Europejskie pielęgniarstwo operacyjne – kształcenie, kompetencje, formy zatrudnienia”



Pobieranie 128,2 Kb.
Data11.12.2017
Rozmiar128,2 Kb.

Streszczenia- Konferencja 11-12 wrzesień 2014 roku, Warszawa

EUROPEJSKIE PIELĘGNIARSTWO OPERACYJNE – KSZTAŁCENIE, KOMPETENCJE, FORMY ZATRUDNIENIA”

Maria Ciuruś



HISTORIA PIELĘGNIARSTWA OPERACYJNEGO W POLSCE (w skrócie)

Pierwsze instrumentariuszki nie zawsze były pielęgniarkami, czasem były one szkolone przez lekarzy chirurgów a następnie przystępowały do egzaminu państwowego i otrzymywały dyplom pielęgniarki. Pierwsze „dyplomowane” pielęgniarki kształciły praktycznie tj. w warunkach sali operacyjnej nowe koleżanki instrumentariuszki.



Do ok.1950 r. w salach operacyjnych pracował jeden zespół pielęgniarek, które zajmowały się znieczulaniem eterowym i pomaganiem chirurgowi. Po ok. 1950 r. nastąpiło rozdzielenie zadań wykonywanych przez pielęgniarki bloku operacyjnego Zaczęły się tworzyć dwie odrębne specjalności:

  • pielęgniarstwo operacyjne (instrumentariuszki),

  • pielęgniarstwo anestezjologiczne.

Powstawały pierwsze książki, z których pielęgniarki bloku operacyjnego mogły czerpać wiedzę.

1955r. Danuta Kasina - Podręcznik dla instrumentariuszek, PZWL, Warszawa, I wydanie.
1960r. Powstanie Ośrodka Doskonalenia Kadr Medycznych w Warszawie.

Powstał pierwszy program kształcenia pielęgniarek instrumentariuszek, który obowiązywał do1995r. Pierwsze kursy kwalifikacyjne i specjalizacje odbywały się w Wojewódzkich Ośrodkach Doskonalenia Kadr Medycznych (WODKM).
1963r. Danuta Wejroch (Danuta Kasina-Wejroch) – Praca instrumentariuszki, PZWL, Warszawa, II wydanie książki Podręcznik dla instrumentariuszek).
1967-1996r. W ramach programu nauczania pielęgniarstwa uczennice szkół pielęgniarskich tj. 5-letniego liceum medycznego i 2-letniego medycznego studium zawodowego odbywały dwutygodniowe zajęcia praktyczne w blokach operacyjnych (10 dni po 7 godzin zegarowych). Od czasu wprowadzenia studiów pierwszego stopnia (licencjatu) zlikwidowano zajęcia praktyczne w blokach operacyjnych.
1968r. – Utworzenie pierwszej specjalizacji dla pielęgniarek operacyjnych w Szpitalu przy ul. Banacha w Warszawie.
1980r. – Zorganizowanie specjalizacji przez Centrum Doskonalenia Nauczycieli i średnich Kadr Medycznych w Lublinie.
1984r. i 1985r. Sekcja Pielęgniarek Operacyjnych przy Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego w Warszawie zorganizowała dwa konkursy na trzytygodniowe stypendium fundowane przez Firmę Davis&Geck do Wielkiej Brytanii (w 1985r. konkurs wygrała Maria Ciuruś; trzy tygodnie pracowała w bloku operacyjnym Szpitala w Benenden).
1994r. Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie – przy współpracy z Firmą J&J zorganizowano kurs kwalifikacyjny dla pielęgniarek operacyjnych. Opiekę merytoryczną nad kursem sprawowała Ellen Murphy, Prezydent Amerykańskiego Stowarzyszenia Pielęgniarek Operacyjnych (Association of Operating Room Nurses).
1995r.

  • Spotkanie pielęgniarek instrumentariuszek w Mikołajkach zorganizowane przez Firmę Johnson&Johnson. W spotkaniu uczestniczyła Ellen Murphy. W czasie zjazdu zrodził się pomysł na rozpoczęcie kształcenia pielęgniarek operacyjnych w Polsce.

  • Powołanie zespołu ds. opracowania nowego programu kształcenia podyplomowego pielęgniarek operacyjnych w Centrum Edukacji Medycznej.

  • Opracowanie programu kursu kwalifikacyjnego dla pielęgniarek/położnych operacyjnych.

  • Powstanie Stowarzyszenia Instrumentariuszek Polskich - pierwszego stowarzyszenia pielęgniarek operacyjnych w Polsce (w krótkim okresie stowarzyszenie rozpadło się).


1996r. W 10 ośrodkach wojewódzkich zorganizowano kursy kwalifikacyjne wg nowego programu. Kursy były finansowane przez Firmę Johnson&Johnson. Kształcenie było merytorycznie nadzorowane przez CEM. We wszystkich ośrodkach prowadzących kształcenie przeprowadzano hospitacje zajęć teoretycznych i praktycznych. Po zakończeniu kursów w CEM zorganizowano warsztaty szkoleniowe, w których wzięli udział członkowie zespołu opracowującego program kursu kwalifikacyjnego oraz przedstawiciele organizatorów szkolenia ze wszystkich ośrodków. Obie strony wymieniły doświadczenia. Wprowadzono poprawki do programu kursu.
1996r. Powstanie Towarzystwa Pielęgniarek i Położnych Operacyjnych w Bydgoszczy. Przewodniczącą Towarzystwa jest mgr Lucyna Tomicka.
1997r.

  • Ponownie zorganizowano kursy pilotażowe w 10 ośrodkach wojewódzkich, prowadzono nadzór merytoryczny ze strony CEM. Ponownie zorganizowano warsztaty szkoleniowe, które zaowocowały wprowadzeniem kolejnych zmian do programu kursu. Równocześnie opracowano program specjalizacji.

  • Ponieważ w czasie prowadzenia kursów, pielęgniarki nie miały żadnej aktualnej książki do nauczania pielęgniarstwa operacyjnego, na prośbę środowiska pielęgniarskiego została napisana i wydana pierwsza książka dla pielęgniarek bloków operacyjnych autorstwa Marii Ciuruś pt. „Podstawy pielęgniarstwa operacyjnego”, OIPIP Łódź.


1998r.

  • Opracowanie kolejnej wersji programu kursu kwalifikacyjnego dla pielęgniarek/położnych operacyjnych i specjalizacji w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego. (Drukiem oba programy zostały wydane w 1999r.).

  • Utworzenie CKPPIP na mocy Rozp.MZIOS z dnia 17.12.1998r. w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych. CKPPIP postawiło sobie za cel

  • ujednolicenie systemu kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych we wszystkich specjalnościach,

  • opracowanie ramowych programów kształcenia podyplomowego: kursów kwalifikacyjnych i specjalizacji.

W tym celu powołano zespoły do opracowania nowych programów kursów kwalifikacyjnych i specjalizacji w wielu specjalnościach w tym i w pielęgniarstwie operacyjnym. Zaplanowano dwuetapowe kształcenie zarówno w ramach kursu kwalifikacyjnego jak i specjalizacji. Obowiązkowe było zaliczenie bloku ogólnozawodowego i bloku specjalistycznego. W przypadku, kiedy pielęgniarka miała zamiar ukończenia kolejnego kursu czy specjalizacji, nie musiała ponownie zaliczać bloku ogólnozawodowego, zaliczała tylko blok specjalistyczny. Opracowane programy będą obowiązywały do 23 sierpnia 2015r. (Dz.U.z dnia 20 sierpnia 2013r, Poz. 940. Ustawa z dnia 26 lipca 2013r o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej). W ciągu najbliższych lat 2013-2015 mają być zmodyfikowane programy kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych.
1998 r.

  • Maria Ciuruś – Pielęgniarstwo operacyjne ADI, Łódź, II wydanie Podstaw pielęgniarstwa operacyjnego – książka została zaktualizowana i uzupełniona.

  • Zenona Czarnecka, Wiesława Malińska - Instrumentarium i przebieg zabiegów w chirurgii, ginekologii i urologii, ADI, Łódź, I wydanie.

  • Blok Operacyjny – ABACUS, Warszawa (kwartalnik).


1999r.

  • Gertraud Harmsen - Przebieg operacji od A do Z. Praktyczny przewodnik dla instrumentariuszek, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, (książka przetłumaczona z języka niemieckiego przez Marka Orkiszewskiego).

  • Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Blok Operacyjny - organizacja i funkcjonowanie” organizowana w czerwcu każdego roku. Organizatorem konferencji jest ABACUS Biuro Promocji Medycznej. Celem konferencji było zintegrowanie personelu pracującego w bloku operacyjnym tj. zespołu zabiegowego (pielęgniarek operacyjnych i lekarzy chirurgów wszelkich specjalności zabiegowych) i zespołu anestezjologicznego (pielęgniarek anestezjologicznych i lekarzy anestezjologów). W pierwszych konferencjach uczestniczyło ponad 600 osób reprezentujących wszystkie grupy pracowników bloku operacyjnego. Obecnie frekwencja jest o wiele mniejsza i wśród uczestników dominują pielęgniarki operacyjne.

  • Powstanie Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Instrumentariuszek w Białymstoku. Prezesem została mgr Barbara Dąbrowska. Celem stowarzyszenia była ponowna integracja pielęgniarek operacyjnych i stworzenie jednego, dużego stowarzyszenia z regionalnymi strukturami. Zainteresowanie tworzeniem regionalnych struktur było niewielkie, dlatego dokonano zmian w statucie i nie tworzono struktur regionalnych. Działalność stowarzyszenia obejmowała w większości województwo podlaskie.


2005-2007r. – Pielęgniarstwo operacyjne jako przedmiot wprowadzony na Wydziale Pielęgniarstwa Uniwersytetu Medycznego w Łodzi na studiach II stopnia, II rok nauczania w wymiarze 40 godzin (w tym były zajęcia praktyczne w bloku operacyjnym).
2007r.

  • Maria Ciuruś – Pielęgniarstwo operacyjne MakMed, Lublin, III wydanie (zaktualizowane i uzupełnione).

  • Opracowanie i wydanie przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Rynku Pracy odrębnych standardów dla pielęgniarek operacyjnych i chirurgicznych:

    • Krajowego Standardu Kwalifikacji zawodowych „Pielęgniarka specjalista pielęgniarstwa operacyjnego (nr 2241112)” i

    • Krajowego Standardu Kwalifikacji zawodowych „Pielęgniarka specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa chirurgicznego(nr 224103)”.

Autorami standardu kwalifikacji specjalisty pielęgniarstwa operacyjnego były:

  • Mgr Joanna Przybek-Mita – Ośrodek Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych w Rzeszowie,

  • Mgr Maria Radomska – szpital Wojskowy w Lublinie.

Recenzentami standardu były:

  • Mgr Maria Ciuruś – Katedra Nauczania Pielęgniarstwa Uniwersytetu Medycznego w Łodzi,

  • Mgr Grażyna Złotkowska-Zapletal – Centrum Onkologii- Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.


2008r. Rejestracja Stowarzyszenia Instrumentariuszek Ortopedycznych. Prezesem Stowarzyszenia jest mgr Renata Grzebalska. Wydawanie Biuletynu Instrumentariuszek Ortopedycznych (od 21.02.2008r). Stowarzyszenie z siedzibą w Warszawie ma charakter ogólnopolski.
2009r. Zenona Czarnecka, Wiesława Malińska - Instrumentarium i przebieg zabiegów w chirurgii, ginekologii i urologii, MakMed, Lublin, II wydanie.
2010r.

  • Gertraud Luce-Wunderle, Anita Debrand-Passard Pielęgniarstwo operacyjne, Elsevier Urban&Partner, Wrocław (tłumaczenie z języka niemieckiego; red. wyd. polskiego Tadeusz Łukieńczuk).

  • Powstanie Zespołu ds. Pielęgniarstwa Operacyjnego przy Okręgowej Izbie Pielęgniarek i Położnych w Katowicach. Przewodniczącą została mgr Danuta Siemiątkowska.

  • Powstanie Karkonoskiego Stowarzyszenia Instrumentariuszek w Jeleniej Górze. Prezesem jest mgr Ewa Grabowska. Od czerwca 2011r. Stowarzyszenie wydaje „Magazyn Pielęgniarek Operacyjnych”.


2011r.

Powołanie Konsultanta Krajowego w dziedzinie Pielęgniarstwa Chirurgicznego i Operacyjnego. Na stanowisko konsultanta powołano dnia 20.12.2011r. dr hab. n. med. Marię Teresę Szewczyk (Zakład Nauczania Pielęgniarstwa Chirurgicznego CM UMK w Bydgoszczy , Szpital Uniwersytecki nr 2 im. dr J. Biziela w Bydgoszczy).


2012r.

Propozycja Ministerstwa Zdrowia dotycząca połączenia specjalizacji i kursu kwalifikacyjnego w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego ze specjalizacją i kursem w dziedzinie pielęgniarstwa chirurgicznego (w nowym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie wykazu dziedzin pielęgniarstwa oraz dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia).



09.02.2012r. Wystosowanie pisma przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Instrumentariuszek w/w sprawie do Krajowego Konsultanta w dziedzinie pielęgniarstwa chirurgicznego i operacyjnego, Departamentu Pielęgniarek i Położnych, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Instrumentariuszek przygotowało listy sprzeciwu i rozpoczęło zbieranie podpisów w całej Polsce. W ciągu 1 miesiąca zebrano 1716 podpisów osób sprzeciwiających się łączeniu dwóch różnych specjalności pielęgniarskich. Rozpoczęto również starania o powołanie odrębnego konsultanta ds. pielęgniarstwa operacyjnego. 03.04.2012r. wysłano pismo do Ministra Zdrowia wraz z wnioskami stowarzyszenia i listami sprzeciwu.
21.12.2012r. Wystosowanie pisma do Dyrektora Departamentu Pielęgniarek i Położnych w Ministerstwie Zdrowia w sprawie utrzymania specjalizacji w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego oraz liczby zatrudnionych pielęgniarek w sali operacyjnej. Autorem pisma na prośbę środowiska pielęgniarek operacyjnych była Maria Ciuruś. Kopię pisma przekazano do Krajowego konsultanta w dziedzinie Pielęgniarstwa Chirurgicznego i Operacyjnego, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych, Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Instrumentariuszek, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pracowników Bloku Operacyjnego, Anestezjologii i Intensywnej Terapii.

04.02.2013r. Pierwsza debata pielęgniarek operacyjnych z całej Polski w Centrum Onkologii w Warszawie. Inicjatorem debaty były mgr Barbara Lewandowska – pielęgniarka operacyjna z Centrum Onkologii i mgr Barbara Dąbrowska – Prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Instrumentariuszek.

W czasie debaty omawiano obecną sytuację w polskim pielęgniarstwie operacyjnym, odrębność zawodową pielęgniarstwa operacyjnego jako ważny powód do nie łączenia tej specjalności z pielęgniarstwem chirurgicznym. Toczyła się burzliwa dyskusja nt. „norm zatrudnienia” w blokach operacyjnych, kompetencji zawodowych i kształcenia zawodowego/podyplomowego pielęgniarek. Omawiano również sprawę awansu zawodowego i prestiżu pielęgniarek operacyjnych. Po raz pierwszy zaprezentowano Standard Pielęgniarskiej Praktyki Klinicznej autorstwa mgr Joanny Borzęckiej i zespołu pielęgniarek operacyjnych z Lublina. Debatę zakończono opracowaniem wniosków, które miały być skierowane do Ministerstwa Zdrowia, Departamentu Pielęgniarek i Położnych, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Narodowego Funduszu Zdrowia, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych.



Zaproponowano następujące wnioski:

  • ustalenie minimalnych norm zatrudnienia na poziomie zapewniającym bezpieczne i zgodne z normami ISO 9001 przeprowadzenie operacji/badania inwazyjnego,

  • utrzymania specjalizacji w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego jako odrębnego szkolenia specjalizacyjnego,

  • wyraźnego zapisu w kontraktach podpisywanych z NFZ o składzie osobowym zespołów operacyjnych i umieszczenia w nich pielęgniarek/położnych operacyjnych,

  • wyższych niż w innych specjalnościach wynagrodzeń za pracę (na wzór uposażeń pielęgniarek operacyjnych w innych państwach.


08.04.2013r. Zebranie grupy roboczej pielęgniarek i położnych operacyjnych w Centrum Onkologii w Warszawie. Zebranie prowadziła mgr Barbara Lewandowska z Centrum Onkologii w Warszawie. W czasie zebrania dyskutowano nt. wzmocnienia reprezentatywności Stowarzyszenia na poziomie ogólnopolskim przez zorganizowanie zespołów ds. pielęgniarstwa operacyjnego przy Okręgowych Izbach Pielęgniarek i Położnych, w których nie działają takie zespoły. Powołano Ogólnopolski Zespół Koordynujący działania Stowarzyszenia w skład, którego weszło 15 osób z różnych miast całego kraju. Zadaniem zespołu jest ścisła współpraca z Ogólnopolskim Stowarzyszeniem Instrumentariuszek i usprawnienie przepływu informacji. Zainicjowano rozpoczęcie badań naukowych. Powołano Kierownika Zespołu Koordynatorów ds. badań naukowych w pielęgniarstwie operacyjnym – dr n. o zdr. Bożenę Majchrowicz oraz koordynatorów – dr n. hum. Joannę Przybek Mita, mgr Marka Rafalskiego i mgr Beatę Szyszkę.
6-7.06.2013r. Konferencja „Blok Operacyjny-organizacja i funkcjonowanie”. W drugim dniu konferencji pielęgniarki operacyjne miały jedną sesję poświęconą pielęgniarstwu operacyjnemu. Była okazja do wymiany doświadczeń z liczną grupą pielęgniarek operacyjnych z całej Polski.
31.07.2013r. Spotkanie w Ministerstwie Zdrowia w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych. W czasie spotkania zapadła decyzja o utrzymaniu kursu kwalifikacyjnego i specjalizacji w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego. W spotkaniu brała udział mgr Barbara Dąbrowska - Prezes ogólnopolskiego Stowarzyszenia Instrumentariuszek.
20.08.2013r. Ustawa z dnia 26 lipca 2013r. o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej. Pojawia się zapis, że Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych przygotuje nowe programy kształcenia pielęgniarek i położnych do dnia 23 sierpnia 2015r.
27.08.2013r. Złożenie przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Instrumentariuszek wniosku do Europejskiego Stowarzyszenia Pielęgniarek Bloku Operacyjnego (EORNA) z prośbą o przyjęcie w poczet członków.
12.09.2013r. Zorganizowanie pierwszej konferencji przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Instrumentariuszek. Konferencja odbyła się w Warszawie pod hasłem „Współczesne pielęgniarstwo operacyjne w Polsce – rozwój i integracja” Wśród wykładowców oprócz polskich pielęgniarek operacyjnych byli również goście z Włoch (Danuta Lichosik-Favara RNMSc – koordynator szkoły chirurgii robotem z Euroejskiego Instytutu Onkologii w Mediolanie) i Niemiec (Christoph Müller – pielęgniarz operacyjny oraz Jörg Mollers – asystent chirurga w Hospital St.Antonius w Gronau). W czasie konferencji dominowały wykłady nt. nowoczesnych technik operacyjnych w tym operacji wykonywanych z udziałem robota da-Vinci. W konferencji wzięło udział ponad 200 pielęgniarek operacyjnych z całej Polski.

Spośród wielu zaproszonych gości zaszczyciły uczestników konferencji swoją obecnością m.in. Prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Dyrektor i Wicedyrektor Departamentu Pielęgniarek i Położnych Ministerstwa Zdrowia, przedstawiciele Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych oraz Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego.

Konferencja była bardzo dobrze zorganizowana.
12.12.2013r. Nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12.12.2013r. w sprawie wykazu dziedzin pielęgniarstwa oraz dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia, w których może być prowadzona specjalizacja i kursy kwalifikacyjne.

W rozporządzeniu znajduje się zapis dotyczący:



  • specjalizacji w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego,

  • kursu kwalifikacyjnego dla pielęgniarek w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego,

  • kursu kwalifikacyjnego dla położnych w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego.

Rozdzielono dotychczas wspólny dla pielęgniarek i położnych kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego na dwa odrębne kursy dla każdej grupy zawodowej.

Dr hab. Aleksandra Gaworska-Krzemińska

Gdański Uniwersytet Medyczny

System kształcenia pielęgniarek operacyjnych w Polsce

Pielęgniarstwo operacyjne w Polsce aktualnie przeżywa swój rozkwit. Przedstawiciele tej dziedziny intensywnie starają się o właściwe miejsce ich profesji w systemie ochrony zdrowia podejmując wiele profesjonalnych działań w zakresie zrzeszania, wymiany doświadczeń, kształcenia podyplomowego, badań naukowych i standaryzacji praktyki zawodowej.

Kształcenie zawodowe pielęgniarek/położnych operacyjnych/instrumentariuszek oparte jest na podbudowie 12 lat kształcenia podstawowego ze zdaniem egzaminu maturalnego, a następnie koniecznością ukończenia studiów licencjackich I stopnia na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo. Standardy kształcenia na tych kierunkach są zgodne z Dyrektywą UE (wcześniej -Directive 2005/36/EC, aktualnie 2013/55/EC ) o uznawaniu kwalifikacji zawodowych. Absolwentki kierunku pielęgniarstwo i położnictwo chcąc pracować na bloku operacyjnym i uzyskać kwalifikacje muszą ukończyć podyplomowy kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa operacyjnego (trwa 3-6 miesięcy). Kolejnym etapem rozszerzenia kwalifikacji w tej dziedzinie jest ukończenie specjalizacji (aktualnie trwa 18-24 m-ce), jednak mogą do niej przystąpić tylko pielęgniarki ze względu na szersze przygotowanie zawodowe z wielu dziedzin zabiegowych.

Osoby zainteresowane dalszym rozwojem zawodowym i naukowym mogą podjąć studia magisterskie II stopnia, a następnie studia doktoranckie III stopnia.



Kształcenie pielęgniarek operacyjnych we Francji - May Karam
Kwestie kształcenia pielęgniarek we Francji są uregulowane w Kodeksie Zdrowia Publicznego.

Edukacja pielęgniarek trwa trzy lata, tj. sześć semestrów po dwadzieścia tygodni, co ogółem daje 4200 godzin. Szkolenie obejmuje część teoretyczną i część praktyczną, każda z nich to 2100 godzin.


O specjalizację pielęgniarki operacyjnej mogą się starać wyłącznie pielęgniarki posiadające co najmniej 2 lata doświadczenia zawodowego. Nauka w specjalistycznej szkole trwa 18 miesięcy i prowadzi do uzyskania dyplomu IBODE (dyplom państwowy pielęgniarki operacyjnej). Jego posiadanie nie jest jednak konieczne do wykonywania pracy pielęgniarki operacyjnej. Szkolenie trwa 18 miesięcy i obejmuje 870 godzin teorii oraz 1365 godzin praktycznej nauki zawodu.

Część teoretyczna obejmuje kursy z zakresu chirurgii (anatomia, fizjologia, techniki chirurgiczne), higieny, regulacji dot. zawodu oraz jakości opieki. Do tego dochodzi szkolenie na salach operacyjnych w prawie wszystkich specjalnościach.

Szkolenie umożliwia pielęgniarkom operacyjnym pełnienie trzech różnych ról na sali operacyjnej:


- pielęgniarki lotnej,

- instrumentariuszki

- asystentki.

Od 2006 roku zgodnie z przepisami prawnymi dot. pielęgniarek muszą być one wpisane do rejestru, co jest warunkiem uprawiania praktyki zawodowej. Wyjątek stanowią pielęgniarki wojskowe, które posiadają odmienny status.

We Francji funkcjonują stowarzyszenia pielęgniarek, w tym Krajowe Stowarzyszenie Pielęgniarek Operacyjnych, UNAIBODE, które jest także członkiem Stowarzyszenia Europejskiego EORNA.

Beata Grużewska

Danuta Lichosik-Favara RN MSc

Koordynator Szkoly Chirurgii Robotem

IEOEDUCATION- Europejski Instytut Oncologii

Mediolan –Włochy


ABSTRACT/ STRESZCZENIE

„System kształcenia pielęgniarek operacyjnych we Włoszech”



Wstęp

Powstanie i rozwój ruchu zawodowego pielęgniarek i szkolnictwa pielęgniarskiego w XIX wieku w Europie, w okresie powojennym i na przełomie XX wieku miały odmienny charakter i poziom. Na rozwój ruchu zawodowego i kształcenia podstawowego pielęgniarek obok czynników politycznych, ekonomicznych, potrzeb zdrowotnych społeczeństw, rozwoju nauki i techniki medycznej wpływały również czynniki natury ogólnej: rodząca się idea humanitaryzmu, intensywność ruchu feministycznego, działalność Międzynarodowej Rady Pielęgniarek, Stowarzyszeń narodowych, Międzynarodowego Czerwonego Krzyża.

Bezpośredni wpływ odegrały:


  • dążenia pionierek pielęgniarstwa do uniezależnienia

zawodu,

  • nowe modele opieki pielęgniarskiej i roli zawodowej pielęgniarki,

  • nowe strategie kształcenia podstawowego pielęgniarek w ostatniej dekadzie XX wieku z inspiracji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, World Health Organization ), Międzynarodowej Rady Pielęgniarek (ICN, International Council of Nurses) i Europejskiej Federacji Stowarzyszeń Pielęgniarek (EFN, European Fedaration of Nurses), EORNA (European Operating Room Nurses Association), IPASVI (Federazione Nazionali Collegi Infermieri-Włochy),

  • badania naukowe w zakresie pielęgniarstwa.

Transformacja kształcenia zawodowego pielęgniarek i położnych zachodząca we Włoszech na przestrzeni ostatnich lat dokonywała się na tle wielu regulacji prawnych, których implementacja wynikała z wytycznych i zaleceń Unii Europejskiej oraz Światowej Organizacji Zdrowia. Kluczowe zmiany wiązały się z całkowitym usytuowaniem kształcenia zawodowego pielęgniarek i położnych na poziomie szkolnictwa wyższego, wprowadzeniem standardów kształcenia, uznawaniem dyplomów licencjata pielęgniarstwa oraz kwalifikacji zawodowych za równoważne we wszystkich krajach Wspólnoty Europejskiej.

W nowym systemie edukacyjnym szansę pozyskania wyższego wykształcenia zawodowego otrzymały również pielęgniarki i położne, które były absolwentkami szkół medycznych i posiadały tytuł pielęgniarki dyplomowanej oraz maturę. We Włoszech dokonano ujednolicenia dyplomów drogą dekretu ministeralnego.

Formy kształcenia podyplomowego, kursy specjalizacyjne, w tym kurs dla pielęgniarek operacyjnych, zastąpiono podypomowym kursem MASTER I°

(roczny kurs uniwerytecki dający 60 kredytów szkolenowych).

Nadal ta forma kształcenia specjalistycznego należy do form eksperymentalnych. We Włoszech niewiele osrodkow uniwesyteckich podjeło inicjatywę szkolenia pielęgniarek operacyjnych. Bloki operacyjne zatrudniają pielęgniarki po licencjacie pielęgniarstwa, nieposiadające adekwatnego przygotowania zawodowego do pracy w tym specyficznym sektorze.

Szkolenie personelu Bloków operacyjnych organizowane jest przez zatruniajace szpitale na użytek wlasny (teoretyczne kursy wprowadzające oraz praktyczne wdrożenie do pracy przy udziale mentora). Nowy pracownik wprowadzany jest do zawodu przez około pół roku, pod ścisłym nadzorem mentora. Nie ma przy tym różnicy przy wprowadzaniu do pracy pielęgniarki z licencjatem pielęgniarstwa, pielęgniarki z dziesięcioletnim stażem czy nowo upieczonej absolwentki. W każdym nowym miejscu pracy, procedura wymaga tego samego, tak więc zmieniając miejsce pracy ponownie powtarza się procedura. Po okresie wprowadzającym dokonywana jest ocena przygotowania teoretycznego i praktycznego, co jest podstawą do zatrudnienia pielęgniarki w danym sektorze. Co roku pielegniarka odbywa spotkanie ewaluacyjne z jej przełożonymi, od wyniku ewaluacji zależy ew. awans zawodowy, premia lub podwyżka pensji.

Permanentne kształcenie i dokszałcanie się jest nie tylko wymagane przez pracodawcę ale jest obowiązkiem każdej pielęgniarki pracującej w Bloku operacyjnym. Szpitale, Izba zawodowa pielęgniarek (IPASVI), organizacje zawodowe, udostępniają płatne i bezpłatne kursy oraz specjalistyczne szkolenia rezydencjalne i online. Każdej pielęgniarce w ciągu roku przysługują 4 dni szkoleniowe, podczas których można odbyć szkolenia czy kursy, które są dla nich szczególnie interesujące. Poza tym Izba pielęgniarska, każdego regionu (IPASVI) wmaga przedstawienia 50 kredyótw szkoleniowych (ECM) rocznie, co pozwala na kontynuację rejestracji, która jest podstawą do uprawiania praktyki zawodowej na terenie Włoch,

We Włoszech, wielospecjalistyczne Bloki operacyjne dążą do tego aby specjaliści pielęgniarstwa posiadali kwalifikacje pozwalające do bycia specjalistą poliwalentnym, co niewatpliwie ułatwia managment pracy w tym sektorze oraz zapewnia wysoki standard serwisu.

Niepokojącym zjawiskiem jest duży przepływ personelu pielęgniarskiego w Blokach operacyjnych szpitali włoskich, co utrudnia tworzenie stabilnych, wielospecjalistycznych zespołów pielęgniarskich, które sa bazą konieczną do osiągnięcia pozytywnego rezultatu ich działania.

Aktualnie, jednym z zawodów przyszłości, jak twierdzą eksperci, w dobie globalizacji europejskiej i światowej, jest zawód pielęgniarki. Niedoceniany i nisko opłacany, ale z perspektywą na przyszłość.

Ostatnio prowadzone badania wykazały, że zarówno personel pielęgniarski, jak i położne mają coraz więcej możliwości kariery zawodowej na całym świecie.

Wynika to z faktu natury demograficznej, którego przebieg ma charakter nieodwracalny a polega na tym, iż społeczeństwo starzeje się. Liczba urodzin już obecnie nie zapewnia odtwarzalności pokoleń, średnia długość życia rośnie, a za około 15 lat pokolenie wyżu demograficznego wkroczy w wiek emerytalny, tak więc znacznie przybędzie osób potrzebujących opieki zdrowotnej i opieki domowej. Ponadto będzie w dalszym ciągu rozwijała się prywatna służba zdrowia, która daje możliwość zatrudnienia dla wielu osób o tej specjalizacji a także kraje UE, w których już dziś brakuje fachowej siły roboczej w tej dziedzinie - to stwarza możliwość zatrudnienia i przyszłość dla zawodu pielęgniarskiego zwłaszcza dla wysoko wykwalifikowanych pielęgniarek Bloków operacyjnych.

Europejski rynek pracy, unijna polityka, model kształcenia zawodowego a także urynkowienie edukacji wymusza na nowych państwach członkowskich dostosowanie się do standardów Unii Europejskiej w każdej dziedzinie naszego życia.

Główne zadanie UE to tworzenie wspólnego rynku czyli swobodny przepływ ludzi, towarów, kapitału i usług. Integracja europejska zakłada między innymi swobodną migrację pracowników, co sprawia, że istnieje potrzeba wprowadzenia standaryzacji kwalifikacji zawodowych, porównywalności kształcenia i wzajemnego uznawania dyplomów.


Podsumowanie
Status zawodu pielęgniarskiego, oraz prestiż zawodowy jest wynikiem ogólnego poziomu kształcenia w zawodzie. Ustalenie norm i światowych standardów kształcenia zawodowego specjalistów pielęgniarstwa, mają służyć jako punkt odniesienia dla kształcenia i ruchomych systemów kształcenia w celu uzyskania wspólnych kompetencji opartych na wysokiej jakości wiedzy.

Rola zespołu pielęgniarskiego Bloków operacyjnych jest zarówno ambitna jak i ekscytująca, ze względu na jej specyfikę oraz możliwość ciągłego rozwoju i doskonalenia technik operacyjnych, jak również coraz szersze zastosowanie nowych technologii w wielu specjalnościach chirurgicznych (np. zrobotyzowana chirurgia - system da Vinci).

Rozwój nauki i technologii postępuje w niesamowitym tempie. Krytyczna analiza nowych osiągnieć jest obowiązkiem pielęgniarek Bloków operacyjnych. Aktywne uczestnictwo w badaniach naukowych jest konieczne aby opieka okołooperacyjna chorych operowanych przy użyciu nowych technologii była dla nich bezpieczna i zapewniała pozytywne rezultaty.
Słowa kluczowe:

ruch zawodowy, prestiż, szkolnictwo pielęgniarskie, programy nauczania, standaryzacja, badania naukowe, trendy, globalizacja, migracja, zespół operacyjny, okołooperacyjna opieka pielęgniarska, nowe technologie, edukacja permanentna.


Bibliografa:

  • Pielęgniarstwo w europejskiej przestrzeni szkolnictwa wyższego

Prof. zw. dr hab. n. med. Teresa Bernadetta Kulik

  • Problemy Pielęgniarstwa 2008; 16 (1, 2): 173–180

  • CGFNS International System certyfikacji zawodowej 2006 -2010

  • The Future of Nursing Education: Ten Trends to Watch
    Barbara R. Heller, Marla T. Oros, and Jane Durney-Crowley; 2010

  • Global health care: issues and policies; Holtz, C. Boston: Jones & Bartlett, 2008.

  • Changing education: leadership, innovation & development in a globalizing Asia Pacific; Herhock, P D, Mason, M & Hawkins, J N. Hong Kong: Springer, 2007.

  • Problemi di salute globale 2009/12/11 ; MD Dott. hab. Miroslaw Jarosz, MD

  • Analiza danych dotyczących osob wyjeżdżających do pracy zagranicą; opracowała Sabina Kalkowska :Numer 2(208) Wrocław-Legnica; 2009

  • Perioperative Standards and Recommended Practices. Denver, CO: AORN, Inc; 2010.

  • Stanton C. Robotics a new addition to SA. AORN Connections.2009;7(5):12. http://www.aorn.org/News/May2009News/MLRSA. Accessed February 16, 2010.

  • Ersin S, Firat O, Sozbilen M. Single-incision laparoscopic cholecystectomy: is it more than a challenge? Surg Endosc. 2010;24(6):68-71.

  • Kruglikova I, Grantcharov TP, Drewes AM, Funch-Jensen P. “Assessment of early learning curves among nurses and physicians using a high-fidelity virtual-reality colonoscopy simulator” , Surg Endosc. 2010 Feb;24(2):366-70. Epub 2009 Jun 18

  • Phillips NM. Berry and Kohn's Operating Room Technique. 11th ed. St. Louis, MO: Elsevier; 2007.

  • Protocols and procedures, European Institute of Oncology, Operating theatre, 2007

  • Kaul S, Shah NL, Menon M. Learning curve using robotic surgery. Curr Urol Rep. 2006;7(2):125-129.

  • Francis P. Evolution of robotics in surgery and implementing a perioperative robotics nurse specialist role. AORN J. 2006;83(3):630-650.


Jedlicková Jaroslava
Edukacja pielęgniarek w Republice Czeskiej

Słowa kluczowe:

Edukacja, opieka okołooperacyjna, specjalistyczne opracowanie

Wykład dotyczy systemu edukacji pielęgniarek w Republice Czeskiej. Ma na celu zaznajomienie uczestników z ramami legislacyjnymi procesu nabywania przez nie kwalifikacji. W ramach wykładu zostanie przedstawiony sposób realizacji edukacji podyplomowej oraz nabywania kompetencji, szczególnie w zakresie opieki okołooperacyjnej. W zwięzłej formie zostaną zaprezentowane stosowne kompetencje wraz z obowiązującym aktualnie modelem edukacji ustawicznej. Podstawy takiego systemu wynikają z wymogu bezpiecznej i odpowiedniej opieki pielęgniarskiej. Poniżej wymieniono całą dostępną literaturę z omawianego zakresu, czasopisma, źródła internetowe, przeznaczone zwłaszcza dla pielęgniarek okołooperacyjnych.

Bibliografia:



  1. Rozdział w książkach: Nursing perioperative care: Jedlickova i in.; Categories of health workers, educational programme of nurses; Brno: NCO NZO, 2012. 268 s. ISBN 978-80-7013-543-3.

  2. Źródło z Internetu: http://www.nconzo.cz/web/guest/informace-pro-uchazece [data dostępu: 2014-23-06].

  3. Źródło z Internetu: http://mzcr.cz/Odbornik/obsah/vzdelavani akreditace_3079_3.html [data dostępu: 2014-23-06].

  4. Źródło z Internetu: przepisy prawne 96/2004 Sb. http://perioperacni-sestry.cz/content_public/laws/96_2004.pdf [data dostępu: 2014-23-06].

  5. Źródło z Internetu: przepisy prawne – rozporządzenie 55/2011 Sb. http://perioperacni-sestry.cz/content_public/laws/55_2011.pdf [data dostępu: 2014-23-06].



Trubacova Jana, Bc. Fenova Lenka:

Program edukacyjny opieki okołooperacyjnej dla pacjentów Szpitala Uniwersyteckiego w Brnie w Republice Czeskiej
Słowa kluczowe:

Edukacja, opieka okołooperacyjna, jakość opieki pielęgniarskiej, pacjent, zabieg operacyjny

Jednym z ważnych elementów zapewnienia wysokiej jakości opieki pielęgniarskiej jest edukacja pacjenta. Edukacja pacjentów trafiających na salę operacyjną staje się standardowym składnikiem opieki pielęgniarskiej wysokiej jakości. Brak informacji powoduje, że pacjenci niepokoją się o przebieg operacji. Zapewnienie przed operacją kompleksowej i odpowiednio sformułowanej informacji podnosi jakość okołooperacyjnej opieki pielęgniarskiej. Zapoznanie pacjenta z okołooperacyjną opieką pielęgniarską zwiększa jego komfort podczas pobytu na sali operacyjnej, zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym.

W Uniwersyteckim Szpitalu w Brnie przedoperacyjną edukację pacjenta prowadzono jedynie na poziomie medycznym. Przekazywane informacje dotyczyły głównie samej diagnozy oraz rodzaju procedury chirurgicznej. Brak było informacji o okresie od przyjęcia pacjenta na oddział do przekazania go do opieki pooperacyjnej. Opierając się na powyższym spostrzeżeniu, złożono wniosek o dotację z Wewnętrznego Funduszu Grantowego Szpitala Uniwersyteckiego w Brnie. Wniosek dotyczył poziomu wiedzy w zakresie wskazanej problematyki. Przyznany grant realizowano w Centralnych Salach Operacyjnych I Szpitala Uniwersyteckiego w Brnie w okresie od stycznia 2010 r. do stycznia 2012 r.

Przeprowadzone badanie miało na celu zobrazowanie, przy użyciu odpowiednich ankiet, poziomu wiedzy pacjentów o przygotowaniu przedoperacyjnym, przebiegu zabiegu operacyjnego oraz opiece bezpośrednio po operacji. Drugim celem było opracowanie drukowanych i elektronicznych materiałów edukacyjnych oraz zobrazowanie korzyści, płynących z tych materiałów edukacyjnych dla pracy personelu pielęgniarskiego.

Kompleksowy program edukacyjny dla pacjentów przed operacją przyczynia się do poprawy jakości opieki pielęgniarskiej. Opracowanie odpowiedniego programu edukacyjnego i broszur informacyjnych przynosi korzyść w głównej mierze pacjentom. Przekazane w odpowiedni sposób informacje zmniejszają stres, powodowany przez nieznane środowisko, pobyt w szpitalu i leczenie.



Bibliografia:

  1. DUŠOVÁ, B. Edukace v ošetřovatelství. [online] dostupné na http://projekty.osu.cz/mentor/III-edukace.pdf [cit.2014-10-06]

  2. GROHAR-MURRAY, M.E.,DICROCE, H.R. Zásady vedení a řízení v oblasti ošetřovatelské péče. Praha: Grada Publishing a.s., 2003. 320 s, ISBN 80-247-0267-3.

  3. HAŠKOVCOVÁ, H. Jak učit a jak se naučit lékařskou etiku: české
    ošetřovatelství č. 9 – prak. příručka pro sestry. 1.vydání, Brno : IDVPZ, 2001. 57 s.
    ISBN 80-7013-349-X

  4. CHRÁSKA, M. Základy výzkumu v pedagogice. 2. vydání, Olomouc: Univerzita Palackého v Olomouci, 2000. 257 s, ISBN 80–7076–798–9.

  5. JUŘENÍKOVÁ, P. Zásady edukace v ošetřovatelské praxi. 1. vydání, Praha: Grada Publishing a.s., 2010. 80 s. ISBN 978-80-247-2171-2.

Warsztatowa forma szkoleń pielęgniarek operacyjnych.

Szkolenie warsztatowe to jedna z form nauczania pielęgniarek operacyjnych pozwalająca zdobyć kwalifikacje w zakresie wykonywania czynności instrumentalnych - łącząca trening i edukację. Warsztaty mają nauczać konkretnych umiejętności w ściśle określonym czasie, a ich podstawą jest wymiana doświadczeń, nabycie odpowiedniej sprawności i szybkości w trakcie instrumentowania. W Polsce program kształcenia nie obejmuje praktycznego przygotowania do pracy na stanowisku pielęgniarki operacyjnej. Kurs kwalifikacyjny i specjalizacja to jedyne podyplomowe szkolenia pozwalające poznać wiedzę dotyczącą specyfiki pracy na bloku operacyjnym. Uczymy się zatem instrumentowania od starszych, doświadczonych koleżanek, zgodnie z przyjętą procedurą wewnętrznego szkolenia pracownika. Konieczne są więc innowacyjne rozwiązania edukacyjne dla pielęgniarek operacyjnych oparte na formalnych i merytorycznych podstawach programowych. Warsztaty szkoleniowe są jedną z form szkolenia, która pozwoli lepiej przygotować się do realizacji zadań w stopniu umożliwiającym samodzielną pracę na bloku operacyjnym. Jest to efektywna i nowoczesna forma prowadzenia zajęć oferująca rozmaite formy ćwiczeń. Pozwala zapoznać się min. z nowym instrumentarium, doskonalić umiejętności w zakresie funkcjonowania, użytkowania i sprawnej obsługi sprzętu oraz wykonywania czynności manualnych. Świat chirurgii małoinwazyjnej nadal pędzi naprzód, nieustannie zmieniają się techniki chirurgiczne w różnych dyscyplinach zabiegowych wymagając coraz większych umiejętności od pielęgniarek operacyjnych. Aby sprostać wszelkim wyzwaniom pielęgniarstwa operacyjnego, potrzebujemy lepszych instrumentów legislacyjnych i narzędzi do ich realizacji, a model pracy pielęgniarki operacyjnej musi opierać się również na kształceniu praktycznym.

Opracowała Ewa Zamojska-Kościów

dr Bożena Majchrowicz

Streszczenie:

Praca pielęgniarki operacyjnej jest niezwykle odpowiedzialna i stresująca. Wykonywaniu obowiązków zawodowych instrumentariuszki towarzyszą liczne obciążenia fizyczne, chemiczne, biologiczne i psychofizyczne. Niezmiernie istotnym jest proces adaptacji nowo przyjętych pielęgniarek, który może rzutować na całe ich życie zawodowe. Poprawnie prowadzony proces przystosowywania do warunków pracy to kluczowy element, który w wielu przypadkach jest zaniedbywany oraz pomijany przez przełożonych. Równie istotnym w wykonywaniu pracy pielęgniarki operacyjnej jest satysfakcja z wykonywanego zawodu.



Cel pracy: Celem pracy było rozpoznanie i ocena wybranych czynników środowiskowych determinujących pracę pielęgniarek operacyjnych.

Materiał i metoda: Materiał badawczy uzyskano metodą badań bezpośrednich przy wykorzystaniu autorskiego kwestionariusza ankiety. W badaniach wzięło udział 625 pielęgniarek/ pielęgniarzy operacyjnych dobranych w sposób losowy na terenie całego kraju. Do wyłonienia próby posłużył rejestr Wojewódzki Rejestr Podmiotów Leczniczych. Ankietowanie prowadzone było w 6 regionach Polski według klasyfikacji GUS. Uzyskany materiał opracowano wykorzystując analizę statystyczną opartą na testach nieparametrycznych.

Wnioski: Na podstawie przeprowadzonych badań ankietowych można wywnioskować, iż dość istotna cześć badanych pielęgniarek/ pielęgniarzy operacyjnych w procesie adaptacji nie miała przydzielonego opiekuna. Praktycznie wszyscy respondenci stwierdzili, iż istnieje ogromna potrzeba wyznaczenia opiekuna w trakcie przyuczania do zawodu. Najtrudniejszym w procesie adaptacji okazały się: akceptacja zespołu pielęgniarek, brak opiekuna, trudna komunikacja z lekarzami oraz przyswojenie wiedzy o pracy na stanowisku pielęgniarki operacyjnej. Ponadto badania wykazały, że w miejscu zatrudnienia najczęściej występujące czynniki stresogenne związane z wykonywa pracą to kolejno: niska płaca, współpraca z trudnymi lekarzami, duża odpowiedzialność oraz duże obciążenie fizyczne. Biorąc pod uwagę obciążenie psychiczne oraz fizyczne zaobserwowano wysoki współczynnik korelacji między tymi zmiennymi. Wraz ze wzrostem obciążenia psychicznego zdecydowanie wzrasta obciążenie fizyczne (i odwrotnie). Akceptacja wykonywanego zawodu znacznie wpływa na lepsze samopoczucie badanych w zakresie psychicznym oraz fizycznym. Element, który zasługuje na szczególną uwagę związany jest z tym, że mimo wspomnianych wyżej zależności brak jest szczególne dużych związków istotnych statystycznie analizowanych pytań ankiety ze względu na zmienne socjodemograficzne oraz miejsce pracy. Wyniki poszczególnych grup z podziałem na wiek, staż w zawodzie, wykształcenie, miejsce pracy, zbliżone są do poszczególnych wartości procentowych uzyskanych w czasie analizy wszystkich pojedynczych pytań ankiety. W wyniku analizy materiału dotyczącego obciążeń na stanowisku pielęgniarki/pielęgniarza operacyjnego zaobserwowano dodatkowo dużą jednolitość i hermetyczność środowiska bez względu na prowadzenie badań w różnych regionach kraju.

Słowa kluczowe: pielęgniarka operacyjna, środowisko pracy, adaptacja, obciążenia psychofizyczne.



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna