Finanse I bankowość



Pobieranie 133,76 Kb.
Data22.02.2018
Rozmiar133,76 Kb.

WYKŁAD 14 – 26.02.2002

Klasyfikacja banków:



Kryteria

Podział

Rodzaj systemu

jednostopniowy

dwustopniowy (1 stopień – NBP – bank państwa, bank emisyjny, bank banków; 2 stopień – banki komercyjne – prowadzą obsługę klientów)



Własność kapitału

państwowe (kapitał należy do państwa np. PKO BP, BEŻ, Bank Gospodarstwa Krajowego)

komunalne (należące go społeczności lokalnej i obsługujące społeczność lokalną)

prywatne (w formie spółek akcyjnych, musi być min. 10 akcjonariuszy lub mniej, jeżeli jest to inny bank i kapitał 5 mln euro)

zagraniczne (kapitał z jednego państwa, banki zagraniczne funkcjonujące w Polsce opierają się o polskie prawo bankowe, czyli są polską spółką akcyjną np. Deutche Bank)

międzynarodowe (kapitał wielu krajów np. City Bank, BNP – Dresner Bank)

spółdzielcze (założone przez osoby prowadzące spółdzielnie w oparciu o prawo spółdzielcze i bankowe np. Bank Spółdzielczy Rzemiosła; 650-670 banków – w każdej wsi osobny bank, liczba ta zmniejsza się, bo banki nie wytrzymują konkurencji i są słabe kapitałowo)



Zadania banku

centralne (Bank Centralny Niemiec to Bundes Bank)

komercyjne

inwestycyjne (zajmuje się szukaniem źródeł finansowania (środki finansowe) inwestycji oraz lokowaniem środków klienta na jego zlecenie – 1% prowizji; do 65 r. był teraz nie ma banku inwestycyjnego)

oszczędnościowe (obsługuje tylko osoby indywidualne np. PKO BP od 89 r., bank pocztowy)

lokacyjne ( głównie banki hipoteczne – udziela kredytów długoterm. na budownictwo (hipoteczne), a pozyskuje środki poprzez emisję listów zastawnych – szczególnie długoterm. pap. wart.)

branżowe (zajmuje się obsługą określonej branży np. Bank Cukrownictwa, był Bank Energetyki-> Bank Świętokrzyski)



Forma organizacyjno-prawna

państwowe

spółdzielcze

państwowo-spółdzielcze

w formie spółek akcyjnych



Organizacja banku

jednooddziałowe (łączą funkcje operacyjne z funkcjami strategicznymi np. banki spółdzielcze)

wielooddziałowe (sieć oddziałów ma charakter lokalny, regionalny, krajowy, międzynarodowy)

grupa bankowa (połączenie kapitałowe banków, niezależnie prowadzą działalność – tylko bankowa)

holding (połączenie kapitałowe, różne rodzaje działalności, niekoniecznie bankowe)

zrzeszenie (najbardziej luźny sposób powiązania między bankami, prowadzą wspólną politykę: opracowywania procedur, reprezentowania banku względem NBP, wspólny profil marketingowy)


Obszar działania

lokalne

regionalne

krajowe

międzynarodowe (Polska Kasa Opieki S.A. – utworzony przed wojną do obsługi emigrantów (osób uprawnionych do transferów zagranicznych realizowana w zł; oddziały: Buenos Aires, New York, Tel Aviw, Paryż)



Termin oszczędności przypisywany jest wyłącznie do osób indywidualnych.

Historia banków polskich – obowiązuje na egzaminie

Bank Centralny – skrypt

Decyzje o emisji podejmuje Prezes NBP (jego podpis i Skarbnika), decyzje o: wielkości emisji, wzorach, nominałach, wadze, stopie, dacie wycofania określonych znaków pieniężnych z obiegu.

NBP odpowiada za gospodarowanie znakami pieniężnymi kraju – zasila i odprowadza do banków. Banki wycofywane banknoty pakuje w wiązki i paczki, a monety w woreczki i pakiety.

Kasa


Skarbiec

Sortownia – segregowanie komisyjnie min. 2 osoby; sortuje się najpierw według stopnia zużycia, banknoty zniszczone są dziurawione komisyjnie.


WYKŁAD 15 – 5.03.2002

Naczelnym zadaniem banku centralnego jest zapewnieni stabilności pieniądza narodowego w drodze:

kształtowania i realizacji polityki pieniężnej

tworzenia warunków instytucjonalnych dla zapewnienia niezbędnego poziomu bezpieczeństwa finansowego i stabilności sektora bankowego

regulowanie zasad i mechanizmów w celu zachowania płynności

Funkcje banku centralnego:

emisja banknotów i monet

regulowanie obiegu gotówki na terenie kraju i zapewnienie bezpieczeństwa

kształtowanie i realizacja polityki pieniężnej

zarządzanie rezerwami państwowymi (w szczególności dewizowymi)

określenie obowiązkowych zasad rozliczeń pieniężnych

prowadzenie bankowej obsługi mechanizmów: budżetu państwa, banków komercyjnych, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego ( członkiem jest każdy bank, raz na m-c płaci składki, jeżeli bank ma problem z płynnością to BFG udziela „dotacje” – gwarantuje kredyty) oraz innych osób prawnych za zgodą Prezesa

regulowanie płynności banków i refinansowanie

opracowywanie bilansu płatniczego i rozrachunkowego kraju

Bilans płatniczy – zestawienie płatności, które zostały dokonane w danym roku. Zawiera:

bilans obrotów bieżących

bilans obrotów kapitałowych

Organy NBP:

Prezes NBP – powoływany przez prezydenta na 6 lat, max 2 kadencje, przewodniczy Radzie Polityki Pieniężnej, Zarządowi NBP, Komisji Nadzoru Bankowego

Rada Polityki Pieniężnej – jest organem podczas posiedzeń, przewodniczy Prezes NBP, składa się z 9 członków powoływanych przez Sejm, Senat, prezydenta,

ustala założenia polityki pieniężnej i przedstawia Sejmowi

ustala wysokość stóp procentowych NBP

ustala limity pożyczek i kredytów zaciąganych przez NBP

ustala zasady operacji otwartego rynku

Zarząd NBP – 4-6 członków, Prezes NBP, dwóch wiceprezesów (Bartkowski, Stopyra). Zadania:

podejmowanie uchwał w sprawie udzielenie bankom upoważnień do wykonywania czynności obrotu dewizowego

realizacja zadań polityki kursowej

nadzór nad operacjami otwartego rynku

opracowywanie bilansu obrotów płatniczych

ustalanie planów wewnętrznych NBP

Instrumenty polityki pieniężnej:

rezerwy obowiązkowe

kredyty refinansowe

dyskonto weksli

operacje otwartego rynku

Rachunki NOSTRO (danego banku w innym) i LORO (prowadzenie rachunku innego banku) – dotyczą rozliczeń zagranicznych.

Bank kooperant – bank, który podpisał umowę o współpracy z bankiem krajowym, wymienił klucze do rozliczeń (kod identyfikacyjny) , przestawił listę i podpisy osób uprawnionych do dokonywania rozliczeń zagranicznych (zabezpieczenie przeprowadzenia transakcji).

Banki komercyjne - szczeble


Rada bankowa (rada nadzorcza) – ciało kolegialne powołane przez Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy, podejmuje uchwały, których wykonanie powierza zarządowi.

powołuje prezesa i członków zarządu na wniosek prezesa

podejmuje uchwały o udzieleniu kredytu w wysokości maksymalnej przekraczającej możliwości decyzyjne zarządu

Zarząd:

wykonuje uchwały rady



kieruje pracami centrali

Centrala:

działalność podzielona jest na departamenty, biura, zespoły

przeprowadzanie ewidencji rozliczeń w skali banku

opracowywanie planów strategicznych i operacyjnych w skali banku oraz nakładanie zadań planowych na oddziały

Oddziały – jest jednostką działającą na własny rachunek, jest rozliczany z własnych wyników, jest odpowiedzialny za obsługę klientów.

Filie – prowadzą tylko działalność operacyjną, nie prowadzą rozliczeń
Każdy bank musi mieć ustaloną i opracowaną MISJĘ – naczelne zadanie na okres wielu lat w formie jednego, dwóch zdań np. Chcemy być bankiem dla wszystkich.

Strategia banku –to wieloletnie planowanie, określenie kierunków działania banków przez następne 5-10 lat zgodnie z ustaloną misją.

Plany operacyjne – opracowywane maksymalnie na 1 rok lub krótszy okres, powinny być zgodne ze strategią ale uwzględniać aktualne warunki rynkowe.
Organizacja centrali (departamenty) może być różna, w zależności od strategii:

produktowa – nastawiona na wprowadzenie produktów bankowych na rynek; bank opracowuje produkt, instytucje, procedury i jak z nim wyjść. Wyróżnia departamenty:

kredytów

skarbowości

prognoz i analiz

marketingu

administracyjno-kadrowy

zabezpieczeń – ochrona banku: bezpośrednia (strażnicy) i pośrednia (dane, informacja)

rachunkowości

Strategia przenosi się na odziały, które prowadzą działalność przez wydziały:

kredytów – rozpatrywanie wniosków i kredyty

operacyjno-rozrachunkowy – obsługa bezpośrednia, depozyty, ewidencja i rozrachunki

skarbcowy – obsługa gotówkowa – zasilanie w znaki pieniężne, sortowanie itd.

administracyjno-kadrowy

biznesowa – jest nastawiona frontem do klienta, jak najpełniejsze dostosowanie się do potrzeb klienta; obserwacja klienta i opracowanie produktów, których się spodziewa. Wyróżnia departamenty:

obsługi osób indywidualnych

obsługi podmiotów gospodarczych

private banking – obsługa osób zamożnych

rachunkowości

zabezpieczeń

administracji

Strategia przenosi się na odziały, które prowadzą działalność przez wydziały:

obsługi osób indywidualnych (front office – bezpośrednia obsługa klienta i back office – zaplecze, wsparcie, ewidencja i rozrachunki)

obsługi podmiotów gospodarczych (front office – bezpośrednia obsługa klienta i back office – zaplecze, wsparcie, ewidencja i rozrachunki)

skarbcowy

administracyjny

Nadzór wewnętrzny (rewizja) podlega prezesowi zarządu – zajmuje się nadzorem w skali całego banku. Kontrole przeprowadza w centrali i oddziałach Zespół Kontroli Wewnętrznej. Kontrola może być:

ogólna


okresowa

problemowa (okresowego zjawiska)


WYKŁAD 16 – 12.02.2002

Zarządzanie aktywami i pasywami banku.




Aktywa

Pasywa

...

...

Zarządzanie płynnością – serce banku.

Ryzyko – niemożność osiągnięcia zaplanowanych celów.

Ryzyko stóp procentowych – występuje w sytuacji niedopasowania struktury stóp procentowych aktywów i pasywów (kredytów udzielonych i depozytów wziętych).

Ryzyko walutowe – niedopasowanie aktywów i pasywów z tytułu różnych walut.

Ryzyko płynności – wynikające ze zdolności do pokrycia bieżących zobowiązań.

Ryzyko kredytowe – nie wywiązanie się z warunków kredytowych oraz ryzyko szybszego wyjmowania środków deponowanych przez klientów.


Zarządzanie aktywami i pasywami jest procesem, który ma na celu kształtowanie optymalnej struktury aktywów i pasywów tak, aby uzyskać założone cele finansowe. Zajmuje się tym Komitet aktywów i pasywów, a wykonaniem – Departament Skarbowości.

Cele:


zharmonizowanie strumieni płatności na rzecz banku i zobowiązań banku

aktywne kształtowanie bilansu w celu maksymalizacji dochodów odsetkowych

Zarządzanie aktywami i pasywami obejmuje: pomiar, monitoring (ciągłe śledzenie procesu), kontrolowanie (okresowo i ma na celu ustalenie stanu faktycznego) różnych rodzajów ryzyka. Na ryzyko wpływają:

czynniki zewnętrzne:

stan gospodarki i polityczna gospodarka państwa

sytuacja polityczna

warunki ekonomiczno-społeczne

czynniki wewnętrzne:

strategia rozwoju banku

polityka kredytowa

umiejętności kadry kierowniczej i personelu

system informacyjny banku (szybkość obiegu informacji)

organizacja banku

procedury (określenie ścieżek postępowania przy poszczególnych produktach bankowych)

Określenie pozycji płynności – zestawienie kredytów i depozytów banku w rozbiciu na walutę krajową i zagraniczną, na określony termin (1, 2 dni). Rozróżnia się:

zamkniętą pozycję płynności – kredyty = depozyty w danej walucie

otwartą pozycję płynności – kredyty  depozyty w danej walucie

długa pozycja płynności – kredyty  depozyty w danej walucie

krótka pozycja płynności – kredyty  depozyty w danej walucie

Ryzyko kursowe – zestawienie należności i zobowiązań w walutach obcych bez względu na termin realizacji.

zamknięta pozycja walutowa – aktywa = pasywa w danej walucie

otwarta pozycja walutowa – aktywa  pasywa w danej walucie

długa pozycja walutowa – kredyty  depozyty w danej walucie – grozi stratami banku w przypadku spadku kursu danej waluty

krótka pozycja walutowa – kredyty  depozyty w danej walucie – grozi stratami banku w przypadku wzrostu kursu danej waluty

należności = kredyty + odsetki

zobowiązania = depozyty + kredyty w NBP

Śledzenie ryzyka ma na celu określenie możliwości eliminacji ryzyka poprzez:

zamieszczanie klauzul rewaloryzacyjnych w umowach

zawieranie transakcji terminowych

ubezpieczenie transakcji walutowych

Ryzyko stóp procentowych – wynika z braku synchronizacji terminów zapadalnych aktywów i wymagalnych pasywów (kredytów długoterminowych z krótkoterminowymi depozytami) ryzyko strat na zmianach stóp procentowych, jednak zmiany te między aktywami i pasywami zachodzą na innych warunkach. Jest najbardziej widoczne, jeżeli część instrumentów jest lokowane wg stałej stopy procentowej, a część wg zmiennej. Straty na zmianie stopy procentowej powstają w wyniku zagrożenia szybszego wypowiedzenia umowy przez depozytariuszy i kredytobiorców.

Monitoring odbywa się przy wykorzystaniu:

metody luki (gap)

analiza okresowa (duration)

analiza możliwości (sensitivity)

Ryzyko stopy procentowej mierzy się przy pomocy luki procentowej, czyli różnicy między oprocentowaniem tych aktywów i tych pasywów, które są narażone na zmianę stóp procentowych. Rozróżniamy:

luka pozytywna – wrażliwość aktywów  wrażliwość pasywów. Podatność aktywów na zmiany stopy procentowej jest większa niż podatność pasywów

luka negatywna – wrażliwość aktywów  wrażliwość pasywów

pozycja neutralna –wrażliwość aktywów = wrażliwość pasywów

Analiza okresowa (hipotetyczna) – pozwala mierzyć hipotetycznie jaki wpływ na wartość instrumentu finansowego będzie miała zmiana stopy procentowej.

Analiza wrażliwości – polega na szacowaniu. Ryzyko wynikające z różnej wrażliwości instrumentów do zmian rynkowej stopy procentowej.

Limit – określenie dopuszczalnych granic zaangażowania bankowego w określone transakcje walutowe, terminowe, o stałym i zmiennym oprocentowaniu. Stosowane są aby kontrolować ryzyko. Limity na dopuszczalne zaangażowanie, na kredyty krótko i długoterminowe:

ryzyko strukturalne – dotyczy pozycji długoterminowych

ryzyko operacyjne – dotyczy pozycji krótkoterminowych

Ograniczanie stopy procentowej dla ryzyka strukturalnego i ryzyka operacyjnego polega na zestawieniu niedopasowania stopy procentowej dla każdej waluty oddzielnie (czyli określenie luki) w transakcjach powyżej 90 dni do roku.

Instrumenty ograniczania ryzyka stopy procentowej:

ustalenie klauzul w umowach zawierających możliwość stosowania zmiennych stóp procentowych

monitorowanie stóp procentowych

prognozowanie kształtowania się stóp procentowych

analiza okresowa stóp procentowych

analiza terminów przeszacowywania stóp procentowych w aktywach i pasywach

prowadzenie polityki różnicowania stóp procentowych w zależności od ryzyka bankowego

zawieranie transakcji swap umożliwiających zmianę warunków oprocentowania

Limity niedopasowania płynności – następuje jako efekt pomiaru (sporządzanie szczegółowej informacji na temat aktywów i pasywów) i monitoringu płynności finansowej. Robi się okresowo:

a vista

1 – 3 m-cy



3 – 6 m-cy

6 m-cy – 1 rok

1 – 2 lat

2 – 5 lat

powyżej 5 lat

dla aktywów i pasywów w złotych i w walutach obcych oddzielnie.

Bank ma płynność finansową, gdy wartość pasywów 1-szego stopnia wymagalności jest niższa od wartości aktywów 1-szego stopnia zapadalności.

Wskaźnik płynności jest obliczony dla aktywów i pasywów z terminem zapadalności i wymagalności do 3 m-cy.

powyżej 0,9 – płynność dobra

0,9-0,7 – płynność średnia

poniżej 0,7 – płynność zła

Zapobieganie ryzyku utraty płynności poprzez:

utrzymywanie odpowiedniego poziomu gotówki lub innych środków łatwych do upłynnienia w okresach zwiększonych wypłat gotówki

monitoring bieżących A i P

monitoring i ocena stabilności środków a vista i z krótkim terminem wypowiedzenia

badanie trendu (prawidłowości) w zakresie zachowania się A i P

bieżące monitorowanie

Przykładowe zarządzanie płynnością:

zestawienie A i P wg terminu zapadalności i wymagalności

uwzględnienie zamierzonych zmian w bilansie

obliczanie krótkoterminowych i długoterminowych wskaźników płynności

Jeżeli bank zauważy zagrożenie utraty płynności finansowej musi....

środki pieniężne BC i na rachunku NOSTRO

operacje bankowe rynku pieniężnego

kredyt refinansowy

kredyt bankowy

kredyt redyskontowy w BC

sprzedaje papiery wartościowe które bank ma w swoim portfelu

sprzedaż innych aktywów banku

Ryzyko kredytowe – ma ważny wpływ na zmiany A i P, wiąże się z zaangażowaniem banku w działalność kredytową a także z ryzykiem udzielenia pojedynczego kredytu. Im wyższa koncentracja kredytowa w danej branży, walucie, terminie, tym ryzyko kredytowe jest większe. Niwelować można przez rozproszenie kredytów poprzez: zróżnicowanie form kredytowania, rozproszenie terytorialne, zróżnicowanie walutowe, kwotowe, terminowe, podmiotowe.

Zarządzanie A i P przeprowadzane jest przez całą dobę. Zajmują się tym analitycy bankowi z departamentu skarbowości oraz dealerzy ............ , którzy na bieżąco szacują pokrycie luk lub dostosowanie luk.
Rachunek zysków i strat:

Marża bankowa – najważniejsza część (powinna być dodatnia)

Przychody z tytułu odsetek = kredyty + depozyty banku w innych bankach

Koszty z tytułu odsetek = depozyty + kredyty w NBP

Różnica między oprocentowaniem kredytu a depozytu, na dany termin, ratę, sumę, walutę.
Przychody z tyt. odsetek – koszty z tyt. odsetek = WYNIK Z DZIAŁALNOŚCI ODSETKOWEJ + dochody poza odsetkowe: przychody z tyt. prowizji i opłat przez klientów banku i koszty z tyt. prowizji i opłat (ponosi bank z tyt. płaconych prowizji i opłat) = WYNIK NA DZIAŁALNOŚCI POZA ODSETKOWEJ + dochody z tyt. posiadanych udziałów, akcji, dywidendy = WYNIK Z DOCHODU = WYNIK NA OPERACJACH FINANSOWYCH + operacje walutowe (dodatnie, ujemne różnice kursowe) = WYNIK NA DZAŁALNOŚCI BANKU

+ saldo na pozostałej działalności operacyjnej (operacje związane z pozostałą działalnością banku nie związane ze specyfiką bankową np. przychody z wynajmu wolnych pomieszczeń, z tyt. sprzedaży niepotrzebnych środków trwałych; koszty likwidacji sprzedanego środka trwałego, koszty wynajmu obcych pomieszczeń na potrzeby banku)

+ koszty działania banku (koszty ogólne) związane z prowadzeniem banku:

płace +pochodne od płac

amortyzacja (wysoki poziom związany jest z dużą wartością wartości niematerialnych i prawnych – programy komputerowe)

odpisy na obligatoryjne rezerwy

= WYNIK NA DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ + zyski nadzwyczajne (odszkodowania za poniesione straty, należności odpisane w straty) i straty nadzwyczajne (z tyt. zjawisk losowych) = WYNIK BRUTTO (ZYSK/STRATA BRUTTO) – obciążenia : - podatek od osób prawnych

- gdy bank państwowy – 15 % wpłata z zysku

- inne obciążenia obligatoryjne (wpłata na PFRON)

= WYNNIK NETTO (zysk /strata netto) są zapisywane w bilansie


ZYSK – ulega podziałowi przez właścicieli (zarząd -> projekt) decyzją walnego zgromadzenia na:

powiększenie kapitałów własnych

dywidendy

nagrody dla pracowników

odpisy na ZFŚS (odpisy z zysku)

STRATA – przechodzi na rok następny i powinna być pokryta z dochodów roku następnego. Niepokryta strata z roku ubiegłego i dopiero po 2 latach pomniejsza kapitały własne banku.

Działalność banku podlega okresowej analizie (pozioma i pionowa). Analiza wskaźnikowa:

ROA – zwrot na aktywach = zysk netto / suma A

ROE – zwrot na kapitałach własnych = zysk netto / kapitały własne (dobrze, gdy na poziomie 1-3%)

ROS – zwrot na sprzedaży = zysk netto / przychody ze sprzedaży

Wielkość marży odsetkowej

Wynik działalności poza odsetkowej

Udział kredytów zagrożonych w portfelu kredytowym ogółem
WYKŁAD 17 – 19.03.2002

Zarządzanie płynnością finansową odbywa się przy użyciu instrumentów rynku pieniężnego. Są one także do uzyskiwania dodatkowych dochodów.

Operacje rynku pieniężnego:

depozyty bankowe

handel certyfikatami depozytowymi

handel bonami NBP

handel bonami Skarbu Państwowego

Rynek pieniężny czyli część składowa rynku finansowego odgrywa rolę wspierającą w działalności banku w zakresie..............

Uczestnikami rynku pieniężnego są przede wszystkim banki komercyjne, bank centralny, a także inne podmioty: podmioty gospodarcze, osoby fizyczne, które mogą uczestniczyć w operacjach wtórnych rynku finansowego.

Depozyty bankowe zawierane z bankami komercyjnymi najczęściej na okresy:

 1-2 dniowe mają charakter regulujący płynność bankową

 lub na okresy dłuższe – wówczas przyjmują rolę instrumentu ?lokacyjnego?

Banki komercyjne ?pełnią na rynku pieniężnym 3 funkcje?:

mogą uczestniczyć w fixingu ustalania stawek WIBOR i WIBID

mogą posiadać statut uczestnika przetargu bonów skarbowych

mogą działać na rynku jako dealer rynku pieniężnego

Depozyty międzybankowe :

O/N overnight

T/N tomorrow/next

S/N spot/next

O/N – środki depozytowe przekazywane są bankowi, który zawarł ten depozyt tego samego dnia

T/N – środki przekazywane są dnia następnego od dnia zawarcia umowy

S/N – środki przekazywane są po dwóch dniach os dnia zawarcia umowy

Ich podstawowym zadaniem jest regulowanie płynności oraz uzyskiwanie dodatkowych zysków z różnic z oprocentowania.

Rozliczaniem transakcji międzybankowych zajmuje się KIR – Krajowa Izba Rozliczeniowa, która wprowadziła systemy:

SYBIR- rozliczanie transakcji papierowych

Elixir – rozliczanie za pomocą łączy elektronicznych

Reuters do rozliczania depozytów

SWIFT międzynarodowych

SWIFT system komputerowy pozwalający na bezpośrednią łączność z bankami należącymi do tego systemu. Banki wysyłają komunikaty płatnicze- forma polecenia zapłaty, dotycząca zawartej transakcji za pomocą systemu SWIFT. Wszystkie transakcje przesłane w systemie są odpowiednio zakodowane kodem 13- elementowym (literowo-cyfrowym). Litery: 4 pierwsze – państwo, 2- waluta, 2- bank, 3 cyfry- oddział banku

Certyfikaty depozytowe – papier wartościowy emitowany przez bank komercyjny, którego celem jest ..................... Może mieć formę materialną i niematerialną. Emitent zobowiązuje się do spłaty określonej kwoty wraz z należnymi odsetkami. Certyfikaty depozytowe mogą być przedmiotem obrotu na rynku wtórnym. Na rynku polskim certyfikaty depozytowe nie odgrywają znaczącej roli (emitował –uje je Bank Handlowy)

Bony skarbowe – emitowane przez Skarb Państwa krótko terminowe papiery wartościowe. Handel nimi na rynku pierwotnym odbywa się w drodze przetargu. Mają postać nie materialną , mają postać zbywalną, przeznaczone do obrotu publicznego. Wartość jednego bonu – 10 tys. zł. Okres: 2, 3 dni, 1, 2 tygodnie, 1, 2, 3, 6 m-cy, 1 rok . Bony emitowane na okres poniżej 14 dni mogą być nabywane poza przetargiem tylko i wyłącznie przez NBP

Bony skarbowe wykupywane są wg wartości nominalnej po upływie okresu, na który zostały wyemitowane. Uczestnikami przetargu bonów skarbowych mogą być podmioty mające statut uczestnika przetargu, na rynku wtórnym : klienci indywidualni i klienci korporacyjni.

Bony pieniężne – instrument wykorzystywany przez NBP w operacjach otwartego rynku. Jego zadaniem jest równoważenie systemu monetarnego. NBP może emitować bony pieniężne o nominale 10 tys. zł Mogą one być emitowane na okresy: ?10 dni?, 1,2 tygodni, 1 m-c, 1,2,3kwartały, 1 rok. Przyjmuje się zasadę upustu o stopę dyskonta w momencie zakupu. Do zakupu bonów pieniężnych na rynku bankowym uprawnione są banki posiadające licencję dealera rynku pieniężnego.

Bony skarbowe mogą być w swobodnym obrocie między bankami. Bony pieniężne i bony skarbowe wykorzystywane są do tworzenia transakcji warunkowych, głównie do transakcji REPO – czyli umowy odkupu. Polega na jednoczesnym dokonaniu zakupu oraz transakcji ich odsprzedaży w określonym terminie przy jednoczesnym ustaleniu ceny. REPO są coraz bardziej popularne ponieważ mają obniżone ryzyko.

SWAP- mogą mieć charakter :

swapu % - polega na zamianie oprocentowania ?instrumentu? o stałej stopie % na zmienną stopę% jej celem jest pozyskanie dodatkowych zysków

swapu walutowego – polega na jednoczesnym zakupie i sprzedaży walut o równej wartości ale dla różnych terminów płatności.

Przedmiotem zastawu mogą być papiery wartościowe (bony skarbowe i bony pieniężne)oraz waluty obce- w ich przypadku są to transakcje FX.

Rynek pieniężny jest rynkiem bardzo krótko terminowym dotyczy transakcji 1,2,3 dniowych do m-ca. Transakcja miesięczna ma charakter lokacyjny.

Transakcje przeprowadzane przez bank mogą mieć charakter transakcji międzybankowych lub międzyoddziałowych – rozliczenia przeprowadzane w tym samym banku a między innymi oddziałami.

Odmiejscowienie rachunku oznacza, że można przeprowadzić transakcje w innym oddziale.

Rozliczenia międzybankowe- zasady:

 naczelną funkcję w rozliczeniach międzybankowych spełnia NBP

 bank musi posiadać na swoim koncie w NBP odpowiednie środki

 jeżeli wysokość środków nie jest wystarczająca do pokrycia, to NBP automatycznie zasila rachunek kredytem

 banki mogą przeprowadzać rozliczenia między sobą z pominięciem NBP na zasadzie kompensaty zleceń, czyli rozlicznie się saldami

Rozliczenia między oddziałami operacyjnymi innych banków mogą być przeprowadzane przez:

KIR

za pośrednictwem banków prowadzących rachunki lub innych banków



w obrocie bezpośredniej wymiany zleceń między bankami

Najważniejszą rolę odgrywa KIR, do jej zadań należą:

ogólny nadzór

rejestracja zobowiązań i należności uczestników izby

kompensata wzajemnych zobowiązań i należności uczestników izby

W ramach rejestracji i kompensaty KIR składa zlecenie obciążając rachunki bankowe kwotami wynikającymi z tych rozliczeń.

BRIR są punktami odbioru zleceń z banków działających na ich terenie i doręczenia ich do adresatów.

Przy bezpośredniej wymianie zleceń między bankami centrale banków zawierają porozumienie precyzujące zasady wymiany zleceń. Określają one zasady:

dokumentowania zleceń

tryb wykonywania zleceń

sposoby korygowania ewentualnych błędów.

Rozliczenia między bankowe odbywają się na zasadach:

każdy oddział jest oddziałem samodzielnym

każde zlecenie klienta musi znaleźć odbicie w zapisach na odpowiednim koncie

Pod względem formy rozliczenia międzybankowe mogą mieć postać rozliczeń:

awizowych

bez awizowych

Awiz – jest wewnętrznym bankowym dokumentem księgowym. Dowodem potwierdzającym przeprowadzenie operacji. Dokument potwierdzający operację na podstawie dokumentów pierwotnych.

Z awizów sporządzane są zestawienia, czyli zbiorcze dowody stanowiące podstawę zapisu na kartach. Zestawienia awizów przekazywane są :

bezpośrednio

za pomocą kurierów KIR

Zestawienie awizów jest przesyłane do odpowiednich oddziałów aa także centrali banku. Na podstawie otrzymanego zestawienia oddział sporządza kolejne zestawienie. Zestawienie awizów przekazuje je do centrali banku. Na koniec każdego roku centrala banku sporządza inwentarz awizów rozliczonych i nierozliczonych oraz dokonuje uzgodnień na podstawie tej inwentaryzacji.

Rozliczenia bankowe są przeprowadzane głównie przez KIR, SWIFT, EFTPOST - wykorzystywany jest w transakcjach z kartami płatniczymi.

W systemie KIR występują dwa rozliczenia :SYBIR i Elixir. W rozliczeniach z zagranicznych SWIFT każdy kto chce prowadzić rozliczenia w tym systemie musi być członkiem stowarzyszenia SWIFT. Każde rozliczona transakcja jest kodowana. Standaryzacja kodowania ułatwia identyfikację banku, interpretację dokumentów, minimalizuje pomyłki. Klucz stosowany przez SWIFT zapewnia bezpieczeństwo.

EFTPOST pełnia trzy podstawowe zadania :

identyfikuje

autoryzuje

przekazuje informacje dotyczące rozliczenia

Identyfikacja polega na określeniu posiadacza karty na podstawie PIN-u. Transmisja informacji za pomocą terminalu do serwera odczytującego te informacje, przekazującego je do rozliczenia
WYKŁAD 18 – 26.03.2002

Działalność kredytowa stanowi źródło dochodów dla banku. Podlega ona ryzyku.

RYZYKO – na skutek niepełnej informacji podejmowane są decyzje, które są nie optymalne. Jest to zagrożenie nie osiągnięcia zamierzonych celów. Dla banku oznacza zmniejszenie zysków, utraty ryzyka płynności, wypłacalności.

ryzyko utraty płynności

ryzyko kredytowe

ryzyko stóp procentowych

ryzyko w obrocie papierami wartościowymi

ryzyko w obrocie zagranicznym

ryzyko niesprawności infrastrukturalnej: niesprawność i niedopasowanie możliwości przepływu informacji

Ryzyko kredytowe - związane z uruchomieniem i funkcjonowaniem kredytu:

aktywne – kredytobiorca nie będzie się wywiązywał ze zobowiązań kredytowych

pasywne:


deponenci mogą wycofać depozyty przed datą wymagalności

kredytobiorca spłaci kredyt przed terminem

Bank ochrania się przed ryzykiem poprzez:

odpowiednie regulacje prawne

wewnętrzne systemy zabezpieczeń

system ubezpieczeń depozytów i kredytów

nadzór bankowy

....... gospodarcze

Kredyt – (credo, credere – ufać, wierzyć) użyczenie kredytobiorcy środków płatniczych lub przejęcie zobowiązań przez bank w zamian za zobowiązanie klienta do spłaty i pokrycia zobowiązań wraz z odsetkami.

Rodzaje kredytów według podmiotów i kryterium czasu:

dla gospodarstw domowych

dla podmiotów gospodarczych

krótkoterminowy (do 1 roku)

średnioterminowy (do 3 lat)

długo terminowy (powyżej 3 lat)

Rodzaje kredytu według kryterium przedmiotowego:

obrotowe

inwestycyjne

Kredyt krótkoterminowy:

na bieżące potrzeby – uzupełnienie własnych środków na bieżące potrzeby np. na finansowanie należności oraz zapasów

doraźny (kasowy) – doraźna pomoc finansowa – okres wykorzystania do 20 dni

dyskontowy – dyskontowanie weksla bankowego – weksel może być ciągniony na bank

Kredyt lombardowy – pod zastaw uznanych papierów wartościowych – do kwoty 80% nominalnej wartości papierów wartościowych

Formy realizacji kredytu :

w rachunku bieżącym

w rachunku kredytowym

Źródła spłaty kredytu:

źródłem spłaty kredytu inwestycyjnego powinna być efektywność finansowa zrealizowanego zadania (przedsięwzięcia) inwestycyjnego

źródłem spłaty kredytu obrotowego powinna być efektywność procesów gospodarczych zachodzących w przedsiębiorstwie.

Podstawowe warunki uzyskania kredytu:

zdolność kredytowa

zgoda na zabezpieczenie spłaty kredytu według prawa cywilnego (wekslowego) / na życzenie banku

zgoda na posiadanie rachunku w banku kredytodawcy / na życzenie banku

zgoda na pobieranie przez bank prowizji i odsetek od kredytu

Podstawowe obowiązki i prawa kredytobiorcy, banku:


Złożenie wniosku kredytowego według regulaminu wraz z załącznikami

Analiza wniosku przez bank

Negocjacje banku z przedsiębiorstwem

- układ i zawartość w zależności od rodzaju kredytu

- pod kątem:

zdolności do spłaty kredytu i odsetek

osiągnięcia celu (inwest.)

wystarczalność kredytu dla realizacji przedsięwz. inwest.

formy prawnego zabezpieczenia zwrotu kredytu


- w przypadku rozbieżności ocen i stanowisk co do:

wysokości kredytu

okresu spłaty

wysokości oprocentowania

zabezpieczenia spłaty kredytu (prawo cywilne, wekslowe)

Ekonomiczne metody zabezpieczania przed ryzykiem kredytowym.

Zdolność kredytowa – zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami i w umownych terminach spłaty.

Elementy oceny zdolności kredytowej:

elementy materialne (główne)

płynność płatnicza

efektywność finansowa

sytuacja majątkowa

kwalifikacje kierownictwa

image (opinia firmy)

Umowne etapy oceny zdolności kredytowej:

bieżąca zdolność kredytowa - ex post

perspektywistyczna zdolność kredytowa – ex ante

OCENA ZDOLNOŚCI KREDYTOWEJ



Wp = aktywa bieżące / zobowiązania bieżące

Wsp = aktywa bieżące – zapasy / zobowiązania bieżące

Szn = zysk netto / sprzedaż netto

Zk = zysk netto / kapitał

Wk = kapitały własne / majątek ogółem

Od = zysk / ...........
Badanie zdolności kredytu krótkoterminowego:

szczególne – płynność finansowa

Badanie zdolności kredytu długoterminowego:

poza dokumentami -> biznes plan

Bierze się pod uwagę czynniki wewnętrzne i zewnętrzne firmy. Ocena jest podejmowana na etapie składania wniosku kredytowego. Do wniosku należy dołączyć dokumenty prawne i finansowe, a podmioty gospodarcze – sprawozdanie finansowe.

Analiza:


w sposób standardowy

w formie scoringu – są określane wskaźniki finansowe, makroekonomiczne oraz czynniki jakościowe i każdemu wskaźnikowi przypisana jest odpowiednia ilość punktów. Ilość punktów wpływa na ocenę kredytu.]

Bank nie ma obowiązku podania przyczyn nieudzielenia kredytu.

Przy udzielaniu kredytów konsumpcyjnych bank żąda przedłożenia zaświadczenia o stanie cywilnym + zgoda współmałżonka na kredyt lub przedłożenie intercyzy.

Jeżeli bank się zgodzi na udzielenie kredytu następuje etap negocjacji, który dotyczy: kwoty, ceny (oprocentowanie + prowizje) i zabezpieczenia kredytu do którego bank sięga w przypadku nie spłacania kredytu.

Etap podpisywania umowy kredytowej – dobra wola, zgoda obu stron, podpisana przez osoby reprezentujące bank i kredytobiorcę. Zawiera:

wartość kredytu

cel


cenę

raty


termin spłaty itd.

Bank uruchamia kredyt. Kredytobiorca może płacić odsetki od uruchomionego i niewykorzystanego kredytu.

Cena kredytu – stopa procentowa kredytu. Może być baza do określenia stopy oprocentowania kredytu, może być wysokość oprocentowania kredytu refinansowego, lombardowego itd., może być wysokość oprocentowania WIBORu, może być oparta na bazie wewnętrznej banku + wysokość ryzyka.

Prowizja - przygotowawcza – płatna w momencie przyznawania kredytu od kwoty przyznawanego kredytu (1%).

- od niewykorzystanej kwoty kredytu

- od wcześniejszej spłaty kredytu

Kredyt – 1000 zł

Prowizja przygotowawcza – 1% od 1000 zł

Kredytobiorca wykorzystał – 800 zł, odsetki płaci od tej kwoty

Prowizja od niewykorzystanego kredytu – od 200 zł


WYKŁAD 19 – 9.04.2002

Jeżeli kredytobiorca nie spłaca kredytu bank ponosi konsekwencje trojakiego rodzaju:

koszty nie spłaconej części kredytu

koszty utrzymania rezerw celowych

konsekwencje podatkowe w przypadku, gdy rezerwy celowe nie zostały uznane jako KUP

Bank przeksięgowuje niespłacany kredyt z rachunku kredytowego na rachunek zadłużenia przeterminowanego – dwa razy większe odsetki. Kredytobiorca musi się w ciągu tygodnia rozliczyć z bankiem, w przeciwnym razie bank przechodzi do czynności windykacyjnych. Bank na podstawie ewidencji bankowej wystawia bankowy tytuł egzekucyjny, który trafia do komornika. Przeprowadza on egzekucję w trybie sądowym z zabezpieczeń.

Bank może skorzystać od razu z następujących zabezpieczeń:

blokada środków na rachunku bieżącym

cesja należności

gwarancja bankowa

polisa ubezpieczeniowa

Natomiast komornik:

hipoteka

zastaw rejestrowy

przewłaszczenie

poręczenie osób trzech (całym swoim majątkiem za zobowiązania kredytowe solidarnie z dłużnikiem)

Gdy komornik ściąga należności z zabezpieczeń, to w kolejności są pokrywane:

koszty komornicze

koszty odsetek

kapitał


Ryzyko kredytowe zawsze istnieje. Aby je ograniczyć wprowadzono obligatoryjne przepisy chroniące bank przed ryzykiem kredytowym – wprowadzenie odpowiednich instrumentów regulujących pracę banku: współczynnik wypłacalności i tworzenie rezerw celowych.

Współczynnik wypłacalności – pokazuje na ile bank jest w stanie ze swoich kapitałów pokryć zobowiązania min. na poziomie 8%, nowe banki – 12%. Jest to stosunek kapitałów netto banku do aktyw mierzonych ryzykiem np.:

100 – środki pieniężne – 0%

10 – kredyty z programu banków zagranicznych OECD – 10%

30 – kredyty krajowe – 50%

Az = Kn / (0+1+150)

Jeżeli współczynnik jest powyżej 20% to jest bezpiecznie ale nie dobrze, bo część środków jest nie zainwestowanych.

Obowiązek dokonywania co m-c kontroli portfela kredytowego banku pod kątem ryzyka kredytowego przy przyjęciu następujących kryteriów:

długości niespłaconych kredytów i odsetek

sytuacji finansowej i majątkowej dłużnika

Kredyty dzielone są według grup ryzyka na:

należności normalne – spłacane w terminie, kondycja finansowa nie powoduje obaw

należności pod obserwacją – spłacane w terminie, kondycja jest dobra ale zdaniem danego banku może być obarczony wyższym ryzykiem

należności poniżej standardu – opóźnienie w spłacie odsetek i kredytu nie przekracza 1 m-ca, a sytuacja finansowa ulega pogorszeniu

należności wątpliwe – opóźnienie przekracza 3 m-ce, a straty ponoszone przez kredytobiorcę z tytułu działalności naruszają kapitały własne

należności stracone – opóźnienie przekracza 6 m-cy, dłużnik został postawiony w stan upadłości albo nieznane jest miejsce pobytu kredytobiorcy, bank złożył wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, sytuacja ekonom.–finan. pogorszyła się na tyle, że zdaniem banku nie ma możliwości odzyskania należności

Rezerwy celowe – związane z kredytami źle funkcjonującymi (zagrożonymi):

0% kwoty kredytu

1,5%

20%


50%

100%


Tworzone są w ciężar kosztów banku, ale jednocześnie nie są traktowane przez władze podatkowe jako KUP w rozumieniu podatku dochodowego od osób prawnych. (podatek od zysku netto)

Regulacje wewnętrzne banku:

ograniczenie koncentracji kredytu w określonych branżach (limity zadłużenia)

działania komitetów kredytowych na szczeblu oddziałów i centrali (ciała kolegialne, których zadaniem jest wydawanie decyzji kredytowych przekraczających kompetencje dyrektora oddziału / dyrektora departamentu kredytów, prezesa zarządu i zarządu banku).

Działania restrukturyzacyjne – mogą być przeprowadzone wspólnie z kredytobiorcą jeżeli bank uzna, że jest w stanie spłacić kredyt. Dla banku jest to korzystne gdyż ściągnie należności i nie straci klienta. Aby do restrukturyzacji doszło, klient musi złożyć program restrukturyzacji do zaopiniowania przez bank. Program ten to biznes plan pokazujący zmiany, które doprowadzą do poprawy sytuacji. Mogą one mieć charakter:

organizacyjny (np. zmiana liczby zatrudnionych)

marketingowy

na polu ekonomiczno – finansowym (sprzedaż części majątku itp.)

Bank ocenia program restrukturyzacji głównie pod kątem realności. Jeżeli zostanie oceniony pozytywnie tzn. są szanse na przetrwanie kryzysu i dalszy rozwój to są przeprowadzane działania restrukturyzacyjne:

umowa cywilna między bankiem a kredytobiorcą

sądowe postępowanie układowe (wszyscy wierzyciele muszą wyrazić zgodę na określone warunki)

W ramach postępowania restrukturyzacyjnego następuje:

obniżenie oprocentowania

zawieszenie spłat rat kredytu

zawieszenie spłat odsetek

udzielenie nowego kredytu (jeżeli się nie przeprowadza postępowania restrukturyzacyjnego nie można udzielić nowego kredytu)

umorzenie części zadłużenia nawet do 80% (opłaca się, bo nie musi tworzyć rezerw celowych)

zmiana warunków kredytowania (walutowe na złotowe, stałe na zmienne i odwrotnie)

zamiana zadłużenia na udziały kapitałowe

Bank powinien sprawować monitoring:

automatyczny – obserwacje zachowań klientów poprzez jego kontakty z bankiem (terminy spłaty kredytu, możliwości spłaty kredytu, obserwacja obrotów na rachunku bieżącym, analiza sprawozdań finansowych, które ma obowiązek przeprowadzać w czasie trwania umowy kredytowej). Niepokojące jest:  należności,  zysku,  rezerw,  stanu środków pieniężnych, wskaźnika płynności i rentowności, wystąpienie straty

indywidualny – sygnały ostrzegawcze: efekty inspekcji w siedzibie klienta, obserwowany brak chęci współpracy z bankiem, unikanie kontaktów, zmiany w zachowaniu kredytobiorcy, nie terminowe dostarczanie sprawozdań finansowych, nie wywiązywanie się ze zobowiązań osobistych ze strony kredytobiorcy, zmiana kierownictwa firmy, powtarzanie się problemów, które już dawno miały być rozwiązane, utrata przez kredytobiorcę kluczowych kontrahentów, informacje od osób trzecich.



MIŁEJ NAUKI I ZDANEGO EGZAMINU








©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna