Functional assessment of Parkinson’s disease patients’



Pobieranie 57,98 Kb.
Data10.01.2018
Rozmiar57,98 Kb.

ANNALES
UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA
LUBLIN - POLONIA

VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

¹ Studenckie Koło Naukowe,

Zakład Pielęgniarstwa Neurologicznego i Neurochirurgicznego CM UMK

¹Student Scientific Association of,

Neurological and Neurosurgikal Nursing Departament CM UMK

² Klinika Neurochirurgii, Wojskowy Szpital Kliniczny w Bydgoszczy

² Departament of neurosurgery, Military Clinical Hospital in Bydgoszcz

Agnieszka Królikowska ¹, ², Robert Ślusarz ¹, Renata Gryszko ², Marek Harat ², Wojciech Beuth ¹

Functional assessment of Parkinson’s disease patients’

state after surgical treatment

Ocena funkcjonalna stanu chorego po leczeniu operacyjnym choroby Parkinsona

Choroba Parkinsona jest schorzeniem neurodegeneracyjnym, które pojawia się około sześćdziesiątego roku życia [1,5]. Przejawia się klinicznie spowolnieniem ruchowym, sztywnością mięśni i drżeniem spoczynkowym [1]. Farmakoterapia jest głównym postępowaniem w chorobie Parkinsona. W przypadkach postępu choroby, zmniejszania się skuteczności leczenia farmakologicznego i wystąpienia zespołu ,,włączenia-wyłączenia” wskazane jest leczenie neurochirurgiczne [3]. Idea leczenia operacyjnego w tej chorobie sprowadza się do wyłączenia nadaktywnych struktur w obrębie układu pozapiramidowego: trwałego (tzw. ablacje) lub czasowego (tzw. stymulacje) [2]. Zabiegi stereotaktyczne: talamotomia i palidotomia są najczęstszymi zabiegami stosowanymi w chorobie Parkinsona, w których celem są odpowiednie struktury wzgórza, bądź gałki bladej [4]. Zabiegi te zmniejszają nasilenie objawów neurologicznych i poprawiają jakość życia chorych [4].

Objawy choroby Parkinsona mogą mieć różnorodne następstwa funkcjonalne u różnych chorych. Ważnym wyznacznikiem niesprawności funkcjonalnej jest stopień, w jakim objawy wpływają na funkcje ruchową i czynności życia codziennego [5]. Choroba Parkinsona, szczególnie w późnym jej okresie, przynosi szereg ograniczeń w życiu chorego, powodując stopniową utratę samodzielności i pogorszenie jakości życia. Ograniczenie samodzielności przejawia się w wykonywaniu prostych czynności życiowych, takich jak czynności z zakresu higieny osobistej, jedzenie, ubieranie się, oraz w wykonywaniu szeregu czynności złożonych, powodując uzależnienie chorego od otoczenia i zaangażowanie najbliższych w opiekę nad chorym [6]. Stąd autorzy podjęli się oceny funkcjonalnej pacjentów leczonych operacyjnie z powodu choroby Parkinsona. Ocenie poddano takie problemy pacjentów jak: poruszanie się, radzenie z czynnościami z zakresu higieny osobistej, ze spożywaniem posiłków, z ubieraniem się oraz zdolność komunikowania się.

Materiał


Badaniami zostało objętych 50 pacjentów z chorobą Parkinsona, leczonych operacyjnie w 2004 roku w Klinice Neurochirurgii i Chirurgii Głowy 10 Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką w Bydgoszczy. 34% (17) badanych stanowiły kobiety, natomiast 66% (33) stanowili mężczyźni. W badanej grupie 37 osób poddanych było stereotaktycznej palidotomii, 13 osób stereotaktycznej talamotomii. Wiek chorych wahał się w przedziale od 46 do 78 lat . Największą grupę stanowili chorzy w przedziale wieku 55-64 rż. – 50%, a najmniejszą chorzy w wieku 75 lat i więcej – 2 osoby. Czas trwania choroby wahał się od 3 do 30 lat. Najliczniejszą grupę pacjentów stanowili ci, którzy borykali się z chorobą Parkinsona 6-11 lat tj. 48% badanych.

Metoda


Jako podstawę niniejszych rozważań badawczych przyjęto metodę sondażu diagnostycznego, jako technikę główną zastosowano ankietę. Kwestionariusz ankiety zawierał zestaw pytań dostosowanych do potrzeb tej pracy. Składał się z dwóch części: pierwsza zawierała dane ogólne oraz kafeterie dotyczące objawów i problemów występujących przed zabiegiem operacyjnym; druga dotyczyła funkcjonowania tych pacjentów w bezpośrednim okresie pooperacyjnym. Chorzy badani byli w przeddzień zabiegu oraz po operacji - w dniu wyjścia z kliniki.

Wyniki


Po przeanalizowaniu odpowiedzi udzielonych przez chorych przed zabiegiem operacyjnym dowiadujemy się, że u 84% pacjentów występowało spowolnienie ruchowe, u 70% drżenie, u 76% wzmożone napięcie mięśniowe, u 58% zaburzenia równowagi. Odbiciem występujących objawów były problemy w funkcjonowaniu codziennym. W śród badanych 86% miało problemy z poruszaniem się, z higieną osobistą 44%, ze spożywaniem pokarmów 54%, z ubieraniem się 62%. Porównanie głównych problemów w funkcjonowaniu przed operacją a stopniem ich ustąpienia po operacji przedstawiono w tabelach I, II, III, IV, V.

Podsumowaniem owych badań była ocena skuteczności zabiegu operacyjnego oraz samopoczucia po operacji dokonana przez samych pacjentów. Zdecydowana większość pacjentów, bo aż prawie 80% zabieg operacyjny jak i samopoczucie po nim oceniło dobrze i bardzo dobrze, chociaż więcej było ocen dobrych. Niewielki odsetek chorych ( 4% i 2%) źle oceniło zabieg operacyjny i swoje samopoczucie po nim.


Tabela I. Porównanie problemu poruszania się


Element poruszania się

Problem przed operacją

Ustąpienie po operacji

Ilość chorych

Ilość chorych

Chód drobnymi krokami

34 (68%)

26 (76,4%)

Spowolnienie ruchowe

46 (92%)

25 (54,3%)

Trudności w utrzymaniu równowagi ciała

28 (56%)

20 (71,4%)

Pomoc laski

6 (12%)

2 (33,3%)

Asekuracja osoby drugiej

14 (28%)

5 (35,7%)

Nie chodzę

1 (2%)

0

Żadnych trudności

0

7 (14,0%)

Tabela II. Porównanie problemu higieny osobistej


Element higieny osobistej

Problem przed operacją

Ustąpienie po operacji

Ilość chorych

Ilość chorych

Mycie zębów

18 (36%)

14 (77,7%)

Golenie się

25 (50%)

19 (76,0%)

Kąpiel

29 (58%)

14 (48,2%)

Czesanie się

16 (32%)

12 (75,0%)

Żadnych trudności

7 (14%)

13 (26,0%)

Tabela III. Porównanie problemu spożywania pokarmów


Element spożywania pokarmów

Problem przed operacją

Ustąpienie po operacji

Ilość chorych

Ilość chorych

Przełykanie pokarmów stałych

8 (16%)

4 (50,0%)

Utrzymanie sztućców

35 (70%)

25 (71,4%)

Podnoszenie szklanki

26 (52%)

24 (92,3%)

Przygotowanie posiłków

27 (54%)

12 (44,4%)

Krojenie

31 (62%)

17 (54,8%)

Żadne trudności

5 (10%)

15 (30,0%)

Tabela IV. Porównanie problemu ubierania się


Element ubierania się

Problem przed operacją

Ustąpienie po operacji

Ilość chorych

Ilość chorych

Zakładanie spodni/spódnicy

29 (58%)

19 (65,5%)

Ubieranie koszuli/bluzki

31 (62%)

23 (74,1%)

Zapinanie guzików

34 (68%)

25 (73,5%)

Zasuwanie zamka

12 (24%)

10 (83,3%)

Zakładanie butów

24 (48%)

19 (79,1%)

Zakładanie skarpetek

36 (72%)

21 (58,3%)

Zawiązywanie sznurowadeł

17 (34%)

8 (47,0%)

Żadnych trudności

3 (6%)

12 (24,0%)

Tabela V. Porównanie problemu mowy


Element mowy

Problem przed operacją

Ustąpienie po operacji

Ilość chorych

Ilość chorych

Niewyraźna

25 (50%)

10 (40%)

Spowolniała

15 (30%)

9 (60%)

Szeptem

10 (20%)

7 (70%)

Powtarzanie się

10 (20%)

8 (80%)

Zamazana

8 (16%)

2 (25%)

Nie ma trudności

16 (32%)

24 (48%)

Omówienie


Funkcjonalność w chorobie Parkinsona zależy w głównej mierze od stopnia zaawansowania choroby. U większości chorych we wczesnej fazie choroby Parkinsona objawy są głównie jednostronne. Pacjent z zajęciem ręki dominującej będzie bardziej niesprawny funkcjonalnie niż osoba z takim samym stopniem niesprawności ręki niedominującej. Pacjent z upośledzeniem chodu lub niestabilnością postawy powinien być uważany za niesprawnego funkcjonalnie, ponieważ objawy te mogą prowadzić do upadków i poważnego uszkodzenia [5]. Zabiegi stereotaktyczne poprawiają stan neurologiczny pacjentów oraz aktywność codzienną [4]. Stereotaktyczna talamotomia przynosi poprawę w zakresie sprawności ruchowej i aktywności życia codziennego w wyniku zmniejszenia lub wyeliminowania drżenia spoczynkowego [1,7]. Natomiast stereotaktyczna palidotomia zmniejsza takie objawy jak: spowolnienie ruchowe, sztywność mięśniową, a także dyskinezy, co w dużym stopniu poprawia sprawność ruchową oraz aktywność życia codziennego [1,7].

W przeprowadzonych badaniach uzyskujemy potwierdzenie, że w wyniku przeprowadzonych operacji wystąpiły oczekiwane zmiany w funkcjonowaniu tych chorych. Zabieg operacyjny wpłyną na zdolność poruszania się. Szczególnie widoczne jest to w przypadku spowolnienia ruchowego, gdzie przed operacją występowało ono u 92%, po operacji ustąpiło u 54,3%. Przed operacją nie było osoby która, by nie miała trudności z poruszaniem się, zaś po operacji nie miało żadnych trudności 14% badanych. Nastąpiła poprawa w wykonywaniu czynności z zakresu higieny osobistej. Najwyraźniej widoczne to na przykładzie golenia się, gdzie problem ten miało 25 mężczyzn, po zabiegu ustąpiło u 19. Po operacji chorzy łatwiej radzili sobie z ubieraniem się. Duża poprawa nastąpiła z zakładaniem butów, z ubieraniem koszuli, z zapinaniem guzików. Nastąpiła poprawa także w spożywaniu posiłków. Chorym łatwiej było podnosić kubek lub szklankę oraz posługiwać się sztućcami. Trzykrotnie wzrosła liczba chorych nie mających żadnych problemów z tego zakresu, z 10% do 30% badanych. Trudności z komunikowaniem także uległy poprawie.



Chorym na chorobę Parkinsona, choćby najskromniejsze ulepszenie w ich funkcjonowaniu zmienia ich samopoczucie i jakość życia. W przypadku długotrwałej choroby oraz zaawansowanego wieku pacjenta efekty operacji są gorsze, niż w przypadku mniej zaawansowanej choroby. Operacja nie wyleczy choroby Parkinsona, może jednak znacznie polepszyć funkcjonowanie chorego.

Wnioski


Operacje stereotaktyczne poprawiają istotnie sprawność chorych, ich jakość życia. Są to zabiegi bezpieczne i dobrze oceniane przez chorych.

Piśmiennictwo


  1. Friedman A.: Choroba Parkinsona. Wydawnictwo α-medica press, Bielsko-Biała 1999.

  2. Friedman A. i wsp.: Konsensus w zakresie wskazań do leczenia operacyjnego choroby Parkinsona. Neurologia. Neurochirurgia Polska. Suplement 5 2003: 11-17.

  3. Harat M.: Leczenie chirurgiczne objawów choroby Parkinsona. Biuletyn Wojskowego Szpitala Klinicznego 1998 (3) 2-3: 35-39.

  4. Harat M. i wsp.: Ocena wczesnych wyników talamotomii i palidotomii u pacjentów chorobą Parkinsona. Valetudinaria – Postępy Medycyny Klinicznej i Wojskowej 2000 (5) 3-4: 78-83.

  5. Olanow C. I wsp.: Algorytm postępowania w chorobie Parkinsona [2001]. Wydawnictwo Czelej Sp. z o.o., Lublin 2002.

  6. Sławek J.: Objawy dodatkowe, problemy psychologiczne i społeczne chorych na chorobę Parkinsona. W ks. Friedman A.: Choroba Parkinsona. Wydawnictwo α-medica press, Bielsko-Biała 1999: 68-79.

  7. Sobstyl M. i wsp.: Obustronna palidotomia w leczeniu zaawansowanej postaci choroby Parkinsona. Neurologia. Neurochirurgia Polska 2003, Suplement 5: 251-262.

Streszczenie


Choroba Parkinsona jest schorzeniem postępującym, przynoszącym szereg ograniczeń w życiu chorego. Celem pracy jest ocena funkcjonalna chorych przed i po zabiegu stereotaktycznym choroby Parkinsona. Badaniom poddano 50 pacjentów leczonych operacyjnie z powodu choroby Parkinsona. Metodą główną był sondaż diagnostyczny, a jako narzędzie badawcze zastosowano kwestionariusz ankiety, dostosowany do potrzeb tej pracy. W wyniku operacyjnego leczenia u większości pacjentów wystąpiły pozytywne zmiany w ich codziennym funkcjonowaniu, związane z poruszaniem się, z wykonywaniem czynności z zakresu higieny osobistej, ze spożywaniem posiłków, z ubieraniem oraz komunikowaniem się.

Summary


Parkinson’s disease (PD) is a progressive disorder which leads to a number of restrictions in a patient’s everyday life. The goal of the study is a functional assessment of PD patients before and after stereotactic surgery. Fifty patients with Parkinson’s disease treated neurosurgically were examined. The main method was a diagnostic opinion poll and a special questionnaire, adapted to this study, was used as a research tool. Most of the patients showed positive changes in daily functioning after the surgery concerning movements, personal hygiene, having meals, getting dressed and communicating.







©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna