Dokumentacja operacji gospodarczych



Pobieranie 88,42 Kb.
Data26.10.2017
Rozmiar88,42 Kb.

Dokumentacja operacji gospodarczych


Każda oper. gosp. będąca przedmiotem zapisów księgowych musi być udokumentowana obowiązek udokumentowania informacji jest jedną z podstawowych reguł ewidencji księgowej prowadzonej w systemie rachunkowości. Zasada ta musi być bezwzględnie postrzegana dzięki temu informacje ekonomiczne pochodzące z rachunkowości są wiarygodne i sprawdzalne. Do dokumentowania operacji gospodarczych służą dowody księgowe. Dowodem księgowym (dokumentem) księgowym nazywane jest stwierdzenie faktu wystąpienia operacji gospodarczych. Zbiór dowodów księgowych będących podstawą rejestracji operacji gospodarczej dokonywanych w danej jednostce tworzy tzw. dokumentację księgową. Można wyodrębnić następujące funkcje, które spełniają dowody księgowe. Są to:

  1. Stwierdzenie wystąpienia operacji gospodarczych i stworzenie podstaw do zapisów księgowych (podstawowa funkcja)

  2. Funkcja ochrony majątku jednostki i rozliczenia osób materialnie odpowiedzialnych (dowód księgowy jest tutaj narzędziem ochrony)

  3. Funkcja ochronna w oparciu o dokumenty księgowe jest przeprowadzona kontrola wiarygodności ksiąg rachunkowych i sporządzania sprawozdania finansowego stanowiącego zamknięcie roczne jednostki

  4. Funkcja informacyjna dowody księgowe zawierają wiele źródłowych operacji analitycznych przyjaznych analizie

Dowód księgowy musi odpowiadać ściśle określonym pełnym wymaganiom co do treści i formy. Musi on zawierać określone dane niezbędne do wyczerpującego zidentyfikowania dokonanej operacji gospodarczej. Wymagania w tym zakresie zostały ściśle określone w ustawie o rachunkowości. Zgodnie z ustawą o rachunkowości minimalny zakres danych w dowodzie księgowym jest następujący:

  1. określenie rodzaju dowodu

  2. określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gosp.)

  3. opis operacji oraz ich wartość a jeżeli to nie możliwe określenie także w jednostkach naturalnych

  4. data dokonania operacji a gdy dowód został sporządzony pod inną datą także data sporządzania dowodu

  5. podpis wystawcy dowodu oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto składniki majątkowe

  6. stwierdzenie zakwalifikowania dowodu oraz ujęcia w księgach rachunkowych przez wskazanie miesiąca księgowego oraz jeśli nie wynika to z techniki dokonywania zapisów sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych wraz z podpisem osoby odpowiedzialnej za te zadania

  7. numer identyfikacyjny dowodu

Dowody powinny być:

  1. sporządzane rzetelnie tzn. ich treść powinna być zgodna z rzeczywistym przebiegiem informacji gospodarczych, którą dokumentują

  2. kompletne tzn. powinny zawierać co najmniej wyżej wymienione dane

  3. poprawne pod względem rachunkowym błędy stwierdzone w dokumentach można korygować jedynie zgodnie z zasadami obowiązującymi w tym zakresie

Ze względu na różnorodność zjawisk i procesów gospodarczych istnieje konieczność stosowania wielu różnorodnych pod względem rodzajów dokumentów. Różnią się one formą i treścią. Dla każdego rodzaju operacji gospodarczej stosuje się specyficzny dowód księgowy.

Ze względu na różnorodność dokumentów zaistniała potrzeba przeprowadzenia ich klasyfikacji wg. przyjętych przepisów: - punkt widzenia jednostki wystawiającej dowody księgowe. Można je podzielić na dowody własne i obce.



Dowodami własnymi są wszystkie dowody księgowe sporządzane przez komórki organizacyjne tej jednostki gospodarczej, którym podlegają one zainwencjonowaniu bez względu na ich przeznaczenie.

Dowodami obcymi są wszystkie dowody księgowe otrzymane od jednostek obcych, które zostały sporządzone stanowią przedmiot ewidencji w danej jednostce.

Ze względu na przeznaczenie dowodów księgowych wyróżnia się dowody zewnętrzne i dowody wewnętrzne.



Dowody wewnętrzne to dokumenty księgowe sporządzone w danej jednostce z przeznaczeniem na własne jej potrzeby.

Dowodem zewnętrznym są wszystkie dokumenty księgowe, które zostały sporządzone w danej jednostce z przeznaczeniem na jednostkę obcą (kontrahentów jednostki).

Ze Względu na etapy sporządzania dowodów księgowych wyróżnia się dowody księgowe i wtórne.



Dowodami księgowymi zwanymi inaczej dowodami pierwotnymi są dokumenty księgowe stanowiące pierwsze udokumentowanie wystąpienia operacji gospodarczej. Są one sporządzane w momencie dokonania operacji. Jedynie dowód pierwotny może stanowić dokument stwierdzający daną operacje gospodarczą lub też być podstawą do sporządzenia dowodu wtórnego lub zbiorczego. Dowodami wtórnymi są dokumenty księgowe sporządzane na podstawie wielu dowodów źródłowych zarówno własnych jak i obcych. Stanowią powtórzenie w odmiennym ujęciu i poszerzenie informacji o wcześnie udokumentowanych operacja gospodarczych. Zazwyczaj dowód wtórny zawiera odwołanie do dowodów źródłowych.

Ze względu na liczbę operacji gospodarczych udokumentowanych dowodem księgowym można wyróżnić oprócz dowodów źródłowych dotyczących pojedynczych operacji gospodarczych dowody zbiorcze. Dowód zbiorczy jest dokumentem księgowym ujmującym więcej niż jedną operacje gospodarczą. Są one sporządzone dla grup operacji jednorodnych powtarzających się z duża częstotliwością. Stanowią one podstawę do dokonywania łącznego zapisu takich operacji na kontach księgowych. Dowody zbiorcze są sporządzane na podstawie dokumentów źródłowych, które w dowodzie zbiorczym muszą być wyszczególnione.



Ze względu na technikę ewidencji wyróżnia się 3 inne kategorie dowodów własnych:

  1. dowody rozliczeniowe – są to dokumenty księgowe, ujmujące wg. Nowych norm kryteriów klasyfikacyjnych zapisy już dokonane

  2. dowody korygujące - których zadaniem jest korygowanie błędów i nieprawidłowości występujących w zapisach dokonanych w innych wcześniej wystawionych dowodach.

  3. dowody zastępcze – są to dokumenty księgowe wystawione do czasu otrzymania zewnętrznego, obcego dowodu źródłowego. Ze względu na cel wystawienia dowodów księgowych można wyróżnić 3 rodzaje dowodów:

    1. dowody dyspozycyjne, które dokumentują polecenia dokonania określonych operacji gospodarczych

    2. dowody wykonawcze, które stwierdzają fakty dokonania określonych operacji gospodarczej podlegających ewidencji księgowej

Klasyfikacja dowodów księgowych


Kryterium pokrój dowodów

Wystawca dokumentu własne , obce

Przeznaczenie wewnętrzne, zewnętrzne

Etapy sporządzania źródłowe, wtórne

Liczba oper. Gospod. Zbiorcze

Technika ewidencji rozliczeniowe, korygujące, zastępcze

Cel wystawienia dowodów dyspozycyjne, wykonawcze,

dyspozycyjno – wykonawcze



Przygotowanie dokumentu do księgowania obejmuje następujące czynności:

  1. kontrolowanie dokumentów

  2. dekretowanie dokumentów

  3. segregowanie dokumentów

Każdy dokument księgowy przed jego zaksięgowaniem jest poddawany wewnętrznej kontroli w jednostce gospodarczej. Kontrola ma na celu sprawdzenie poprawności dokumentu. Tylko dokumenty poddane wymagalnej kontroli nabierają charakteru dowodów księgowych mogą być podstawą dokonywanych zapisów księgowych.

Sprawdzenie dokumentu księgowego obejmuje 3 rodzaje :

  1. kontrole merytoryczną polegającą na sprawdzeniu czy dane wykazane w dokumencie są zgodne z rzeczywistym przebiegiem dokumentowania operacji gospodarczej oraz czy operacja ta była legalna tj. zgodna z obowiązującymi przepisami.

Kontrola merytoryczna może być przeprowadzona przed dokonaniem operacji gospodarczej w celu jej akceptacji lub po dokonaniu operacji gospodarczej w celu jej sprawdzenia. Kontrola formalna polega na sprawdzeniu czy dokument zawiera wszystkie dane niezbędne do identyfikacji operacji gospodarczej oraz czy został wystawiony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi zarówno zewnętrznymi i wewnętrznymi.

2.Kontrola rachunkowa wyraża się sprawdzeniu czy w danych liczbowych wykazanych w dokumencie nie występują błędy o charakterze rachunkowym. Błędy w dowodach zewnętrznych zarówno obcych jak i własnych można korygować jedynie przez wysłanie kontrahentowi odpowiedniego dokumentu zawierającego sprostowanie wraz ze stosownym uzasadnieniem. Błędy w dowodach wewnętrznych można poprawić przez skreślenie błędnej kwoty lub treści (z utrzymaniem czytelności błędnego zapisu) i dokonaniem zapisu poprawnego wraz z datą i podpisem osoby do tego upoważnionej. Nie dopuszczalne jest dokonywanie w dowodach wymazywania i przeróbek nie można poprawiać pojedynczych liter lub cyfr. Jeżeli daną operacje dokumentuje więcej niż 1 dowód lub więcej niż jeden egzemplarz dowodu kierownik jednostki ustala sposób postępowania z każdym z nich i wskazuje , które będzie podstawą zapisu. Następnym etapem przez, który przechodzą dowody księgowe jest dekretowanie dowodów czyli kwalifikowanie dokumentów. Obejmuje ono również czynności związane z przygotowaniem dokumentu do księgowania. Dekretowanie – polega na ustaleniu i poddaniu na dokumencie sposobu jego ewidencji w odpowiednim urządzeniu księgowym przez wskazanie korespondujących kont syntetycznych

    • określeniu sposobu księgowania na kontach analitycznych

    • nadaniu numeru i określeniu daty pod, którą ma być zaksięgowany

    • akceptacji do księgowania

Następną czynnością z przygotowaniem dowodów ksiąg do księgowania jest ich segregowanie.

Segregowanie dowodów polega na grupowaniu dokumentów wg. określonych kryteriów najczęściej księgowych szereguje się wg grup rodzajowych lub też wg urządzeń księgowych, w których mają być zaewidencjonowane. Podziała dowodów księgowych na grupy ułatwia sporządzanie dowodów zbiorczych do określonych grup rodzajowych dowodów źródłowych. Ponadto segregowanie dokumentów znacznie ułatwia przebieg prac ewidencyjnych.

Ze względu na fakt, że dowody księgowe wpływające do jednostki gospodarczej (dowody obce) lub powstające w ramach własnej jednostki (dowody własne) zawierają informacje interesujące różne komórki organizacyjne dlatego przed zaksięgowaniem odbywają one drogę obiegu wewnętrznego przez zainteresowane komórki jednostki gospodarczej. Obieg dowodów księgowych polega na przepływie dokumentów przez różne komórki organizacyjne jednostki gospodarczej do momentu wpływu do jednostki dowodów obcych lub do momentu sporządzenia dowodów własnych aż do momentu złożenie ich w archiwum. Obieg dowodów księgowych powinien być tak zorganizowany aby droga ich przechodzenia przez zainteresowane komórki organizacyjne jednostki gospodarczej była jak najkrótsza. Zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości jednostki gospodarcze prowadzące rachunkowość są zobowiązane do przechowywania dokumentów księgowych (dowodów) czyli do ich archiwowania. Dowody księgowe powinny być przechowywane w taki sposób, który umożliwiał by trwałe odszukanie każdego dokumentu oraz zabezpieczający przed niedozwolonymi zmianami nieupoważnionym rozpowszechnieniem, uszkodzeniem lub zniszczeniem. Dowody księgowe są przechowywane w siedzibie zarządu jednostki lub jej oddziału. Okres przechowywania poszczególnych dowodów jest unormowany przepisami ustawy o rachunkowości. Głównym rodzajem archiwowania dowodów księgowych jest wykorzystanie jako podstawy dowodowej przy przeprowadzeniu kontroli działalności jednostki gospodarczej albo też w wypadku powstania sporów występuje konieczność zbadania dowodów księgowych, które były podstawą zapisów księgowych.


Konto księgowe i jego funkcjonowanie

Istota konta


Operacje gospodarcze występujące w przedsiębiorstwie charakteryzują się tym, że powodują zmiany majątkowe. Rejestracja tych zmian jest przedmiotem rachunkowości tzn. jej podstawowego elementu jaką jest księgowość. Do rejestracji tych operacji stosuje się specjalne urządzenia księgowe nazywane kontami księgowymi. Konto - jest to podstawowe urządzenie ewidencji księgowej służące do rejestracji jednorodnych operacji gospodarczych. Jednostka w prowadzącej ewidencję księgową operacji gospodarczej stosuje się zestaw kont składających się z wielu odrębnych kont. Każde konto jest przeznaczone do ewidencji stanu i zmian określonego składnika aktywów i pasywów oraz procesów gospodarczych ujmowanych na koncie.

Formy i elementy konta


Każde konto ma przypisana nazwę. Informuje ona o przeznaczeniu konta. Nazwa konta jest odzwierciedleniem rodzajów składników aktywów lub pasywów oraz procesów gospodarczych ujmowanych na koncie. Oprócz nazwy każe konto ma przypisany symbol cyfrowy. Określa on miejsce konta w zakładowym planie kont w celu realizacji metody bilansowej konto zostało podzielone na 2 części i są to strony przeciwstawne sobie. Jedna strona jest przeznaczona do rejestracji zmian o charakterze zwiększającym natomiast druga do ujmowania zmian o charakterze zmniejszającym zmianę konta. Po jednej stronie tego kont a wykazuje się zmiany konta o charakterze dodatnim a po drugiej o charakterze ujemnym. Lewa strona konta to debet Dt lub inaczej winien Wn. Prawa strona konta to kredyt Ct lub Ma. Są to umowne nazwy stron konta do celów dydaktycznych oraz do prezentacji schematów księgowań w rachunkowości stosuje się uproszczoną postać konta nazwaną kontem teowym. Uproszczenie polega na ograniczeniu się do przedstawienia schematu konta składającego się z 2 stron konta służących do rejestracji operacji gospodarczych z pominięciem pozostałych dokumentów występujących w innych postaciach graficznych ksiąg księgowych. Nazwa kont teowych wynika z prawdopodobieństwa jego postaci graficznej do litery T.

Zapisanie operacji po stronie debet konta określa je jako obciążenie konta lub zapisanie w ciężar konta. Natomiast zapisanie informacji po stronie kredyt konta (Ma) to uznanie konta lub zapisanie na dobro konta. Zapisywane na danym koncie operacje gospodarcze podlegają okresowemu sumowaniu i tworzą obroty konta. Obrót konta jest to ogólna suma zapisów po jednej ze stron konta ponieważ konto ma 2 strony dlatego na każdym koncie wyróżnia się 2 obroty: debetowy i kredytowy.

Podsumowania dokonuje się na okres sprawozdawczy. Z obrotami konta związane jest pojęcie salda. Saldo kont – jest różnicą między obrotami konta przyjmuje ono zawsze nazwę większego obrotu dlatego może ona być debetowe lub kredytowe. Jeżeli obroty obu stron konta są równe to saldo jest równe zero. Dane konto ma saldo początkowe, które wyraża stan konta na początek okresu sprawozdawczego. Sp i saldo końcowe wyrażające stan składnika na koniec okresu Sk. Saldo końcowe danego konta jest jednocześnie saldem początkowym w okresie następnym.

W praktyce ewidencji księgowej są stosowane różne postacie graficzne konta. Powszechnie stosowanymi formami konta księgowego są:



    1. jednostronny układ konta (pagina) i układ dwustronnej tabeli (folig)

Na kontach jednostronnych tzn. drabinkowych po zapisaniu każdej operacji oblicza się aktualny stan danego składnika nie ma tu podziału konta na część służącą do rejestracji operacji zwiększających i operacji zmniejszających stan składnika. Występują tu dwie odrębne kolumny dotyczące odrębnych zapisów kwot po stronie debet i zapisów po stronie kredyt konta.

Wzór graficzny kotna dwustronnego ( w układzie Pagina) – ten sposób prowadzenia zapisu jest tylko wtedy gdy decydującą rolą odgrywa informacja o bieżącym stanie przedmiotów ewidencji ( np. przy prowadzeniu książeczek oszczędnościowych i pomocniczych urządzeń w zakresie podręcznej ewidencji niektórych materiałów gdyż uzyskanie informacji o łącznej wartości wszystkich operacji zwiększających lub zmniejszających stan składnika wymaga wybierania i dodawania poszczególnych zapisów.

Na koncie w układzie dwustronnej tabeli jedna strona jest przeznaczona do zapisywania w całości operacji gospodarczej zwiększających stan konta a druga zmniejszających ten stan.

Funkcjonowanie konta


Zasady funkcjonowania kont przyjęte w sposób umowny obowiązują od XIII wieku i pozostają nie zmienne po mimo zmian zachodzących w technice ewidencji. Z funkcjonowaniem konta księgowego są związane określone czynności na, które składa się :

  1. założenie konta – polega na wpisaniu jego nazwy oraz symbolu cyfrowego nadanego mu w zakładowym planie kont. Przed rozpoczęciem księgowania na koncie operacji gospodarczych przeprowadzonych w danym okresie należy dokonać otwarcia konta. Otwarcie konta następuje przez:

    • obciążenie konta

    • zapisanie w ciężar konta

    • debetowanie konta

    • księgowanie po stronie debet (winien)

podobnie księgowanie operacji po stronie kredyt ma wiele określeń jak:

    • uznanie konta

    • zapisanie na dobro konto

    • księgowanie po stronie kredyt

Zapis każdej operacji na koncie powinien obejmować:

    • datę dokonanie operacji

    • numer i symbol dowodu księgowego stanowiącego podstawę zapisu danej operacji gospodarczej

    • treść zapisu informującą o rodzaju zaksięgowanej operacji

    • kwotę dokonanej operacji gospodarczej wyrażonej w jednostkach pieniężnych

Zasada podwójnego zapisu


Rejestracja operacji gospodarczych na kontach jest prowadzona przy zastosowaniu zasad podwójnego zapisu. Zasada ta jest odzwierciedleniem faktu, że każda operacja gospodarcza wywołuje dwie równoczesne, równe co do wartości zmiany w stanie składników aktywów i pasywów lub kategorii wynikowych: kosztów, przychodów, zysków, strat. Zasada podwójnego zapisu polega na tym, że każda operacja gospodarcza jest księgowana

I na co najmniej dwóch kontach

II po przeciwnych stronach kont na jednym koncie po stronie debet na drugiej po stronie kredyt

III takiej samej kwocie zgodnie z dowodem na podstawie którego jest księgowana



Stosowanie zasady podwójnego zapisu stanowi konsekwencję metody bilansowej. Nie narusza się równowagi bilansowej. Przez zapisanie operacji gospodarczych zgodnie z zasadą podwójnego zapisu związek pomiędzy kontami nazywamy korespondencją kont. Wynika to z faktu, że każdy zapis jest dokonywany na dwóch kontach: na jednym po stronie debet na drugim po stronie kredyt. Konta powiązane taką operacją gospodarczą są nazywane kontami korespondującymi lub przeciwstawnymi. Korespondencja kont może przyjąć postać zapisów prostych lub zapisów złożonych. Zapis prosty – dana operacja gospodarcza jest ujmowana na dwóch kontach na jednym po stronie debet na drugim po stronie kredyt, natomiast zapis złożony polega na tym, że dana operacja gospodarcza jest ewidencjonowana na więcej niż dwóch kontach i możliwe są następujące przypadki:

    1. zapis po stronie debet jednego konta w korespondencji ze stroną kredyt wielu kont

    2. zapisy po stronie kredyt jednego konta oraz po stronie debet wielu kont

    3. zapisy po stronie debet kilku kont w korespondencji ze stroną kredyt wielu kont

Przy zapisie złożonym obowiązuje zasada, że ogólna suma kont księgowanych po jednej stronie kont musi być równa ogólnej sumie kwot wykazanych po drugiej stronie kont korespondujących. Kwoty operacji gospodarczych zapisanych na określonym koncie podlegają podsumowaniu za okres sprawozdawczy np. miesiąc tworząc obroty konta. Obrotem konta – ogólna suma kont operacji gospodarczych po jednej ze stron konta. Ze względu na fakt, że konto ma dwie strony dlatego też ma ono dwa rodzaje obrotu:

    • obrót debetowy – suma kwot operacji gospodarczych zaksięgowanych po stronie debet konta

    • obrót kredytowy - suma kwot operacji gospodarczych zaksięgowanych po stronie kredyt konta

Zasada podwójnego zapisu zapewnia równowagę między ogólnymi sumami obrotów obu stron wszystkich kont co wyraża równanie:- suma obrotów debetowych = sumie obrotów kredytowych. Różnica między obrotami stanu konta przyjmuje nazwę tej strony, która wykazujesz większe obroty. Saldo debetowe występuje gdy zachodzi nie równość, obroty debetowe większe od obrotów kredytowych. Natomiast jeśli występuje nierówność obroty debetowe mniejsze od kredytowych to mamy saldo kredytowe. Jeśli obroty obu stron są sobie równe to wówczas saldo nie występuje. Zasada podwójnego zapisu zapewnia również zachowanie równowagi pomiędzy sumami sald debetowych i kredytowych wyrażających się równością: suma sald Dt = sumie sald Ct.

Wyróżniamy dwa rodzaje kont:

  1. Saldo początkowe (Sp) wyrażające stan danej pozycji na początku okresu sprawozdawczego

  2. Saldo końcowe (Su) przedstawia stan danej pozycji na koniec okresu sprawozdawczego. Saldo końcowe danego konta w bieżącym okresie sprawozdawczym jest jednocześnie saldem początkowym tego konta w okresie następującym. Zamknięcie konta następuje pod koniec roku obrotowego i obejmuje następujące czynności:

    • ustalenie obrotów obu stron konta

    • obliczenie salda końcowego

    • wpisanie salda końcowego po stronie wykazującej większe obroty. Saldo debetowe zapisuje się po stronie wykazującej większe obroty. Saldo debetowe zapisuję się po stronie debet a kredytowe po stronie kredyt. Na koncie Teowym saldo końcowe wpisuje się po stronie wykazującej większe obroty a więc saldo Dt zapisuje się po stronie Ct a Ct po Dt.

Dwukrotne podkreślenie obu stron konta ma znak równości sum ich obrotów i sald. Salda końcowe ustalone na koniec roku obrotowego są przenoszone do bilansu zamknięcia. Klasyfikacja kont

Ze względu na różnorodność operacji gospodarczych dokonujących się jednostkach występuje konieczność stosowania wielu kont księgowych, na których buduje się operacje w zależności od ich treści. Dlatego przeprowadzona jest klasyfikacja kont ze względu na treść ekonomiczną ewidencjonowanych na nich operacji. Operacje mogą dotyczyć :

    • stanu i zmian składników aktywów i pasywów bilansu

    • procesów odbywających się w jednostce gospodarczej

Przyjmując do kryterium klasyfikacji kont, ekonomiczną treść operacji gospodarczej wyróżniamy dwie grupy kont:

    • konta bilansowe- wszystkie konta księgowe, które służą do ewidencji stanu i zamian składników bilansu tj. środków gospodarczych i źródeł ich pochodzenia i których salda na koniec roku obrotowego przenosi się do bilansu

    • konta niebilansowe – wszystkie pozostałe konta, są one przeznaczone do odzwierciedlania procesów gospodarczych przebiegających w jednostce gospodarczej w ciągu okresu sprawozdawczego. Do kont niebilansowych zalicza się trzy grupy kont księgowych:

    1. Konta wynikowe – są to konta niebilansowe i służą do ujęcia operacji gospodarczych odzwierciedlających proces powstawania wyniku finansowego w jednostce gospodarczej. Na koniec roku obrotowego salda kont wynikowych przenosi się do rachunku zysków i strat.

    2. Konta rozliczeniowe – to konta niebilansowe przeznaczone do ewidencjonowania zmian procesów, które w ciągu okresu sprawozdawczego powinny być całkowicie rozliczane na koniec okresu sprawozdawczego. Konto takie nie wykazuje sald. Konta korygujące są to konta o charakterze uzupełniającym w stosunku do kont bilansowych

    3. Konta korygujące – zawsze towarzyszą kontom bilansowym i nie mogą bez nich wystąpić. Na koniec okresu sprawozdawczego salda kont korygujących wpływa na wysokość salda konta podstawowego.

W każdym okresie sprawozdawczym grupowanie operacji gospodarczych na kontach nie bilansowych odbywa się odrębnie. Dlatego konta te otwiera się na początek każdego okresu natomiast na koncie okresem salda większości kont przenosi się na inne konta w rezultacie czego nie wykazują one sald końcowych. Konta księgowe mogą być klasyfikowane ze względu na szczegółowość wykazywanych na nich operacji wyróżnia się:

      1. konta syntetyczne – które charakteryzują się wyższym stopniem agregowania operacji gospodarczych niż konto analityczne stopień szczegółowości kont syntetycznych jest uzależniony od minimalizacji układu niezbędnych jednostek informacyjnych i dostosowanej techniki zapisów księgowych. Funkcjonują te konta zgodnie z zasadą podwójnego zapisu.

      2. Konta analityczne – służą do uszczegółowienia zapisów dokonywanych na kontach syntetycznych i funkcjonują na zasadzie zapisu powtarzanego w stosunku do zapisu na kontach syntetycznych.

Konta bilansowane i ich funkcjonowanie


Ze względu na miejsce bilansu w systemie informacji rachunkowej jednostki również i konta bilansowe odgrywają decydującą rolę wśród wszystkich kont funkcjonujących w tym systemie. Konta bilansowe służą do wykazywania poszczególnych składników środków gospodarczych i źródeł ich finansowania. Na kontach tych odzwierciedla się stan i wszelkie zmiany w stanie aktywów i pasywów mają odrębne konta, nazwy kont i bilans. Są takie same jak nazwy składników bilansu. Czasami konta zakłada się dla określonych grup składników aktywów i pasywów. Do zadań kont bilansowych należy:

  1. przyjmowanie stanów początkowych poszczególnych składników aktywów i pasywów z bilansu otwarcia

  2. ewidencjonowanie zmian stanów składników aktywów i pasywów spowodowanych dokonanymi w okresie gospodarczym

  3. ustalenie stanów końcowych poszczególnych aktywów i pasywów wykazanych na koniec okresu w bilansie zamknięcia

Konta bilansowe służą do ewidencji stanu i zmian składników aktywów i pasywów i dzielą się na konta aktywne, pasywne, aktywno-pasywne. Konta aktywne to konta, które służą do ewidencji stanu i zmian składników zaliczanych do aktywów bilansu. Konta pasywne są kontami przeznaczonymi do rejestracji stanu i zmian składników objętych pasywami bilansu. Konta aktywno-pasywne – są to konta bilansowe, które służą do ewidencji stanu i zmian aktywów i pasywów. Ponieważ w bilansie konta są przeciwstawne pasywom, dlatego konta przeciwstawne do ewidencji aktywów funkcjonują inaczej niż konta służące do ewidencji pasywów z tym, że występują pewne wspólne zasady działania wszystkich kont bilansowych. Konta bilansowe są bezpośrednio powiązane z bilansem przez ich stany początkowe i zbiorowe oraz wartości aktywów i pasywów bilansu otwarcia i zamknięcia.

Powiązanie stanu aktywów i pasywów z saldami kont bilansowych jest wynikiem obowiązującej w rachunkowości zgodnie z tą zasadą występuje równość. Suma sald końcowych aktywów i pasywów równa się sumie aktywów i pasywów w bilansie zamknięcia: sumie aktywów i pasywów w bilansie otwarcia. Otwarcie kont bilansowych ma miejsce w momencie przeksięgowania z bilansu otwarcia stanów początkowych poszczególnych składników aktywów i pasywów jako sald początkowych kont przyporządkowanym tym składnikom. W przypadku gdy dane konto nie widnieje w bilansie to otwarcie takiego konta następuje gdy zostanie na niego zaciągnięta pierwsza operacja. Stany początkowe aktywów są traktowane jako salda początkowe kont aktywnych zaś pasywów – pasywne. Saldo początkowe konta aktywnego jest zawsze debetowe zaś pasywne – kredytowe. Na koncie aktywnym księguje się po stronie debet zwiększenie stanu składników aktywów, po stronie kredyt zmniejszenie stanu składnika aktywów.

Zasada funkcjonowania kont aktywnych

Saldo początkowe (Dt) + zwiększenie stanu (Dt) = obroty debetowe

Obroty debetowe – zmniejszenie stanu (Ct) = saldo końcowe (Dt)

Zasada funkcjonowania kont pasywnych


Salda początkowe (Ct) + zwiększenie stanu (Ct) = obroty kredytowe

Obroty kredytowe – zmniejszenie stanu (Dt) = saldo końcowe (Ct).



Funkcjonowanie kont aktywno-pasywnego jest skomplikowane. Powstaje ono poprzez połączenie konta aktywnego z pasywnym. Ujmuje się na nim stan i zmiany określonego składnika aktywów i przeciwstawnego mu konta mu składnika pasywów. Kontami aktywno- pasywnymi są najczęściej konta rozrachunków. Rozrachunki oznaczają z jednej strony należność z drugiej zobowiązania. Należności to składnik aktywów zobowiązania to składnik pasywów. Konta aktywno-pasywne może wykazywać jednocześnie 2 salda : saldo debetowe oznaczające stan składnika aktywów, saldo kredytowe stan składnika pasywów. Zapis operacji na koncie aktywno-pasywnym uzależnione są od tego czy operacja dotyczy składników aktywów czy pasywów. Po stronie debet konta aktywno-pasywnego ujmuje się saldo początkowe składników aktywów i zwiększenie stanu składnika aktywów, zmniejszenie stanu składnika pasywów. Po stronie kredyt konta aktywno-pasywnego zapisuje się saldo początkowe składników pasywów, zwiększenie stanu składników aktywów. Ustalenie sald końcowych konta aktywno-pasywnego wymaga rozgraniczenia operacji gospodarczych na operacje dotyczące składników aktywów i na operacje dotyczące składników pasywów. Następnie odrębnie ustala się saldo końcowe debetowe (Aktywa) i saldo końcowe debetowe (Pasywa). Obowiązuje tu zasada ustalenia sald końcowych kont aktywnych i kont pasywnych. Salda końcowe wszystkich kont bilansowych przenosi się do bilansu zamknięcia. Salda debetowe wykazujemy w aktywach bilansu zaś kredytowe w pasywach.

Konta wynikowe i ich funkcjonowanie

W jednostce gospodarczej oprócz operacji bilansowych, które wpływają bezpośrednio na zmiany stanu aktywów i pasywów są ewidencjonowane na kontach bilansowych występują również inne operacje związane z powstawaniem wyniku finansowego działalności. Pojawia się problem grupowania informacji dotyczących przebiegów procesów gospodarczych kształtujących wynik finansowy jednostki w określonych przedziałach klasowych. Przenoszenie przez jednostkę kosztów i strat uzyskiwanie przychodów i osiąganie zysków są to procesy gospodarcze ściśle związane z osiąganiem wyniku finansowego w celu uzyskania informacji o wielkościach, które złożyły się na ostateczny wynik finansowy odrębnie grupuje się dane dotyczące procesów kształtujących ten wynik, w taki sposób powstaje możliwość wniknięcia w przyczyny, które doprowadziły by osiągnięcia określonej kwoty wyniku finansowego. Aby zrozumieć zasady ewidencji operacji wynikowych należy znać znacznie podstawy kategorii ekonomicznych wpływających na wynik finansowy tj. kosztów i strat, przychodów i zysków. Koszt to – wyrażona w pieniądzu wartość zużycia środków pracy i przedmiotów pracy oraz wynagrodzenie za pracę i zapłata za usługi obce poniesione w pewnym okresie w celu wytworzenia określonego wyboru czy świadczenia określonej usługi. Do kosztów bywają zaliczane także różnorodne opłaty ponoszone w związku z istnieniem i funkcjonowaniem jednostek prowadzących działalność gospodarczą. Ponoszenie kosztów jest zawsze związane z zastosowaniem określonych efektów użytecznych występujących w postaci produktu tj. towarów i usług. Straty – powstają wówczas gdy następuje nieekwiwalentny ubytek wartości majątkowej jednostki gospodarczej w rezultacie, którego powstają użyteczne efekty gospodarcze. Do kosztów działalności nie zalicza się również zmniejszenia zasobów majątkowych jednostki spowodowanego zdarzeniami nie zależnymi o charakterze losowym tj. powódź, pożar, kradzież, postępowanie układowe czy naprawcze. Tego rodzaju ubytek zasobów majątkowych stanowi straty nadzwyczajne.


Przychód – wyrażona w mierniku pieniężnym wartość sprzedaży produktów działalności jednostki gospodarczej tj. wyrobów i usług oraz towarów, materiałów i środków trwałych. Przychód to kwota uzyskana lub nie zależna od odbiorcy z tytułu dokonanej sprzedaży pomniejszona o należny podatek od towarów i usług.

Zyski nadzwyczajne – przeciwstawieństwo strat nadzwyczajnych odznaczają przyrost wartości zasobów majątkowych spowodowany zdarzeniami niezależnymi od jednostki gospodarczej powstającymi nie powtarzalnie po za zwykłą działalnością jednostki. W wyniku porównania kosztów i strat oraz przychodów i zysków nadzwyczajnych ustala się ostateczny wynik finansowy działalności jednostki gospodarczej. Do ewidencji operacji gospodarczych wynikowych związanych z procesami ponoszenia kosztów i strat osiągania przychodów i zysków, ustalania wyniku finansowego stosuje się konta wynikowe. Ze względu na charakter procesów gospodarczych ujmowanych na kontach wynikowych wyróżnia się rodzaje:

      1. konta kosztów

      2. konta strat nadzwyczajnych

      3. konta przychodów

      4. konta zysków nadzwyczajnych

      5. konta wyniku finansowego

Suma poniesionych kosztów i strat oraz osiągniętych przychodów i zysków zgromadzonych na kontach wynikowych w ciągu okresu sprawozdawczego podlegają przeniesieniu pod koniec tego okresu na konto odzwierciedlające ostateczny wynik finansowy działalności jednostki gospodarczej wyjątek stanowi konto – wynik finansowy. Konta kosztów są obciążeniem z tytułu ponoszonych kosztów, a uznawane z tytułu zmniejszenia kosztów pod koniec okresu na wynik finansowy.

Konta strat nadzwyczajnych funkcjonują podobnie do kont kosztów. Konta te obciąża się wartością strat ujmowanych oraz uznaje się je z tytułu zmniejszenia strat i ich przeniesienia na wynik finansowy.

Odmienne od strat kosztów i strat nadzwyczajnych funkcjonowania konta przychodów i zysków nadzwyczajnych są konta przychodów. Konta przychodów uznaje się z tytułu osiągniętych przychodów ze sprzedaży oraz korekt zwiększających te przychody natomiast obciąża się je z tytułu korekt zmniejszających przychód oraz przeniesienia przychodów na wynik finansowy.

Konta zysków nadzwyczajnych funkcjonują analogicznie do konta przychodów. Konta te uznaje się z tytułu ujawnionych zysków natomiast obciąża z tytułu korekt zmniejszających zyski oraz przeniesienia zysków nadzwyczajnych na wynik finansowy.

Szczególnym kontem wynikowym jest konto wynik finansowy. Służy ono do ustalenia wyniku finansowego netto oraz jest podstawą do sporządzenia drugiego oprócz bilansu elementu rocznego sprawozdania finansowego jakim jest rachunek zysków i strat. Na koncie wyniku finansowego odbywa się porównanie osiągniętych przychodów i zysków z poniesionymi kosztami i stratami. Konto wynik finansowy obciąża się z tytułu okresowego przeniesienia poniesionych kosztów i strat nadzwyczajnych oraz obowiązkowych obciążeń wyniku finansowego uznaje się natomiast z tytułu okresowego przeniesienia osiągniętych przychodów i zysków nadzwyczajnych.

Saldo końcowe konta wyników finansowych może mieć dwojakiego rodzaju znaczenie:



  1. salda debetowego oznaczającego stratę netto, zysk netto, ustalony jako saldo kredytowe. Konta wynik finansowy jest wykazywany w bilansie w pasywach jako wielkość dodatnia zwiększająca kapitały własne.

  2. strata netto ustalana jako saldo debetowe tego konta jest wykazywana jako wielkość ujemna zmniejszająca te kapitały. Konto wynik finansowy może być traktowane nie jako konto wynikowe ale także jako konto bilansowe. Przez zysk netto lub stratę netto bilans jest powiązany z rachunkiem zysków i strat.


Dzielenie i łączenie kont

Liczba kont przewidzianych w zakładowym planie kont jednostki gospodarczej zależy przede wszystkim od jej potrzeb informacyjnych. Do celów zarządzania i kontroli działalności jednostki rachunkowości musi dostarczać dostatecznie szczegółowych informacji o stanie i zmianach środków gospodarczych i źródeł ich pochodzenia oraz o procesach zachodzących w przedsiębiorstwie. Jednocześnie należy ograniczać wykazywanie informacji zbyt szczegółowych jeśli powstają one sporadycznie i dotyczą one zdarzeń gospodarczych czyli mają niewielki wpływ na przebieg działań jednostki gospodarczej. Dlatego może zachodzić konieczność rozszerzenia ilości kont lub jej ograniczenia. Oznacza to możliwość elastycznego stosowania rozwiązań ewidencji księgowej w zależności od rodzaju zakresu działalności gospodarczej przeprowadzonej przez jednostkę oraz grupowania informacji w zależności od potrzeb tych jednostek. Przejawia się to w swobodzie kształtowania zakładowych planów kont, które zawierają między innymi wykaz prowadzonych kont. Odbywa się to przez dzielenie i łączenie kont. Dzielenie konta księgowego polega na zastąpieniu danego konta innymi kontami lub uzupełnieniu go zbiorem innych kont przy zachowaniu dotychczasowego zakresu merytorycznego. Na kontach powstałych w wyniku podziału rejestruje się takie same operacje gospodarcze i po tych samych stronach co na koncie przed podziałem. Konto przed podziałem nosi nazwę konta macierzystego. W zależności od sposobu dokonywania podziału konta wyróżnia się 2 rodzaje podzielności kont:



  1. Podzielność poziomą – polega na wyodrębnieniu z konta macierzystego szczegółowych kont księgowych, które mają taki sam charakter jak konto macierzyste lecz węższy jest ich zakres podmiotowy. Wyodrębnieniu podlegają operacje jednorodne co do ich treści ekonomicznej o różnych kierunkach zmian. Możliwe są dwa warianty podzielności poziomej

    1. konto dzielone (macierzyste) po podziale przestaje funkcjonować (zanika) a jego miejsce zajmują nowe konta powstałe w wyniku podziału

    2. konto dzielone (macierzyste) po podziale funkcjonuje nadal jako konto syntetyczne a konta uzyskane z podziału są prowadzone obok niego jako konta analityczne (szczegółowe). Tworzą one zwarty system ewidencji księgowej.

Na księgi rachunkowe składają się miedzy innymi księga główna stanowiąca zbiór kont syntetycznych i księgi syntetyczne stanowiące zbiory odpowiednich kont analitycznych. Pierwszy wariant polega na zastąpieniu określonego konta macierzystego mniejszą lub większą liczbą kont księgowych o większej szczegółowości, z których każde jest przeznaczone do rejestracji odrębnego składnika przedmiotu ewidencji konta macierzystego. Konta powstałe w wyniku takiego podziału funkcjonują zgodnie z zasadą podwójnego zapisu. Między obrotami a saldami konta macierzystego oraz kont powstałych z jego podziału zachodzą następujące relacje:

    • suma obrotów debetowych (kredytowych) kont powstałych w rezultacie podziału = obrotom debetowym (Ct) konta macierzystego

    • suma sald początkowych (końcowych) kont powstałych w rezultacie podziału= saldu początkowemu ( końcowemu) konta macierzystego

  1. Podzielność pionową – polega na tym, że konto macierzyste funkcjonuje nadal na zasadzie zapisu podwójnego i obok i obok tego konta, które nazywa się kontem syntetycznym funkcjonują konta szczegółowe, które noszą nazwę kont analitycznych. Konta te tworzą analityczne do danego konta syntetycznego i służą uszczegółowieniu obrotów i sald określonego konta syntetycznego. W stosunku do kont analitycznych obowiązuje zasada powtarzanego zapisu polegająca na tym, że każdy zapis operacji gospodarczej na koncie analitycznym jest powtórzeniem księgowania na koncie syntetycznym, do którego prowadzone jest analityka po tej samej stronie w tej samej kwocie na podstawie tego samego dokumentu. Różnica między zapisami na kontach syntetycznych i analitycznych sprowadza się do tego, że na kontach syntetycznych obowiązuje zawsze zasada podwójnego zapisu, zaś na kontach analitycznych zapisy są dokonywane jednostronnie gdyż są one tylko powtórzeniem zapisu z konta syntetycznego – zasada powtarzanego zapisu. Konsekwencjami zapisu powtarzanego są równości:

    1. obrót Dt konta syntetycznego = sumie obrotów Dt wszystkich wprowadzonych do niego kont analitycznych

    2. obrót Ct konta syntetycznego = sumie obrotów Ct zbioru kont analitycznych

    3. suma sald początkowych (końcowych) wszystkich kont analitycznych = saldu początkowemu (końcowemu)określonego konta syntetycznego.

Uzgodnienie zapisów dokonanych na koncie syntetycznym z zapisami do wprowadzonych do niego kontach analitycznych jest przeprowadzana okresowo za pomocą zestawienia obrotów i sald analityki. Przykład : materiały – konta syntetyczne; opakowania, odpadki- konta analityczne, rozrachunki z odbiorcami i dostawcami.

Analityczna ewidencja transakcji prowadzonych z szczegółowymi kontrahentami jednostki


Podzielność pionowa konta – jest stosowana w odniesieniu do kont księgowych, na których księguje się operacje gospodarcze o odmiennej treści ekonomicznej lub dotyczące różnych procesów gospodarczych. Przedmiotem tej podzielności są operacje gospodarcze ujmowane na koncie macierzystym. Podzielność pionowa polega na tym, że zbiory operacji gospodarczych ujmowanych dotychczas na koncie dzielonymi wyodrębnia się niektóre z nich, które będą zapisywane na koncie powstałym z rezultacie dzielenia przy czym podział ten dotyczy jednej strony konta macierzystego, z których wyodrębnia się całość lub część operacji gospodarczych.

Podzielność pionowa może dotyczyć kont bilansowych i nie bilansowych i stosowana jest:



  1. w celu uzyskania większej przejrzystości zapisów na kontach ( np.. podział konta wynik finansowy)

  2. gdy ewidencję składnika danego składnika majątku prowadzi wg. wartości umownych różniących się od jego wartości bilansowej (Np. podział konta środki trwałe) – powstają tzw. Konta korygujące, które pełnią rolę kont pomocniczych w stosunku do konta podstawowego. Konta korygujące nie mogą występować samodzielnie zawsze występują z kontami podstawowymi. Konta korygujące ujmują kwoty zmniejszające lub zwiększające wartość określonych aktywów lub pasywów wykazywane w bilansie. Ze względu na kierunek tych korekt wyróżnia się dwa rodzaje kont korygujących

W rezultacie pionowego podziału kont bilansowych zwłaszcza .

  1. konta korygujące zwiększające wartość określonego składnika aktywów lub pasywów, których salda są dodawane do salda konta podstawowego.

  2. konta korygujące zmniejszające wartość określonego składnika pasywów, którego salda są odejmowane od salda konta podstawowego.
Bilansowanie obrotów i sald

Po zaewidencjonowaniu na kontach wszystkich operacji gospodarczych jakie nastąpiły w jednostce w danym okresie sprawozdawczym należy sprawdzić prawidłowość zapisów na kontach i ewentualnie wyeliminować błędy księgowe i rachunkowe.

W tym celu sporządzane jest okresowo zestawienie nazywane zestawieniem obrotów i sald. Czasami takie zestawienie określa się nazwą bilans próbny lub bilans brutto.



Zestawienie obrotów i sald zawiera wykaz wszystkich kont syntetycznych obejmujący:

    • symbole i nazwy kont

    • obroty debetowe i kredytowe

    • salda kont

Podstawą do zestawienia obrotów i sald są zapisy na kontach syntetycznych, dokonane w danym okresie sprawozdawczym.

Zestawienie obrotów i sald aby być sporządzane w dwóch postaciach, które różnią się zakresem wykazywanych informacji:

    • w postaci uproszczonej – obejmuje następujące informacje : symbole i nazwy kont, obroty debetowe i kredytowe razem z saldami początkowymi, salda końcowe,

    • w postaci rozwiniętej – zawiera znacznie szerszy zakres informacji i obejmuje : symbole i nazwy, obroty debetowe i kredytowe narastające od początku roku obrotowego, salda końcowe

Bilansowanie obrotów i sald jest oparta na zasadach zgodności:

      1. sumy obrotów debetowych z sumą obrotów kredytowych wszystkich kont

      2. sumy sald debetowych z sumą sald kredytowych wszystkich kont ujętych w zestawieniu

Powyższe równości ogólnych sum wykazywanych w tzw. Bilansie próbnym mogą być potwierdzeniem tego, że na konta po stronach Dt i Ct zostały ujęte kwoty wszystkich operacji gospodarczych dokonanych w okresie sprawozdawczym. Jeżeli równość tych sum nie występuje to jest to sygnał, że występują omyłki na zapisach księgowych lub błąd rachunkowy.

Zestawienie obrotów i sald umożliwia wykrycie takich błędów księgowych jak:

    • zaksięgowanie operacji tylko po jednej stronie jednego konta z pominięciem konta korespondujących

    • zaksięgowanie operacji na obu stronach korespondujących po tych samych stronach

    • zaksięgowanie innej kwoty operacji na jednym koncie i innej kwoty na drugim koncie

    • błędne obliczenie i podsumowanie obrotów kont

Bilans próbny nie umożliwia jednak wykrycia wszystkich błędów. Przykładami błędów których nie można stwierdzić za pomocą tego zestawienia są:

    • zaksięgowanie operacji na właściwych kontach ale po przeciwnych stronach niż zależało

    • zaksięgowanie operacji po obu stronach kont korespondujących ale w niewłaściwej jednakowej kwocie

    • pominięcie operacji

    • zaksięgowanie tej samej operacji dwukrotnie

Błędy w trakcie bilansowania obrotów i sald powinny być skorygowane zgodnie z przyjętymi zasadami.

Zestawienie obrotów i sald po za funkcją kontrolną spełnia także funkcje informacyjną. Jest ona źródłem bieżącym informacji ekonomicznych na temat wielkości dokonywanych operacji gospodarczych stanu majątkowego jednostki i jej sytuacji finansowej oraz uzyskanych wyników finansowych. W ten sposób zestawienie obrotów i sald umożliwia systematyczne oceny sytuacji finansowo- majątkowe jednostki w trakcie roku obrotowego jeszcze przed sporządzeniem rocznego sprawozdania finansowego.

Zestawienie obrotów i sald jest sporządzane również dla kont analitycznych prowadzonych do danego konta syntetycznego. Zadaniem tego zestawienia jest zbilansowanie obrotów i sald konta syntetycznego z sumami obrotów i sumą sald przyporządkowanych mu kont analitycznych.

Poprawienie błędów księgowych


Błędy w zapisach księgowych mogą być wykryte w różnych momentach:

    1. bieżąco w trakcie księgowania operacji

    2. w trakcie zestawienia obrotów i sald

    3. w czasie rozliczania spisu z natury

Ujawnione błędy powinny być poprawione zgodnie z określonymi zasadami. Usunięcie błędnego zapisu nie może naruszać mocy dowodowej ksiąg rachunkowych.

Istnieją różne sposoby poprawiania błędów księgowych w zależności od charakteru błędu oraz momentu jego wykrycie wyróżnia się:



    • korektę błędnego zapisu – jest sposobem poprawiania błędnych zapisów, które zostały ujawnione w krótkim czasie po ich popełnieniu, przed zamknięciem miesiąca. Polega ono na skreśleniu dotychczasowej treści zapisu i wpisanie nowej z zachowaniem czytelności błędnego zapisu. Obok skreślenia należy umieścić podpis osoby dokonującej poprawki oraz jej datę. Poprawki powinny być naniesione jednocześnie we wszystkich urządzeniach księgowych nie może być stosowana w stosunku do ksiąg rachunkowych prowadzonych za pomocą komputera.

    • storno księgowe – jest stosowane do poprawienia błędów księgowych stwierdzonych w terminie późniejszym tj. podczas uzgadniania zapisu na kontach , bilansowania obrotów i sald lub w rezultacie inwentaryzacji. Storno jest sposobem poprawienia omyłkowych zapisów księgowych polegających na wyeliminowaniu wpływu błędnego zapisu na saldo końcowe. Nie dokonuje się przy tym skreśleń treści zapisu błędnego. Storno jest zapisem księgowym stosowanym w celu sprostowania błędnego zapisu. Zapis stornujący jest przeprowadzany wg. zasad zapisu powtarzanego.

Wyróżnia się 2 rodzaje storna w zależności od charakteru zapisu:

a)storno czarne – oznaczające zapis dodatni, polega na anulowaniu zapisu błędnego poprzez zapis korygujący a następnie dokonaniu prawidłowego księgowania operacji. Wyróżnia się 2 typy storna czarnego:



    • storno czarne zupełne – polega na anulowaniu zapisu błędnego przez dokonanie zapisu po przeciwnych stronach konta w stosunku do tego zapisu. Po zestornowaniu zapisu błędnego wprowadza się zapis poprawny. Zapis błędny polega na zaksięgowaniu operacji na koncie B jest niewłaściwym kontem zamiast na właściwym koncie tj. koncie C. Zapis stornujący natomiast był dokonany na obu kontach.

b)storno czarne częściowe – jest stosowane w 2 przypadkach:

    • zaksięgowanie kwoty operacji na jednym koncie niewłaściwym. Wtedy sformułowanie polega na anulowaniu dokonanego zapisu tylko na tym koncie, na którym wystąpił błąd poprzez zapis po stronie przeciwnej tego konta. W korespondencji z kontem właściwym. Operacja gospodarcza zaksięgowana błędnie po stronie Dt konta B zamiast n akoncie C.

    • Operacja gospodarcza została zaksięgowana na właściwych kontach, ale kwota operacji jest nie właściwa. Wtedy zapis stornujący ma na celu uzupełnienie pierwotnej kwoty zapisu o brakującą kwotę lub zmniejszenie błędnej kwoty zapisu. Wówczas zapis stornujący jest dokonywany po przeciwnych stronach obu kont w wysokości kwoty stanowiącej nadwyżką błędnie zapisanej kwoty nad rzeczywistą kwotę operacji.

Storno czarne nazwane jest stornem ujemnym. Polega ono na powtórzeniu błędnego zapisu kolorem czerwonym oznaczającym wartości ujemne na tych samych kontach i po tych samych stronach. W ten sposób następuje anulowanie błędnego zapisu. Następnie dokonuje się poprawnego księgowania operacji nie występuje zniekształcenie obrotów na kontach na skutek storna.

Salda kont korygujących


Są wykazywane informacje dodatkowe w celu uzyskania możliwości kontynuowania w następnym okresie ewidencji stanu składniku aktywów i pasywów przy uwzględnieniu przyjętych zasad wyceny. Konta korygujące są najczęściej stosowane do kont podstawowych ujmujących zapasy rzeczowych składników majątku tj. środki trwałe, materiały, towary, produkty gotowe np. wartość początkowa środków trwałych jest korygowana o dotychczasowe ich zużycie nazwane umorzeniem środków trwałych będącym kontem korygującym w stosunku do konta środki trwałe. Podobnie jest z innym składnikiem aktywów trwałych (majątku trwałego) a mianowicie wartości niematerialne i prawne, innym przykładem pionowej podzielności kont jest podział konta materiały w sytuacji gdy ewidencja zakupu materiałów jest prowadzona wg. stałych cen ewidencyjnych wtedy z konta podstawowego materiały wyodrębnia się konto korygujące odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów, na których ujmuje się odchylenie rzeczywistych cen zakupu materiałów od cen ewidencyjnych. Saldo tego konta koryguje wartość zapasu materiałów. Saldo debetowe odpowiada odchyleniom dodatnim powiększa saldo tego konta tj. materiały, natomiast salda kredytowe odpowiadają różnicom ujemnym pomniejsza saldo tego konta przez co wartość zapasu materiałów zostaje doprowadzone do wartości rzeczywistej. Przykładem podzielności pionowej kont niebilansowych jest podział konta wynik finansowy w rezultacie, którego powstają konta przychodów i zysków nadzwyczajnych tworząc system kont wynikowych. W rezultacie pionowego podziału kont „wynik finansowy” kontami wyodrębnionymi ze strony debet są konta kosztów. Konto straty nadzwyczajne, konto obciążenie wyniku finansowego natomiast kontami wyodrębnionymi ze strony kredyt są konta przychodów, konto zyski nadzwyczajne. Celem podziału pionowego konta wynik finansowy jest uzyskanie informacji o wielkościach, które złożyły się na wykazywany w bilansie wynik finansowy.
Łączenie kont księgowych

Jest to proces odwrotny do dzielenia kont. Celem tego procesu jest zmniejszenie liczby stosowanych kont w sytuacji gdy niektóre z nich okazują się zbędne ze względu na zbyt szczegółowy podział określonych składników aktywów lub pasywów czy też procesów gospodarczych oraz niewielką liczbę ewidencjonowanych na tych kontach operacji gospodarczych. Łączenie kont księgowych polega na zastąpieniu dotychczas stosowanych wielu kont szczegółowych jednym kontem, którego zakres ewidencji jest taki sam jak kont podlegających łączeniu. Sposób dokonywania zapisów na koncie powstałym w rezultacie łączenie odpowiada zasadom ewidencji na kontach łączonych obowiązują tu nie tylko zasady odwrotne do zasad stosowanych przy dzieleniu kont. W wyniku połączenia 2 lub więcej kont aktywnych konto nowopowstałe ma charakter konta aktywnego i obrazuje to następujący wykres:

Łączenie kont księgowych

  1. Łączenie kont aktywnych

A1 + A2 + .... An -- A

Konta środki trwałe powstałe z połączenia kilku kont służących do syntetycznej ewidencji poszczególnych grup środków trwałych tj. budynki, budowle, urządzenia techniczne itd.

Wg. analogicznych zasad połączenia ulegają konta bilansowe pasywne


  1. Łączenie kont bilansowych pasywnych

P1 + P2 + ... Pn -- P

Np. w miejsce kilku kont funduszy specjalnych można prowadzić wspólnie konto fundusze specjalne. Jeżeli natomiast połączeniu ulegają konto aktywne z pasywnym to:



  1. W rezultacie łączenia netto powstaje konto aktywne lub pasywne, którego charakter zależy od salda wykazywanego w danym momencie przy czym saldo to jest równe różnicy salda debetowego i kredytowego kont połączonych (jest to saldo sald)

Łączenie kont aktywnych z pasywnymi

1. Łączenie netto



A1 +P1 – A lub P




©operacji.org 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna