Finanse Międzynarodowe



Pobieranie 221,27 Kb.
Strona1/4
Data06.11.2017
Rozmiar221,27 Kb.
  1   2   3   4

Finanse Międzynarodowe




Rozdział I





  1. Co to jest kurs waluty i jakie spełnia funkcje


Kurs waluty- jest to jedna cena waluty wyrażona w cenie drugiej waluty. Może to być cena płacona w walucie krajowej za jednostkę waluty obcej, lub cena jednostki waluty krajowej wyrażona w jednostce waluty obcej..
Kurs waluty, będąc ceną pieniądza zagranicznego, spełnia dwie ważne funkcje:

-funkcję informacyjną

-funkcję cenotwórczą

-funkcja kursotwórcza
Występując w funkcji informacyjnej, kurs waluty informuje osoby fizyczne i prawne w danym kraju o cenie walut obcych.

Funkcje informacyjną wykorzystuje się w decyzjach :

-eksporterów

-importerów

-przedsiębiorstw handlowych

-przedsiębiorstw usługowych

-osób fizycznych

-na szczeblu państwa

-na szczeblu przedsiębiorstwa
Cenotwórcza funkcja kursu waluty polega na przenoszeniu, poprzez kurs waluty, zagranicznego układu cen na krajowy układ cen wraz ze wszystkimi wynikającymi stąd ekonomicznymi konsekwencjami dla gospodarki krajowej.

Cenotwórcza funkcja kursu walutowego występuje w gospodarce rynkowej przy istnieniu wymienialności walut.

Cenotwórcza funkcja może być ograniczona przez system ceł, opłat i podatków od importu.
Kursotwórcza funkcja cen wewnętrznych. Kursotwórcza funkcja polega ona na wpływie zmian wewnętrznych na poziom kursu waluty krajowej.


  1. Jakie czynniki wpływają na poziom kursu waluty?

Na poziom kursu walutowego wpływa szereg czynników ekonomicznych, politycznych i psychologicznych


Najważniejszymi czynnikami ekonomicznymi wywierającymi bezpośredni, lub pośredni wpływ na poziom kursu waluty są:

-podaż walut obcych na krajowym rynku walutowym

-popyt walut obcych na krajowym rynku walutowym

-stan bilansu handlowego

-stan bilansu płatniczego

-różnice stóp procentowych między danym krajem a innymi krajami

-różnice stóp handlowych między danym krajem a innymi krajami

-poziom cen w kraju

-poziom cen za granicą

-przepływy kapitałów

-stopień reglamentacji waluty

-polityka walutowa

-polityka pieniężno-kredytowa (restrykcyjna lub ekspansywna)

-stan gospodarki w kraju, a także w krajach, z którymi utrzymuje on stosunki ekonomiczne i finansowe

-koniunktura gospodarki w kraju, a także w krajach, z którymi utrzymuje on stosunki ekonomiczne i finansowe
Wpływ czynników politycznych na poziom kursu waluty uwidacznia się :

-w czasie napięć politycznych

-zaostrzania sytuacji międzynarodowej

-występowania konfliktów regionalnych

-występowania w czasie kryzysów finansowych np. kryzys azjatycki w 1997 r. kryzys rosyjski w 1998 r.
Czynniki psychologiczne wpływające na kursy walut wymienialnych to głównie optymistyczne lub pesymistyczne przewidywania zmian koniunktury i rozwoju gospodarki w danym kraju przez międzynarodowe koła gospodarcze i finansowe

Optymistyczne przewidywania wpływają z reguły na umocnienie, a pesymistyczne na osłabienie kursu waluty..


Czynniki spekulacyjne mają charakter ekonomiczny. Do czynników spekulacyjnych zaliczamy:

-gra na zwyżkę kursów walut na rynkach walutowych krajowych i zagranicznych

-gra na zniżkę kursów walut na rynkach walutowych krajowych i zagranicznych

Czynniki spekulacyjne mogą przyczyniać się do osłabiania waluty słabej i umacniać waluty mocne.

Spekulacja walutowa nasila się z reguły w okresach napięć na rynkach walutowych, oraz napięć politycznych.


  1. Według jakich kryteriów można sklasyfikować kurs waluty?


Kursy walut można klasyfikować według różnych kryteriów:

-czasu funkcjonowania

-czasu trwania

-liczebności

-stopnia ingerencji państwa w kształtowanie się kursu waluty krajowej
Charakterystyka rodzajów kursów według powyższych grup klasyfikacyjnych:


  1. Kurs wolnorynkowy- jest określany wyłącznie przez podaż i popyt na waluty obce na krajowym rynku walutowym.

Stosowany był przez niektóre kraje kapitalistyczne w latach 1919-1924, w okresie kryzysu gospodarczego w latach 1929-1933, oraz sporadycznie po drugiej wojnie światowej.

Od 1990 roku jest stosowany w Polsce w kantorach walutowych.




  1. Kurs czarnorynkowy- jest kształtowany przez nielegalne transakcje kupna i sprzedaży walut.

Ten typu kursu występuje w sytuacji gdy oficjalny kurs waluty ustalony jest na poziomie niezgodnych z układem popytu i podaży walut obcych

Przy występowaniu w kraju deficytu bilansu płatniczego i inflacji władze walutowe często wprowadzają restrykcje w handlu zagranicznym, a obowiązujący kurs stały jest z reguły kursem nadwartościowym

W tych warunkach posiadacze, lub nabywcy dokonują nielegalnych transakcji kupna-sprzedaży walut obcych po kursie odbiegającym od kursu oficjalnego.

Kurs czarnorynkowy może występować również wtedy, gdy korzystny jest nielegalny wywóz i przywóz towarów z zagranicy zapewniający uzyskanie zysków wskutek dużych różnic cen




  1. Płynny (elastyczny) kurs walutowy- jest ustalany przede wszystkim przez popyt i podaż walut obcych, ale czasami korygowany przez władze walutowe w drodze interwencji na rynkach walutowych

Walutą interwencyjną jest wtedy głównie dolar USA.

Władze walutowe same dokonują oceny, w jakim stopniu kurs płynny odchyla się od pożądanego lub optymalnego poziomu.

Rozróżnia się zazwyczaj interwencje mające na celu ochronę interesów gospodarki narodowej i interwencje które są manipulowanym kursem, co może wywołać szkodliwe skutki dla zagranicy.

Jest to tak zwane czyste i brudne manipulowanie kursem.

Płynny kurs jest powszechnie stosowany przez kraje uprzemysłowione od 1973 r.

Może to być kurs przyjęty i chroniony przez władze poszczególnych krajów, lub zastosowany przez grupę krajów w stosunku do waluty kraju trzeciego.

Przykładem może być utrzymanie przez kraje członkowskie Unii Europejskiej płynnych kursów swoich walut w stosunku do dolara USA na ich rynkach wewnętrznych.


  1. Kurs stały krótkookresowy (tak zwany kurs pełzający)—jest kursem stałym, który często się zmienia, głównie pod wpływem wyższego tempa inflacji w kraju w porównaniu z zagranicą. To właśnie różnica w stopach inflacji wpływa na częstotliwość zmian kursu. Ten typ kursu stosowany jest głównie w Brazylii.

  2. Sztywny kurs walutowy- jest to kurs nie mieniany w bardzo długim okresie, mimo że taka zmiana byłaby pożądana ze względu na stan bilansu płatniczego. Ten typ kursu występował w okresie funkcjonowania systemu waluty złotej.

Sztywny kurs walutowy ma zastosowanie w 11 krajach europejskich od 1999 po utworzeniu przez nie strefy walutowej euro.

Kursy walut narodowych tych krajów wobec euro są kursami sztywnymi


4) Jakie są rodzaje kursów walut?
Z punktu widzenia liczebności kursów można rozróżnić:

-system kursu jednolitego

-system kursu dualnego

-system kursu zróżnicowanego


  1. Kurs jednolity- oznacza że całość obrotów płatniczych z zagranicą odbywa się po jednolitym kursie.

Po takim kursie dokonuje się też wymiany walut obcych na walutę krajową.

Kurs jednolity traktowany jest jako niezbędna przesłanka wymienialności waluty i racjonalizacji stosunków płatniczych z zagranicą. Od 1990 r. polski złoty ma kurs jednolity




  1. System kursu dualnego (podwójnego)- stosowany jest sporadycznie. Wprowadza się wtedy dwa oficjalne kursy walutowe: jeden dla obrotów handlowych i drugi dla obrotów kapitałowych.

Potrzeba ustalenia odmiennych kursów dla tych dwóch rodzajów obrotów płatniczych wynika najczęściej stąd, że jednolity kurs jest szkodliwy albo dla wymiany handlowej, albo dla przepływów kapitału.

Korzyści z istnienia kursu dualnego zależą od sprawności kontroli i prawidłowego rozdzielenia płatności z obu tytułów.

Dualny system kursu walutowego traktuje się jako szczególny rodzaj kontroli władz walutowych nad międzynarodowymi przepływami kapitałów. Jest on najprostszą formą kursów różnicowanych.


  1. System różnicowanych kursów walutowych- polega na ustalaniu odrębnych poziomów kursów walutowych dla poszczególnych kategorii eksportu i importu.

Ich liczebność zależy od tego, jak wiele celów w polityce gospodarczej chcą osiągnąć władze walutowe, a także od sprawności administracji gospodarczej w dziedzinie realizacji reglamentacji walutowej w kraju.

W ramach systemu kursów różnicowanych stosuje się zarówno stałe jak i zmienne kursy walutowe.

Na przykład dla tych kategorii importu, których nie uznaje się za niezbędne dla gospodarki, stosuje się kursy zmienne, a dla pozostałego obrotu towarowego i kapitałowego- kursy stałe

Z punktu widzenia stopnia ingerencji państwa w kształtowanie się kursu waluty krajowej można wyodrębnić:




  1. Kurs wolnorynkowy- jest wyznaczany wyłącznie przez popyt i podaż na rynku walutowym. Nie ma tu ingerencji państwa.

  2. Kursy walutowe, które wymagają ograniczonej ingerencji państwa- są to więc kursy płynne, które wymagają okresowych interwencji walutowych, kursy stałe o rozszerzonej marży wahań i kursy pełzające

  3. Kursy walutowe, które wymagają nie tylko interwencji na rynkach walutowych, lecz także zastosowania innych środków polityki gospodarczej w celu utrzymania danego systemu kursu walutowego.

5) Jaki jest wpływ kursu waluty na bilans handlowy, terms of trade i przepływy kapitałowe?

Przez stosowanie kursów różnicowanych władze krajowe mogą osiągnąć korzystne terms of trade, mogą pobudzać eksport przez kursy zaniżone, mogą ograniczać import, zapewniać wpływy fiskalne oraz oddziaływać na strukturę produkcji i obrotów handlowych za granicą.
Najbardziej istotnymi skutkami zmian kursów walut jest ich wpływ na bilans handlowy i płatniczy, inflację oraz obroty kapitałowe.

Zmiany kursów mają wpływ na bilans handlowy. Korzystny wpływ dewaluacji na bilans handlowy jest określony w czasie przez tempo wzrostu cen krajowych.

Im szybsze jest tempo ich wzrostu cen krajowych osiągnie taki poziom, jak stopień dewaluacji waluty, to pozytywny wpływ dewaluacji na bilans handlowy zaniknie.


  1. Jakie są związki i współzależności zachodzą między kursem waluty a inflacją ?

Zmiany kursów walut powodują powstawanie inflacji i jej przenoszenie z kraju do kraju przez eksport i import.



Można wyodrębnić dwa rodzaje inflacji:

-inflację występującą w danym kraju

-inflację importowaną
W ramach tej pierwszej można wyodrębnić inflację:

-kosztów


-popytu

-monetarno-fiskalną

-stagflację
Dewaluacja waluty powoduje inflację kroczącą. Stopień wzrostu cen na rynku wewnętrznym zależy tu od wysokości przeprowadzonej dewaluacji.

Inflacja wywołuje przeobrażenia w kierunkach i strukturze międzynarodowego obrotu gospodarczego.

Dotyczy to zarówno strumieni handlu, jak i współpracy przemysłowej, oraz kooperacji produkcji.

Inflacja oddziałuje również na przepływy kapitałów oraz na bilanse płatnicze.

W wyniku inflacji rosną ceny zarówno w eksporcie jak i w imporcie. Różnice tych cen znajdują końcowy wyraz w terms of trade. Powołuje to sztuczne zawyżanie wartości eksportu i importu.

Zmiany relacji siły nabywczej walut krajowych wpływają na kształtowanie się kursów tych walut. Kurs oficjalny w takich warunkach staje się zawyżony lub zaniżony.

Zjawisko to wywołuje grę na zwyżkę lub zniżkę kursu danej waluty, połączoną zazwyczaj z przepływami kapitałów spekulacyjnych.

Dewaluacje lub rewaluacje następują z opóźnieniem . Do tego czasu występuje poważne ryzyko kursowe.

Ponieważ siły rynkowe w warunkach inflacji w dalszym ciągu wywierają presję na wzrost lub spadek kursów rynkowych w danym walut.

Rzutuje to w sposób pośredni na kierunki i wielkość handlu zagranicznego poszczególnych krajów.

Bezpośredni wpływ na handel zagraniczny danego kraju wywiera poziom i tempo inflacji w kraju eksportera i importera.

Ponieważ zwyżka cen wewnętrznych w danym kraju pobudza import i osłabia eksport. Tak się dzieje we wszystkich krajach w których występuje inflacja.

Ogólny wpływ zwyżki cen wewnętrznych na strumienie handlu zagranicznego w dużym stopniu zależy od różnic w poziomie inflacji.

Inflacja przenosi się z kraju do kraju głównie przez międzynarodowy mechanizm cen, na który wywierają wpływ zmiany kursów walut.

Rewaluacja waluty krajowej może ograniczyć import inflacji, z kolei dewaluacja może go nasilać.


  1. Jakie są główne operacje kursowe?

Wymiana waluty krajowej na zagraniczna odbywa się po określonym kursie. Waluty obce są kupowane i sprzedawane najczęściej z natychmiastowym wykonaniem, co oznacza, że kontrahenci przekazują sobie walutę krajową, lub zagraniczną w ciągu dwóch dni roboczych w praktyce powoduje. Tego rodzaju transakcje określane są mianem transakcji kasowych (spot transaction)

Kursy walut ogłaszane w poszczególnych krajach w tabelach kursowych odnoszą się do takich właśnie transakcji i dlatego nazywają się kursami kasowymi (spot rates)
Na niektórych rynkach walutowych zawiera się transakcje terminowe (forward). Polegają one na dostarczeniu kupowanych i sprzedawanych walut po upływie pewnego czasu zazwyczaj 30, 60, 90, lub 180 dniach, ale po kursie uzgodnionym przez kontrahentów w chwili zawierania transakcji.
Większość transakcji terminowych zawiera się w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem kursowym w czasie od zawarcia kontraktu do wpływu należności za eksport, lub do uregulowania zobowiązania za import

Spotyka się transakcje terminowe o czysto spekulacyjnym charakterze. Zawierają je spekulanci, którzy przewidują kurs kasowy w przyszłości zmieni się, i chcą na tym zarobić

Spekulanci nie zabezpieczają się przed ryzykiem kursowym, lecz świadomie to ryzyko podejmują, grając na zwyżkę, lub zniżkę kursu danej waluty.

Kursy terminowe mogą wykazywać w stosunku do kursów kasowych pewne dyskonto, gdy uważa się, że dana waluta będzie słabsza, lub premię, gdy oczekuje się wzrostu kursu.

Kursy walut są ogłaszane przez banki centralne w tabelach kursowych.

Istnieją dwa rodzaje notowań kursów walut: pośrednie i bezpośrednie.

W notowaniach bezpośrednich w tabeli kursowej podaje się ilość waluty krajowej płaconej za jednostkę, lub za 100 jednostek waluty obcej.

W notowaniach pośrednich podaje się cenę waluty krajowej wyrażana w jednostkach waluty obcej.

Notowania bezpośrednie stosowane są w Polsce.
Szczególnym rodzajem transakcji walutowej dokonywanej przez banki jest swap.

Transakcja walutowa swap polega na równoczesnym zawieraniu transakcji kasowej i terminowej na tę samą walutę i sumę

W transakcjach swap sprzedaje się walutę na termin po takim samym kursie, po jakim nastąpiło jej kupno za gotówkę, z tym że płaci się zagranicznemu bankowi odsetki za czas, jaki upłynie do umówionego terminu.

Waluta obca nabyta w ramach swapu tylko przejściowo powiększa rezerwy walutowe, ponieważ po pewnym czasie trzeba ją odsprzedać ale w określonych warunkach może przyczynić się do zahamowania spekulacji.

Transakcje swapowe są szeroko stosowane w celu przejściowej poprawy stanu rezerw walutowych państw w okresach wzmożonych nacisków spekulacyjnych na ich walutę.


Rodzajem transakcji walutowych jest tak zwany arbitraż walutowy.

Arbitraż walutowy polega on na wykorzystaniu różnicy kursów tej samej waluty na różnych rynkach.

Bank kupuje mianowicie pewną walutę na rynku, na którym jej kurs jest w danej chwili niższy, i natychmiast sprzedaje ją tam, gdzie jej kurs jest wyższy, zarabiając na różnicy kursów.



Transakcje arbitrażowe oddziałują w kierunku wyrównania się kursu tej samej waluty na różnych rynkach.

Transakcje arbitrażowe oddziałują w kierunku wyrównania się kursu tej samej waluty na różnych rynkach.

Transakcje arbitrażowe oddziałują tam gdzie jej kurs się obniżył.

Transakcje arbitrażowe stwarzają dodatkowy popyt na walutę, który powoduje poprawę jej kursu.

Tam gdzie kurs już poszedł w górę, stwarzają dodatkową podaż, która kurs obniża.

W arbitrażu walutowym banki zarabiają z reguły na różnicach kursów.

Różnego rodzaju transakcji walutowych dokonują banki w związku z obsługą bieżących zapłat zagranicznych (eksport, import, przekazy pieniężne, itp.)

Banki zawierają je ze swoimi klientami, z innymi bankami krajowymi i zagranicznymi, oraz z eruobankami.
Rozdział II


  1. Jakie są główne zasady międzynarodowego systemu walutowego?


Międzynarodowy system walutowy obejmuje zespół układów, reguł, instytucji, zasad i zwyczajów, które określają warunki i sposoby funkcjonowania pieniądza w sferze stosunków międzynarodowych.
Główne problemy walutowe były regulowane na podstawie zasad ustalonych w Bretton Woods i które zostały zawarte w statucie MFW. Później były systematycznie rozwijane
Międzynarodowy system walutowy zawiera zasady ustalone i zasady przyjęte
Zasady przyjęte- obowiązywały w funkcjonującym mechanizmie płatności międzynarodowych. Składające się na nie reguły i zwyczajne ukształtowały się w toku praktycznej działalności uczestników praktycznej działalności uczestników sektora prywatnego w międzynarodowym obrocie gospodarczym. Normy i zasady wynikają z zawartych układów wielostronnych organizacji finansowych, głównie w statucie MFW.
Zasady obowiązujące w jednym państwie mogą być przyjmowane jako zasady regulujące stosunki walutowe między poszczególnymi państwami.

W tych warunkach niezbędne jest istnienie zasad regulujących stosunki walutowe między państwami.



Zasady regulujące dotyczą głównie kursów walut, wyrównywania bilansów płatniczych i tworzenia pieniądza światowego.]

2) Co to jest system waluty złotej?


W wieku XVIII i XIX w krajach europejskich istniał system zwany bimetalizmem.

Jego istotą było jednoczesne występowanie złota i srebra w charakterze pieniądza w obiegu krajowym i międzynarodowym.

Bimetalizm doprowadził do chaosu walutowego, ponieważ w czasie jego występowania koszty produkcji srebra i złota zmieniały się nierównomiernie, co naruszało dotychczasowe relacje cen między nimi.

Kruszec, którego podaż wzrastała, tracił na wartości i wypierał z obiegu pieniądz lepszy, o wyższej wartości.

Było to zgodne z prawem Kopernika-Greshama

Niepowodzenia i trudności związane z utrzymaniem bimetalizmu stworzyły warunki do powstania systemu walutowego opartego na jednym kruszcu, jakim było złoto.

Złoto nie podlega procesom psuciu i zużycia jak większość towarów.

Kolejną przesłanką powstania systemu waluty złotej był wzrost wydobycia tego surowca w XIX.

W Anglii złoto stało się główną formą pieniądza, wprowadzono w Anglii wymienialność banknotów na złoto.

Wymienialność banknotów na złoto w Anglii wprowadzono w celu przeciwdziałania inflacji, ścisła kontrola emisji pieniądza przez ustalanie związku emisji pieniądza ze zgromadzonymi w systemie bankowym zasobami złota.

Powiązanie emisji banknotów ze stanem rezerw złota i wyeliminowanie srebra jako pieniądza równorzędnego w stosunku do złota oznaczało wprowadzenie w Anglii systemu waluty złotej.

Do 1914 r. system waluty złotej stał się powszechnym systemem walutowym. Występował aż w 41 krajach.

Był wynikiem ewolucji pieniądza. Jego prowadzenie było sankcjonowane odpowiednimi aktami prawnymi władz państwowych

System waluty złotej nie opierał się na międzynarodowych porozumieniach regulujących jego działanie w skali międzynarodowej, ale był wynikiem praktyki handlowej i bankowej.

Władze pieniężne w poszczególnych krajach dobrowolnie akceptowały reguły tego systemu.
System waluty złotej funkcjonował według następujących zasad przestrzeganych przez banki centralne.

-emisja banknotów była podporządkowana wymogowi pokrycia rezerwami złota

-bank centralny był zobowiązany do kupna i sprzedaży złota po stałej cenie w walucie krajowej.

-występowała pełna wzajemna wymienialność wszystkich form pieniądza, w tym banknotów na złoto

-istniała swoboda wywozu i przywozu złota w skali międzynarodowej

System waluty złotej był czynnikiem stabilizacji i rozwoju gospodarki kapitalistycznej.

Działał sprawnie dlatego że powszechnie były przyjęte reguły postępowania jak:

-stałość waluty w złocie

-swoboda transferu złota

-zależność wewnętrznego obiegu pieniężnego od rezerw złota i wpływ stopy procentowej na przepływy kapitałów w skali międzynarodowej.

W okresie funkcjonowania systemu waluty złotej panował sprawny mechanizm wyrównywania bilansu płatniczego, występowała duża elastyczność cen i płac, oraz stosowano zasady wolnego handlu.

System waluty złotej oceniany jest jako najlepszy system walutowy z punktu widzenia zapewnienia stabilizacji pieniężnej i płatniczej kraju.

Jego głównymi zaletami były takie elementy, jak uzależnienie polityki pieniężnej od posiadanych rezerw złota, działanie sprawnego mechanizmu wyrównania bilansu płatniczego, stałe kursy walut, oraz duży wpływ stopy procentowej na obroty kapitałowe.

Do istotnych wad tego systemu można zaliczyć to, że podporządkowanie stanu gospodarki mechanizmowi rynkowemu było nie do pogodzenia z realizacją takich celów gospodarczych i społecznych, jak finansowanie przez państwo uprzemysłowienia i zbrojeń, oraz redystrybucja dochodu narodowego w związku z reformami społecznymi

Do osiągnięcia celów potrzebny był interwencjonizm gospodarczy, którego nie można pogodzić z regułami systemu waluty złotej..

Przy tym systemie koszty stabilności walutowej były zbyt wysokie z punktu widzenia rozwoju gospodarczego i utrzymywanie sztywnych kursów walutowych narażało gospodarkę krajową na uzależnienie od gospodarki światowej.

Wadą tego systemu było występowanie deflacji. Wadą systemu była to zbyt wysoka cena osiągania równowagi bilansu płatniczego. Deflacja hamowała tempo wzrostu gospodarczego, lub powodowała jego spadek, powodowała też wzrost bezrobocia i obniżenie poziomu płac


W systemie waluty sztabowo-złotej- wymieniano ją na wielokilogramowe sztaby złota np. W Anglii Włoszech i we Francji

W systemie waluty dewizowo-złotej- banknoty wymieniano na dewizy krajów w których istniała bezpośrednia wymienialność na złoto.


3) Co to jest system dewizowo-złoty
Na konferencji walutowej i finansowej Narodów zjednoczonych w VII.1944 r. w Bretton Woods utworzono MFW. W jego statucie ustalono reguły nakładające na kraje członkowskie określone obowiązki w dziedzinie waluty. Był to pierwszy w historii międzynarodowy system walutowy wprowadzony w drodze formalnego porozumienia.

Określany jest mianem systemu dewizowo-złotego, lub systemu walutowego z Bretton Woods. Reguluje on zasady funkcjonowania międzynarodowego systemu walutowego.


W pierwotnym brzmieniu statutu MFW przewidywał następujące środki, mające na celu utrzymanie stabilności walut i dotyczące wyrównania bilansów płatniczych:

-parytet waluty każdego kraju członkowskiego jest ustalony w złocie, lub dolarach amerykańskich

-transakcje walutowe dokonywane między krajami członkowskimi MFW muszą być oparte na parytecie walutowym

-zmiana parytetu może nastąpić w przypadku wystąpienia tak zwanego zasadniczego braku równowagi bilansu płatniczego.

Kraj członkowski w przypadku wystąpienia zasadniczego braku równowagi może dokonać dewaluacji, lub rewaluacji swojej waluty bez zgody MFW do wysokości 10 % początkowego ustalonego parytetu

Zasada ta była stosowana w systemie stałych kursów walut, przy czym najczęściej

Były dokonywane dewaluacje niż rewaluacje walut.

-W razie wystąpienia przejściowego deficytu bilansu płatniczego kraj członkowski może zaciągnąć w MFW średnioterminowe kredyty, mające formę zakupu deficytowych dewiz w zamian za pieniądz narodowy.

-jest tylko jedna waluta bezpośrednio wymienialna na złoto wypływa nie z przepisów statutu MFW, lecz autonomicznych postanowień rządu amerykańskiego.

Inne waluty są wymienialne na dolary, a dolary z kolei na złoto tylko wtedy, gdy banki centralne krajów członkowskich MFW zgłoszą je do wymiany na złoto amerykańskiemu Systemu Rezerwy Federalnej.


Wymienialność dolara na złoto stanowiła podstawę systemu dewizowo-złotego, w którym dolar był zrównany ze złotem. Można było bowiem w stosunku do niego ustalać parytety walut i wymieniać dolary na złoto w przedstawionym wyżej trybie.

Należy zaznaczyć, że w systemie dewizowo-złotym w sferze wewnętrznego obiegu był w użyciu pieniądz papierowy, niewymienialny na złoto.

Wielkość emisji pieniądza gotówkowego i rozmiary kredytów władze pieniężne kraju kształtowały w sposób autonomiczny. Nie było to zależne od stanu rezerw złota i dewiz w banku centralnym

W ramach systemu z Bretton Woods funkcjonowały dwie strefy walutowe:

funta szterlinga i franka francuskiego, do których należało kilkadziesiąt państw powiązanych ekonomicznie z gospodarką WLK. Brytanii i Francji.

Postulat stabilizacji walutowej w systemie dewizowo-złotym został w zasadzie osiągnięty, chociaż pojawiły się w nim czasami kryzysy walutowe, będące wypadkową działania czynników ekonomicznych, politycznych, psychologicznych i spekulacyjnych. Istniały bezpośrednie i pośrednie przyczyny, które w marcu 1973 r. doprowadziły do upadku systemu dewizowo-złotego.



Bezpośrednimi przyczynami była zależność wzrostu podaży waluty międzynarodowej od rozmiarów deficytu bilansu płatniczego USA, oraz to że system ten nie zabezpieczał krajów członkowskich przed kryzysem zaufania do dolara USA czy innej waluty międzynarodowej. System ten nie dawał możliwości dostosowania podaży rezerw walutowych do potrzeb wymiany międzynarodowej.

Przyczyną pośrednią było to że zasady wyrównywania bilansu płatniczego przewidywały duże ograniczenia w stosowaniu restrykcji i zmian kursów walut, co powodowało nadmierny popyt na waluty międzynarodowe potrzebne do sfinansowania deficytu bilansu płatniczego. Zamiast usuwania tego deficytu uciekano się do jego finansowania.

Duże możliwości finansowania deficytu miały USA i WLK. Brytania.

Ponadto utrzymująca się inflacja wzmagała popyt na rezerwy walutowe..

Pozwalało to Stanom zjednoczonym w sytuacji niedostatecznej podaży złota zwiększać podaż dolarów na rynkach zagranicznych. Główną przyczyną upadku systemu dewizowo-złotego było zawieszenie 15.VIII.1971 r. wymienialności dol. USA na złoto. Odtąd zreformowanym międzynarodowym systemie walutowym kluczową rolę zaczął odgrywać dolar US. Złoto zostało z tego systemu wyparte. Wystąpił proces demonetyzacji.

System walutowy z Bretton Woods w znacznym stopniu przyczynił się do ekspansji handlu światowego. Dużą zasługą MFW było wprowadzenie zewnętrznej wymienialności walut krajów Europy zachodniej i utrzymanie systemu walut wymienialnych krajów uprzemysłowionych mimo występowania kryzysów walutowych i napięć na rynkach złota oraz na rynkach walutowych.


  1. Co to jest system wielodewizowy?

Od połowy lat siedemdziesiątych XX wieku w międzynarodowym systemie walutowym, oraz w międzynarodowych stosunkach finansowych zaczął się wykształcać system wielodewizowy.

Było to naturalną konsekwencją zmian w układzie sił między głównymi państwami kapitalistycznymi, zniesienia wymienialności dolara USA na złoto oraz wprowadzenia w 1973 płynnych kursów walut głównych krajów kapitalistycznych.

Genezy systemu wielodewizowego można upatrywać w procesie dywersyfikacji rezerw walutowych, w rozwoju międzynarodowego rynku finansowego, oraz eurorynku pieniężnego i kapitałowego.

Dywersyfikacja rezerw walutowych odbywała się zarówno w ramach oficjalnej płynności międzynarodowej, jak i w coraz większym stopniu, w ramach międzynarodowej płynności prywatnej, która w dużym zakresie określała wielkość globalnej płynności międzynarodowego systemu walutowego i finansowego.

W polityce dywersyfikacji rezerw transakcyjnych kierują się głównie czynnikami dochodowości i bezpieczeństwa.

Wielkie korporacje wielonarodowe optymalizują swoje rezerwy transakcyjne w skali całego świata kapitalistycznego.

Korporacje prowadzą one operacje w różnych walutach na narodowych rynkach finansowych, oraz na międzynarodowym rynku finansowym i na eurorynku pieniężnym oraz kapitałowym.

Władze walutowe utrzymują w swoich rezerwach walutowych złoto, czego nie robią przedsiębiorstwa, które dążą przede wszystkim do maksymalizacji dochodów, oraz minimalizacji ryzyka przez zróżnicowane posiadanych aktywów w przekroju walutowym, terminowym i geograficznym.

Genezę systemu wielodewizowego należy również upatrywać w rozwoju międzynarodowego rynku finansowego i eurorynków.

Rozwój rynków wpłynął na szybki wzrost płynności prywatnej, które wraz z płynnością oficjalną tworzą globalną płynność międzynarodowego systemu walutowego i finansowego.

Płynność oficjalna jest stopniowo przytłaczana przez olbrzymie sumy mobilnej prywatnej płynności międzynarodowej

Powstanie systemu wielodewizowego było zatem sposobem dostosowania się międzynarodowego systemu walutowego i prywatnego systemu bankowego do zmienionych warunków gospodarowania, oraz zmiany układu sił w gospodarce światowej.

W efekcie wzrostu roli krajów członkowskich UE w międzynarodowych stosunkach gospodarczych wzrosła ranga ich walut w systemie wielodewizowym.

Zaczął wykształcać się układ oligopolistyczny , w którym dolar USA nadał zajmuje jednak pozycję jako waluta rezerwowa, interwencyjna, lokacyjna i transakcyjna.


System wielodewizowy rozumiany jest jako system składający się z różnych rodzajów pieniądza międzynarodowego, specjalne prawa ciągnienia (SDR), itd. Istotą systemu wielodewizowego jest to, że funkcje pieniądza w sferze stosunków międzynarodowych pełni wiele rodzajów pieniądza i wiele walut narodowych o statusie waluty międzynarodowej.

System wielodewizowy funkcjonuje zarówno w ramach międzynarodowego systemu walutowego, jak i na międzynarodowym rynku finansowym oraz na eurorynku pieniężnym i kapitałowym.

Z punktu widzenia zasad działania międzynarodowego systemu walutowego jego główna zaletą jest to że wzrost płynności międzynarodowej ma wiele źródeł. Nie jest więc konieczny tak ścisły związek między wzrostem podaży waluty międzynarodowej a deficytem bilansu płatniczego, jak w systemie walutowym z Bretton Woods.

W systemie wielodewizowym o tworzeniu pieniądza międzynarodowego decydują producenci i eksporterzy złota, władze pieniężne USA, władze pieniężnych krajów, których wymienialne waluty w coraz większym stopniu występują w obiegu międzynarodowym władze MFW, władze UE, oraz rynek eurowalut, niepodlegający kontroli narodowych władz walutowych.




  1. Jaki jest mechanizm wyrównania bilansu płatniczego w systemie waluty złotej?

W systemie waluty złotej działał sprawny mechanizm wyrównania bilansu płatniczego.

W systemie waluty złotej transfer złota uruchamiał mechanizm wyrównywania bilansu płatniczego.

Był to mechanizm rynkowy. W krajach mających deficyt bilansu płatniczego następował spadek rezerw złota powodował wzrost stopy dyskontowej i redukcję dopływu pieniądza krajowego na rynek, ponieważ rozmiary kredytu były uwarunkowane stanem rezerw złota.

Pod wpływem wzrostu stopy dyskontowej następował przypływ kapitałów obcych.

Bilans płatniczy się poprawiał. Drugim czynnikiem tej poprawy był spadek dochodów, popyty i cen. Z kolei spadek cen krajowych zwiększał rentowność transakcji eksportowych. Następował wzrost eksportu i spadek importu. Z tego wynika, że głównymi elementami mechanizmu wyrównania bilansu płatniczego były zmiany rezerw złota, obiegu pieniężnego, poziomu cen i kosztów krajowych, oraz przepływ kapitałów.





  1. Jakie są główne przyczyny kryzysów walutowych?

Głównymi przyczynami kryzysów walutowych były następujące czynniki:


*Nierównomierny rozwój gospodarczy, zróżnicowany przebieg cyklu koniunkturalnego, duża rozpiętość stóp procentowych i stóp inflacji. Wywołało to tendencję do wzrostu wartości jednych walut i spadku wartości innych, co w konsekwencji znajdowało wyraz w dewaluacjach, lub rewaluacjach walut, poprzedzanych zazwyczaj przepływami kapitałów spekulacyjnych wywołanymi różnicami stóp procentowych i nadzieją zysków w wyniku oficjalnych zmian kursów walut głównych krajów kapitalistycznych
*Chroniczny deficyt bilansu płatniczego USA utrzymujący się w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiąt. W wyniku tego deficytu mld. dol. USA przetrzymywane były w rezerwach walutowych banków centralnych krajów kapitalistycznych, w rezerwach transakcyjnych banków handlowych oraz na rynku eurowalutowym, co pogłębiało presję inflacyjną na Zachodzie i wpływało destabilizująco na kurs dolara i innych walut wymienialnych..
*Zaniżona cena złota monetarnego wywołało to napięcia na rynku złota i zjawiska kryzysowe w międzynarodowym systemie walutowym.

*Mało elastyczny system dostosowawczy w zakresie bilansów płatniczych, polegający między innymi na tym że problem równowagi bilansów płatniczych nie miał priorytetu w polityce gospodarczej poszczególnych krajów, a zmiany kursów walut przeprowadzono zazwyczaj za późno


*Konsekwencje wprowadzenia wymienialności walut w 1958 r. W wyniku wprowadzenia wymienialności znacznie wzrosła wzajemna zależność krajów, nastąpił eksport i import inflacji, a narodowa polityka walutowa i pieniężno-kredytowa nie zawsze była skuteczna.
*Rynek eurowalut w szczególności eurodolara. Obok pozytywnych funkcji odgrywał rolę rerwuaru „gorącego pieniądza”, wrażliwego na zmiany stóp procentowych, kursów walut, a nawet na lekkie wahnięcia koniunktury i nastrojów na giełdach.
*kryzys finansowy w 1997 r. w Azji Południowo Wschodniej w 1998 r. w Rosji
*przepływy kapitałów, częściowo związane z liberalizacją obrotów kapitałowych, a częściowo mające podłoże spekulacyjne.
*strategia finansowa wielkich korporacji międzynarodowych. Przeprowadzają one operacje finansowe w skali całego świata zachodniego.

Ich kierownictwo wyrównuje skutki wahań kursów walut w skali globalnej.

Stanowi to czynnik destabilizujący kursy dol. USA, walut krajów członkowskich UE, jena japońskiego i franka szwajcarskiego.
*Czynniki polityczne takie jak wojna wietnamska, wojna Izraela z Egiptem w 1967 r. oraz utrzymanie się konfliktów regionalnych między USA i ZSRR
*Czynniki psychologiczne z reguły powodujące błędną ocenę przyszłej ewolucji kursów walut i polityki gospodarczej głównych krajów kapitalistycznych..


  1. Jakie są główne waluty rezerwowe i jakie spełniają funkcje


Waluty rezerwowe.
Kraje członkowskie MFW przechowują swoje rezerwy walutowe w różnych składnikach, takich jak złoto, SDR i dewizy.

Do rezerw walutowych wlicza się również pozycję rezerwową tych krajów w MFW.

Wartość rezerw złota od kilkunastu lat wycenia się przeważnie według londyńskiej rynkowej ceny złota.

Na strukturę rezerw walutowych, zarówno w krajach uprzemysłowionych jak i w krajach rozwijających się wywierają wpływ trzy główne czynniki:

*system kursowy tych krajów w szczególności uczestniczących w zbiorowych porozumieniach, takich jak funkcjonujący w ramach UE Europejski System Walutowy.

*ich handel zagraniczny z krajami, których walutą narodową jest waluta rezerwowa

*waluty używane w płatnościach z tytułu obsługi zadłużenia zewnętrznego.

Udział handlu zagranicznego krajów uprzemysłowionych z krajami o walutach rezerwowych ma również znaczący wpływ na strukturę rezerw walutowych przechowywanych w różnych walutach. Kraje rozwijające się mają skłonność do przechowywania większej części swoich rezerw walutowych w tej walucie, z którą jest powiązany kurs ich waluty narodowej, oraz w tej, w której płacą odsetki od zewnętrznego zadłużenia zagranicznego, a także w tych walutach, które występują jako ich waluty transakcyjne w eksporcie i imporcie z krajami o walutach rezerwowych.

Sukcesywny spadek udziału złota w rezerwach walutowych i wzrostu udziału dewiz jako składnika rezerw walutowych w MFW oraz SDR był relatywnie niski i wahał się wąskich przedziałach.
Najważniejszymi walutami rezerwowymi są dolar, euro, funt brytyjski, jen.

Status walut rezerwowych waluty te zdobywały również pod wpływem szerszego ich zastosowania na międzynarodowym rynku finansowym, oraz na eurorynku pieniężnym i kapitałowym w charakterze walut lokacyjnych i transakcyjnych Do wzrostu roli jako walut rezerwowych przyczynił się również rozwój narodowych rynków finansowych krajów członkowskich EWG i Japonii.




  1. Jakie są główne waluty interwencyjne?


Waluty interwencyjne rozumie się jako waluty, w których banki centralne, lub inne oficjalne instytucje monetarne przeprowadzają operacje na rynkach walutowych w celu niedopuszczenia do nadmiernych odchyleń kursu waluty narodowej wobec innych walut lub w celu uzyskania takiego poziomu kursu waluty narodowej, który jest przez te banki uznawany za pożądany lub optymalny w danych warunkach rynkowych.

Najważniejszą walutą interwencyjną jest nadal dolar USA, którego udział w całkowitych interwencjach walutowych uznawany jest za zbliżony do jego procentowego udziału w rezerwach walutowych.

Drugą co do ważności walutą interwencyjną na początku lat siedemdziesiątych stała się marka RFN. Udział tej waluty w operacjach interwencyjnych był zbliżony do udziału tej waluty w rezerwach walutowych świata.

Walutami interwencyjnymi był także frank francuski i gulden.




  1. Jakie są główne waluty lokacyjne?


Waluty lokacyjne- przez pojęcie waluty lokacyjnej rozumie się walutę, w której nierezydenci utrzymują swoje należności i zobowiązania, oraz w której dokonuje się emisji międzynarodowych obligacji i euroobligacji.

W emitowanych międzynarodowych obligacjach i euroobligacjach główną walutą lokacyjną był dolar USA, w dalszej kolejności występowały w tym charakterze jeny i marki niemieckie.




  1. Jakie są główne waluty transakcyjne?


Waluty transakcyjne przez pojęcie waluty transakcyjnej rozumiemy walutę występującą w obrotach na rynkach walutowych oraz walutę używaną do fakturowania eksportu i importu. Tworzą one razem strukturę walutową obrotów dewizowych na rynkach walutowych, oraz strukturę walutowa handlu światowego.

W takim rozumieniu funkcji waluty transakcyjnej występuje zdecydowana przewaga dolara USA nad innymi walutami wymienialnymi.

Dolar stosowany jest jako tak zwana waluta przejścia na rynkach dewizowych.

W transakcji kupna czy sprzedaży dwóch walut, z których żadna nie jest dolarem USA, w zdecydowanej większości dolar USA jest najpierw kupowany za walutę X, a następnie sprzedawany za walutę Y.

Do walut transakcyjnych zaliczamy funt szterling, jen frank szwajcarski, frank francuski i gulden.

Waluty te występowały również jako waluty transakcyjne w handlu światowym.




  1. Jaka jest struktura walutowa handlu światowego?


Struktura walutowa handlu światowego obejmuje strukturę walutową światowego eksportu i światowego importu.

Przez pojęcie struktury walutowej handlu światowego rozumiemy procentowy lub wartościowy udział obrotów z tytułu światowego eksportu i importu wyrażony w odpowiedniej walucie transakcyjnej.

W strukturze walutowej handlu światowego występuje szereg charakterystycznych zjawisk i tendencji wywierających duży wpływ na wybór waluty transakcyjnej przez wielkie rzesze eksporterów i importerów w krajach mających gospodarkę rynkową.



  1. Co to jest SDR i jakie spełniają funkcje?

W systemie wielodewizowym funkcjonują specjalne prawa ciągnienia (SDR). Zostały one utworzone w 1969 r., w końcowym okresie działania systemu walutowego z Bretton Woods.

SDR jest to międzynarodowy pieniądz kreowany przez MFW. SDR stanowi nowe źródło płynności międzynarodowej to znaczy może być używany do wyrównywania bilansów płatniczych.

SDR są ważnym składnikiem rezerw walutowych banków centralnych krajów członkowskich MFW.

Przydział SDR dla krajów członkowskich dokonuje się proporcjonalnie do kwot wniesionych przez nie do MFW.

SDR w przyszłości mają się stać główną jednostką rezerwową w międzynarodowym systemie walutowym i jako takie mogą stopniowo pozbawiać dolar USA centralnej pozycji w międzynarodowym systemie walutowym.

SDR najpierw oparto na parytecie złota. Parytet ten był wówczas taki sam, jak parytet dolara.

Do SDR zaliczamy następujące waluty: euro, dolar, jen funt szterling.

Kraje członkowskie MFW posiadające SDR mogą używać w transakcjach między sobą, w transakcjach z MFW, oraz w transakcjach z 15 instytucjami upoważnionymi do posiadania SDR.

SDR są wykorzystywane jako jednostka rozrachunkowa przez wiele międzynarodowych i regionalnych, głównie ze względu na to że zachowują większą stabilność niż jakakolwiek waluta wchodząca do koszyka określającego ich wartość, ponieważ wahania kursów tych walut częściowo się znoszą.



  1. Jakie są główne zalety i wady systemu wielodewizowego?


Główną zaletą systemu wielodewizowego jest to że wzrost płynności międzynarodowej pochodzi z wielu źródeł. Chodzi tu o płynność oficjalną i płynność sektora bankowego.

Dalszą zaletą systemu wielodewizowego jest to że umożliwia rozwój wielu narodowych rynków finansowych, których ranga i znaczenie sprawia, że narodowe waluty krajów, w których te rynki funkcjonują zaczęły pełnić funkcje pieniądza w sferze obiegu międzynarodowego.

System wielodwewizowy jest rozumiany tez jako wielość narodowych walut wymienialnych występujących w charakterze walut: rezerwowych, interwencyjnych, lokacyjnych, i transakcyjnych

System wielodewizowy można go traktować jako ważny składowy element wielobiegunowego świata finansów międzynarodowych.

Dalszymi istotnymi częściami składowymi tego świata są wykształcające się strefy walutowe, międzynarodowy rynek walutowy, pieniężny i kapitałowy oraz eurorynek pieniężny i kapitałowy.

W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych funkcjonował system wielodewizowy dość sprawnie, chociaż niektóre waluty wymienialne używane w charakterze walut rezerwowych, transakcyjnych i lokacyjnych poddawane były presji sił rynkowych w kierunku ich dewaluacji, lub rewaluacji.

Szybko wzrastał rynkowy kurs jena japońskiego. Rosła ranga takich walut rezerwowych i lokacyjnych jak marka niemiecka i jen. Dało się również zaobserwować najpierw spadek, a od 2000r. wzrost pozycji dolara USA jako waluty rezerwowej i lokacyjnej..

System wielodewizowy jest systemem mało stabilnym. Wpływa na to zmiana kursów walut rezerwowych, transakcyjnych, lokacyjnych.. Można to uznać za jego główną wagę.

Niestabilność systemu wielodewizowego nie przeszkadza bankom centralnym przechowywać rezerwy walutowe w wielu walutach wymienialnych.



Rozdział 3





  1. Co to jest wymienialność waluty?

Wymienialność walut występuje wyłącznie wówczas, gdy w transakcjach kupna-sprzedaży uczestniczy jeden rodzaj, lub jedna forma pieniądza uznawana za pieniądz także poza granicami danego państwa, lub obszaru walutowego.

Aby wymienialność mogła istnieć, musi funkcjonować rynek walutowy, na którym swobodnie działające prawo podaży i popytu na waluty obce kształtuje odpowiednie relacje wymienne tych walut.

Wymienialności nie można nazwać wzajemnej wymiany różnych form pieniądza występujących w ramach jednego systemu pieniężnego.

Wymienialność walut występuje w stosunkach ekonomicznych co najmniej dwóch krajów.

W systemie waluty papierowej wymienialność oznaczała wymianę banknotów, przekazów pieniężny7ch, skryptów dłużnych banków i weksli, lub innych znaków pieniężnych na pieniądz pełnowartościowy, lub tylko wzajemną wymianę różnych znaków pieniężnych i dokumentów stwierdzających należności wyrażone w innej walucie.




  1. Jakie są rodzaje wymienialności waluty

Największy zakres ograniczeń dewizowych ma waluta zewnętrznie wymienialna.

Waluta zewnętrznie wymienialna może być walutą fakturowania i płatności w transakcjach między rezydentami a nierezydentami, oraz między nierezydentami. Waluta zewnętrznie wymienialna może być przedmiotem notowań na międzynarodowym rynku walutowym.

Szczególną formą wymienialności zewnętrznej jest zawężenie prawa do wymiany walut tylko do określonych instytucji np. zagranicznych banków centralnych, a więc wyłącznie osób fizycznych


Wymienialność walut wewnętrzna opiera się na pięciu zasadach:

-nie ma ograniczeń dewizowych w transakcjach bieżących nierezydentów z danym krajem

-importerom zapewnia się dostęp do dewiz potrzebnych w celu dokonania płatności z tytułu transakcji bieżących Zakup dewiz odbywa się według jednolitego kursu walutowego.

-rezydenci musza odprzedać państwu dewizy pochodzące z eksportu, nie mogą otwierać rachunków dewizowych w kraju i za granicą

-stosuje się ograniczenia dewizowe wobec transakcji kapitałowych

-zabrania się używania pieniądza narodowego jako waluty fakturowania i płatności w handlu zagranicznym.


Wymienialność ograniczona może występować w odniesieniu do

-pewnych walut, lub obszarów płatniczych

-pewnych płatności

-pewnej grupy rezydentów


Wymienialność rynkowa rozumie się prawo do wymiany jednej waluty na inne przez osoby fizyczne i prawne.
Wymienialność oficjalna rozumie się prawo władz pieniężnych poszczególnych krajów do dokonywania wzajemnej wymiany walut na inne aktywa rezerwowe bezpośrednio przez państwo i inne instytucje pieniężne, to znaczy poza rynkiem walutowym.


  1. Co to jest wymienialność walut z punktu widzenia prawa?

Wymienialność pieniądza oznacza zagwarantowaną przez władze pieniężne i faktycznie istniejącą możliwość wymiany jakiegoś rodzaju, lub jakiejś formy pieniądza występującego w ramach danego państwowego systemu pieniężnego na inne rodzaje, lub formy pieniądza funkcjonujące jako pieniądz, lub uznawane za pieniądz w innych państwowych systemach pieniężnych zgodnie z celem wymiany.




  1. Jak określana jest wymienialność walut zgodnie z art.VII ust. 2,3,4 statutu MFW?

Najczęściej stosowanym rodzajem wymienialności walut jest standard MFW, którego warunki precyzuje art.VII ust. 2,3 i 4 statutu instytucji.

Zakres wymienialności według kryteriów MFW jest szerszy od kryteriów wymienialności zewnętrznej i węższy od wymienialności całkowitej.

Oznacza to, że wymienialność tych walut byłą ograniczona do bieżących transakcji międzynarodowych obejmujących następujące pozycje:

-wszelkie płatności z tytułu handlu zagranicznego, innej bieżącej działalności handlowej i przemysłowej z usługami włącznie oraz zwykłe kredyty krótkoterminowe.

-płatności z tytułu odsetek od pożyczek i z tytułu dochodu netto osiąganego z innych lokat kapitału.

-płatności niewielkich kwot z tytułu umorzenia pożyczek lub amortyzacji inwestycji bezpośrednich

-przekazy umiarkowanych kwot na wydatki związane z utrzymaniem rodziny.

Powyższa wymienialność nie obejmuje płatności z tytułu operacji kapitałowych

Wymienialność walut określona w artykule VIII dotyczy wyłącznie transakcji między krajami członkowskimi MFW.




  1. Jakie są rodzaje wymienialności złotego?

System wewnętrznej wymienialności złotego funkcjonował ponad 5 lat i przyniósł wiele korzyści.

Jego podstawową zaletą było to, że proces transformacji gospodarczej w Polsce nie podlegał zakłóceniom ze strony systemu dewizowego i to że sprzyjał on makroekonomicznej stabilizacji gospodarki.

Wewnętrzna wymienialność złotego umożliwiła stosowanie jednolitego kursu złotego, co zapewniało przejrzystość wszystkich transakcji gospodarczych z zagranicą .

Po wprowadzeniu takiego rodzaju wymienialności zlikwidowano dwuwalutowość w gospodarce.

Wzrosło zaufanie do polskiego pieniądza, krajowi nabywcy mieli swobodny dostęp do zagranicznych towarów..

Zaczął działać rynek kantorowy.

Wymienialność wewnętrzna stanowiła jedną z głównych barier rozwoju rynku walutowego w Polsce, oraz podstawową przyczynę pozostawiania złotego poza międzynarodowym rynkiem walutowym.

Wadą systemu wewnętrznej wymienialności było również to, że uniemożliwił on nadanie kursowi złotego wobec walut obcych charakteru rynkowego. Kurs ten pozostał kursem urzędowym.

Wymienialność wewnętrzna złotego funkcjonowała do V,1995 r.


Wymienialność złotego według standardu MFW.

Tym samym zobowiązała się do przestrzegania następujących zasad zawartych w art.VIII statutu MFW.


Wprowadzenie wymienialności złotego według standardu MFW oznaczało przyjęcie przez Polskę najbardziej znanego międzynarodowego kodu finansowego w zakresie powiązań gospodarki narodowej ze światem zewnętrznym.

Przyczyniło się to do wzrostu inwestycji zagranicznych w Polsce, oraz usunęło międzynarodową izolację złotego. Polska przestała być uważana za kraj wysokiego ryzyka.

W warunkach funkcjonowania tego typu wymienialności złotego na poziom kursu polskiego pieniądza i na polski rynek walutowy w większym stopniu niż dotychczas zaczęły jednak wpływać czynniki zewnętrzne, które muszą być brane pod uwagę w polityce gospodarczej.
Wymienialność zewnętrzna złotego przyczyniła się do tego że Polacy mogą swobodnie wymieniać złote w zagranicznych bankach i kantorach. Złoty może być stosowany jako waluta transakcyjna przez polskich eksporterów i importerów. Nadal reglamentowany jest wwóz i wywóz walut obcych.

Rozdział 4





  1. Co to jest bilans płatniczy?


Przez pojęcie bilansu płatniczego rozumie się usystematyzowane zestawienie transakcji ekonomicznych dokonanych w ściśle określonym czasie między krajowymi i zagranicznymi podmiotami gospodarczymi.


  1. Jaki jest układ bilansu płatniczego według zasad MFW?

Zgodnie z zaleceniami MFW transakcje zagraniczne grupuje się w dwóch podstawowych częściach bilansu płatniczego

-rachunku bieżącego

-rachunku kapitałowego


Rachunek bieżący obejmuje niefinansowej elementy transakcji zagranicznych, a więc towary, usługi oraz dochody z pracy i kapitału.

Elementy określa się jako zasoby rzeczowe. Ponadto obejmuje on transfery nieodpłatne. Elementy te wchodzą do bilansu w pełnej wartości.


Rachunek kapitałowy obejmuje elementy finansowe transakcji zagranicznych, a więc zagraniczne aktywa to znaczy należności od cudzoziemców, złoto monetarne i SDR, oraz zagraniczne zobowiązania na które składa się zadłużenie wobec cudzoziemców


  1. Jaki jest układ bilansu płatniczego w Polsce.

Bilans Polski składa się z rachunku bieżącego i rachunku kapitałowego i finansowego, salda błędów i opuszczeń, oraz pozycji finansujących.

W skład rachunku bieżącego wchodzą towary, usługi, dochody, oraz transfery bieżące, oraz niesklasyfikowane obroty bieżące.

W skład rachunku finansowego i kapitałowego wchodzą :inwestycje bezpośrednie, inwestycje portfelowe, Polskie należności za granicą (aktywa), oraz polskie zobowiązania wobec zagranicy (pasywa)


4)Co należy rozumieć przez pojęcie deficytu i nadwyżki bilansu płatniczego
Deficyt bilansu płatniczego występuje wtedy, gdy transakcje autonomiczne wykazują saldo ujemne, a nadwyżka wtedy, gdy wykazują one saldo dodatnie.

Wiele krajów określa rozmiary deficytu bilansu płatniczego jako sumę netto następujących zmian w obrotach wyrównawczych:

-zmniejszenie zapasu złota i płynnych należności zagranicznych netto centralnej instytucji monetarnej.

-zmniejszenie płynnych należności zagranicznych netto banków komercyjnych

-zmniejszenie niewykorzystanej transzy rezerwowej w MFW
5) Jakie są formy i metody przywracania równowagi bilansu płatniczego?
Procesy przystosowawcze zachodzą w gospodarce narodowej automatycznie, lub w wyniku odpowiedniej polityki ekonomicznej władz państwowych. Polegają one na przywracaniu równowagi bilansu płatniczego za pomocą mechanizmu rynkowego, wpływającego na rozmiary oraz strukturę strumienia towarów i usług wytwarzanych w kraju na potrzeby rynku wewnętrznego i eksportu.

Środki te działają przeważnie w sposób niedyskryminacyjny i nieselektywny.

Natomiast środki polityki gospodarczej mogą mieć charakter selektywny i dyskryminacyjny. Nakierowane są na korygowanie określonych rodzajów obrotów rzeczowych i finansowych za granicą.

Wśród środków polityki gospodarczej można wymienić takie ich rodzaje, jak zmiana kursu waluty, polityka pieniężno-kredytowa, polityka fiskalna i polityka kontroli dochodów. Zmiana kursu waluty wywołuje natychmiastową modyfikację warunków rynkowych/ Sprzyja ona procesom przystosowawczym

Istnieją również odcinkowe środki korygowania bilansu płatniczego.

Mogą one dotyczyć zarówno obrotów bieżących, jak i kapitałowych.

Ich zakres może być różny, w zależności od konkretnej sytuacji gospodarczej.

Do środków korygujących obroty wewnętrzne, a przede wszystkim handel zagraniczny, należy zaliczyć:

-subwencje eksportowe wypłacane eksporterom ze środków budżetowych.

-ograniczenie wydatków na import.

Niezwykle skutecznym narzędziem korygowania bilansu płatniczego jest reglamentacja dewizowa, która może dotyczyć wszelkich transakcji, a więc towarowych, usługowych, i kapitałowych.

Odcinkowe środki korygowania bilansu płatniczego mają swoje zalety i wady .

Ich zaletą jest, że działają szybko i skutecznie w kierunku usunięcia deficytu płatniczego, oraz znacznym stopniu pozwalają opanować spekulacyjne ruchy kapitału.

Natomiast ich wadą jest, że opierają się na arbitralnych decyzjach władzy państwowej co w pewnych przypadkach może im nadawać charakter dyskryminacyjny i stwarzać powody do ich obchodzenia..


6) Jakie są główne przyczyny deficytu bilansu płatniczego?
Do najważniejszych przyczyn zakłóceń równowagi bilansu płatniczego należy zaliczyć zmiany w rozmiarze i strukturze dochodu narodowego, oraz zmiany w relacji cen krajowych i zagranicznych.

Ponadto równowagę bilansu płatniczego mogą zakłócać takie czynniki jak:

-zmiany wzajemnej relacji światowych cen towarów eksportowanych i importowanych przez dany kraj, czyli tak zwany terms of trade

-zmiany wysokości stopy procentowej za granicą w stosunku do stopy krajowej

-klęski naturalne

-strukturalne zmiany w popycie zagranicznym na towary eksportowane przez dany kraj

-przyczyny polityczne



  1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna