Czy mówimy poprawnie?



Pobieranie 18,19 Kb.
Data04.12.2017
Rozmiar18,19 Kb.

Czy mówimy poprawnie?

 

Język jest zasadniczym składnikiem kultury narodu. Spaja i łączy ludzi jednej narodowości. Każdy Polak powinien doskonale poznać swój język ojczysty, umiejętnie się nim posługiwać, korzystać z jego bogactwa i ukazywać jego piękno. Od sprawności językowej zależy sukces nie tylko w życiu zawodowym, ale i osobistym. Dlatego najważniejszym zadaniem polonisty jest kształtowanie umiejętności poprawnego wypowiadania się w mowie i piśmie. Błędem będzie odstępstwo od normy językowej.

Po rozpoczęciu pracy w szkole zaczęłam obcować z błędami na co dzień i musiałam walczyć z nimi zarówno z obowiązku jak i z przekonania. Przedmiotem operacji był materiał mówiony i pisany. Zauważyłam w wymowie uczniów wpływ gwary mazowieckiej, np.

,,bokem” zamiast ,,bokiem”

,,cuker” zamiast ,,cukier”

,,okenko” zamiast ,,okienko”

Zwracanie uczniom uwagi na niepoprawność językową doprowadziło do przesadnej wymowy, np.rękie, chiba zamiast ,,rękę”, ,,chyba”. Uczniowie nie zauważali różnicy w wymowie ,,i” a ,,y”:

chitry – chytry

lypa – lipa

kedy – kiedy

ogeń – ogień

kielner – kelner

Kłopoty ze zmiękczeniami ,,ki, gi” wynikają z wpływu gwary północno – mazowieckiej. Podczas wymowy mieszają się grupy ,,gie, kie”, ge, ke .

Uczniowie mający słabe wyniki w nauce popełniają często w swoich wypowiedziach błędy gramatyczne, np.

- ,,chodzita”, ,,dajta”, ,,rozumie”, ,,so”, ,,idziem”, ,,bez płot”.

Bardzo charakterystycznym błędem jest wymawianie i pisanie słowa ,,brzucho” zamiast ,,brzuch”, np. ,, Boli mnie brzucho”. Zauważyłam mnóstwo błędów leksykalnych, np. pękać drzwiami, kulać piłkę, ściszyć ogień.

Trzeba włożyć dużo pracy, aby wykorzenić złe nawyki. Osobie, która nie wyzbyła się cech gwarowych podczas nauki szkolnej, nie jest łatwo później zmienić przyzwyczajenia. Musimy zachęcać nasze dzieci do czytania książek, do obcowania ze słownikami. W tym celu przeprowadziłam lekcję w klasie trzeciej gimnazjum pt. ,, Dlaczego musimy dbać o czystość i kulturę języka polskiego? ”.

Cele lekcji:

Pogłębienie znajomości polszczyzny

Kształtowanie poprawnego wypowiadania się w mowie i piśmie

Rozwinięcie pozytywnej motywacji, pobudzającej autentyczne zainteresowania problemem czystości i kultury języka polskiego

Metody: dyskusja, praca ze słownikiem, obserwacja, ćwiczenia praktyczne,

drama

Formy: praca indywidualna i zbiorowa



Środki dydaktyczne: Słownik poprawnej polszczyzny, Słownik języka

polskiego, Słownik wyrazów bliskoznacznych, karty pracy

Przebieg lekcji:

Zapisanie tematu

Podanie motta: „ Cokolwiek da się wypowiedzieć, da się jasno powiedzieć” / L. Wittgenstein /

Dyskusja nad znaczeniem motta

Poprawa błędów w zdaniach zapisanych na tablicy:

- „ Nie lubię pić- kakaa. ( Nie lubię pić- kakao.)

- Swoje dokumenty złożyłam w kilku liceum. ( Swoje dokumenty złożyłam w kilku liceach. )

- Próbowałam znaleźć- tę informację w kilku vademekach. (Próbowałam znaleźć- tę informację w kilku vademekum. )

- Cofnął się do tyłu. ( Cofnął się. )

- Chudnęła gwałtownie. ( Chudła gwałtownie.)”

Rozdanie kart pracy dla trzech grup:

I gr.: „ Który wyraz jest poprawny? Podkreśl.”

- sweter czy swetr

- por czy pora

- kanister czy karnister

- umią czy umieją

- karz czy karaj

- zamkła czy zamknęła

Skorzystaj ze słownika poprawnej polszczyzny.

II gr. „ Jakimi wyrazami można zastąpić słowo „ fajny” w następujących

przykładach? ”

- fajny nastrój - fajna sukienka

- fajna zabawa - fajna propozycja

- fajna pogoda - fajna dziewczyna

- fajny film - fajne wyżywienie

- fajne auto - fajna nauczycielka

Skorzystaj ze słownika wyrazów bliskoznacznych.

III gr.: „ Korzystając ze słownika poprawnej polszczyzny sprawdź, jak się poprawnie mówi ”:

- poradzić- z nudnością czy poradzić- z nudnościami

- proszę 5 dkg rodzynek czy 5 dkg rodzynków

- jeszcze bardziej wyrazistszy czy jeszcze wyrazistszy

- kupić- tę książkę czy kupić- tą książkę

- zawód wykonywuję czy zawód wykonuję, czy zawód wykonywam

 

Prezentacja wyników pracy przez uczniów. Zapisanie wniosków, np. „ Wyraz fajny wypiera kilkanaście synonimów, jest mało precyzyjny. ” \



Scenka ( przygotowana wcześniej przez uczniów ); uczniowie notują uwagi dotyczące wyrażania się kolegów:

„ - Kedy pójdziem do kina?

- Eee... nie wiem, ale słyszałem, że to fajny film.

- No pewnie, że fajny! Fajne podobno są sceny. Poszłem dzisiaj do kina,

aby oglądnąć plakaty.

- No i co?

Chiba są fajne !”

Próba odegrania scenki po wyeliminowaniu błędów

Podsumowanie lekcji: uczniowie odpowiadają na pytanie: „ Na czym polega kultura języka? ”

Ewaluacja

Uczniowie uzupełniają zdania:

- Praca na lekcji podobała mi się, ponieważ ........................................... .



- Praca na lekcji nie podobała mi się, ponieważ ................................ .

 

Opracowała: Lucyna Olszewska



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna