„Dopuszczenie do obrotu publicznego”



Pobieranie 293,23 Kb.
Strona1/4
Data02.01.2018
Rozmiar293,23 Kb.
  1   2   3   4

Giełda
Jedną z najważniejszych instytucji gospodarki rynkowej jest giełda. Jest to miejsce zawierania transakcji, których cena zależy bezpośrednio od podaży i popytu. Istnieje wiele rodzajów giełd – towarowa, walutowa, zbożowa. Giełda papierów wartościowych jest szczególną instytucją finansową, podlegającą bardzo ścisłym i rygorystycznym regulacjom. Wspólnie z innymi instytucjami finansowymi tworzy tzw. rynek kapitałowy, przez wielu nazywany sercem i układem krwionośnym gospodarki. Giełdy umożliwiają przepływ kapitału od inwestorów posiadających wolne środki finansowe do tych, którzy w danym momencie ich potrzebują.

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA rozpoczęła działalność 16 kwietnia 1991 roku po ponad 50-letniej przerwie. Została założona przez skarb państwa i ma formę prawną spółki akcyjnej. Akcjonariuszami GPW mogą być biura maklerskie, banki, fundusze inwestycyjne, emitenci, towarzystwa ubezpieczeniowe. Najważniejszym aktem prawnym regulującym działanie giełdy i całego rynku papierów wartościowych w Polsce jest ustawa Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (ustawa z dnia 21 sierpnia 1997, Dz.U. nr 118, poz. 754 z późniejszymi zmianami, zwana dalej Ustawą). Innymi aktami prawnymi, ważnymi z punktu widzenia funkcjonowania giełdy, są Regulamin i Statut Giełdy oraz Szczegółowe Zasady Obrotu.

Na giełdzie papierów wartościowych notowane mogą być jedynie papiery wartościowe, które zostały dopuszczone do obrotu na rynku publicznym. Proces dopuszczenia do obrotu publicznego jest dosyć kosztowny i skomplikowany, dlatego nie każda spółka może sobie na to pozwolić. Wiele spółek nie widzi też sensu przeprowadzania takiej operacji. Więcej na ten temat w punkcie „Dopuszczenie do obrotu publicznego”.

W Polsce obrót papierami wartościowymi na rynku publicznym jest całkowicie zdematerializowany. Co to oznacza? Otóż kupując akcje lub obligacje, nie dostajemy do ręki owego „papieru wartościowego”, tylko wydruk z systemu komputerowego biura maklerskiego potwierdzający realizację zlecenia na naszym rachunku. Wcześniej transakcja rejestrowana jest w systemach komputerowych giełdy, a w dniu rozliczenia w systemie Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych. Ma to oczywiście wiele zalet, m.in. nie ma możliwości utraty papieru wartościowego z powodu jego spalenia, zagubienia lub kradzieży. Taki sposób prowadzenia transakcji znacznie koszty transakcji, a przede wszystkim umożliwia handlowanie nimi na znacznie większą obniża skalę. Handel papierami wartościowymi na giełdzie odbywa się za pośrednictwem wyspecjalizowanych firm, zwanych biurami lub domami maklerskimi.



Obrót papierami na giełdzie jest tzw. rynkiem wtórnym. Więcej na temat rynku wtórnego oraz różnicy pomiędzy rynkiem pierwotnym i wtórnym w punkcie „Rynek pierwotny i wtórny”.
a. KPWiG
Komisja Papierów Wartościowych i Giełd to organ administracji państwowej nadzorujący rynek publiczny w Polsce. Do najważniejszych zadań KPWiG należą:

  • sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem reguł uczciwego obrotu i konkurencji w zakresie publicznego obrotu oraz nad zapewnieniem powszechnego dostępu do rzetelnych informacji na rynku papierów wartościowych;

  • inspirowanie, organizowanie i podejmowanie działań zapewniających sprawne funkcjonowanie rynku papierów wartościowych oraz ochronę inwestorów;

  • upowszechnianie wiedzy o zasadach funkcjonowania rynku papierów wartościowych;

  • przygotowywanie aktów prawnych związanych z funkcjonowaniem rynku papierów wartościowych.

  • Komisja ponadto wydaje zezwolenia na działanie biur maklerskich, dopuszcza do obrotu publicznego emitentów, a ściślej mówiąc: emitowane przez nich papiery wartościowe, przeprowadza egzaminy na maklerów papierów wartościowych oraz doradców inwestycyjnych itp.

  • Upoważnieni pracownicy urzędu Komisji mają prawo wstępu do biur maklerskich w celu skontrolowania prawidłowego działania tych instytucji.

b. KDPW
Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych SA (Krajowy Depozyt, Depozyt) jest instytucją, do której należy prowadzenie depozytu papierów wartościowych. Do zadań KDPW w szczególności zaliczamy:

  • rejestrowanie papierów dopuszczonych do publicznego obrotu;

  • nadzorowanie zgodności wielkości emisji z liczbą papierów wartościowych znajdujących się w obrocie;

  • obsługę realizacji zobowiązań emitentów wobec uprawnionych;

  • rozliczanie transakcji zawieranych na rynku regulowanym.

Papiery wartościowe są przechowywane w Krajowym Depozycie w formie zapisów elektronicznych. Taka forma przechowywania gwarantuje bezpieczeństwo obrotu i umożliwia kontrolę wielkości emisji. Z udziałem Depozytu przeprowadzane są także takie operacje, jak: asymilacja papierów wartościowych, wypłata dywidendy, wymiana papierów wartościowych (split), wykup obligacji itp. Ponadto, jak już wcześniej wspomniano, Depozyt organizuje i prowadzi rozliczenia transakcji swoich uczestników (w tym biur maklerskich), tzn. ustala zakres świadczeń pieniężnych i niepieniężnych stron transakcji, dokonuje rejestracji zmian na kontach depozytowych oraz dokonuje rozliczeń pieniężnych, wydając bankowi rozliczeniowemu dyspozycje uznania lub obciążenia prowadzonych przez niego rachunków uczestników. Poza tym Krajowy Depozyt organizuje i zarządza funduszem rozliczeniowym, którego celem jest zabezpieczenie rozliczenia określonych rodzajów transakcji, zawieranych na rynku regulowanym, np. transakcji zawieranych na sesji giełdowej. W ramach Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych działa Izba Rozrachunkowa Instrumentów Pochodnych, zajmująca się dokonywaniem rozliczeń transakcji w prawach pochodnych.

Dział Nadzoru Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych kontroluje w domach maklerskich, bankach prowadzących działalność maklerską i bankach prowadzących rachunki papierów wartościowych poprawność i bezpieczeństwo prowadzonej przez nich ewidencji papierów wartościowych.



c. Biura maklerskie i banki prowadzące rachunki papierów wartościowych
Jednym z ważniejszych elementów rynku kapitałowego jest biuro maklerskie. Jest to instytucja prowadząca rachunki papierów wartościowych i rachunki pieniężne oraz pośrednicząca w nabywaniu lub zbywaniu papierów wartościowych na rynkach regulowanych (Giełda Papierów Wartościowych oraz CeTO). Żaden inwestor nie może złożyć zlecenia bezpośrednio na giełdę, musi to zrobić poprzez pośrednika. Prowadzenie działalności maklerskiej na terenie Polski wymaga zgody Komisji Papierów Wartościowych. Zgodnie z Ustawą działalność maklerska obejmuje wykonywanie czynności związanych z obrotem papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu, polegających na:

  • oferowaniu papierów wartościowych w obrocie pierwotnym lub pierwszej ofercie publicznej;

  • nabywaniu lub zbywaniu papierów wartościowych na cudzy rachunek – usługi brokerskie, czyli obsługa klienta;

  • nabywaniu lub zbywaniu papierów wartościowych na własny rachunek celem realizacji zadań związanych z organizacją rynku regulowanego;

  • zarządzaniu cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie;

  • doradztwie w zakresie obrotu papierami wartościowymi;

  • prowadzeniu rachunku papierów wartościowych oraz rachunków pieniężnych służących do ich obsługi.

Wszystkie wyżej wymienione czynności wymagają zezwolenia Komisji. Nie wymaga natomiast zezwolenia Komisji m.in.:

  • sporządzanie prospektu emisyjnego i memorandum inwestycyjnego;

  • nabywanie lub zbywanie papierów wartościowych na własny rachunek;

  • reprezentowanie posiadaczy papierów wartościowych wobec emitentów tych papierów wartościowych;

  • udzielanie pożyczek na zakup papierów wartościowych;

  • nieodpłatne udzielanie informacji dotyczących inwestowania w papiery wartościowe.

W chwili obecnej w Polsce działa 38 biur maklerskich (stan na 31 marca 2001). Liczba biur maklerskich będzie się zmniejszać m.in. z powodu fuzji (połączeń) - łączy się CitiBrokerage SA z Centrum Operacji Kapitałowych Banku Handlowego SA, a niedługo po tym, w konsekwencji połączenia banku WBK SA z Bankiem Zachodnim SA nastąpi połączenie domów maklerskich należących do tych banków.

d. CeTO
Drugą instytucją organizującą rynek w Polsce obok GPW jest CeTO, czyli Centralna Tabela Ofert. Jest to spółka prowadząca tzw. rynek pozagiełdowy, na której notowane są akcje, obligacje, warranty i kontrakty terminowe. CeTO jest miejscem debiutu małych spółek, które nie mogą spełnić rygorystycznych warunków dopuszczeniowych na GPW. Spółki, które starają się o wejście na CeTO, są zobligowane do sporządzenia memorandum informacyjnego, czyli uproszczonego prospektu emisyjnego. Pomimo wieloletnich prób rozwój CeTO był i jest bardzo powolny, a wartość obrotów na tym rynku ciągle pozostaje na bardzo niskim poziomie.

e. Dystrybutorzy informacji, ceduła giełdowa
Aby giełda mogła prawidłowo funkcjonować i spełniać wszystkie swoje zadania, inwestorzy muszą mieć dostęp do informacji o aktualnym stanie rynku. Zapewniają go dystrybutorzy informacji (ang. Data Vendors). W takiej sytuacji informacja staje się towarem i dlatego dostęp do serwisów informacyjnych jest odpłatny, zwłaszcza gdy chcemy otrzymywać informację na bieżąco, bez opóźnień, czyli online. Najbardziej znani dystrybutorzy informacji to: Reuter, Bloomberg, Bridge Telerate, Polska Agencja Prasowa, Telegazeta.

Jeżeli możemy zaakceptować kilku- lub kilkunastominutowe opóźnienie w przesyłaniu informacji, przebieg sesji giełdowej możemy obserwować na stronie internetowej giełdy (www.gpw.com.pl) lub onet.pl (www.biznes.onet.pl/gielda). Po zakończeniu każdej sesji Giełda Papierów Wartościowych drukuje oficjalny biuletyn z wynikami – Cedułę. Niestety, dla inwestora informacja ta dostępna jest zbyt późno, bo dopiero następnego dnia po sesji.



f. Emitenci
Według polskiego ustawodawstwa do obrotu publicznego dopuszczone mogą być jedynie spółki akcyjne. Spółka akcyjna emituje papiery wartościowe, zwane akcjami, obejmowane następnie przez akcjonariuszy. Współwłaścicielami (akcjonariuszami) spółki akcyjnej mogą być osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz osoby zagraniczne, czyli nierezydenci. Z posiadania akcji wynikają dla akcjonariusza pewne prawa, tj. prawo do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy, prawo do podziału w zyskach (tzw. dywidenda), prawo poboru akcji nowych emisji.

Najważniejszym organem spółki akcyjnej jest walne zgromadzenie akcjonariuszy (w skrócie WZA). Do jego kompetencji należą m.in.: podział zysku za poprzedni rok obrotowy, wybór władz spółki, decydowanie w sprawach o kluczowym znaczeniu dla spółki. Podczas głosowania w trakcie walnego zgromadzenia akcjonariuszy każdej akcji odpowiada jeden głos (wyjątkiem są akcje imienne uprzywilejowane; jednej takiej akcji przysługuje prawo do 5 głosów). W celu uczestnictwa w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy należy zablokować akcje w biurze maklerskim w wyznaczonym ustawowo terminie.

Oprócz zgromadzenia akcjonariuszy organami spółki akcyjnej są: rada nadzorcza oraz zarząd. Radę nadzorczą spółki wybiera walne zgromadzenie akcjonariuszy, chyba że statut spółki stanowi inaczej. Do głównych zadań rady nadzorczej należy stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich przedsiębiorstwach, badanie bilansu, rachunku wyników itp. Zarząd spółki, który jest wybierany przez walne zgromadzenie akcjonariuszy lub radę nadzorczą (jeszcze inny sposób wyboru zarządu może wprowadzać statut spółki), jest zobowiązany do reprezentowania jej na zewnątrz oraz do bieżącego zarządzania spółką.

Należy jeszcze odpowiedzieć na pytanie – w jakim celu spółka emituje nową serię akcji lub obligacji? Odpowiedź jest bardzo prosta. Spółka chce zdobyć kapitał na dalszy rozwój lub przetrwanie.

Obie wyżej wymienione metody pozyskania kapitału mają swoje wady i zalety. Zaletami emisji akcji są: zwiększenie płynności akcji danego emitenta na giełdzie, brak obciążenia dodatkowymi kosztami związanymi ze spłatą odsetek, a później wykupem obligacji. Minusem jest to, że spada zysk w przeliczeniu na jedną akcję. Najczęściej zwiększa się też liczba akcjonariuszy, którzy będą mieli wpływ na zarządzanie spółką i niekoniecznie będą się zgadzali ze strategią aktualnych akcjonariuszy, co może doprowadzić do konfliktów wewnątrz spółki. Natomiast zaletą emisji obligacji jest fakt, że taka emisja nie zmienia w żaden sposób składu akcjonariatu, a w konsekwencji udziału aktualnych akcjonariuszy w kapitale akcyjnym spółki. Wadą natomiast jest, że emisja obligacji wiąże się z dodatkowymi kosztami finansowymi w postaci okresowych płatności odsetek oraz wykupu obligacji.

g. Inwestorzy
Inwestorem jest w zasadzie każda osoba i każdy podmiot, który nabywa akcje lub inne papiery wartościowe. Generalnie na wszystkich rynkach inwestorów dzieli się na dwie grupy: inwestorów indywidualnych oraz instytucjonalnych. Inwestorzy indywidualni to w dużej części drobni inwestorzy lokujący samodzielnie swoje oszczędności na giełdzie. Inwestorzy instytucjonalni to przede wszystkim duże banki (w tym inwestycyjne), fundusze emerytalne i inwestycyjne oraz towarzystwa ubezpieczeniowe. Od inwestorów indywidualnych różni ich przede wszystkim skala inwestowanych na giełdzie środków oraz profesjonalne zarządzanie. Pomimo słabnącego znaczenia inwestorów indywidualnych są oni potrzebni ze względu na liczbę zawieranych przez nich transakcji – zapewniają giełdzie płynność. Musimy pamiętać, że inwestorzy instytucjonalni inwestują posiadane środki długo- i średnioterminowo. Natomiast większość małych inwestorów indywidualnych gra na giełdzie krótkoterminowo, a czas ich inwestycji rzadko liczony jest w latach, najczęściej w tygodniach i miesiącach.

h. Fundusze powiernicze i inwestycyjne
Fundusze inwestycyjne zostaną szczegółowo omówione w punkcie „Czym są fundusze inwestycyjne, jak działają, jakie są ich rodzaje?

i. Fundusze emerytalne
Fundusze emerytalne na rynku polskim pojawiły się niedawno, w związku z przeprowadzoną reformą systemu emerytalnego. Część naszych składek na ubezpieczenie społeczne pracodawcy odprowadzają poprzez ZUS do otwartego funduszu emerytalnego, którego zadaniem jest ich inwestowanie i pomnażanie. Znaczenie funduszy emerytalnych rośnie z miesiąca na miesiąc. Ma na to wpływ skala środków, jakie są do nich przekazywane za pośrednictwem ZUS (kilkaset milionów złotych miesięcznie). Fundusze emerytalne mają obowiązek inwestować bezpiecznie nasze pieniądze, stąd też w ich portfelach znajdują się przede wszystkim obligacje skarbu państwa i bony skarbowe.

 

j. Maklerzy papierów wartościowych


Maklerami papierów wartościowych są osoby fizyczne, które zdały egzamin przed Komisją Papierów Wartościowych i Giełd. W chwili obecnej w Polsce jest ok. 2000 osób posiadających licencję maklerską. Każde biuro maklerskie musi, w zależności od posiadanego zezwolenia, zatrudniać odpowiednią liczbę osób z taką licencją. Maklerzy papierów wartościowych są pośrednikami pomiędzy inwestorami pragnącymi sprzedać i kupującymi na giełdzie papiery wartościowe.

Potocznie maklerami nazywa się osoby przyjmujące dyspozycje od klientów w biurach maklerskich.



k. Doradcy inwestycyjni
Doradcami inwestycyjnymi, podobnie jak w przypadku maklerów, są osoby fizyczne, które zdały egzamin przed Komisją Papierów Wartościowych i Giełd. Na listę doradców inwestycyjnych mogą być również wpisane osoby wykonujące zawód doradcy inwestycyjnego w innych państwach, jeżeli ich kwalifikacje, stwierdzone przez Komisję, dają rękojmię należytego wykonywania zawodu na terenie Polski. Doradcy inwestycyjni są zobowiązani zatrudniać biura maklerskie, które otrzymały zezwolenie Komisji na zarządzanie cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie lub doradztwo w zakresie obrotu papierami wartościowymi, oraz fundusze emerytalne i inwestycyjne.

Schemat przepływu papierów wartościowych i pieniędzy w przypadku złożenia zlecenia przez inwestora indywidualnego

1 – złożenie zlecenia przez klienta w biurze maklerskim, wpłata pieniędzy na rachunek inwestycyjny


2 – przekazanie zlecenia przez biuro maklerskie na giełdę
3 – przekazanie karty umowy po transakcji przez giełdę do biura maklerskiego
4 – przekazanie informacji o transakcji przez giełdę do KDPW
5 – wydanie dyspozycji przez KDPW uznania lub obciążenia rachunków uczestników
6 – rozliczenie papierów wartościowych
7 – rozliczenie pieniężne transakcji
8 – rozliczenie transakcji, wypłata pieniędzy po transakcji sprzedaży

Czym jest papier wartościowy?

W rozumieniu polskiej ustawy papierami wartościowymi są: akcje, prawa do akcji, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, zbywalne prawa majątkowe, wynikające z wyżej wymienionych papierów wartościowych, lub prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio albo pośrednio od ceny papierów wartościowych. Ogólnie mówiąc, papier wartościowy jest dokumentem, z którego wynika dla jego właściciela określone prawo, np. do otrzymywania odsetek, udziału w zysku spółki itp.



a. Akcje
Akcje są najbardziej znanym obok obligacji papierem wartościowym. Dają właścicielowi prawa korporacyjne, czyli prawo do udziału w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy, a więc prawo do zarządzania spółką. Akcje są instrumentem najczęściej wybieranym przez początkujących inwestorów. Wynika to z tego, że inwestowanie w akcje nie jest tak skomplikowane i niebezpieczne jak inwestowanie w kontrakty terminowe, a jednocześnie dają możliwość osiągnięcia znacznie większych zysków niż obligacje. Najczęściej akcje przynoszą akcjonariuszowi zysk poprzez wzrost ich wartości albo dzięki uzyskiwanym dywidendom. Należy zdać sobie sprawę z tego, że nabywając akcję, stajemy się współwłaścicielem przedsiębiorstwa, które niekoniecznie musi dobrze funkcjonować. Musimy zatem pamiętać o wynikających z tego konsekwencjach, z możliwością utraty zainwestowanych środków włącznie. Zapewne niewielkim pocieszeniem będzie to, że nie możemy stracić więcej niż zainwestowany na początku kapitał. Z tego też powodu bardzo ważne jest prawidłowe wybranie papierów, w które chcemy zainwestować, oraz czasu, kiedy chcemy to zrobić. Cechą akcji notowanych na giełdzie jest bowiem ich nieustanna wycena przez rynek. Całe rzesze inwestorów kupują akcje w nadziei wzrostu ich kursu, wierząc, że są one niedowartościowane. Równie liczna grupa inwestorów stawia na spadki cen akcji i pozbywa się papierów albo sprzedaje je z powodu braku wolnych środków finansowych. Wszystko to razem tworzy rynkową wycenę akcji spółki.

b. Obligacje
Obligacja to papier wartościowy, poprzez który emitent staje się dłużnikiem właściciela obligacji i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia świadczenia pieniężnego, polegającego na wypłacaniu pewnej sumy pieniędzy (nominał obligacji) oraz ewentualnych odsetek płatnych w równych odstępach czasu. Nabywcę obligacji nazywa się obligatariuszem.

Obligatariusza możemy porównać do kredytodawcy, który za określoną cenę (koszt odsetek) pożycza pieniądze emitentowi obligacji. W terminie określonym jako dzień wykupu emitent wykupuje od inwestorów posiadane przez nich obligacje.

Do najważniejszych typów obligacji należą:


  • obligacje o stałym oprocentowaniu;

  • obligacje o zmiennym oprocentowaniu, które zmienia się okresowo, np. raz na kwartał lub raz na rok;

  • obligacje zerokuponowe – są to obligacje, od których inwestor nie otrzymuje odsetek, a tylko wartość nominalną. Aby zrekompensować inwestorowi brak odsetek, emitent sprzedaje obligacje po cenie niższej od nominalnej, czyli z tzw. dyskontem;

  • obligacje zamienne, które uprawniają inwestora w ściśle określonych warunkach do ich zamiany na inny instrument finansowy. Najczęściej są to akcje emitenta. Oprocentowanie takich obligacji jest z reguły niższe od wartości rynkowych, ale jest rekompensowane późniejszym nabyciem akcji.

Obligacje mogą być nominowane w różnych walutach, oprócz waluty krajowej są to najczęściej dolary amerykańskie, marki niemieckie lub euro.

W Polsce do najczęściej spotykanych należą obligacje o stałym i zmiennym oprocentowaniu. Na giełdzie papierów wartościowych notowane są obligacje trzyletnie o zmiennym oprocentowaniu o nominale 100 złotych z kwartalnie wypłacanymi odsetkami oraz obligacje o stałym oprocentowaniu o nominale 1000 złotych z terminem wykupu 2, 5 i 10 lat. Obligacje są notowane na giełdzie w procentach wartości nominalnej. Odsetki są dodawane do ceny obligacji każdego dnia.



Przykład:

Kupując obligację trzyletnią, płacimy 99,8% procent wartości nominalnej oraz odsetki od początku okresu odsetkowego aż do dnia rozliczenia transakcji, wynoszące 4,56 zł. W takiej transakcji wartość jednej obligacji wyniesie 99,8% × 100 zł (nominał) + 4,56 (odsetki), czyli razem 104,36 zł.

 

c. Kontrakty terminowe

Kontrakty terminowe należą do najbardziej skomplikowanych i niebezpiecznych dla inwestora instrumentów notowanych obecnie na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Przyczyną stworzenia transakcji terminowych była chęć ograniczenia ryzyka niekorzystnej zmiany ceny instrumentu bazowego. Kontrakt terminowy jest umową kupna lub sprzedaży określonych aktywów (w szczególności instrumentów finansowych lub towarów zwanych instrumentem bazowym) w określonym czasie w przyszłości i po określonej cenie. Zamiast dostawy instrumentu bazowego w terminie określonym w kontrakcie bardzo często stosowane jest rozliczenie pieniężne. Oznacza to, że strony regulują miedzy sobą kwotę równą różnicy między ceną zawarcia transakcji a ceną instrumentu bazowego w dniu wygaśnięcia.

W chwili obecnej na giełdzie w Warszawie notowane są trzy typy kontraktów terminowych:


  • kontrakty na indeksy (WIG20 i TechWIG);

  • kontrakty na kursy walut (dolar amerykański i euro);

  • kontrakty na kursy spółek (Elektrim SA, Telekomunikacja Polska SA oraz PKN Orlen SA).

Kontrakty terminowe wszystkich typów notowane są na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie SA w systemie notowań ciągłych.

Kilka przydatnych terminów:

  • Depozyt zabezpieczający – środki pieniężne, do których wniesienia jest zobowiązany klient z tytułu otwartych pozycji. Depozyt nie jest opłatą za kontrakt, ale zabezpieczeniem jego wykonania.

  • Zajęcie, otwarcie pozycji krótkiej – zobowiązanie do sprzedaży (dostarczenia towaru) w przyszłości w wyniku sprzedaży kontraktu; krótko mówiąc – sprzedaż kontraktu.

  • Zajęcie, otwarcie pozycji długiej – zobowiązanie do zapłaty (kupna) w przyszłości w wyniku kupna kontraktu; krótko mówiąc – kupno kontraktu.

  • Zamknięcie pozycji – zajęcie pozycji przeciwnej, zatem zamknięcie pozycji krótkiej wymaga zajęcia pozycji długiej i vice versa.

  • Cena rozliczeniowa  – cena służąca do codziennych rozrachunków rynkowych.

  • Mnożnik – wyrażona w pieniądzu wartość 1 punktu indeksowego.

Przykład:

Załóżmy, że otwieramy pozycję długą (kupno) na kontrakcie FW20M1 (kontrakt terminowy na indeks WIG20 z terminem wygaśnięcia w czerwcu 2001). Załóżmy ponadto, że depozyt wstępny wynosi 10,9%, a zabezpieczający 7,8% wartości kontraktu.


Transakcja została zawarta 12 marca 2001 – zakupiono 1 kontrakt po cenie 1381 zł.
Cena rozliczeniowa z dnia poprzedniego wynosi 1442 zł, co oznacza, że depozyt wstępny wynosi 1571 i właśnie tyle musi mieć inwestor na otwarcie pozycji (zakładamy, że biuro nie żąda wyższego depozytu, i nie uwzględniamy prowizji maklerskiej).
Depozyt wstępny: 1442 zł × 10,9% × 10 = 1571 zł
12 marca 2001
Cena rozliczeniowa: 1364 zł, co oznacza, że inwestor poniósł już tego samego dnia stratę w wysokości (1364 zł – 1381 zł) × 10 = –170 zł.
Depozyt inwestora: 1571 zł – 170 zł = 1401 zł
10 – mnożnik, który charakteryzuje kontrakt terminowy na indeks  i oznacza, że każdy punkt ceny kontraktu jest wart 10 zł.
Depozyt zabezpieczający wynosi: 1364 × 7,8% × 10 = 1063,92 zł. Ponieważ depozyt inwestora po odliczeniu straty jest większy od depozytu zabezpieczającego, inwestor nie jest zmuszony uzupełniać depozytu.
13 marca 2001
Cena rozliczeniowa: 1365 zł
Inwestor osiąga zysk w wysokości: (1365 zł – 1364 zł) × 10 = 10 zł.
Depozyt inwestora: 1401 zł +10 zł = 1411 zł
Depozyt zabezpieczający: 1365 zł × 7,8% × 10 = 1064,70 zł
14 marca 2001
Cena rozliczeniowa: 1310 zł
Inwestor ponosi stratę w wysokości: (1310 zł – 1365 zł) × 10 = –550 zł.
Depozyt inwestora: 1411 zł – 550 zł = 861 zł
Depozyt zabezpieczający: 1310 zł × 7,8% × 10 = 1021,80 zł
Ponieważ depozyt inwestora spadł poniżej depozytu zabezpieczającego, biuro maklerskie wzywa do uzupełnienia depozytu do kwoty: 1310 × 10,9% × 10 = 1428 zł, co oznacza konieczność dopłaty 567 zł.
Po tej operacji depozyt inwestora wynosi 1428 zł.
15 marca 2001
Cena rozliczeniowa: 1347 zł
Inwestor osiąga zysk w wysokości: (1347 zł – 1310 zł) × 10 = 370 zł.
Depozyt inwestora: 1428 zł + 370 zł = 1798 zł
Depozyt zabezpieczający: 1347 zł × 7,8% × 10 = 1050,66 zł
Depozyt wstępny: 1347 zł × 10,9% × 10 = 1468,23 zł.
Ponieważ depozyt inwestora jest wyższy od depozytu wstępnego, biuro może przekazać klientowi różnicę np. na rachunek bankowy. Nie ma potrzeby utrzymywania tych środków w formie depozytu. Na rachunek bankowy zostaje przelana kwota 329,77zł.
16 marca 2001
Inwestor zamyka pozycję po cenie 1345 zł.
Inwestor ponosi stratę w wysokości: (1345 zł – 1347 zł) × 10 = –20 zł.
Zostaje odblokowany depozyt w wysokości: 1468,23 zł – 20 zł = 1448,23 zł.

Podsumowanie:
Inwestor w dniu 12 marca zainwestował kwotę:       1401,00 zł.
W dniu 14 marca uzupełnił depozyt kwotą:     567,00 zł.
W dniu 15 marca otrzymał na konto bankowe:            329,77 zł.
W dniu 16 marca zamknął pozycję i uzyskał: 1448,23 zł.

W sumie zanotował spadek środków w wysokości 210,00 zł, co oznacza blisko 15% straty (bez prowizji). W tym czasie spadek ceny kontraktu terminowego wyniósł tylko 1,4%. Na tym przykładzie widać, jak działa dźwignia finansowa w przypadku kontraktów terminowych i jak duże można ponieść straty w ciągu jednego dnia. W dniu 14 marca po 4-procentowym spadku ceny kontraktu inwestor utrzymujący pozycję długą zanotował blisko 39-procentowy spadek wartości swoich aktywów.

Na powyższym wykresie widać przebieg zmienności cen rozliczeniowych kontraktu terminowego wykorzystanego w przykładzie. Proszę zwrócić uwagę, że różnica cen ze stycznia i marca wynosi około 650 punktów, czyli około 6500 zł na 1 kontrakcie. Jest to kwota, jaką mógłby zarobić (stracić) inwestor otwierający pozycję krótką (długą) na początku stycznia i zamykający ją na początku marca.

Kolejny wykres przedstawia wartości kursów zamknięcia kontraktu terminowego na WIG20 oraz przebieg zmienności indeksu WIG20, stanowiącego instrument bazowy dla kontraktu. Jak widać na wykresie, ceny są silnie skorelowane ze sobą, co było do przewidzenia. Przez większą część czasu cena kontraktu terminowego była wyższa od wartości indeksu, co mogłoby sugerować pewien optymizm wśród inwestorów i ich wiarę w trwanie rynku byka.



d. Warranty

Warrant jest to instrument finansowy, którego cena zależy od wartości lub ceny instrumentu bazowego. Instrumentem bazowym, analogicznie jak w przypadku kontraktu terminowego, może być papier wartościowy, waluta, stopa procentowa itp. Z prawnego punktu widzenia warrant jest bezwarunkowym i nieodwołalnym zobowiązaniem się jego emitenta do wypłacenia właścicielowi kwoty rozliczenia lub dostarczenia instrumentu bazowego. Dostarczenie jest możliwe tylko wtedy, gdy instrument bazowy istnieje fizycznie, np. jest nim akcja (nie jest możliwe  w przypadku indeksu). W przypadku warrantu kupna kwotą rozliczenia jest dodatnia różnica pomiędzy ceną instrumentu bazowego a ceną wykonania warrantu, natomiast w przypadku warrantu sprzedaży dodatnia różnica między ceną wykonania a ceną instrumentu bazowego.

Ze względu na podmiot emitujący warranty można podzielić na dwa typy:


  • subskrypcyjne – warranty emitowane przez spółki akcyjne na własne akcje przyszłej emisji;

  • opcyjne – warranty emitowane przez banki, biura maklerskie i inne instytucje finansowe na akcje innych spółek notowanych na giełdzie.

Ze względu na termin wykonania warranty, podobnie jak opcje, dzielą się na dwa rodzaje:

  • warrant europejski – który może być wykonany jedynie w dniu wygaśnięcia określonym wcześniej przez emitenta;

  • warrant amerykański – który może zostać wykonany w dowolnym wybranym przez inwestora w dniu aż do dnia wygaśnięcia.

Na giełdzie warszawskiej warranty notowane są w systemie notowań ciągłych, bez widełek, co oznacza, że cena warrantu może w ciągu jednego dnia zmieniać się bez ograniczeń.
Jak rozpocząć inwestowanie?

a. Rachunek inwestycyjny

Aby zacząć inwestować na giełdzie, należy posiadać rachunek papierów wartościowych oraz rachunek pieniężny założony w którymś z biur maklerskich. Wielu inwestorów nadal używa nazwy „rachunek inwestycyjny”, dlatego taka nazwa będzie stosowana w tym opracowaniu.

Aktualnie w Polsce działa blisko 40 biur maklerskich, w których można założyć rachunek inwestycyjny. Niestety, spora część z nich, zwłaszcza biura maklerskie dużych zachodnich instytucji finansowych, swoją ofertę kierują do inwestorów, którzy dysponują środkami finansowymi wielkości kilkudziesięciu, a nawet kilkuset tysięcy złotych.

Samo założenie rachunku inwestycyjnego jest niesłychanie proste. Wystarczy udać się do wybranego biura maklerskiego z dowodem tożsamości, podpisać umowę o świadczenie usług brokerskich i po wpłaceniu pieniędzy można rozpocząć inwestowanie na giełdzie. Jeżeli będziemy chcieli składać zlecenia za pomocą  telefonu lub Internetu bądź ustanowić pełnomocnika do naszego rachunku, będzie to najprawdopodobniej związane z podpisaniem dodatkowej umowy lub aneksu do umowy o świadczenie usług brokerskich. Niektóre biura maklerskie oferują swoim klientom oprocentowanie wolnych środków zgromadzonych na rachunku pieniężnym. Czasami wymagane jest założenie konta w banku współpracującym z danym biurem maklerskim. W takim przypadku na zakończenie dnia niewykorzystane środki pieniężne są automatycznie przelewane z rachunku inwestycyjnego na rachunek bankowy, skąd wracają następnego dnia rano.



b.  Jak wybrać biuro maklerskie?

Przy wyborze biura maklerskiego należy kierować się wieloma czynnikami. Niektóre są związane z kosztami, ale niestety prawie wszystkie są czysto subiektywne. Poniżej przedstawiamy kilkanaście terminów, z którymi należałoby się szczegółowo zapoznać przed podjęciem ostatecznej decyzji.



  • Koszty, jakie będzie ponosił inwestor z tytułu założenia i/lub prowadzenia rachunku inwestycyjnego. W chwili obecnej otwarcie rachunku w większości biur maklerskich jest bezpłatne, natomiast prowadzenie w większości jest płatne.

  • Tabela prowizji maklerskich od wartości interesujących nas instrumentów. Zawierając transakcję na giełdzie, biuro maklerskie pobiera od nas prowizję za wykonaną usługę. W przypadku prowizji maklerskich należy zwrócić uwagę zwłaszcza na kwoty stałe w prowizji. W tabeli prowizji mamy przykładowo zapis: 0,5% wartości transakcji, ale nie mniej niż 7,50 zł. Jest to ważne zwłaszcza dla inwestorów zawierających małe transakcje, dla których owe 7,50 zł może stanowić 5% wartości transakcji. W takim przypadku cały nasz zysk może zostać „zjedzony” przez prowizję maklerską.

Przykład:

Prowizja maklerska 0,5% wartości transakcji, nie mniej niż 7,5 złotych












Wartość transakcji

Kwota prowizji

% wartości transakcji

200,00

7,50 zł

3,75

1000,00

7,50 zł

0,75




100,00 zł

0,50




  • Czy wolne środki finansowe są oprocentowane; jeśli tak, to w jakiej wysokości.

  • Możliwość oraz warunki inwestowania na rynku instrumentów pochodnych (wielkość depozytów zabezpieczających i minimalnego portfela).

  • Lokalizacja biura, jeżeli zamierzamy składać zlecenia osobiście, lub liczba stanowisk telefonicznych (numerów telefonów), jeżeli będziemy kontaktować się z biurem przez telefon. Dobrze jest też zorientować się, co możemy załatwić przez telefon, a co będzie wymagało naszego pojawienia się w biurze.

  • Pośrednictwo biura maklerskiego w uzyskaniu kredytu na zakup papierów wartościowych na rynku wtórnym (tzw. linia kredytowa) i na rynku pierwotnym. Wysokość i koszt takiego kredytu.

  • Dostęp do serwisów internetowych danego biura, łącznie ze składaniem dyspozycji przez Internet.

  • Możliwość oraz warunki uzyskania odroczonej płatności.

  • Warunki uzyskania rekomendacji maklerskich.

  • Czas przekazywania naszego zlecenia na giełdę.

  • Możliwość składania zleceń w innym oddziale lub w punkcie obsługi klienta danego biura maklerskiego.

  • Możliwość składania zleceń na zagraniczne rynki regulowane.

Sprawdzenie tych wszystkich informacji będzie wymagało trochę czasu i cierpliwości, ale może dzięki temu później oszczędzimy sobie niepotrzebnych rozczarowań. Na szczęście można w Internecie i różnych wydawnictwach znaleźć odpowiednie zestawienia, które wprawdzie nie dadzą od razu odpowiedzi, w jakim biurze założyć rachunek inwestycyjny, ale na pewno pomogą nam ustalić, gdzie tego nie należy lub nie można zrobić.

c. Składanie zleceń

Jeżeli mamy założony rachunek inwestycyjny oraz środki na zakup papierów wartościowych, możemy złożyć pierwsze zlecenie. Zazwyczaj jest to zlecenie kupna (złożenie zlecenia sprzedaży jest możliwe tylko wtedy, gdy papiery wartościowe zostały zakupione wcześniej na rynku pierwotnym, ale o tym nieco później).

Składając zlecenie kupna lub sprzedaży, inwestor musi podać w biurze maklerskim kilka podstawowych parametrów, bez których jego zlecenie nie może być przyjęte. Są to:


  • określenie strony zlecenia (kupno lub sprzedaż);

  • nazwa papieru wartościowego;

  • ilość, czyli wolumen;

  • limit zlecenia, czyli cena, przy czym w przypadku zlecenia kupna jest to cena maksymalna, jaką zgadzamy się zapłacić za interesujący nas papier, natomiast w przypadku zleceń sprzedaży jest to cena minimalna, poniżej której nie sprzedamy naszych papierów. Należy pamiętać, że określony przez nas limit cenowy nie zawsze musi być kursem transakcji, po jakim kupimy lub sprzedamy papiery. Przykładowo, jeżeli cenę kupna w zleceniu określimy na 15,00 zł, a będzie można dokonać zakupu po 14,60 zł, to oczywiście kupimy za tę niższą cenę. Podobnie jest w przypadku zleceń sprzedaży, z tym że przy sprzedaży cena transakcji może być wyższa od naszego limitu;

  • data ważności zlecenia;

  • dodatkowe warunki, które będą szczegółowo omówienie w punkcie poświęconemu nowemu systemowi WARSET, gdzie zostaną też przedstawione nowe typy zleceń;

Należy pamiętać o tym, że od każdej transakcji zostanie nam policzona prowizja maklerska, która albo zwiększy koszt zakupu papierów wartościowych, albo zmniejszy nasz zysk z transakcji sprzedaży.

d. Rozliczanie transakcji giełdowych

Instytucją, która rozlicza transakcje giełdowe, jest Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. System rozliczeń transakcji jest tak skonstruowany, żeby była zapewniona jednoczesność przekazania papierów wartościowych i pieniędzy. Jest to tzw. zasada DVP (delivery versus payment – wydanie przy płatności). Rozliczenie sesyjnych transakcji giełdowych, których przedmiotem są akcje, następuje trzeciego dnia po zawarciu transakcji. W przypadku obligacji, warrantów i praw poboru jest to drugi dzień po zawarciu transakcji natomiast dla kontraktów terminowych jest to dzień zawarcia transakcji. Co to oznacza dla inwestora? Otóż jeżeli złoży zlecenie sprzedaży akcji w środę i przykładowo zostanie ono zrealizowane we czwartek, to rozliczenie tej transakcji nastąpi w T+3 (T – dzień zawarcia transakcji), czyli we wtorek. Przy wyznaczeniu dnia rozliczenia bierze się pod uwagę tylko dni, w których KDPW pracuje i przeprowadza operacje rozliczania transakcji. Oznacza to, że dopiero we wtorek, i to najczęściej po sesji, inwestor będzie miał zaksięgowane na rachunku środki ze sprzedaży akcji. Moment zaksięgowania środków jest tutaj ściśle związany z momentem zaksięgowania przez biuro maklerskie wyciągu z KDPW. Również we wtorek inwestor przestanie być właścicielem posiadanych akcji, mimo iż transakcja została zawarta w poprzedni czwartek. W przypadku zawarcia transakcji kupna sytuacja jest nieco inna, ponieważ biura maklerskie zwykle nie zgadzają się na pełne odroczenie przez klienta spłaty jego zobowiązań aż do dnia rozliczenia. Taki przywilej mają z reguły duzi i znani biuru klienci. Zwykle drobny inwestor, kupując akcje, musi płacić od razu, natomiast w przypadku ich sprzedaży czekać na swoje pieniądze do trzech dni.

Również w przypadku transakcji kupna przeniesienie własności następuje dopiero w dniu rozliczenia transakcji.

e. Jak czytać wyniki notowań w serwisach informacyjnych?

Wiele serwisów informacyjnych podaje po zakończeniu sesji lub w jej trakcie informacje na temat aktualnych wartości indeksów oraz kursów akcji i innych instrumentów, także onet pod adresem www.notowania.onet.pl.

Dla wszystkich papierów publikowana jest informacja o pięciu podstawowych kursach, wolumenie i wartości obrotu oraz procentowej zmianie ceny.

Wspomniane kursy to:



  • kurs odniesienia – kurs ostatniej transakcji (kurs zamknięcia) z poprzedniej sesji; kurs, na podstawie którego ustalane są widełki na danym papierze oraz obliczana jest zmiana procentowa kursów transakcji;

  • kurs otwarcia – kurs pierwszej transakcji na danej sesji;

  • kurs maksymalny  - najwyższy kurs, po jakim był notowany papier na danej sesji;

  • kurs minimalny – najniższa cena papieru na sesji w danym dniu;

  • kurs zamknięcia – kurs wyznaczony w trakcie fixingu na zamknięciu, a w razie jego niewyznaczenia kurs ostatniej transakcji na sesji na danym papierze. Kurs zamknięcia staje się kursem odniesienia na sesję następną.

Wolumen obrotu jest sumaryczną liczbą wolumenów poszczególnych transakcji zawartych podczas danej sesji.

Wartość obrotu papierem wartościowym jest to suma wartości wszystkich transakcji na danym papierze podczas sesji, gdzie wartość pojedynczej transakcji jest równa iloczynowi kursu i wolumenu transakcji pomnożonemu przez dwa.

Czasami przy nazwie papieru pojawiają się przez kilka sesji dwuliterowe oznaczenia, związane z realizacją praw z papierów, np. dywidendą. Najczęściej spotykane skróty to:
zp – papier notowany z prawem poboru,
bp – papier notowany bez prawa poboru,
zd – papier notowany z dywidendą,
bd – papier notowany bez dywidendy,
dw – papier do wymiany (przed splitem),
pw – papier po wymianie (po splicie).

Przedstawiona poniżej tabela prezentuje fragment serwisu udostępnionego przez portal www.onet.pl w dniu 3 kwietnia 2001. Nie zawiera on informacji na temat wolumenu i wartości obrotu, ale jest serwisem bezpłatnym, prezentowanym z 15-minutowym opóźnieniem.



Notowania ciągle (trwają) z dnia: 03/04/2001 godzina: 10:21:46

























Nazwa

hh:mm

tko (hh:mm)

Otw

Min

Max

Ost

Zmiana

APEXIM

10:21




19,80

19,80

19,80

19,80

-1,00%

COMARCH

10:11




43,50

42,60

43,50

43,50

-3,12%

COMPLAND

10:10




77,70

75,10

77,70

77,00

-1,41%

CSS

10:00




27,50

27,50

27,50

27,50

0,00%




Objaśnienia:

nazwa - nazwa waloru


hh:mm - czas ostatniej zmiany (godzina:minuty:sekundy)
tko - wartość teoretycznego kursu otwarcia (przed otwarciem)
otw - wartość kursu otwarcia
min - wartość kursu minimalnego
max - wartość kursu maksymalnego
ost - wartość kursu ostatniego
zmiana - zmiana kursu ostatniego do kursu odniesienia
Kto ustala kursy walut na giełdzie?

Wbrew powszechnie jeszcze panującej opinii, kursy akcji notowanych na GPW nie są ustalane przez prezesa Wiesława Rozłuckiego. Cenę ustala tak naprawdę każdy z inwestorów, który składa zlecenie. Oczywiście, im większe zlecenie, tym większy jego wpływ na cenę papieru. Nigdzie indziej chyba nie można dostrzec tak ścisłego związku podaży i popytu. Nie ma tu żadnych dotacji, zwolnień, przywilejów. Jeśli przeważają kupujący, cena rośnie, a gdy większość stanowią sprzedający, ceny spadają. Jedynym elementem, który zaburza tę równowagę, są występujące od czasu do czasu próby manipulowania kursem. Podsumowując, ceną papieru wartościowego rządzi rynek.



Fazy sesji, systemy notowań:

Na giełdzie warszawskiej papiery są notowane w systemie notowań ciągłych oraz w systemie kursu jednolitego. Podstawowym systemem są notowania ciągłe, na których notowana jest znaczna część wszystkich papierów wartościowych. Podstawową różnicą pomiędzy notowaniami ciągłymi a systemem kursu jednolitego, czyli tzw. fixingiem, jest to, że cena instrumentu notowanego w systemie ciągłym może zmieniać się wielokrotnie w ciągu sesji, natomiast w przypadku fixingu cena instrumentu jest wyznaczana tylko dwa razy.

Bardzo ważnym pojęciem związanym z systemami notowań jest tzw. Teoretyczny Kurs Otwarcia, publikowany na bieżąco w fazie przed sesją. Kurs ten wyliczany jest zgodnie z zasadą maksymalizacji obrotu, minimalizacji różnicy pomiędzy popytem a podażą oraz minimalizacji zmiany ceny. Po wprowadzeniu każdego zlecenia inwestor może obserwować, jak wpływa ono na arkusz zleceń, a przede wszystkim wie, czy może ono zostać zrealizowane. Ostatni wyznaczony Teoretyczny Kurs Otwarcia staje się kursem otwarcia dla danego instrumentu.

Cena papieru wartościowego notowanego na giełdzie może się zmieniać w trakcie sesji w ściśle określonym przedziale cenowym. Dla akcji notowanych w systemie notowań ciągłych jest to 15%, a dla obligacji 5% od kursu odniesienia. W przypadku równoważenia przewodniczący sesji może zmienić ograniczenia wahań kursów.



Zgodnie ze Szczegółowymi Zasadami Obrotu kursy akcji notowanych na giełdzie muszą być określone z dokładnością:

  • do 1 grosza, jeżeli kurs akcji nie przekracza 5 złotych;

  • do 5 groszy, jeżeli kurs akcji przekracza 5 złotych, ale nie przekracza 20 złotych;

  • do 10 groszy, jeżeli kurs akcji przekracza 20 złotych, ale nie przekracza 100 złotych;

  • do 50 groszy, jeżeli kurs akcji przekracza 100 złotych.

W przypadku obligacji kurs jest określany w procentach jej wartości nominalnej z dokładnością:

  • do 0,1 punktu procentowego w przypadku obligacji o nominale mniejszym od 100 złotych;

  • do 0,01 punktu procentowego w przypadku obligacji o wartości nominalnej równej lub wyższej od 100 złotych.

Sesja giełdowa w każdym z systemów notowań składa się z określonych faz. Kolejność faz oraz godziny ich wystąpienia umieszczone są w tzw. harmonogramie sesji.

Harmonogramy sesji      

System notowań ciągłych

  • 8.30-10.00 Faza przed otwarciem (przyjmowanie zleceń)

  • 10.00 Otwarcie

  • 10.00-16.00 Faza notowań ciągłych

  • 16.00-16.10 Faza przed zamknięciem (przyjmowanie zleceń na zamknięcie)

  • 16.10 Zamknięcie

  • 16.10-16.30 Faza przed otwarciem (przyjmowanie zleceń na otwarcie następnej sesji)

W przypadku notowań instrumentów pochodnych harmonogram sesji jest prawie identyczny. Wyjątek stanowi otwarcie, które zostało wyznaczone na godzinę 9.00.

System kursu jednolitego – dwa fixingi

  • 8.30-11.00 Faza przed otwarciem (przyjmowanie zleceń)

  • 11.00-11.15 Faza interwencji

  • 11.15 Otwarcie (określenie kursu jednolitego)

  • 11.15-11.45 Dogrywka

  • 11.45-14.45 Faza przed otwarciem (przyjmowanie zleceń)

  • 14.45-15.00 Faza interwencji

  • 15.00 Otwarcie (określenie kursu jednolitego)

  • 15.00-15.30 Dogrywka

  • 16.10-16.30 Faza przed otwarciem (przyjmowanie zleceń na otwarcie następnej sesji)

W harmonogramie sesji można wyróżnić kilka faz:

  • początek dnia giełdowego – jest to faza techniczna, podczas której nadzorujący sesję dokonują modyfikacji parametrów sesji; składanie zleceń nie jest możliwe;

  • faza przed otwarciem – otwarcie systemu giełdowego dla użytkowników, czyli biur maklerskich; przyjmowanie zleceń na fixing i otwarcie notowań ciągłych. W trakcie tej fazy po każdym wprowadzonym zleceniu kalkulowany jest Teoretyczny Kurs Otwarcia;

  • interwencja – faza sesji, podczas której wstrzymane jest wprowadzanie nowych i usuwanie starych zleceń z systemu informatycznego giełdy. Zlecenia mogą być jedynie poprawiane, w zależności od papieru, tylko przez animatora albo przez wszystkich uczestników rynku;

  • otwarcie (zamknięcie) – faza sesji, w trakcie której zawierane są transakcje po kursie ostatniego Teoretycznego Kursu Otwarcia. Dla notowań ciągłych podczas otwarcia wyznaczany jest kurs otwarcia, w przypadku braku możliwości jego wyznaczenia kursem otwarcia staje się kurs pierwszej zawartej transakcji;

  • dogrywka – faza notowań jednolitych, podczas których uczestnicy mogą składać na każdy papier zlecenia kupna i sprzedaży z limitem równym kursowi otwarcia;

  • notowania ciągłe – faza sesji, podczas której transakcje zawierane są na bieżąco w miarę napływu zleceń możliwych do zrealizowania, a cena zmienia się ciągle w zależności od popytu i podaży;

  • faza przed zamknięciem – faza sesji, podczas której przyjmowane są zlecenia na zamknięcie.

W systemie notowań ciągłych notowane są wszystkie akcje wchodzące w skład indeksów WIG20, MIDWIG, TechWIG, obligacje, kontrakty terminowe, warranty oraz inne akcje o wystarczająco dużej płynności.

Na giełdzie w Warszawie ceny transakcji giełdowych określane są zawsze przez inwestorów, co jest cechą rynku kierowanego przez zlecenia. Cena kupna i cena sprzedaży jest taka sama, a maklerzy pobierają od klientów opłatę zwaną prowizją, stanowiącą część wartości transakcji. Na innych giełdach na świecie stosowany jest system zwany rynkiem kierowanym cenami. W takim systemie makler zwany market makerem kupuje papiery po niższej cenie, a sprzedaje po wyższej. Różnica jest zyskiem maklera.

Na giełdzie w Warszawie w systemie notowań ciągłych cenę transakcji ustala zlecenie oczekujące w karnecie. Przykładowo, jeżeli w karnecie oczekuje zlecenie sprzedaży po 100,00 zł, a klient złoży zlecenie kupna po 105,00 zł to zlecenie kupna zacznie się realizować po limicie 100,00 zł.




  1   2   3   4


©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna