Dwóch układów: zawierającego krew i chłonkę



Pobieranie 246,41 Kb.
Strona3/3
Data30.11.2017
Rozmiar246,41 Kb.
1   2   3

Grudki chłonne w błonie śluzowej jelita noszą nazwę mieszków i budową przypomi­nają grudki chłonne w węzłach. W jelicie czczym i krętym spotykamy mieszki chłonne samotne. W odcinku końcowym jelita krętego mieszki chłonne samotne łączą się w większe zespoły, tworząc mieszki chłonne skupione.

Układ chłonny jest prawdopodobnie ściśle związany z jamami surowiczymi. Łączność ta jest możliwa dzięki drobnym otworkom leżącym pomiędzy komórkami śródbłonka.



Chłonka jest płynem lekko żółtawej barwy, o składzie chemicznym i bio­logicznym podobnym do składu osocza krwi. Od krwi różni się brakiem krwinek czer­wonych i znaczną zawartością limfocytów, których ilość w 1 mm3 wynosi od 2000 do 20 000.

Migdałki są zgrupowane wokół przejścia jamy ustnej i nosowej w gardło.

Grasica leży w klatce piersiowej, rozwija się w okresie dziecięcym, utrzymuje się jedynie do okresu pokwitania, potem stop­niowo zanika. Ma ona wpływ na procesy immunologiczne przez to, że powstające w niej limfocyty, zwane limfocytami T, są odpowiedzialne za komórkowe odczyny odpornościowe. Drugi rodzaj limfocytów,
lim­focyty B, powstają w szpiku kostnym i są odpowiedzialne za humoralne odczyny odpornościowe.

6. Naczynia chłonne
A. Naczynia i węzły chłonne kończyny dolnej
Naczynia chłonne kończyny dolnej dzielimy na powierzchowne i głębokie. Naczynia powierzchowne leżą w tkance podskórnej całej kończyny. Największe z nich towarzyszą żyle odpiszczelowej i odstrzałkowej. Naczynia biegnące obok żyły odstrzałkowej ucho­dzą do węzłów chłonnych podkolanowych. Naczynia towarzyszące żyle odpiszczelowej wpadają do węzłów pachwinowych. Węzły pachwinowe, w liczbie 20—30, leżą w trój­kącie udowym, poniżej więzadła pachwinowego.

Głębokie naczynia chłonne zbierają chłonkę z mięśni, powięzi i okostnej. Mają one liczne połączenia z naczyniami powierzchownymi i wpadają do węzłów podkolanowych i pachwinowych. Do tych ostatnich poza naczyniami chłonnymi głębokimi i powierz­chownymi kończyny dolnej uchodzą również naczynia z okolicy pośladka, podbrzusza i zewnętrznych narządów płciowych. Z węzłów pachwinowych odchodzą naczynia zdą­żające pod więzadłem pachwinowym do jamy brzusznej, gdzie uchodzą do węzłów chłonnych biodrowych wewnętrznych.
B. Naczynia i węzły chłonne jamy brzusznej i miednicy mniejszej
Naczynia chłonne jamy brzusznej uchodzą do węzłów biodrowych wewnętrznych, które leżą w sąsiedztwie tętnicy biodrowej, do węzłów lędźwiowych, leżących po oby­dwu stronach aorty brzusznej, i do zespołu węzłów trzewnych, leżących w okolicy pnia trzewnego. Naczynia chłonne głębokie narządów płciowych zewnętrznych oraz naczy­nia narządów płciowych wewnętrznych u mężczyzn i macicy u kobiet oraz naczynia odbytnicze uchodzą do węzłów chłonnych lędźwiowych. Również do węzłów chłonnych lędźwiowych uchodzi duża część naczyń chłonnych ściany jamy brzusznej. Naczynia chłonne nerek i trzustki uchodzą do węzłów trzewnych leżących w sąsiedztwie pnia trzewnego.

Naczynia chłonne wątroby dzielą się na powierzchowne i głębokie. Pierwsze z nich w większości wpadają do węzłów leżących we wnęce wątroby, pozostałe przez przeponę dostają się do węzłów śródpiersiowych przednich. Naczynia chłonne śledziony wpadają do węzłów trzustkowo-śledzionowych, połączonych z węzłami trzewnymi.



Naczynia chłonne jelit mają szczególny charakter. Zawartość tych naczyń stanowi tzw. mlecz, w skład którego wchodzi duża ilość emulgowanych tłuszczów. Naczynia te rozpoczynają się ślepo w kosmkach jelitowych, po czym biegną w krezce, wpadają do węzłów krezkowych i do węzłów trzewnych. Naczynia odprowadzające z węzłów krezkowych uchodzą również do węzłów trzewnych. Naczynia biegnące od węzłów trzewnych tworzą pień jelitowy. Łączy się on z dwoma pniami lędźwiowymi, powstałymi z naczyń odprowadzających węzłów lędźwiowych.

Naczynia te wchodzą do rozszerzonego zbiornika mleczu. Od tego zbiornika bierze początek przewód piersiowy.



Przewód piersiowy jest głównym naczyniem chłonnym ustroju. Zbiera on chłonkę z górnej lewej połowy ciała oraz całej części dolnej. Jak już wspo­mniano, rozpoczyna się on od zbiornika mleczu, po czym biegnie ku górze, leżąc po prawej strome aorty, i wraz z nią przechodzi do klatki piersiowej. Tu przebiega na przedniej powierzchni kręgosłupa, nieco na prawo od linii środkowej ciała. Do przewodu piersiowego uchodzą naczynia chłonne ze śródpiersia, pnie z lewej połowy głowy, szyi i lewej kończyny górnej.

Drugim głównym naczyniem chłonnym, do którego odpływa chłonka z prawej górnej połowy ciała, jest krótki (1,5 cm) przewód chłonny prawy. Uchodzi on do prawego kąta żylnego. Wpadają do niego naczynia chłonne z prawej połowy klatki piersiowej oraz z pni chłonnych szyjnego i podobojczykowego prawego.
C. Naczynia i węzły chłonne klatki piersiowej
Naczynia chłonne płuc dzieli się na grupy: powierzchowną i głęboką. Naczynia grupy powierzchownej leżą tuż pod opłucną. Naczynia głębokie towarzyszą rozgałęzieniom naczyń płucnych oraz rozgałęzieniom oskrzeli.

Z naczyń powierzchownych i głębokich chłonka odpływa do węzłów chłonnych poło­żonych we wnękach płuc, a stąd do węzłów śródpiersiowych przednich i tylnych, które leżą w okolicy rozwidlenia tchawicy. Do tych ostatnich uchodzi również chłonka z przepony, osierdzia, serca, przełyku i częściowo ze ścian klatki piersiowej i sutka.

Z naczyń odchodzących od węzłów śródpiersiowych powstaje pień
oskrzelowo-śródpiersiowy, który po stronie prawej wpada do przewodu chłonnego prawego, a po lewej — do przewodu piersiowego.
D. Naczynia i węzły chłonne głowy i szyi
Rozróżnia się tu również naczynia powierzchowne i głębokie. Naczynia chłonne oko­licy potylicznej uchodzą do węzłów potylicznych, okolicy skroniowej i ciemieniowej — do węzłów zausznych. Naczynia chłonne twarzy uchodzą do węzłów chłonnych podżuchwowych. Powierzchowne naczynia chłonne kończą się przeważnie w węzłach chłonnych szyjnych, leżących w okolicy żyły szyjnej zewnętrznej i wzdłuż tylnej krawę­dzi mięśnia mostkowo-sutkowo-obojczyk owego.

Z głębszych warstw twarzy i z narządów szyi chłonka odpływa do węzłów leżących po obydwu stronach przełyku i krtani. Mózgowie nie ma naczyń chłonnych, istnieją tu tylko połączenia przestrzeni podpajęczynówkowej z ogólnym korytem chłonki przez osłonki nerwów mózgowych. Z naczyń chłonnych głowy i szyi tworzy się pień szyjny, który po stronie lewej uchodzi do przewodu piersiowego, a po prawej do przewodu chłonnego prawego.




E. Naczynia i węzły chłonne kończyny górnej
Naczynia chłonne kończyny górnej dzielimy na powierzchowne i głębokie. Pierwsze z nich leżą w tkance podskórnej i większe ich pnie przebiegają równolegle do żył. Naczynia głębokie zbierają chłonkę z mięśni, kości i powięzi.

Naczynia chłonne kończyny górnej uchodzą do węzłów chłonnych łokciowych i do kilkunastu węzłów pachowych. Te ostatnie łączą się również z naczyniami chłonnymi klatki piersiowej i sutka. Chłonka z opisywanych okolic uchodzi za pośrednictwem pnia podobojczykowego do głównych naczyń chłonnych: po stronie prawej do przewodu chłonnego prawego, po stronie lewej do przewodu piersiowego.


7. Śledziona
Śledziona jest narządem chłonnym, należącym do układu krążenia. Śledziona leży w jamie brzusznej, w podżebrzu lewym. Kształt jej można przyrównać do paru połączonych cząstek pomarań­czy. W pozycji stojącej oś ta ustawia się bardziej stromo, dzięki obni­żeniu się przedniego końca śledziony. Śledziona świeża jest miękka, dość krucha. Jej kształty są zmienne, zależnie od stanu sąsiednich narządów. Wielkość i masa śledziony, poza zmiennością in­dywidualną, zależą w dużej mierze od stopnia wypełnienia krwią. Śledziona jest narządem barwy ciemnoczerwonej, spoistości miękkiej, o wy­miarach średnio 4x7x 12 cm i masie ok. 150 g. Należy jednak zaznaczyć, że wymiary i masa śledziony są bardzo zmienne, zależnie od stanu i czynności organizmu.

Na kształt śledziony wpływają sąsiadujące z nią narządy. Tak, więc wyróżniamy na niej gładką i wypukłą powierzchnię przeponową oraz położone od strony jamy brzusz­nej powierzchnie: żołądkową, nerkową i okrężniczą. Między powierzchniami nerkową i żołądkową znajduje się wnęka śledziony. Przez wnękę wnika do narządu tętnica śle­dzionowa oraz wychodzi kilka gałęzi żylnych, łączących się w żyłę śledzionową.

Śledziona leży w podżebrzu lewym, schowana pod łukiem żebrowym, między IX a XI żebrem. Oś długa śledziony, łącząca oba końce, jest równoległa do X żebra. Śledziona przylega do przepony, żołądka, nerki lewej, okrężnicy i ogona trzustki.

Narząd otoczony jest torebką łącznotkankową. Wysyła ona przegrody do miąższu śledziony, dzieląc ją na nieregularne zraziki. Zarówno w torebce, jak i w przegrodach łącznotkankowych spotykamy włókna mięśniowe gładkie, umożliwiające kurczenie się śledziony. Tkanka mięśniowa wypełnia swe zadanie w związku z rolą śledzio­ny jako magazynu krwi. W miąższu śledziony wyróżniamy grudki śledzionowe, które są ośrodkami rozmnażania limfocytów. Przez każdą grudkę przechodzi tętniczka, która następnie rozpada się na drobne naczynia, zwane pędzelkami. Otwierają się one do rozszerzonych naczyń włosowatych żylnych, zwanych zatokami. Ściany zatok zbudowane są z komórek, o wydłużonych jądrach, w kształcie pręcików. Zatoki śledzionowe łączą się w żyły, które zbierają się w żyłę śledzionową.

Wspomniano wyżej, że w obrębie grudek śledzionowych odbywa się rozmnażanie limfocytów. Młodsze ich postacie leżą bliżej środka grudki. W miazdze czerwonej znaj­dują się również krwinki czerwone w różnych stadiach rozpadu.

W związku z zaleganiem krwi w śledzionie pozostaje jej czyn­ność jako narządu kontroli krwi. Tutaj są wychwytywane i niszczone starzejące się krwinki czerwone, a składniki z ich rozkładu przekazy­wane drogą krwi do wątroby.

Śledziona jako narząd chłonny bierze udział w wytwarzaniu lim­focytów, produkuje ciała obronne, niezbędne dla organizmu w przy­padkach zakażeń.

Tak, więc w śledzionie z jednej strony przebiega rozpadanie się starych krwinek, a z drugiej powstawanie nowych elementów krwi.

Przy małym zapotrzebowaniu część krwi zostaje wyłączona z krwiobiegu i magazy­nowana w różnych narządach. Śledziona magazynuje krew, a w chwilach dużego za­potrzebowania kurczy się, wyrzucając ją do naczyń. Daje się to czasami odczuć ja­ko kłujący ból w podżebrzu lewym.



Śledziona powiększa się nieco podczas trawienia. W chorobach zakaźnych, np. w
zimnicy czy durze brzusznym, śledziona powiększa się znacznie i wystaje wtedy spod łuku żebrowego. Masa powiększonej śledziony może sięgać kilku i więcej kilogramów.

Mimo spełniania tak ważnej roli w ustroju człowiek może żyć po operacyjnym usu­nięciu śledziony, gdyż czynności jej mogą być zastąpione przez inne narządy.

Śledzionę odżywia t. śledzionowa. Żyła śledzionowa powstaje w więzadle przeponowo-śledzionowym z połączenia 6 lub więcej gałęzi, które wychodzą z wnęki śledziony.

Naczynia chłonne śledziony są nieliczne i występują w torebce i beleczkach. Uchodzą do węzłów chłonnych w okolicy wnęki w więzadle żołądkowo-śledzionowym (węzły śledzionowe) i do węzłów chłonnych trzustkowo-śledzionowych.

Nerwy śledziony, głównie bezrdzenne, pochodzą ze splotu trzewnego i dochodzą splotem śledzionowym oplatającym t. śledzionową, towarzysząc jej rozgałęzieniom w narzą­dzie.



8. Grasica
Grasica należy również do narządów śródpiersia. Zalicza się ją do gruczołów dokrewnych, aczkolwiek hormony jej nie są zna­ne. Pełny rozwój wykazuje jedynie w wieku dziecięcym. U noworod­ka waży ona 12—15 g i rośnie do wieku 2—3 lat, osiągając masę około 37 g. Masę tę zachowuje do okresu pokwitania, kiedy to zaczynają się w niej zmiany wsteczne. W wieku 25 lat miąższ jej jest do połowy za­stąpiony tkanką tłuszczową. Następnie miąższ ten coraz bardziej za­nika ustępując miejsca tkance tłuszczowej, stanowiącej tzw. grasicze ciało tłuszczowe. Grasica ulega atrofii.

U dziecka grasica zbudowana jest z dwóch płatów, prawego i lewego. Barwa jej w wieku dziecię­cym jest szaroczerwona. U dorosłego przybiera barwę żółtawą tkanki tłuszczowej. Spoistość grasicy jest gąbczasta. Grasica otoczona jest mocną torebką łącznotkankową, od której w głąb gruczołu wnikają przegródki, dzielące gruczoł na zraziki (płaciki). Są one widoczne na powierzchni jako wielokątne pólka. Warstwa ze­wnętrzna zrazików, silniej zabarwiona, tworzy korę, wewnętrzna zaś rdzeń.



Zrąb zrazików kory i rdzenia zbudowany jest z sieci utworzonej z gwiazdkowatych komórek nabłonkowych pochodzenia entodermalnego. W oczkach tej sieci leżą limfo­cyty, tzw. tymocyty, szczególnie liczne w korze.

Z budowy grasicy wynika jej funkcja narządu wytwarzającego limfocyty. Spełnia ją grasica najbardziej intensywnie w ok­resie płodowym i dziecięcym. Ponadto grasica wytwarza ciała odpornościowe. Przys­piesza również wzrost organizmu. Grasica ulega zanikowi fizjologicznemu od wieku pokwitania. Zanikać jednak może pod wpływem głodu i chorób wyniszczających, a także pod wpływem hormonów grupy steroidowej. Iniekcje testosteronu wywołują u obu płci zanikanie gruczołu

Już od piątego miesiąca życia płodowego w miąższu grasicy pojawiają się ciałka gra-sicze (Hassala) zbudowane z warstwowo ułożonych komórek nabłonkowych, których układ przypomina przekrój cebuli. Wnętrze ciałka zajmują komórki obumarłe i wyrod­niejące, tworzące szklistą masę. Liczba ciałek grasiczych w ciągu życia ulega zmianom. U noworodków liczba ich wynosi ponad milion, u dorosłego jest znacznie mniejsza. Grasica nie jest narządem niezbędnym do życia. Całkowite jej usunięcie nie powoduje dostrzegalnych skutków.

Grasica leży w dolnej części szyi, stanowiąc jej część szyjną, i w górno-przedniej części śródpiersia, tworząc część piersiową.

Część szyjna grasicy może wykazywać różny stopień rozwoju, cza­sem może jej brakować. Na uwagę zasługuje ścisłe połączenie torebki grasicy w niektórych miejscach z otoczeniem, jak z osierdziem i dolnym brzegiem tarczycy. Połączenia te stanowią umocowanie grasicy.

Unaczynienie grasicy tworzą gałęzie grasicze, odchodzące od tętnicy piersiowej wewnętrznej. Czasami gałęzie grasicze odchodzą również od tętnicy tarczowej dolnej. Żyły zbierają­ce się na powierzchni przedniej grasicy uchodzą do żyły piersiowej wewnętrznej i żyły tarczowej dolnej. Większe żyły powierzchni tylnej uchodzą do żył ramienno-głowowych.

Naczynia chłonne prowadzą chłonkę do gruczołów śródpiersiowych przednich.

Unerwienie pochodzi zarówno z układu współczulnego, jak i przywspółczulnego drogą włókien n. błędnego. Na granicy kory i rdzenia włókna układu autonomicznego tworzą splot.



Wydzielane przez grasicę hormony pobudzają wzrost człowieka i hamują przedwczesne dojrzewanie gruczołów płciowych. Funkcje grasicy.: wytwarza limfocyty T, hamuje rozwój gruczołów płciowych; hormon grasicy wpływa na kształtowanie się kości dziecka (rozwój szkieletu), przemianę węglowodanową i rozmieszczenie witamin w organizmie.

1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna