Dziecko nadpobudliwe w szkole I w domu



Pobieranie 35,36 Kb.
Data03.07.2018
Rozmiar35,36 Kb.


DZIECKO NADPOBUDLIWE W SZKOLE I W DOMU

    1. I. Wstęp

Nadpobudliwość psychoruchowa zwana też ADHD czyli Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi) występuje u ok. 3 –5% dzieci w wieku szkolnym.

Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo to dzieci sprawiające otoczeniu najwięcej trudności wychowawczych ze względu na gwałtowne, często niepohamowane reakcje emocjonalne (płacz, krzyk, złość), ruchowe (bójki, niszczenie przedmiotów, znaczna ruchliwość i żywiołowość, pośpiech i chaotyczność w zachowaniu) i poznawcze (brak koncentracji na wykonywanym zadaniu, chaos myślowy).

Z nadpobudliwością psychoruchową często współwystępują u dzieci specyficzne trudności w nauce szkolnej: dysleksja, dysgrafia i dyskalkulia.

Objawy nadpobudliwości utrudniają dzieciom naukę szkolną i nawiązywanie prawidłowych relacji z rówieśnikami.

Ważnym czynnikiem przeciwdziałania niekorzystnym skutkom nadpobudliwości jest wczesne jej rozpoznanie i odpowiednie postępowanie wychowawcze. Należy kierować aktywnością dziecka i pomagać mu w tworzeniu cech społecznie pozytywnych, które ułatwią mu przystosowanie się do otoczenia.



    1. II. Objawy nadpobudliwości

Nadpobudliwością psychoruchową określany jest zespół objawów występujących w jednej, dwóch lub wszystkich sferach funkcjonowania dziecka: ruchowej, poznawczej i emocjonalnej.

W sferze ruchowej objawami tymi są: wyraźny niepokój ruchowy w zakresie dużej i małej motoryki. Dzieci te nie potrafią pozostać w bezruchu nawet przez krótki okres czasu, chodzą po klasie w czasie lekcji, machają rękoma, podskakują lub wykonują drobne ruchy kończyn (poruszają palcami rąk, zajmują się przedmiotami, które leżą w zasięgu ich rąk lub nóg, kiwają się na krześle).

Nadpobudliwość w sferze poznawczej wyraża się przede wszystkim trudnościami w skupieniu uwagi oraz pochopnością i pobieżnością myślenia. Dzieci nie są w stanie skupić się dłużej nad wykonywaną czynnością, nawet mały bodziec powoduje rozproszenie ich uwagi. Robią wrażenie jakby interesowały się wieloma sprawami naraz, kierując swoją uwagę z jednego obiektu na drugi w bardzo krótkim czasie. Prowadzi to m. in. do udzielania nieprzemyślanych odpowiedzi na pytania lub nieprawidłowych rozwiązań zadań.

Nadpobudliwość w sferze emocjonalnej dziecka wyraża się przede wszystkim w nieopanowanych, silnych reakcjach emocjonalnych, wzmożonej ekspresji uczuć oraz zwiększonej wrażliwości emocjonalnej na bodźce pochodzące z otoczenia. Dzieci te pracują niesystematycznie, powierzone zadania wykonują chaotycznie, łatwo się zniechęcają, szybko tracą zapał.

Objawy nadpobudliwości w sferze ruchowej, poznawczej i emocjonalnej występują z różnym nasileniem. U niektórych dzieci dominująca jest wzmożona aktywność ruchowa, u innych przeważa nadpobudliwość emocjonalna. Są też dzieci u których duże pobudzenie występuje we wszystkich trzech sferach funkcjonowania. Te dzieci sprawiają największe problemy wychowawcze.

Nieprawidłowe reakcje otoczenia na objawy nadpobudliwości u dzieci: kary za opisane zachowania, zmuszanie dzieci do pozostawania w bezruchu, piętnowanie ich zachowań na forum grupy prowadzą jedynie do nasilenia zaburzeń.

W domu, gdzie mieszka ktoś z ADHD nawet kot i złota rybka mogą potrzebować terapii."

    1. III. Przyczyny nadpobudliwości

U podłoża nadpobudliwości leży zaburzenie równowagi procesów nerwowych w postaci przewagi procesów pobudzenia nad procesami hamowania w korze mózgowej oraz nieprawidłowy stosunek pomiędzy korą i podkorą.

Najczęściej występującymi przyczynami nadpobudliwości są: czynniki biologiczne oraz czynniki społeczne, zaburzające równowagę procesów nerwowych u dzieci.

Czynnikami biologicznymi są różne uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, zarówno w okresie jego kształtowania się (okres płodowy i okołoporodowy), jak i później. Zaliczamy do nich:



  • czynniki uszkadzające komórkę nerwową (alkohol, narkotyki)

  • choroby zakaźne lub inne w czasie ciąży

  • zatrucia ciąży (leki, alkohol, papierosy)

  • niewłaściwe odżywianie się matki w czasie ciąży

  • urazy mechaniczne w okresie ciąży

  • urazy mechaniczne lub niedotlenienie podczas porodu

  • poważne choroby lub urazy mechaniczne czaszki w wieku dziecięcym (np. zapalenie opon mózgowych, wypadki połączone ze wstrząsem mózgu)

Objawy nadpobudliwości dziecięcej występują najczęściej na skutek korelacji wymienionych czynników biologicznych z czynnikami społecznymi, takimi jak: atmosfera domowa, wymagania najbliższego otoczenia, nieprawidłowy styl wychowawczy w rodzinie, brak zaspokajania potrzeb psychicznych dziecka, osobowość rodziców (głównie matki jako osoby przebywającej stale z małym dzieckiem, np. matki nadmiernie chroniące dziecko, pedantyczne, zbyt wymagające). Tempo życia, brak kontaktu ze stale zajętymi i zmęczonymi rodzicami, spędzanie wolnego czasu głównie przed telewizorem lub przy grach komputerowych, niekorzystnie wpływa na układ nerwowy dziecka. Nerwowa atmosfera w rodzinie, kłótnie, brutalne zachowania dorosłych, sprawiają, że dziecko czuje się stale zagrożone, a stan ten przeradza się w lęk. Negatywne przeżycia emocjonalne z biegiem czasu, stają się przyczyną nadpobudliwości lub nerwicy (a często obu tych zaburzeń jednocześnie).

Badania dowodzą, że nadpobudliwość jest uwarunkowana genetycznie. Ryzyko wystąpienia nadpobudliwości u dziecka wynosi ok. 50%, gdy jedno z rodziców miało lub ma ADHD.



  1. IV. Trudności w szkole dziecka nadpobudliwego

Dziecko z ADHD nie różni się poziomem rozwoju od swoich rówieśników, ale z nadpobudliwością mogą być związane fragmentaryczne deficyty rozwojowe. Są one dodatkowym czynnikiem utrudniającym sprostanie obowiązkom szkolnym. Nadpobudliwość psychoruchowa i zaburzenia fragmentaryczne mogą mieć wspólną przyczynę, którą jest, niewielkie nawet, uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego. Dziecko takie ma zaburzone procesy uwagi i pamięci. Zapomina co miało zrobić, co czytało przed chwilą. Jego uwaga łatwo rozprasza się na bodźcach z otoczenia, ale także na nieistotnych fragmentach tekstu, który czyta. Łatwiej mu się uczyć, gdy materiał jest podany zwięźle i precyzyjnie, a ważne elementy są napisane inną czcionką.

Trudności w zapamiętywaniu nowych informacji powstają nie tylko z powodu zaburzeń uwagi, ale także z powodu częstego występowania u dzieci z ADHD trudności językowych, czy też dysleksji, dysgrafii, dysortografii, dyskalkuli.

Dzieci nadpobudliwe mogą mieć pewne specyficzne trudności językowe:



  • trudności w budowaniu spójnych wypowiedzi – dzieci nie trzymają się schematu wypowiedzi, nie przestrzegają reguł stylistycznych i gramatycznych

  • częste odbieganie od tematu – przeskakiwanie z myśli na myśl, z pomysłu na pomysł; dzieci często mylą niezwiązane ze sobą fakty, zapominają dokończyć myśl

  • trudności w posługiwaniu się przyimkami określającymi położenie w przestrzeni (na, w, obok) oraz trudności ze słowami określającymi następstwo czasowe zdarzeń (przed, po)

  • nieprzestrzeganie zasad prowadzenia rozmowy – dziecko nie zwraca uwagi na rozmówcę, używa niezrozumiałych dla rozmówcy skrótów myślowych

  • zbyt szybkie i zbyt głośne mówienie

U dzieci nadpobudliwych często występują specyficzne trudności w nauce czytania zwane dysleksją. Dziecko posiada potencjalne możliwości opanowania umiejętności czytania – nie jest upośledzone umysłowo i jego kłopoty nie są spowodowane zaniedbaniami ze strony szkoły, czy rodziny. Z dysleksją wiążą się: dysgrafia (trudności w pisaniu polegające na obniżonym poziomie graficznym pisma) i dysortografia (popełnianie błędów w pisowni mimo znajomości obowiązujących zasad).

W naukę czytania i pisania zaangażowane są różnorodne struktury mózgu. Mechanizmami regulującymi proces czytania i pisania są: analiza wzrokowa (funkcja odpowiedzialna za poprawne spostrzeganie obrazu), analiza słuchowa (funkcja odpowiedzialna za poprawny odbiór dźwięku, a więc za procesy rozumienia mowy, rozpoznawania słów), sprawność motoryczna (umożliwiająca naukę pisania), integracja (współdziałanie mówienia, pisania i czytania), lateralizacja (przewaga w sprawności: lewej lub prawej ręki, nogi, oka i ucha).

Zaburzenia analizy wzrokowej powodują, że dzieci, pomimo dobrego wzroku, widzą zniekształcone obrazy. Mają trudności z odczytywaniem nie tylko słów, ale nawet pojedynczych liter, szczególnie tych pomiędzy którymi istnieje wzrokowe podobieństwo, np. w-m, b-d, n-m, o-a-u, u-y. Przy przepisywaniu opuszczają litery lub cząstki wyrazów.

Dzieci z zaburzoną analizą słuchową, pomimo tego, że słyszą dobrze, mają trudności w różnicowaniu, naśladowaniu i zapamiętywaniu dźwięków. Dzieci te zaczynają mówić z opóźnieniem, z trudem uczą się wierszy, piosenek, tabliczki mnożenia, często wykazują brak poczucia rytmu. Mają duże trudności w nauce czytania oraz pisania ze słuchu.

Dzieci z zaburzeniami sprawności motorycznej mają trudności z drobnymi, precyzyjnymi ruchami rąk. Często nieświadomie wypuszczają z rąk przedmioty, mają kłopoty ze sznurowaniem butów, nawlekaniem igły. W szkole źle radzą sobie na zajęciach praktycznych i lekcjach wychowania fizycznego.

Zaburzona integracja powoduje, że dzieci mają problemy wyglądające tak, jakby częściowo niesprawna była u nich zarówno analiza wzrokowa, słuchowa, jak i sprawność motoryczna. Okazuje się, że każdy z tych mechanizmów oddzielnie, funkcjonuje poprawniej niż wskazywałyby na to trudności dziecka.

Dzieci z zaburzeniami lateralizacji mają kłopoty z rozpoznawaniem stron (lewa – prawa), mylą podobne litery (na przykład b – p), przestawiają kolejność liter w wyrazie (na przykład kat – tak). Często piszą litery tak, jakby kopiowały ich lustrzane odbicie. Mogą mylić litery lub je gubić.

Dysleksja i dysgrafia występujące u dziecka z ADHD są dla niego znacznie większym obciążeniem niż dla innych dzieci. Trudności w nauce powodują pogorszenie zdolności koncentracji uwagi, a kiedy dziecko nie potrafi się skupić popełnia coraz więcej błędów.

Dyskalkulia jest zaburzeniem o podobnym charakterze jak dysleksja i dysgrafia, ale dotyczy funkcji odpowiedzialnych za naukę matematyki.

Dzieci z tym zaburzeniem nie umieją poradzić sobie z operacjami na liczbach. Mogą mieć trudności w nauce matematyki, fizyki i chemii.

Aby dziecko mogło odnosić sukcesy szkolne, konieczna jest odpowiednio wczesna pomoc, dostosowana do problemów dziecka. Dzieci, u których stwierdzono poważny stopień deficytów fragmentarycznych, powinny być reedukowane przez osobę do tego przygotowaną.

W pracy z dzieckiem nadpobudliwym dyslektycznym, konieczne jest zaplanowanie częstszych przerw oraz dobranie odpowiednio ciekawego materiału. Ważne jest też nauczenie dziecka korzystania z różnych ułatwień technicznych: dyktafonu, komputera (ze słownikiem pisowni).

W domu dziecko nadpobudliwe powinno pracować w spokojnych warunkach zapewniających możliwość maksymalnej mobilizacji i skupienia uwagi. Rodzice powinni czuwać nad organizacją pracy dziecka. Bardzo ważne jest wyrabianie w dziecku zdolności do samokontroli.

W klasie, uczeń nadpobudliwy powinien być często angażowany w tok lekcji, aby pobudzić jego zainteresowanie i właściwie ukierunkować jego aktywność. Dobrze jest, gdy nauczyciel umożliwi dziecku takie formy odpowiedzi, które pozwolą mu w pełni zaprezentować jego umiejętności.
V. Jak postępować z dzieckiem nadpobudliwym?
Dzieci nadpobudliwe już we wczesnym dzieciństwie sprawiają kłopoty nadmierną ruchliwością oraz zaburzeniami snu i łaknienia. W wieku przedszkolnym przejawiają impulsywność, a do szkoły adaptują się z dużymi trudnościami. Ich nadmierna impulsywność połączona z agresją staje się przyczyną konfliktów. Dzieci takie wykazują skłonność do bójek, dokuczliwość, niezdyscyplinowanie wobec dorosłych, niechęć do podporządkowania się kolegom. Są niewytrwałe w zabawie i w pracy, nie znoszą oczekiwania. Charakteryzuje je zmienność nastrojów, przechodzących od radości do smutku i gniewu. Reakcje uczuciowe tych dzieci wykazują niedojrzałość emocjonalną. Niezrównoważenie emocjonalne i niedojrzałość uczuciowa powodują, że dzieci nadpobudliwe są mało odporne na sytuacje trudne, łatwo zniechęcają się, szybko tracą zapał, działają w sposób niezorganizowany, porzucają rozpoczęte działania.

VI. Wychowując dziecko nadpobudliwe należy pamiętać, aby:


  • nie ograniczać nadmiernie ruchliwości dziecka, a wzmożoną potrzebę ruchu zaspokajać zabawami ruchowymi, gimnastyką, pływaniem

  • polecenia formułować krótko i jasno, unikać formy rozkazującej

  • zapewnić mu atmosferę spokoju i bezpieczeństwa oraz stały, rytmiczny plan dnia

  • poświęcać dziecku czas na rozmowę lub wspólną zabawę, ograniczyć czas oglądania programów telewizyjnych i gier komputerowych

  • pomagać w kończeniu zaczętej przez dziecko czynności

  • na wzmożoną pobudliwość reagować spokojnie

  • być konsekwentnym w działaniu

  • przypominać o obowiązkach

  • dbać o higieniczny tryb życia i stałe godziny zasypiania

Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo, wychowywane w spokojnej atmosferze, w systemie konsekwentnych wymagań i stałej kontroli, przy współpracy rodziców i nauczycieli, ma szanse, by prawidłowo funkcjonować w społeczeństwie.



10 próśb Twojego nadpobudliwego dziecka

wg T. Wolańczyka, A. Kołakowskiego, M. Skotnickiej

  1. Pomóż mi skupić się na jednej czynności. Proszę ucz mnie także poprzez zmysł dotyku. Potrzebuję, abyś poprowadził mnie za rękę.

  2. Potrzebuję wiedzieć co zdarzy się za chwilę.
    Proszę stwórz mi bardzo uporządkowane otoczenie, gdzie wszystko będzie podporządkowane stałym zasadom. Daj mi wyraźnie znać gdyby miały nastąpić zmiany.

  3. Poczekaj na mnie, ja ciągle jeszcze się zastanawiam.
    Proszę, pozwól mi działać w swoim tempie. Jeśli zacznę się spieszyć, na pewno coś pomylę lub zrobię błąd.

  4. Jestem w kropce, nie potrafię tego zrobić.
    Proszę, zaproponuj mi możliwości wyjścia z trudnej dla mnie sytuacji. Potrzebuje dowiedzieć się jak można iść dalej, jeśli droga jest zablokowana.

  5. Czy to dobrze? Ja potrzebuję to od razu wiedzieć.
    Zaraz po tym jak coś zrobię, szybko i szczegółowo pochwal to, co było dobrego w mojej pracy.

  6. Nie zapomniałem, ja tylko za pierwszym razem nie usłyszałem Cię.
    Proszę, dawaj mi tylko jedno drobne polecenie na raz. Poproś mnie, abym powtórzył Ci, co usłyszałem przed chwilą.

  7. Nie pomyślałem, mnie już nie było.
    Proszę, przypomnij mi, abym zatrzymał się, pomyślał i dopiero potem działał.

  8. Ja zawszę pracuję tylko w danej chwili.
    Proszę, dawaj mi tylko krótkie etapy pracy do wykonania, tak abym sam mógł ocenić, kiedy dojdę do końca.

  9. Wiem - znowu WSZYSTKO zrobiłem źle?
    Nagradzaj mnie choć za część dobrze wykonanego zadania, za poprawę, doskonalenie się, a nie za bycie doskonałym.

  10. Dlaczego zawsze na mnie krzyczysz.
    Proszę doceń mnie, jeśli zrobię coś dobrze; pochwal jeśli uda mi się odpowiednio zachować. Przypominaj mi (i sobie) o moich dobrych i mocnych stronach, kiedy mam zły dzień.

Opracowała:

Bogumiła Gacal



Informacje do referatu czerpałam z książek:

Nartowska Hanna „Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo. Zaburzenia w zachowaniu i trudności szkolne

Nartowska Hanna „Wychowanie dziecka nadpobudliwego

Opolska Teresa, Potempska Elżbieta „Dziecko nadpobudliwe. Program korekcji zachowań



Wolańczyk Tomasz, Kołakowski Artur, Skotnicka Magdalena „Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci. Prawie wszystko co chcielibyście wiedzieć



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna