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza. Jednak na kontynencie były teorią np. w Polsce cieszące się przywilejami sądownictwo stanowe. W E Śrd., zrośnięcie się administracji z sądownictwem. W XVII największe nasilenie procesów o czary, w XVIII osłabła inkwizycja, polowanie na czarownice ustaje. W Polsce ostatnią czarownicę spalono w 1775.

Abolicja – powszechny akt łaski, niewszczynanie postępowania sądowego w niektórych sprawach.

Abnegat – nie dbanie o wygląd zewnętrzny.

1740 – Fr II w Prusach zniósł tortury, w Polsce 1776, po wystąpieniach Woltera i Beccari we Fr 1780-1788.

Ludzie oświecenia domagali się humanitarnego traktowania więźniów – rozwija się system więziennictwa administracyjnego. Wcześniej nie wiedząc co czynić z więźniami często stosowano karę śmierci, teraz wykorzystywano jako tanią siłę roboczą, galery, praca w kopalniach – więzienia stawały się manufakturami.


1648 – pokój westfalski zakończył okres wojen religijnych. 1702/4 walczyli hugenoci fr. Wiek XIX to okres tolerancji religijnej. Duch tolerancji był obcy był wszystkim wyznaniom, które głosiły swoje poglądy jako jedyne źródło prawdy. Tak więc katolicy palili heretyków w Hiszpanii a domagali się tolerancji w Anglii, kalwini tępili papistów w Genewie a domagali się tolerancji we Fr. XVIII pierwsze przejawy ekumenizmu. Największa tolerancja w Holandii, w XVIII Prusy. Najbardziej niegdyś tolerancyjna Polska od poł XVII prozelityzm (dążenie do nawracania innych), w Niemczech zgoda między kat a prot potwierdzona autorytetami monarchów. Tolerancja w Turcji. W Rosji za Piotra I surowo zwalczane sekty, tolerancja jednak wobec przybyszów. Poprawa sytuacji lud żyd w 2 poł XVIII, gł zamożnych Żydów, rugowano jednak biedotę – kulturowo nie asymilowali się. Irland uciskani – objazdowi kaznodzieje.

Kościół – w średniowieczu dualizm władzy świeckiej i duchowej, stan utrzymuje się w krajach katolickich. W protestanckich zespolenie władzy świeckiej i duchowej w postaci kościołów narodowych.

Reformacja polegała głównie na wywłaszczeniu koś kat. W Rosji Piotr I zniósł urząd patriarchy i zarząd powierzył Najświętszemu Synodowi, członków mianował car. W rękach cerkwi i klasztorów znajdowało się ok. 20 % ziemi. Ros cerkiew stała się najbardziej uzależnioną od władzy świeckiej organizacją koś.



Polityczne znaczenie pp chyliło się ku upadkowi. Upadek autorytetów koś. Mimo wszystko duchowieństwa było więcej niż wojska.
Renesans: (we Włoszech od XIV) XV-XVI - okres w rozwoju kultury europ:

      • fascynacja antykiem,

      • humanizm,

      • odrodzenie nauki,

      • zeświecczeniem życia społ,

      • indywidualizm i docenienie roli artysty.

Barok, pocz we Włoszech 2 poł XVI do poł XVIII; w Polsce 3 okresy: wczesny 1580-1620, dojrzały 1620-1680 i późny (początki oświecenia)1680-1764. kierunek w sztuce i literaturze europ.

      • Monumentalizm,

      • Przepych form, bogactwo dekoracji, bogactwo barw

      • W literaturze ozdobniki, figury retoryczne

      • kumulacja kompozycji na osi środkowej

Rokoko – wieńczy epokę baroku ale jest do niego antagonistyczny 1720-1790, pocz we Fr styl w sztuce, gł w architekturze

      • reakcja na sztywny styl L XIV.

      • Kameralność,

      • Pastelowe kolory

      • lekkość proporcji, asymetria, dekoracyjność form

      • egzotyzm, (gł chiński)

      • dążenie do komfortu.

Oświecenie od koń XVII do koń XVIII (przygotował Rew Fr) – prąd umysłowy charakteryzujący się racjonalizmem, empiryzmem, Odrzucono metafizykę na rzecz libertynizmu i deizmu.

      • Racjonalizm empiryzm utylitaryzm: poszukiwanie wiedzy nieskrępowanej przez autorytety doktryny, rel

      • dociekanie prawdy za pomocą rozumu,

      • uwolnienie od przesądów i ograniczeń

      • rozwój nauki, gł. dziedzin przyrodniczych

Wolter, Monteskiusz, Rousseau, d’Alembert, Helvetius, Diderot, Condillac.

utylitaryzm - dążenie do dobra własnego sprzyja pomnażaniu dobra społecznego, dążenie do osiągania celów praktycznych, dobro i pożytek jednostki powinno stanowić najwyższy cel moralny. John Locke, D. Hume.
Późne Oświecenie: preromantyzm i neoklasycyzm.

Preromantyzmpoł XVIII i pocz XIX, zainteresowanie dla twórczości ludowej i tradycji narodowej, literatura grozy.

Neoklasycyzm – XIX/XX, kierunek liter-artyst, nawiązujący do klasycyzmu starożytnego i nowożytnego: renesansu i oświecenia.

Romantyzm – okres między Rewolucją Fr 1791 a wiosną Ludów 1848/9. Prąd ideowy, literacki i artystyczny.

      • Hasła demokratyczne

      • prawo do decydowania jednostce o własnym losie co przyczyniło się do postania typu romantycznego bohatera.

      • Rozwija się świadomość narodowa, patriotyzm.

      • Sentyment do średniowiecza

      • W opozycji kultura dworska i stanowa, romantycy sięgali do zasobów ludowych


Nauka - Rozwój nauk już w XVII, ale popularyzacja zdobyczy w XVIII, rozwój nauk nie tylko humanistycznych, ale także w dziedzinach mat, fiz, chem, biol. Duża rola encyklopedystów – wydanie encyklopedii fr 1751-1780. Zachwianie wierzeń religijnych. Traktowanie chrześcijaństwa jako zbioru legend i mistyfikacji traktowane było szerzej dopiero po Rew Fr. Geocentryzm (ziemia środkiem wszechświata) podtrzymywany przez K kat stał się orężem opozycji. Swoboda w życiu erotycznym, przepływ nowoczesnego pogaństwa. Prądy oświeceniowe gł przez ludzi w habitach. Laicyzacja poglądów:

- libertynizm: skierowany przeciw kat-feud ideałowi życia, tradycyjnym obyczajom. Sceptyczna postawa.

Oświecenie ujmowane jako droga do kantyzmu – filozofia krytyczna. Liczne spory pomiędzy libertynami a teologami.

- deizm: Bóg Stwórcą świata, ale nie ingeruje w życie człowieka. Odrzuca opaczność i objawienie Boże. Przeczył boskości JCH, odrzucał cuda i rolę zbawczą K. Propagowanie rel naturalnej zgodnej z rozumem. Locke, Wolter, Rousseau, Kant, Staszic, Śniadecki.



Immanuel Kant 1724-1802, Królewiec. Krytycyzm. Krytycyzm teoriopoznawczy nazywany transcendentalizmem, wg podmiot jest warunkiem przedmiotu, a pojęcia warunkiem doświadczenia. Pytanie: czy poznanie jest możliwe a priori – niezależnie od doświadczenia. 3 gatunki sądów: matematyczne, przyrodoznawcze, metafizyczne.

Bacon Francis 1561-1626, w rozwoju nauk widział środek opanowania przyrody. Podkreślał rolę eksperymentu przy ustalaniu faktów. Zwolennik mechanicyzmu w filozofii przyrody.

Newton Isaac 1643-1727, fizyk, matematyk, filozof, prezes Royal Society (ang towarzystwo naukowe), zasada dynamiki Newtona, prawo powszechnego ciążenia, niezależnie od Leibniza odkrył rachunek różniczkowy i całkowy.

Leibniz Gottfried Wilhelm 1646-1716, filozof i matematyk, członek Royal Society, założyciel AN w Berlinie 1700, z rodziny polskich emigrantów – arian. „w każdym poglądzie tkwi cząstka prawdy”. Zasada teodycei: zasada sprzeczności i zasada racji dostatecznej – koncepcja uzgadniająca sprzeczność dobrem a złem. Bóg stworzył świat najlepszy z możliwych. Zło jest koniecznym warunkiem ludzkiej wolności. Optymizm Leibniza stał się przedmiotem szyderstwa Woltera. Uczniem Christian Wolff 1679-1754, podział filozofii na ontologię, teorię poznania, etykę.


1   2   3   4   5   6   7   8   9


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna