Bąk Robert Słupsk Test Coopera rola wspóŁczesnego wychowania fizycznego w kształtowaniu zdrowia



Pobieranie 293,17 Kb.
Strona1/4
Data04.05.2018
Rozmiar293,17 Kb.
  1   2   3   4

Bąk Robert

Słupsk


Test Coopera

ROLA WSPÓŁCZESNEGO WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KSZTAŁTOWANIU ZDROWIA

(Na podstawie badań wytrzymałości za pomocą testu Coopera

uczniów Szkoły Podstawowej nr 8 w Słupsku)





  1. ZDROWIE

Ogłoszona przez WHO definicja zdrowia określa je jako „pełnię cielesnego, umysłowego i społecznego dobrostanu człowieka, a nie tylko brak choroby czy ułomności”. Zdrowie nie jest stanem statycznym, ale dynamicznym procesem stałego przystosowywania się organizmu do konkretnych zmieniających się warunków środowiska.

Niestety, wielu ludzi nie potrafi na tym wyzwaniom sprostać. „Zachodzi obawa, że człowiek podlegający ewolucji po prostu nie nadąża z adaptacją do szybko zmieniających warunków życia [Dąbrowski, 1985]”.

Cywilizacja techniczna, postęp technologiczny zmusza człowieka do życia w warunkach, które w konsekwencji prowadzą do fizycznych, psychicznych i społecznych komplikacji zdrowia [choroby cywilizacyjne, stres, nerwice, znużenie, zmęczenie, wyczerpanie, problemy społeczne (nieprzystosowanie społeczne czy narkomania)].


Narastające problemy zdrowotne spowodowały, iż wzrosło zainteresowanie możliwościami poprawy sytuacji zdrowotnej człowieka, zwłaszcza spoza zakresu medycyny.
W związku z niepokojącą sytuacją zdrowotną współ­czesnych społeczeństw postanowiono zintensyfikować wychowanie zdrowotne w szkołach, któ­re jest podstawowym warunkiem podnie­sienia na wyższy poziom kultury zdrowo­tnej dzieci i młodzieży, a w konsekwen­cji całego społeczeństwa [Bielski 1996].

Badania naukowe dowiodły bowiem, iż głównym powodem niekorzystnych zmian jest styl życia przyjęty przez współczesnego homo sapiens, w tym m.in. zbyt niski poziom aktywności ruchowej
Należy jednak pamiętać, że aktywność fizyczna jest tylko jednym z elementów zdrowego stylu życia (ryc.1.), który „nie zapewni zdrowia w sposób samoistny i wystarczający” [Maszczak, 1995; Krawański, 2000].

Czynniki genetyczne 15-20%

Ś
STAN ZDROWIA

LUDNOŚCI
rodowisko fizyczne 5-10%

Środowisko społeczne 20-25%

STYL ŻYCIA 50% :


- REGULARNA, UMIARKOWANA

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA,



  • umiejętność radzenia sobie ze stresem,

  • n

    Świadczenia opieki zdrowotnej 10-20%

    iestosowanie używek
(alkohol, tytoń, NARKOTYKI),

- przejawianie aktywnej troski o

ochronę naturalnego środowiska,

- właściwe odżywianie,

- dostateczna ilość snu (Drabik, 1995).


Promocja zdrowia (w tym polityka zdrowotna)

Ryc.1. Czynniki determinujące zdrowie.

Źródło: Bejnarowicz [1992, 1995]; z uzupełnieniem części „styl życia”- Wolańska [1997]
Zmagania o właściwe zachowania zdrowotne należy rozpocząć w dzieciństwie, gdyż styl życia sformowany w młodości kontynuowany jest zwykle w wieku późniejszym. Dotyczy to również aktywności fizycznej [Drabik, 1997]. Ponadto, choroby przewlekłe i niepełna sprawność wieku średniego i starczego zaczynają się już w młodości. Oznacza to, że zapobieganie aby było skuteczne musi rozpoczynać się znacznie wcześniej. Np. znaczne ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca mają już dzieci.

Z badań wynika, że ponad 30% dzieci 5-8-letnich ma już przynajmniej jeden czynnik sprzyjający chorobie wieńcowej - wyższe stężenie cholesterolu we krwi, otyłość, podważone ciśnienie tętnicze krwi lub bardzo niska aktywność fizyczną [za: Drabik, 1995: Berenson, 1980; Berg i wsp., 1983; Wilmore i McNamara, 1974; Gilliam i MacConnie, 1984].

Z badań polskich [za: Drabik, 1995: Rodkiewicz i wsp. 1987] również wynika, że 10 - 20 % dzieci 10-letnich ma wysoki poziom cholesterolu we krwi. Warto tu też dodać, że zdaniem niektórych [za: Drabik, 1995: Kannel i wsp. 1971] ryzyko choroby wień­cowej może wzrosnąć już przy stężeniu cholesterolu we krwi powyżej , 180 mg%.

Na tle korzystnego trendu umieralności z powodu choroby nie­dokrwiennej w krajach zachodnich symptomatyczny i kontrastujący jest ciągły wzrost zgonów w krajach Europy wschodniej [Drabik 1995].

W Polsce z uwagi na fatalny stan zdrowia ludności jest to problem o szczególnej ostrości [Gniazdowski 1990].

Poprawa poziomu aktywności fizycznej jest potrzebą chwili, ale jeszcze pilniejszą wydaje się być zmiana nieracjonalnego stylu życia [Siwiński, 1998; Bożkowa, 1986; Gniazdowski, 1990; Bejnarowicz, 1992, 1994, 1995; Słońska, 1994; Drabik, 1996; Sadowski, 1992, 1993; Żukowska, 1995; Doleżal, 1995; Pańczyk, 1996].

Doświadczenia wielu państw wykazały, że czynnik najpoważniejszy – styl życia – można szybko poprawić [Bejnarowicz, 1995]. Jego dominujący wpływ w znacznej mierze podlega naszej kontroli.

MIEJSCE AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ W DBAŁOŚCI O ZDROWIE
Do aktywnego uczestnictwa w działaniach podejmowanych na rzecz zdrowia, w tym także do aktywności fizycznej należy mobilizować całe społeczeństwo [Krawański, 1999, 2000].
Umieszczenie w Narodowym Programie Zdrowia 1996-2005 na I miejscu zwiększenia AF społeczeństwa jest dowodem pokładanych w ruchu, jako środku chroniącym i pomnażającym zdrowie, nadziei [Drabik, 1997].
Aktywność fizyczną (ruchową) uznaje się za podstawowy stymulator rozwoju psychosomatycznego człowieka i główny czynnik oddziaływania fizycznego [Osiński, 1996].

Jest biologiczną potrzebą człowieka i niezbędną składową jego życia, zapewniającą mu zachowanie zdrowia.

Istnienie związku między zdrowiem a poziomem aktywności ruchowej w życiu codziennym dowodzi rozumowanie oparte na przesłankach naukowych. AF wywiera bowiem przemożny wpływ na wiele układów organizmu ludzkiego: krążenia, oddychania, termoregulacji, wydalania, przemiany materii, immunologiczny i kostny [Kozłowski, 1986; Kozłowski i wsp., 1995; Bouchard i wsp., 1994; Szeklicki, 1997].

Prawidłowo realizowana aktywność fizyczna wzmacnia także, ostatnio coraz bardziej akcentowane [Dąbrowski, 1985], zdrowie psychiczne.

Współczesne życie zbytnio obciąża organizm, zwłaszcza od strony psychicznej (znużenie nerwowe, nadmierna pobudliwość, hałas, napięcia nerwowe, stres). Wydaje się, iż za 20-30 lat ważniejszym problemem niż zdrowie fizyczne dla ludności wysoko cywilizowanego świata okaże się zdrowie psychiczne – zachowanie równowagi w funkcjonowaniu układu nerwowego, zwiększenie zdolności przystosowawczych do nowych warunków środowiskowych oraz do nowego układu sił społecznych i stosunków międzyludzkich” [Bartowiak, 1986].

Według Czaplickiego [1995] zwiększona aktywność fizyczna jest istotnym czynnikiem równowagi układu nerwowego. " Aktywność fizyczna, szczególnie typu tlenowego - marsze, bieganie, pływanie, wiosłowanie itp., jest prawdopodobnie najlepszą metodą w redukcji fizjologicznych następstw stresu. Takiej aktywności przypisuje się obniżenie poziomu stresu, lęku, obawy, depresji, poprawę samopoczucia, wzrost pewności siebie" [Drabik, 1995; Mościcki i Tomaszewska, 1986]. Ćwiczenia fizyczne wyzwalają w organizmie endorfiny korzystnie wpływające na samopoczucie [Górny, 1997].


KOMPETENCJE WYCHOWAWCY FIZY­CZNEGO W ZAKRESIE PROMOCJI ZDROWIA
Podstawowe znaczenie dla działań podejmowanych na rzecz aktywności fizycznej ma prawidłowo realizowane wychowanie fizyczne.
O tym czy mamy do czynienia z wychowaniem (także: fizycznym) decyduje fakt wytworzenia się odpowiednich postaw, przekonań, poglądów i aspiracji.

Przy czym nie odnoszą się już do wychowania i osobowości -w ogóle, a poczynają wyznaczać zachowanie człowieka właśnie w dziedzinie dbałości o jego ciało i fizyczne funkcjonowanie.
Dylematem, nie tylko teoretycznym, pozostają kompetencje wychowawcy fizy­cznego w zakresie promocji zdrowia. W jakiej mierze jest on w stanie przejąć na siebie obowiązki kształtowania postaw prozdrowotnych?

Tab. 1. Wzajemne relacje między wychowaniem fizycznym a wychowaniem zdrowotnym [wg L. Almonda, 1988 - z modyfikacją W. Osińskiego 2000]




Wychowanie zdrowotne (WZ)

Strefa wspólna WZ i WF

Wychowanie fizyczne (WF)

Zdrowe żywienie [dietetyka]

Równowaga w odżywianiu

Współzawodnictwo sportowe

Zagrożenie ekologiczne

Aktywna postawa i współżycie międzyludzkie

Gry sportowe

Narkotyki, palenie, alkohol, postawy abstynencie

AF jako warunek zdrowia

LA

Radzenie ze stresami

Wychowanie do bezpieczeństwa

Taniec

Oświata sanitarna

Higiena osobista

Gimnastyka

Higiena pracy i wypoczynku




Pływanie

Uświadamianie seksualne




Umiejętności ruchowe [technika i piękno ruchu]

Schemat (tab.1.) wzajemnych relacji między wychowaniem zdrowotnym i wychowaniem fizycznym ukazuje jak często w kręgu wychowawców fizycznych przece­niane bywają ich kompetencje w zakresie promocji zdrowia.

Z drugiej jednak strony miarą kompetencji każdego wychowawcy fizycznego staje się dzisiaj właśnie świadomość i umiejętność działania na rzecz zdrowia.

W ostatnim czasie coraz bardziej akcentuje się sprawy zdrowotne w szeroko rozumianej kulturze fizycznej, czego potwierdzeniem jest powstawanie Zakładów czy Katedr związanych z promocją zdrowia w Akademiach Wychowania Fizycznego czy pojawianie się nowych testów sprawności fizycznej zgodnych z teorią zdrowotną („Health Related Fitness”).



TESTY SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ JAKO ŚRODEK PROMOCJI ZDROWIA
Zgodnie z aktualnymi tendencjami, testy powinny służyć przede wszystkim postawieniu diagnozy o prawidłowościach przebiegu podstawowych procesów funkcjonalnych i być użyteczne w tworzeniu zachowań prozdrowotnych. Kon­trola powinna też ułatwiać projektowanie dalszej pracy, a tym samym stać się pretekstem do tego, aby uczyć, jak ukształtować swoje ciało, doskonalić zdrowie i w ogóle - jak żyć w kulturze fizycznej.
Spośród znanych testów za nowoczesne, dość powszechnie akceptowane testy sprawności fizycznej, a więc godne zalecenia, uznajemy przede wszystkim: Eurofit, Eurofit dla dorosłych, YMCA - test dla dzieci i młodzieży.
Test Sprawności Fizycznej Dzieci i Młodzieży YMCA

Celem pomiaru sprawności jest tu „promocja zdrowia” i motywowanie do kształtowania pożądanego stylu życia, nastawionego na uczestnictwo w aktywności fizycznej, satysfakcjonujący wygląd, wysoką zdolność do pracy i dobre samopoczucie. Wyniki testu są analizowane na podstawie rzeczywistych potrzeb z punktu widzenia standardu zdrowia, a nie w odniesieniu do pozycji osobnika w populacji. Konstrukcja norm nie jest tu więc oparta na statystycznej ocenie miejsca osobnika w zmienności danej cechy w populacji, ale kryterium stanowi tu wyłącznie pożądany poziom zdrowia.



Test ujmuje wyłącznie pięć komponen­tów uznawanych za istotne dla zdrowia (Health Related Fitness).

Tab. 2. Struktura Testu Sprawności Fizycznej Dzieci i Młodzieży - YMCA

Komponent sprawności

Próba testowa

Wydolność tlenowa

Biegną l milę (1609 m)

Względna szczupłość ciała

Pomiar fałdu skómo-tłuszczowego na mięśniu trójgłowym ramienia i łydce

Gibkość / zdrowy dolny odcinek kręgosłupa

W siadzie głębokość skłonu

Siła mięśniowa / wytrzymałość - Brzuch / zdrowy dolny odcinek kręgosłupa

Z leżenia - półskłony

Ramiona

Zmodyfikowane podciąganie się


  1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna