Bilans płatniczy



Pobieranie 62,33 Kb.
Data06.11.2017
Rozmiar62,33 Kb.
BILANS PŁATNICZY

Teorię bilansu handlowego jako pierwsi stworzyli merkantyliści. Merkantylistyczny bilans handlowy obejmował zestawienie wartości importu i eksportu. W kolejnych wiekach, gdy międzynarodowe stosunki gospodarcze wyszły daleko poza wymianę towarową, potrzebne było stworzenie bardziej rozbudowanego wykazu transakcji z zagranicą. W ten sposób otrzymano dzisiejszy bilans płatniczy, w którym wykazane są wszystkie obroty gospodarcze z zagranicą w danym okresie. Dotyczy to zarówno transakcji finansowych, jak i niefinansowych. Rejestrowane jest zarówno kupno lub sprzedaż towaru, czy usługi, jak i wymiana towaru za towar lub przekazanie towaru nieodpłatnie (na przykład wysłanie paczki).


To samo dotyczy międzynarodowych operacji finansowych. Zakup obligacji za pieniądze zdeponowane w zagranicznym banku ujmowane jest jako zamiana jednego elementu finansowego na inny.
Bilans płatniczy – jest to syntetyczne zestawienie wszystkich płatności dokonanych między rezydentami krajowymi a zagranicą, dotyczącym określonego okresu, zazwyczaj jednego roku kalendarzowego.

Bilans płatniczy jest zatem narzędziem, które stosując techniki księgowe, pozwala określić sytuację finansowa kraju

„na styku” z otoczeniem zewnętrznym.

Cele i zadania bilansu płatniczego:


  • zapewnienie informacji o stanie stosunków finansowych państwa z zagranicą, przeznaczonej dla administracji gospodarczej,

  • oddziaływanie na kierunki polityki gospodarczej państwa, zwłaszcza monetarnej, fiskalnej, handlowej i na kurs walutowy,

  • zapewnienie informacji bankom i przedsiębiorstwom oraz innym podmiotom bezpośrednio lub pośrednio uczestniczącym w wymianie handlowej i finansowej z zagranicą.

Bilans jest zestawieniem sporządzanym według ogólnych zasad księgowości w oparciu o zasady przedstawione przez MFW. Transakcje międzynarodowe są w nim sklasyfikowane jako kredytowe (ma) lub debetowe (winien).


Transakcje kredytowe - powodują otrzymanie płatności od podmiotów zagranicznych.


  • eksport towarów i usług,

  • napływ kapitału zagranicznego,

  • darowizny otrzymane od obcokrajowców

są zapisywane w bilansie na koncie kredytowym ze znakiem dodatnim, ponieważ powodują wpłatę ze strony obcokrajowców – (napływ do gospodarki).
Transakcje debetowe - wymagają płatności na rzecz podmiotów zagranicznych ze strony danego kraju.


  • import towarów i usług,

  • darowizny na rzecz obcokrajowców,

  • wywóz kapitału za granicę

są zapisywane na koncie debetowym ze znakiem ujemnym (odpływ).
W bilansie podobnie jak w księgowości wszelkie transakcje zapisywane są w sposób podwójny po stronie kredytowej (+) i po stronie debetowej (-). W systemie podwójnego zapisu każdej transakcji kredytowej towarzyszy równoległa transakcja debetowa. Jednakże system podwójnego zapisu nie gwarantuje idealnej zgodności obu stron bilansu płatniczego. Dzieje się tak dlatego, że w warunkach wyjątkowej złożoności gospodarki światowej oba zapisy są dokonywane oddzielnie, niejednokrotnie w znacznym odstępie czasu. Odbiciem braku tej zależności jest pozycja „błędy i opuszczenia” występująca w bilansie płatniczym każdego kraju.
Pozycje bilansu płatniczego

Zestawienie transakcji sporządzane jest według standardowych komponentów bilansu płatniczego, zgodnie z zaleceniami MFW i innych organizacji międzynarodowych.



Bilans składa się z dwóch zasadniczych części:

  • rachunku bieżącego

  • rachunku finansowego,

każda rozbita na kilka bardziej szczegółowych pozycji, opisujących poszczególne rodzaje transakcji.
Każda z nich, zgodnie z zasadą podwójnego zapisu, odnotowywana jest w dwóch miejscach, gdyż przyrost jakiegoś składnika majątku oznacza ubytek innego lub zwiększenie zobowiązań. Darowizny, nagrody i inne jednostronne przepływy dóbr usług czy funduszy powiększają rachunek transferów bieżących.Wszystkie pozycje ze znakiem minus oznaczają zobowiązania, gdyż w ich wyniku fundusze przepłyną do innych krajów.

Kategorie bilansu płatniczego:


  1. Rachunek bieżący

    1. Obroty towarowe

    2. Usługi

    3. Dochody

    4. Transfery bieżące

  2. Rachunek kapitałowy

  3. Rachunek finansowy

    1. Inwestycje bezpośrednie

    2. Inwestycje portfelowe

    3. Pozostałe inwestycje

    4. Pochodne instrumenty finansowe

  4. Saldo błędów i opuszczeń

  5. Oficjalne aktywa rezerwowe

Z bilansu płatniczego można wnioskować, jaki jest stopień otwarcia gospodarki danego kraju na zagranicę i rynki światowe.



Jego struktura informuje, jaki rodzaj powiązań danej gospodarki ze światem zewnętrznym dominuje:

  • czy przeważają płatności z tytułu wymiany handlowej,

  • czy też większe znaczenie mają przepływy kapitału w formie kredytów lub inwestycji.

Z kolei saldo pokazuje końcowe efekty ekonomiczne operacji z udziałem zagranicy.
W Polsce sporządzaniem bilansu zajmuje się Narodowy Bank Polski. Przygotowywane są zestawienia:

  • miesięczne,

  • kwartalne,

  • roczne

w złotych, dolarach i euro.
Od początku 2004 roku dla wszystkich okresów bilanse sporządzane są na bazie transakcji, co oznacza, że źródłem informacji poza płatnościami zrealizowanymi przez system bankowy są sprawozdania polskich firm uczestniczących w obrocie z zagranicą, przeznaczonych dla służb celnych oraz badań statystyki publicznej.
Rachunek bieżący, w tym bilans handlowy.

Rachunek bieżący obejmuje niefinansowe transakcje międzynarodowe, głównie wymianę towarów i usług.


Najważniejszą częścią jest tu saldo obrotów towarowych popularnie zwane bilansem handlowym, obejmującym zakupione przez Polaków dobra zagraniczne oraz wpływy ze sprzedaży za granicę towarów krajowych. Różnica między wartością eksportu i importu nazywa się saldem obrotów towarowych. Drugą pozycję, także pod względem wartości i zyskującą ostatnio coraz bardziej na znaczeniu, zajmuje wymiana usług, gdzie odnotowywane są dochody na przykład z obsługi księgowości działających za granicą firm, jak również wydatki ponoszone przez Polaków na zakup usług, np. na podróże zagraniczne.
W skład rachunku obrotów bieżących wchodzi jeszcze saldo transferów bieżących, w których ujęte są:

  • jednostronne przekazy pieniężne ludności

  • jednostronne przekazy pieniężne władz,

  • obejmujące wypłaty zagranicznych emerytur czy wpłatyna rzecz organizacji międzynarodowych,

  • składki i opłaty wnoszone do budżetu Unii Europejskiej oraz otrzymywane z Brukseli środki.

  • w saldzie dochodów wykazywane są wynagrodzenia dla pracowników z innych krajów (mogą to być nie tylko robotnicy sezonowi, ale także miejscowy personel zatrudniony w ambasadach).

Osobną, zwykle niewielką pozycją, jest rachunek kapitałowy, gdzie wyszczególnione zostają transfery kapitałowe, czyli także jednostronne przepływy środków finansowych. Tu odnotowywane jest umorzenie długów, czy przekazy finansowe od emigrantów do kraju.



Rachunek finansowy

Rachunek finansowy opisuje zobowiązania pieniężne wobec zagranicy i należności od cudzoziemców. Obejmuje cztery pozycje: inwestycje bezpośrednie, portfelowe, pozostałe inwestycje oraz pochodne instrumenty finansowe. W przeciwieństwie do bilansu obrotów bieżących odnotowywane są tu nie pełne wartości, ale jedynie zmiany wielkości, a znak minus oznacza, że w danej kategorii więcej środków jest wycofywanych niż lokowanych.


W pozycji inwestycje bezpośrednie przedstawione są nakłady inwestorów poniesione na nabycie udziałów
w przedsiębiorstwach. Chodzi tu o kapitał długoterminowy, dlatego rejestruje się tu transakcje, w których wyniku doszło do objęcia co najmniej 10% kapitału zakładowego spółki. Osobno podane są polskie inwestycje bezpośrednie
za granicą i zagraniczne inwestycje w Polsce.
Inwestycje portfelowe, z kolei, obejmują płatności z tytułu zakupu i sprzedaży udziałów i akcji (nie zaliczonych do inwestycji bezpośrednich, czyli mniejszych pakietów niż 10%), wykazane w pozycji udziałowe papiery wartościowe, oraz obligacji i bonów, wyszczególnione jako dłużne papiery wartościowe. Inwestycje portfelowe Polaków za granicą przedstawione są jako aktywa, natomiast zagraniczne jako pasywa. Pozostałe inwestycje to, jak sama nazwa wskazuje, transakcje finansowe, które nie są ujęte w poprzednich grupach. Chodzi tu głównie o operacje finansowe, takie jak udzielanie kredytów, czy zakładanie lokat, banków komercyjnych oraz sektora rządowego.
Pochodne instrumenty finansowe (derywaty) obejmują natomiast transakcje wszelkiego rodzaju instrumentami finansowymi, których cena jest uzależniona od ceny innych instrumentów finansowych, towarów lub wartości wskaźników ekonomicznych albo indeksów rynkowych.
Poza tym bilans płatniczy zawiera jeszcze saldo błędów i opuszczeń, które  jest statystycznym ujęciem transakcji, wobec których nie można zastosować zasady podwójnego zapisu, gdyż nie zostały zarejestrowane lub nieprawidłowo ujęte w sprawozdaniach banków.
Oprócz pojęcia bilansu płatniczego stosowane jest pojęcie międzynarodowej pozycji inwestycyjnej kraju. Przedstawia ona łącznie sumę i strukturę aktywów krajowych za granicą i zagranicznych w kraju, zazwyczaj na koniec roku. O ile pojęcie bilansu płatniczego wiąże się z przepływami i stanem zobowiązań w przyjętym okresie, o tyle pojęcie pozycji inwestycyjnej mierzy stan posiadania majątkowego (inwestycje bezpośrednie i stan lokat w papierach wartościowych).

Złota zasada równowagi bilansu
Z formalnego, rachunkowego punktu widzenia bilans płatniczy jest zawsze równoważony. Bilans obrotów bieżących i bilans kapitałowy wraz z rezerwami są ze sobą ściśle powiązane.
Saldo obrotów bieżących winno być równe saldu obrotów kapitałowych skorygowanych o zmianę stanu rezerw.
Obroty kapitałowe wyjaśniają nam, z jakich źródeł został sfinansowany deficyt lub na co została zużyta nadwyżka rachunku bieżącego. Jeśli obroty kapitałowe nie równoważą deficytu lub nadwyżki obrotów bieżących, to funkcje te są przejmowane przez rezerwy płatnicze. Nie zrównoważony przez obroty kapitałowe deficyt obrotów bieżących powoduje odpowiednie ich zmniejszenie. Z kolei nadwyżka obrotów bieżących, jeśli nie jest skompensowana eksportem kapitału, powoduje wzrost rezerw płatniczych. Gdy spadek rezerw płatniczych jest znaczny i szybko się zwiększa zagraniczne zadłużenie długoterminowe, zmniejsza się wiarygodność płatnicza kraju. Udzielanie wtedy takiemu krajowi lub jego przedsiębiorstwom dalszych pożyczek staje się coraz bardziej ryzykowne. Wówczas międzynarodowe instytucje finansowe i banki komercyjne oraz zagraniczni partnerzy przy udzielaniu nowych kredytów mogą się domagać wyższego oprocentowania i dodatkowych gwarancji. Ma to im skompensować zwiększające się ryzyko finansowe. W sytuacji gdy rezerwy walutowe zmniejszają się, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju i inne międzynarodowe instytucje finansowe mogą uzależnić dalsze pożyczki od poczynienia przez rząd danego kraju odpowiednich kroków zmierzających
do przywrócenia równowagi płatniczej. Nadwyżka całkowitych zobowiązań nad należnościami na rachunku bieżącym i kapitałowym określa rozmiary deficytu płatniczego. Deficyt w bilansie płatniczym może więc zostać zmierzony albo przez nadwyżkę zobowiązań ponad należności na rachunku bieżącym i kapitałowym, albo przez zmiany stanu rezerw. Bilans kraju osiąga nadwyżki wówczas, gdy należności przewyższają zobowiązania na rachunku bieżącym i kapitałowym oraz powodują wzrost rezerw dewizowych.
Ocenę stanu równowagi płatniczej kraju ułatwia zaproponowana przez angielskiego ekonomistę J. Meade'a
i przyjęta przez MFW klasyfikacja oraz podział wszystkich operacji i transakcji zagranicznych kraju na operacje:

  • autonomiczne (handlowe)

  • wyrównawcze.

Wszystkie transakcje na rachunku bieżącym oraz kapitałowym są nazywane transakcjami autonomicznymi,


tj. podejmowanymi wyłącznie z chęci osiągnięcia zysku (z wyjątkiem transferów jednostronnych), niezależnie od sytuacji w bilansie płatniczym. Z kolei do transakcji wyrównawczych (kompensacyjnych) zaliczamy zmiany stanu oficjalnych rezerw państwowych i te pożyczki zagraniczne, których celem jest poprawa równowagi płatniczej.
Od równowagi rzeczywistej należy odróżnić równowagę pozorną bilansu płatniczego. Równowaga rzeczywista ma miejsce wówczas, gdy należności i zobowiązania handlowe są podejmowane bez ograniczeń i nie towarzyszą im utrzymująca się przez dłuższy czas nadwyżka ani deficyt należności i zobowiązań. Równowaga pozorna ma natomiast miejsce wtedy, kiedy równowaga transakcji autonomicznych jest osiągana wskutek restryktywnej polityki dewizowej lub handlowej.
Mechanizmy równoważenia bilansu płatniczego

Między równowagą wewnętrzną a równowagą zewnętrzną kraju występuje ścisła współzależność. Jest ona tym silniejsza, im większy jest stopień liberalizacji systemu gospodarczego, w tym stosunków ekonomicznych z zagranicą. Ta ścisła współzależność sprawia, że zagadnienie równowagi płatniczej nie może być analizowane wyłącznie z punktu widzenia kursu walutowego i polityki handlowej oraz międzynarodowych przepływów kapitałowych, lecz szerzej w kontekście równowagi wewnętrznej.


Takie trójczłonowe ujęcie współzależności pozwala kwestię równowagi wewnętrznej i zewnętrznej rozpatrywać z trzech podstawowych punktów widzenia:

  • równowagi rachunku bieżącego i wpływu na nią bilansu handlowego i kursu;

  • równowagi wewnętrznej kształtowanej w dużym stopniu przez zmianę relacji oszczędności i inwestycji, poziomu podatków
    i wydatków budżetowych;

  • przepływów kapitałowych z zagranicą.

Każde ujęcie, w którym podejmuje się próbę wyjaśnienia czynników i mechanizmów przywracania równowagi przez pryzmat tylko jednego członu równania, jest ujęciem jednostronnym, niepełnym. W teoriach handlu międzynarodowego skupia się uwagę na analizie czynników kształtujących wymianę handlową, kurs walutowy i zmiany w zdolności konkurencyjnej. Z kolei w typowym ujęciu monetarystycznym akcentuje się problematykę przepływów kapitałowych. W ujęciach pośrednich w większym stopniu zwraca się uwagę na znaczenie makroproporcji gospodarczych i ich zmian. Przyjmuje się, że równowaga zewnętrzna jest pochodną równowagi wewnętrznej.



Środki polityki przywracania i równowagi bilansu płatniczego

Przedstawione mechanizmy przywracania równowagi płatniczej nie w każdym przypadku okazują się skuteczne. Ponadto niekiedy poszczególne kraje nie są gotowe do zaakceptowania ekonomicznych i społecznych kosztów ich nieskrępowanego działania.

Na przykład kraj o wysokim bezrobociu nie może sobie pozwolić na przywracanie równowagi zewnętrznej przez ograniczanie importu w drodze zmniejszania całkowitego popytu, gdyż w taki sposób będzie się przyczyniał do dalszego spadku zatrudnienia.

Z takich też względów poszczególne kraje bardzo rzadko się zdają na automatyzm poszczególnych mechanizmów przywracania równowagi bilansu płatniczego lub też ściśle się stosują do przedstawionych koncepcji teoretycznych.

Doceniając jednak konieczność przywracania równowagi bilansu płatniczego, dążą one do osiągnięcia tego celu
za pomocą dostępnych środków.

Do podstawowych środków mających wpływ na zewnętrzną równowagę ekonomiczną zaliczamy:


  • system monetarny i polityka monetarna,

  • system fiskalny i polityka fiskalna,

  • system i polityka dochodowa,

  • system cen i polityka cenowa,

  • środki administracyjno-prawne

System monetarny i polityka monetarna odnoszą się do uwarunkowań prawno formalnych działania instytucji w sferze podaży pieniądza. System ten może być w większym lub mniejszym stopniu przedmiotem kontroli i regulacji państwowej. O ile bank centralny z zasady koncentruje się na problemach stabilizacji i równowagi monetarnej, o tyle ministerstwo finansów kształtuje proces przemian instytucjonalnych i dąży do pogodzenia celów rozwojowych z polityką monetarną, Ministerstwo zazwyczaj jest zarazem odpowiedzialne za politykę budżetową, fiskalną, a w przypadku Polski także za rozwój rynku kapitałowego, zmiany systemu ubezpieczeń społecznych itd. Polityka monetarna oddziałuje na:



  • zmiany podaży pieniądza,

  • poziom stopy procentowej,

  • rezerw bankowych.

Jeśli podaż pieniądza wzrasta, a stopa procentowa i wymagany poziom rezerw bankowych ulegają obniżeniu, mówimy o polityce reflacyjnej. Polityka taka zmniejsza koszt uzyskania kapitału na inwestycje. Sprzyja wiec zwiększeniu popytu globalnego, zatrudnienia, dochodów i importu. Obniżenie stóp procentowych zmniejsza jednak skłonność do oszczędzania i powoduje odpływ części krótkoterminowego kapitału zagranicznego (efekt ten ma miejsce tylko wtedy, gdy obrót kapitałowy jest zliberalizowany, a kraj jest zaliczany do grupy o niskim ryzyku). Odwrotny efekt przynosi ograniczenie podaży pieniądza, wzrost realnej stopy procentowej i zwiększenie wymagań co do wysokości rezerw obowiązkowych w bankach dla różnych kategorii depozytów i portfeli udzielonych pożyczek. Politykę taką nazywamy deflacyjną. Z jednej strony zniechęca ona do inwestycji, zmniejsza zapotrzebowanie na drogi pieniądz transakcyjny, powoduje spadek zatrudnienia, dochodów i wydatków na import. Z drugiej strony wzrost oprocentowania depozytów zachęca do wzrostu oszczędności krajowych, a także napływu zagranicznego kapitału krótkoterminowego (ma to znaczenie tylko wówczas, gdy jest to kraj niskiego ryzyka, a jego system obrotów kapitałowych jest zliberalizowany).
System fiskalny i polityka fiskalna odnoszą się do zmian w podatkach oraz poziomie i strukturze wydatków budżetowych. Mają one zasadnicze znaczenie dla podziału dochodu narodowego na akumulację, konsumpcję, w tym na zakres wydatków socjalnych. Polityka fiskalna jest ekspansywna wówczas, gdy rząd zwiększa wydatki i (lub) zmniejsza podatki. Działania takie powodują wzrost popytu i podaży krajowej i przez mechanizm mnożnika pobudzają wzrost importu (w stopniu zależnym od krańcowej skłonności do importu).

Restryktywna polityka fiskalna ma miejsce wówczas, gdy rząd zmniejsza wydatki i (lub) zwiększa podatki, które obniżając krajowy popyt i produkcję, prowadzą do zmniejszenia importu. Zmiana systemu fiskalnego oznacza zmianę zasad i proporcji podziału dochodu narodowego. Zmniejszenie lub zwiększenie sfery świadczeń społecznych na edukację, zdrowie, kulturę, odpoczynek, pomoc społeczną ma ważne znaczenie dla poziomu akumulacji i równowagi makroekonomicznej


w dłuższym okresie.
System i polityka dochodowa wiążą się w znacznym stopniu z budżetem i podatkami, zasadami kształtowania płac
w przedsiębiorstwach publicznych i państwowych oraz systemem ubezpieczeń społecznych. Znaczący wpływ na równowagę wewnętrzną i pośrednio płatniczą ma także system, roszczeniowy lub negocjacyjny, kształtowania płac przez związki zawodowe i pracodawców.
System cen i polityka cenowa - mechanizm dostosowania rynkowego obejmuje środki cenowe i dochodowe. Mechanizm cenowy opiera się na reakcjach zmian popytu i podaży na zmiany cen w krajach deficytowych i krajach nadwyżkowych. Do cen zaliczamy nie tylko ceny towarów i usług, lecz także pieniądza (stopę procentową) oraz pracy (płace). Kurs walutowy jest też ceną pieniądza krajowego wyrażonego w walutach obcych. Z punktu widzenia równowagi płatniczej mechanizm cenowy działa odmiennie w warunkach systemu waluty złotej, pieniądza papierowego, jak również kursu stałego i zmiennego.
Środki administracyjno-prawne - administracja centralna ma inicjatywę ustawodawczą i zasadniczy wpływ na kształt systemu społeczno-ekonomicznego, prawodawstwo i rozwój instytucji tworzących infrastrukturę sprawnej gospodarki rynkowej. Rola państwa oraz znaczenie środków administracyjno-prawnych zależą od układu sił politycznych
i sytuacji gospodarczej kraju. Postępujący proces liberalizacji i integracji gospodarczej, zwłaszcza krajów wysoko rozwiniętych, oraz rozbudowa międzynarodowych instytucji współpracy zmniejszają skalę autonomicznego kształtowania polityki gospodarczej. Niemniej jednak w krajach uprzemysławiających się Azji, takich jak Chiny, Singapur, Tajwan, Korea Południowa, Turcja, Indie, państwo ma nadal stosunkowo dużą rolę. Jednocześnie w krajach Ameryki Łacińskiej obserwujemy wyraźne zmniejszenie zaangażowania się państwa
w kształtowaniu procesów gospodarczych. W krajach wysoko rozwiniętych rola państwa jest zróżnicował. Przykładowo, udział podatków w podziale dochodu narodowego Stanów Zjednoczonych jest 2,5-krotnie niższy niż w Szwecji. Rola rynku kapitałowego i inwestorów instytucjonalnych oraz stopień liberalizacji systemu finansowego Japonii i Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii czy Niemiec istotnie się różnią. Kraje te różnią się też zakresem i rolą sektora publicznego. Jest on relatywnie silniejszy we Włoszech, Francji czy Austrii niż
w Stanach Zjednoczonych czy Niemczech. Zróżnicowanie zakresu i form interwencjonizmu państwowego ma istotny wpływ na stosowany mechanizm i środki polityki dostosowawczej. W krajach o stosunkowo liberalnej orientacji polityczno-ekonomicznej ograniczają się one zasadniczo do środków monetarnych i fiskalnych, a w krajach o podejściu bardziej etatystycznym stosunkowo szerzej wykorzystuje się środki polityki cenowej, dochodowej i administracyjne.

Sytuacje zakłócenia równowagi bilansu płatniczego

(dla lepszego zrozumienia odwracamy sytuacje opisane wyżej)


Do najważniejszych czynników zakłócających równowagę bilansu płatniczego należy zaliczyć:

  • zmiany w poziomie dochodu narodowego.

  • zmiany krajowego poziomu cen,

  • zmiany poziomu cen światowych,

  • zmiany wysokości stopy procentowej i stopy zysku za granicą,

  • klęski naturalne,

  • strukturalne zmiany w popycie zagranicznym na towary eksportowane przez dany kraj.

Zmiany w poziomie dochodu narodowego. W sytuacji, gdy przyczyną wzrostu dochodu narodowego jest zwiększenie inwestycji krajowych lub wydatków budżetowych, wówczas następuje pogorszenie bilansu handlowego (bo rośnie popyt na import inwestycyjny, zaopatrze­niowy i rynkowy). Stwarza to przesłanki deficytu w bilansie płatniczym. Natomiast zmiana dochodu narodowego spowodowana wzrostem eksportu da nadwyżkę w bilansie płatniczym, ale pod warunkiem, że przyrost eksportu będzie większy od rozmiarów importu pobudzonego popytem zagranicznym na towary i usługi danego kraju oraz w sytuacji, gdy w danym kraju są niewykorzystane moce wytwórcze.

Zmiany krajowego poziomu cen, wywołane wzrostem kosztów produkcji, prowadzą do spadku konkurencyjności wyrobów na rynku światowym. Pociąga to za sobą ograniczenie rozmiarów eksportu, a także wzrost wolumenu importu, ponieważ z drogimi towarami na rynku wewnętrznym zaczynają konkurować tańsze towary pochodzące z impor­tu. W efekcie zmiany wolumenu obrotów handlowych prowadzą do pogorszenia bilansu handlowego. Jeżeli podobne zjawiska występują w bilansie usług, wówczas bilans płatniczy danego kraju wykazuje ten­dencje do deficytu.

Zmiany poziomu cen światowych. Ich skutki dla bilansu płatniczego ponoszone są za pomocą terms of trade. Poprawa terms of trade oznacza, że tempo wzrostu cen światowych na towary eksportowane przez dany kraj jest szybsze niż cen towarów importowanych. Prowadzi to do poprawy bilansu handlowego, gdyż wzrasta siła nabywcza jednostki eksportu wyrażona w dobrach importowanych.

Zmiany wysokości stopy procentowej i stopy zysku za granicą w stosunku do stóp krajowych. Przy zrównoważeniu bilansów: towaro­wego, usługowego, dochodów od kapitału i transferów nieodpłatnych. Wzrost stopy procentowej w danym kraju spowoduje napływ wolnych kapitałów a stopy zysku - wzrost inwestycji bezpośrednich. W efekcie w kraju o wyższych stopach pojawi się nadwyżka w bilansie płatniczym, a o niższych - deficyt.

Klęski naturalne (nieurodzaj, powódź). Powstaje wtedy koniecz­ność importu z zagranicy, co sprzyja pojawieniu się deficytu w bilansu płatniczym.



Strukturalne zmiany w popycie zagranicznym na towary eksportowane przez dany kraj. Klasycznym przykładem w tym zakresie jest zastępowanie surowców naturalnych produktami syntetycznymi







©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna