Fabian Nalikowski Wysokość podatku narażonego na uszczuplenie



Pobieranie 62,5 Kb.
Data26.02.2019
Rozmiar62,5 Kb.

Wysokość podatku narażonego na uszczuplenie

Fabian Nalikowski

Wysokość podatku narażonego na uszczuplenie

Streszczenie

Wysokość kwoty podatku narażonego na uszczuplenie stanowi kryterium rozwarstwienia podatkowych czynów karnych skarbowych. Wyrazem zgeneralizowanej oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu jest wyodrębnienie – w ramach powyższego kryterium – zakresów wartości podatku narażonego na uszczuplenie, które decydują o kwalifikacji prawnej czynu zabronionego. Zastosowanie wartościowego kryterium rozwarstwienia zapewnia stały poziom represyjności prawa karnego skarbowego, a przy tym maksymalną określoność ustawowego opisu znamion czynu zabronionego.

I. Uwagi ogólne

Prawo karne skarbowe operuje dwoma różnymi kryteriami przepołowienia karnych skarbowych czynów zabronionych. Powyższa dychotomia wynika z konieczności dostosowania unormowań prawnych do charakteru chronionego dobra prawnego (bezpośredniego przedmiotu ochrony)1. Najczęściej stosowaną i charakterystyczną dla Kodeksu karnego skarbowego techniką kontrawencjonalizacji jest wyodrębnienie w ramach jednolitego rodzajowo typu czynu zabronionego przestępstwa skarbowego i wykroczenia skarbowego w oparciu o wysokość narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej2. Innym, stosowanym również w prawie karnym powszechnym3, kryterium przepołowienia czynów karnych skarbowych są natomiast sytuacje określane mianem wypadków mniejszej wagi4.

Kontrawencjonalizacja podatkowych czynów karnych skarbowych jest tylko jednym z przejawów zróżnicowania występującego w ramach ustawowych znamion czynu zabronionego. Proces dyferencjacji w przypadku unormowań zawartych w rozdziale 6 k.k.s. polega także na wyodrębnieniu obok typu podstawowego przestępstwa skarbowego – jego typu uprzywilejowanego. Można zatem skonstatować, że rozwarstwienie podatkowych czynów karnych skarbowych jest zjawiskiem złożonym, którego nie można utożsamiać wyłącznie z kontrawencjonalizacją powyższych czynów zabronionych5. Byłoby to bowiem zbyt daleko idące, a przy tym nieuprawnione uproszczenie skądinąd skomplikowanego zjawiska.

Znamię czynu zabronionego określające wysokość podatku narażonego na uszczuplenie umożliwia wyodrębnienie typu podstawowego przestępstwa skarbowego, jego typu uprzywilejowanego oraz wyszczególnienie wykroczenia skarbowego. Wskazana wartość stanowi zatem kryterium rozwarstwienia podatkowych czynów karnych skarbowych6. Jednakże powyższe kryterium znajduje zastosowanie wyłącznie do tych przestępstw i wykroczeń podatkowych, których skutkiem jest uszczuplenie bądź narażenie podatku na uszczuplenie7. Natomiast sytuacje określane mianem wypadków mniejszej wagi stanowią jedynie kryterium przepołowienia deliktów podatkowych8. Nie spełniają zatem postulatu wyrażonego w tytule niniejszego opracowania. Ponadto warto podkreślić, iż powyższa konstrukcja występuje tylko w tych typach podatkowych czynów zabronionych, które w swoim ustawowym opisie nie zawierają znamion w postaci narażenia podatku na uszczuplenie9.

II. Kryterium rozwarstwienia podatkowych czynów karnych skarbowych

Wysokość kwoty podatku narażonego na uszczuplenie odzwierciedla stopień społecznej szkodliwości czynu10. Powyższą zależność normują postanowienia zawarte w art. 53 § 7 k.k.s., gdzie expressis verbis wskazuje się, że wysokość uszczuplonej bądź narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej stanowi jeden z tzw. mierników stopnia społecznej szkodliwości czynu.

Wyrazem szczególnego charakteru powyższego kryterium jest fakt, iż wysokość kwoty podatku narażonego na uszczuplenie decyduje o kwalifikacji prawnej czynu zabronionego. Inne kwantyfikatory, pomimo iż są uwzględniane przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, nie odgrywają tak znaczącej roli11. Tym samym de facto ogranicza się wpływ kryteriów ocennych na kwalifikację prawną rozwarstwionych czynów zabronionych. Priorytet przyznaje się natomiast kryteriom rzeczowym (wysokość podatku narażonego na uszczuplenie). Niemniej należy wskazać, iż całkowite wyeliminowanie znamion ocennych wydaje się być praktycznie niemożliwe.

Ten szczególny status powyższego czynnika, uwzględnianego przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, koresponduje z rodzajowym przedmiotem ochrony norm prawnokarnych zawartych w rozdziale 6 k.k.s. Warto przy tym podkreślić, iż podatkowe czyny zabronione, rozwarstwione w oparciu o kryterium wysokości podatku narażonego na uszczuplenie, co do zasady godzą w obowiązek podatkowy o charakterze podstawowym i nie obejmują obowiązków o charakterze instrumentalnym12. Ponadto, wymierność należności publicznoprawnych, wynikająca z pieniężnego charakteru podatków, zaliczek na podatki i opłat, wydaje się w pełni uzasadniać przyjęcie wartościowego kryterium rozwarstwienia13.

Proces stosowania norm prawnych zawartych w rozdziale 6 k.k.s. wiąże się z koniecznością przekształcenia kategorii ekonomicznej w kategorię prawną, tzn. określenia in concreto stopnia społecznej szkodliwości czynu na podstawie wysokości kwoty podatku narażonego na uszczuplenie. Dokonanie powyższej translacji, a przy tym konieczność uwzględnienia pozostałych czynników mających wpływ na stopień społecznej szkodliwości czynu, mogłoby być zadaniem dość problematycznym. Stąd też ustawodawca dokonał w tej mierze pewnych zgeneralizowanych ocen, przypisując tym samym konkretne typy i odmiany typów czynów karnych skarbowych do konkretnych zakresów wartości podatku narażonego na uszczuplenie. Wyrazem powyższych zabiegów legislacyjnych jest zjawisko rozwarstwienia podatkowych czynów karnych skarbowych.

III. Zakresy wartości rzutujące na kwalifikację prawną czynu zabronionego

Abstrakcyjnie rozumiane kryterium rozwarstwienia podatkowych czynów zabronionych jest kategorią zbiorczą14, obejmującą pewien ciąg wartości wyrażających się w wysokości podatku narażonego na uszczuplenie. W tym ujęciu nie utożsamia się powyższego kryterium z konkretną wartością liczbową. Stosując gradację powyższej wielkości, można wyróżnić trzy zakresy wartości rzutujące na kwalifikację prawną czynu:

  • kwota podatku narażonego na uszczuplenie przewyższa „małą wartość”,

  • kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest „małej wartości”,

  • kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przewyższa progu ustawowego.

Systematyka powyższego wyliczenia odzwierciedla strukturę rozwarstwienia podatkowych czynów zabronionych15. Niemniej, ze względu na logiczny układ treści niniejszego opracowania, celowe będzie omówienie w pierwszej kolejności zakresu wartości określonego w tiret drugim powyższego wyliczenia. Stosowanie definicji negatywnych, bez uprzedniego zdefiniowania punktu odniesienia (termin „mała wartość”), byłoby w tym przypadku niecelowe i niezrozumiałe.

Finansowym odzwierciedleniem „małej wartości” jest wartość zawierająca się w przedziale obustronnie domkniętym od kwoty przekraczającej pięciokrotność minimalnego miesięcznego wynagrodzenia do kwoty stanowiącej dwustukrotność powyższego wskaźnika, obowiązującego w czasie popełnienia czynu zabronionego16. Tym samym, w sposób generalny i obiektywny, bez wskazywania konkretnych kwot podatku narażonego na uszczuplenie, wyrażono wagę stopnia społecznej szkodliwości czynu17. Wskaźnik będący podstawą wymiaru powyższych wielokrotności jest ustalany na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę18.

„Małą wartość”, podobnie jak i inne określenia wartości podatku narażonego na uszczuplenie stosowane w k.k.s. ( „duża wartość” „,wielka wartość”), cechuje relatywizm pojęciowy. Prima vista może się bowiem wydawać, że „mała wartość” – wskaźnik ustalany w oparciu o zobiektywizowane kryteria przedmiotowe – odzwierciedla pewną stałą, porównywalną, a przez to obiektywną wartość ekonomiczną. Jednakże w rzeczywistości wskazana wartość może mieć i często właśnie ma charakter względny, bowiem w obrocie profesjonalnym, tzn. związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej, nawet kwota stanowiąca 200-krotność minimalnego miesięcznego wynagrodzenia może wydawać się stosunkowo niska. Zwłaszcza, gdy dotyczy np. zobowiązań z tytułu podatku VAT czy podatku akcyzowego, gdzie owe należności przybierają niekiedy bardzo duże wartości. Natomiast w innym przypadku, w relacjach pozbawionych cechy profesjonalizmu, kwota odpowiadająca niemalże siedemnastu latom pracy człowieka mało zarabiającego wydaje się być dość znacząca19.

Wartość zdefiniowana w art. 53 § 14 k.k.s. jest znamieniem odróżniającym typ uprzywilejowany od typu podstawowego przestępstwa skarbowego. Można rzec, że powyższe kryterium w pewien sposób konstruuje przestępstwa zagrożone łagodniejszymi karami, bowiem ustawodawca, tworząc typy uprzywilejowane przestępstw skarbowych, odwołuje się do znamion określonych uprzednio w opisie typu podstawowego, uzupełniając ponadto ustawowy opis czynu zabronionego o określenie wysokości podatku narażonego na uszczuplenie. Dostrzegalna jest zatem wyraźna identyfikacja kryterium rozwarstwienia określonego w tytule niniejszego opracowania ze stopniem społecznej szkodliwości czynu. Innymi słowy, „mała wartość” podatku narażonego na uszczuplenie jest utożsamiana z niższym niż w przypadku typu podstawowego przestępstwa stopniem społecznej szkodliwości czynu i tym samym stanowi przesłankę dla wyodrębnienia typu uprzywilejowanego przestępstwa skarbowego.

Stosując powyższy schemat interpretacyjny w stosunku do zakresu wartości określonego w tiret pierwszym powyższego wyliczenia, można stwierdzić, że kwota podatku narażonego na uszczuplenie przewyższa „małą wartość”, gdy zawiera się w przedziale jednostronnie domkniętym, gdzie dolną granicę stanowi kwota przekraczająca dwustukrotność minimalnego miesięcznego wynagrodzenia. Górna granica, z oczywistych względów, nie może być określona. Prawa matematyki obowiązują również w prawie karnym skarbowym. Ponadto, wskazany zakres wartości odznacza się bardzo dużą rozpiętością. Obejmuje bowiem kwoty przekraczające górną granicę „małej wartości”, kwoty określane mianem „dużej wartości” i „wielkiej wartości”, a także kwoty, które pozwalają zakwalifikować czyn sprawcy jako przestępstwo skarbowe skierowane przeciwko istotnym interesom finansowym państwa polskiego, czyli zagrażające powstaniem uszczerbku finansowego w wysokości co najmniej dziesięciokrotności „wielkiej wartości”20.

Istotą trzeciego z zakresów wartości, wyodrębnionych w ramach tytułowego kryterium, jest założenie, iż wartość podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu. Powyższy zakres wartości odwołuje się zatem do sytuacji, gdy kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia21. Należy podkreślić, że w powyższej sytuacji sprawca czynu zabronionego swoim zachowaniem wypełnia jedynie znamiona wykroczenia skarbowego. Ustawodawca także i w tym przypadku dokonał zgeneralizowanej oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, wychodząc z założenia, że w sytuacji gdy podatek narażony na uszczu­plenie w wyniku popełnienia czynu zabronionego nie przekracza ustawowego progu, to stopień społecznej szkodli­wości czynu nagannego nie jest na tyle znaczny, aby pozwalał na zakwalifikowanie wskazanego czynu jako przestępstwa skarbowego. Oczywiście z powyższego zakresu należy wyłączyć te sytuacje, w których stopień społecznej szkodliwości czynu jest znikomy (zob. art. 1 § 2 k.k.s.).

IV. Konsekwencje przyjęcia wartościowego kryterium rozwarstwienia

Specyficzne kryterium rozwarstwienia, znajdujące swoje odzwierciedlenie we wskaźnikach będących wielokrotnością minimalnego miesięcznego wynagrodzenia ( „ustawowy próg” „,mała wartość”, „duża wartość” i „wielka wartość”), budzi w doktrynie prawa karnego skarbowego szereg wątpliwości. Powyższe wątpliwości sprowadzają się do pytania, czy sprawca w chwili czynu rzeczywiście zdaje sobie sprawę z istnienia pewnych określonych przez ustawodawcę „sztucznych” wartości i czy potrafi trafnie ocenić ich wielkość, a tym samym, czy wskazane powyżej wskaźnikowe określenia wartości podatku narażonego na uszczuplenie, sprowadzające się w istocie do operacji matematycznych, znajdują odbicie w świadomości sprawcy?22.

Wydaje się przy tym, iż podobny zarzut można by sformułować na gruncie prawa karnego powszechnego. Wszakże ustawodawca posługuje się tam pojęciem „mienia znacznej wartości”23. Niemniej, termin stosowany w Kodeksie karnym nie budzi w doktrynie tego rodzaju wątpliwości. Trudno zatem uznać za uzasadnione wątpliwości wyrażane w tej mierze na gruncie prawa karnego skarbowego. Ponadto, argument o celowości stosowania tego rodzaju wskaźnikowych określeń podzielił również Trybunał Konstytucyjny, który w jednym ze swoich orzeczeń wskazał, iż odwoływanie się do wskaźników ekonomicznych jest uzasadnione z uwagi na specyficzny przedmiot ochrony prawa karnego skarbowego24. Innymi słowy, specyficzne kryterium rozwarstwienia podatkowych czynów karnych skarbowych jest konsekwencją specyficznego przedmiotu ochrony norm prawnokarnych zawartych w rozdziale 6 k.k.s. Ponadto, zastosowanie w tym przypadku kryteriów rzeczowych, przy wszystkich ich „niedoskonałościach”, wydaje być działaniem o wiele bardziej racjonalnym niż posługiwanie się wyłącznie kryteriami ocennymi, o znacznie niższym stopniu określoności.

Warto również zwrócić uwagę, iż stosunkowo skomplikowana struktura rozwarstwienia wielu podatkowych czynów karnych skarbowych, wyodrębniona na podstawie kryterium wysokości podatku narażonego na uszczuplenie, może być źródłem zjawiska określanego w doktrynie prawa karnego jako asymetria konsekwencji karnych w odniesieniu do skarbowych czynów przepołowionych25. Powyższa niekonsekwencja w ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu jest szczególnie widoczna w sytuacji, gdy kwota podatku narażonego na uszczuplenie oscyluje wokół wartości określonych we wcześniejszej części niniejszego opracowania. Oznacza to, iż w przypadku gdy kwota podatku narażonego na uszczuplenie nieznacznie przekracza „małą wartość” lub ustawowy próg, a zatem czyn sprawcy stanowi odpowiednio typ podstawowy bądź też typ uprzywilejowany przestępstwa skarbowego, sprawca może zostać potraktowany bardzo łagodnie za swój czyn. Natomiast innym razem, gdy wartość podatku narażonego na uszczuplenie jest nieco niższa i plasuje czyn sprawcy w kategorii wykroczenia lub uprzywilejowanego typu przestępstwa skarbowego, ale w górnych pułapach kwot podatku narażonego na uszczuplenie, przewidzianych w poszczególnych przepisach, to czyn sprawcy z tego właśnie powodu będzie surowo oceniany w ramach danej kategorii, a sprawca zostanie surowo ukarany. Oczywiście, omawiane zjawisko w najbardziej skrajnej formie może ujawnić się w relacji: przestępstwo skarbowe – wykroczenie skarbowe, gdzie różnice w zakresie stopnia dolegliwości potencjalnej kary są największe, ale nie można również a priori wykluczyć wystąpienia owych negatywnych konsekwencji w relacji typ podstawowy – typ uprzywilejowany przestępstwa skarbowego. W doktrynie zatem postuluje się eliminację powyższych sytuacji w sposób możliwie sprawiedliwy, m.in. za pomocą tzw. klauzuli znikomości26. Wskazane rozwiązanie – jak się wydaje – w pewnym stopniu uelastycznia stosunkowo sztywne zakresy wartości, a przez to pozwala uniknąć albo też w maksymalnym stopniu ograniczyć negatywne skutki wynikające z nadmiernych i nieuzasadnionych rozbieżności w zakresie przyjętych ocen prawnokarnych27.

Zastosowanie wartościowego kryterium rozwarstwienia, którego odzwierciedleniem są wskaźniki będące wielokrotnością kwoty stanowiącej minimalne miesięczne wynagrodzenie, pozwala zredukować negatywne skutki zjawiska związanego ze spadkiem siły nabywczej pieniądza, tj. zjawiska inflacji. Rola mechanizmu zapewniającego swoistą „waloryzację” kwotowego kryterium rozwarstwienia jest zatem niezwykle istotna. Należy bowiem wskazać, że bezkrytyczne przyjęcie określonych wskaźników liczbowych mogłoby skutkować brakiem należytej relacji pomiędzy określonymi w k.k.s. wielkościami będącymi odzwierciedleniem wysokości podatku narażonego na uszczuplenie a rzeczywistymi dochodami ludności. Ów pogłębiający się brak właściwej relacji pomiędzy powyższymi wartościami de facto prowadziłby albo do wzrostu represyjności prawa karnego skarbowego, albo wymuszałby nazbyt częste nowelizacje przepisów k.k.s.28. Należy wszakże dodać, że zmiany o charakterze technicznym, dostosowujące zapisy k.k.s. do zmian siły nabywczej pieniądza, w dłuższej perspektywie miałyby oczywiście oddziaływanie destabilizujące i byłyby nieefektywne.

Uwagi końcowe

Zastosowanie kwotowego kryterium rozwarstwienia podatkowych czynów karnych skarbowych wynika ze szczególnego – fiskalnego charakteru rodzajowego przedmiotu ochrony norm prawnokarnych zawartych w rozdziale 6 k.k.s.29. Z tego punktu widzenia powyższe rozwiązanie wydaje się być rozwiązaniem optymalnym. Przyjęcie niestosowanego szerzej w prawie karnym powszechnym kryterium w postaci wysokości kwoty podatku narażonego na uszczuplenie zapewnia stały poziom represyjności prawa karnego skarbowego. Pozwala przy tym zrealizować postulat dążenia do maksymalnej określoności ustawowego opisu znamion czynu zabronionego, w myśl zasady nullum crimen sine lege certa. Powyższe rozwiązanie legislacyjne znacznie też upraszcza skądinąd skomplikowany proces stosowania prawa, gdyż zapewnia utrzymanie właściwej relacji pomiędzy wysokością podatku narażonego na uszczuplenie a stopniem społecznej szkodliwości czynu.

Wskazana zależność stanowi motyw przewodni niniejszego opracowania. Przedmiotowe kryterium jest natomiast środkiem umożliwiającym realizację powyższego postulatu. To założenie przesądziło też o konieczności przedstawienia problematyki dotyczącej kryterium rozwarstwienia podatkowych czynów zabronionych w formie powyższego szkicu tematycznego. Wskazane zagadnienia możliwie obszernie i wieloaspektowo ukazują specyficzne kryterium rozwarstwienia, nie przekraczając przy tym ram tematycznych zakreślonych w tytule powyższego opracowania. Stąd też wywołujące pewien intelektualny niedosyt świadome pominięcie obszernej problematyki związanej z wypadkami mniejszej wagi.



Tax amount exposed to unlawful reduction

Abstract

The tax amount which is exposed to unlawful reduction constitutes a classification criterion for tax offences that are of a criminal nature. A generalized evaluation of a degree of social harm caused by such offences is reflected in ranges established within the said criterion for tax values exposed to reduction, these ranges determining the offence legal qualification. The application of the value-based classification criterion ensures both a constant level of persecution offered by penal fiscal law and maximum legality of the statutory description of features of the herein discussed prohibited act.


1 Zob. L. Wilk, J. Zagrodnik, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2007, s. 247.

2 Kryterium wysokości podatku narażonego na uszczuplenie jest podstawą przepołowienia 24 czynów zabronionych uregulowanych w części szczególnej k.k.s. (w tym tzw. klasycznych przestępstw i wykroczeń podatkowych ujętych w art. 54–56 k.k.s.), podczas gdy kryterium wypadku mniejszej wagi stanowi podstawę dyferencjacji tylko w 21 przypadkach. Por. też art. 53 § 3 k.k.s.

3 Por. P. Lewczyk, Wypadek mniejszej wagi w polskim kodeksie karnym (uwagi de lege lata i postulaty de lege ferenda), Prok. i Pr. 2008, nr 7–8, s. 29–36.

4 Wypadkiem mniejszej wagi jest konkretny czyn zabroniony zakwalifikowany jako wykroczenie skarbowe z uwagi na niski stopień społecznej szkodliwości. Okoliczności rzutujące na ów stopień (wyliczenie niezupełne) mają charakter przedmiotowo-podmiotowy. Por. P. Lewczyk, Wypadek…, op. cit., s. 33 i n. Zupełnie zbędne wydaje się być przy tym zastrzeżenie, iż uszczuplona bądź narażona na uszczuplenie należność publicznoprawna nie może przekraczać ustawowego progu, a sposób i okoliczności czynu nie mogą wskazywać na rażące lekceważenie przez sprawcę porządku finansowoprawnego lub reguł ostrożności. Powyższa konstrukcja została zatem w zasadzie oparta na kryteriach ocennych, z możliwością posiłkowego stosowania kryteriów odnoszących się do wysokości uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej (por. art. 53 § 8 k.k.s.). W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż posługiwanie się konstrukcją wypadku mniejszej wagi ma zapewnić normom prawa karnego skarbowego niezbędną elastyczność, gdyż w przypadku niektórych unormowań zawartych w części szczególnej k.k.s. zastosowanie kryterium w postaci wysokości podatku narażonego na uszczuplenie okazało się legislacyjnie niemożliwe. Zob. J. Sawicki, Zarys prawa karnego skarbowego, Warszawa 2007, s. 48 i n. Por. L. Wilk, Szczególne cechy odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia podatkowe, Katowice 2006, s. 45–48.

5 Wydaje się, iż nieuprawnione jest zamienne stosowanie terminów: przepołowienie (kontrawencjonalizacja) i rozwarstwienie, gdyż zakres semantyczny powyższych pojęć jest różny.

6 L. Wilk, J. Zagrodnik, Kodeks…, op. cit., s. 253. Powyższe stwierdzenie można odnieść do wszystkich czynów rozwarstwionych unormowanych w rozdziale 6 k.k.s. Por. też W. Kotowski, B. Kurzępa, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2007, s. 265. Autorzy odnoszą powyższe stwierdzenie tylko do przestępstw podatkowych.

7 Narażeniem podatku na uszczuplenie jest sprowadzenie konkretnego niebezpieczeństwa takiego uszczuplenia, a tym samym spowodowanie niebezpieczeństwa powstania uszczerbku finansowego, godzącego w interesy uprawnionych podmiotów. Wskazuje się przy tym, że to niebezpieczeństwo musi być wysoce prawdopodobne, jednakże skutek w postaci faktycznego uszczuplenia należności publicznoprawnej nie musi nastąpić; por. art. 53 § 28 k.k.s. Zob. także R. Kubacki, A. Bartosiewicz, Kodeks karny skarbowy. Przestępstwa i wykroczenia podatkowe oraz dewizowe, Warszawa 2005, s. 297 i n. W literaturze wskazuje się również, że zgodnie z dyrektywą argumentum a fortiori i w jej ramach z wnioskowaniem a minori ad maius, sytuacje, w których doszło do faktycznego uszczuplenia podatku, również wyczerpują znamiona czynu zabronionego, którego skutkiem jest narażenie podatku na uszczuplenie. Zob. G. Łabuda, Z problematyki narażenia na niebezpieczeństwo należności publicznoprawnej w prawie karnym skarbowym, Prok. i Pr. 2000, nr 11, s. 84 i n.

8 W przepisie zawartym w art. 53 § 8 k.k.s. expressis verbis wskazuje się, iż powyższe kryterium jest podstawą dla wyodrębnienia wykroczenia skarbowego. Tym mianem w prawie karnym skarbowym nie określa się typu uprzywilejowanego przestępstwa skarbowego. Por. A. Marek, Prawo karne, Warszawa 2009, s. 120 i n.

9 Zob. L. Wilk, Szczególne…, op. cit., s. 53.

10 Wskazaną zależność dostrzega V. Konarska-Wrzosek, podkreślając, iż stopień społecznej szkodliwości czynu stanowi materialne kryterium rozwarstwienia czynów karnych skarbowych. Zob. V. Konarska-Wrzosek, T. Oczkowski, J. Skorupka, Prawo i postępowanie karne skarbowe, Warszawa 2010, s. 54.

11 Tylko pozornie inny pogląd w tej materii wyraził G. Łabuda, stwierdzając, iż w kwestii stopnia społecznej szkodliwości czynu „wszystkie kumulatywnie wzięte przesłanki w konkretnych okolicznościach «przeważą» nad wysokością kwoty uszczuplonej”. Tym samym autor potwierdził, na korzyść tytułowego kryterium, tezę o znacznej dysproporcji „wagi” mierników stopnia społecznej szkodliwości czynu. Zasugerował także, poprzez odwołanie się do konkretnych okoliczności”, wyjątkowość powyższej sytuacji. W ten sposób pośrednio potwierdził trafność stawianej w niniejszym opracowaniu tezy. Zob. G. Łabuda, Z problematyki…, op. cit., s. 90.

12 Zob. na ten temat B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Toruń 2007, s. 36. Powyższa teza, nawiązująca do złożonego charakteru obowiązku podatkowego, stanowi pewne uogólnienie, przyjęte na potrzeby niniejszego opracowania. Możliwe jest bowiem wskazanie licznych wyjątków od powyższej zasady. To stwierdzenie ma natomiast podkreślić ścisły funkcjonalny związek pomiędzy omawianym kryterium rozwarstwienia a rodzajowym przedmiotem ochrony, który w myśl poglądów wyrażanych w doktrynie obejmuje wyłącznie obowiązek podstawowy. Zob. szerzej na ten temat: L. Wilk, J. Zagrodnik, Kodeks…, op. cit., s. 243–246; L. Wilk, Szczególne…, op. cit., s. 52; por. też orzeczenie SN z dnia 30 września 2003 r., I KZP 22/03, OSP 2004, nr 5, poz. 63.

13 Pieniężny charakter podatku wynika wprost z unormowania zawartego w art. 6 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.).

14 W sensie matematycznym powyższa kategoria jest zbiorem liczb rzeczywistych.

15 Wskazane zakresy wartości należą odpowiednio do ustawowych znamion typu podstawowego przestępstwa skarbowego, jego typu uprzywilejowanego oraz wykroczenia skarbowego.

16 Od 1 stycznia 2011 r. „małą wartością” jest każda wartość zawierająca się w przedziale od kwoty przekraczającej 6930 zł do kwoty 277 200 zł.

17 Zob. wyrok TK z dnia 20 lutego 2001 r., P2/00, OTK 2001, nr 2, poz. 32. We wskazanym orzeczeniu TK podkreślił, iż przyjęte rozwiązanie legislacyjne „stanowi pewien kompromis między dwiema tendencjami: tendencją do kompletnej regulacji ustawowej ze wskazaniem kwot decydujących o kwalifikacji czynu a tendencją do pozostawienia sędziemu oceny konkretnego przypadku”.

18 Wysokość minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 października 2010 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. (Dz. U. Nr 194, poz. 1288). Rozporządzenie wydawane jest na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679 ze zm.).

19 T. Bojarski, M. Szwarczyk, Uwagi o projektowanym nowym prawie karnym skarbowym, (w:) Z. Niewiadomski, J. Buczkowski, J. Łukasiewicz, J. Posłuszny, J. Stelmasiak (red.), Administracja publiczna u progu XXI w. Prace dedykowane Profesorowi Janowi Szreniawskiemu z okazji Jubileuszu 45-lecia pracy naukowej, Przemyśl 2000, s. 102.

20 Wskazana wartość w 2011 r. wynosi co najmniej: 10 x 500 x 1386 = 6 930 000 zł. Por. art. 53 § 11 i § 15–16 k.k.s.

21 Wartość określana mianem ustawowego progu w 2011 r. wynosi: 5 x 1386 = 6930 zł. Por. art. 53 § 6 k.k.s. w zw. z art. 53 § 3 k.k.s.

22 T. Bojarski, M. Szwarczyk, Uwagi…, op. cit., s. 100.

23 W kwestii stosowania kryteriów wartościowych na gruncie prawa karnego powszechnego, tzn. posługiwania się terminem „mienia wielkiej wartości”, por. np. art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 5 k.k.

24 Tak TK w wyroku z dnia 20 lutego 2001 r., P 2/00, OTK 2001, nr 2, poz. 32.

25 Zob. Z. Siwik, Projekt Kodeksu karnego skarbowego – o kierunkach zmian w materialnoprawnych przepisach części ogólnej, Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych 1998, nr 1–2, s. 12–14.

26 J. Sawicki, Zarys…, op. cit., s. 44.

27 Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2001 r. podkreśla, iż przyjęte rozwiązania legislacyjne zapewnią niezbędną stabilność i elastyczność norm prawnych, a także zagwarantują powtarzalność ocen w zakresie stopnia społecznej szkodliwości czynu.

28 Ustawa karna skarbowa z dnia 26 października 1971 r. (tekst jedn. Dz. U. z 1984 r., Nr 22, poz. 103 ze zm.) w latach 1984–1997 była nowelizowana aż 21 razy. Zob. Z. Siwik, Nowelizacja ustawy karnej skarbowej, Mon. Pr. 1998, nr 12, s. 459 i n.

29 Por. V. Konarska-Wrzosek, Dyrektywy wyboru kary w polskim ustawodawstwie karnym, Toruń 2002, s. 163.



Prokuratura

i Prawo 2, 2011




©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna