Bibliografia



Pobieranie 22,93 Kb.
Data20.05.2018
Rozmiar22,93 Kb.

Katarzyna Siekanowicz 2 PP
Narodziny Europy w XI w. (północ i południe Europy, najważniejsze miasta, szlaki handlowe lądowe i morskie, targi i jarmarki, Hanza, epidemie dżumy a sytuacja ludnościowa)
1. Sytuacja Europy w XI w.

2. Dwa bieguny Europy:

-Południe

-Północ (Hanza)

3. Targi

4. Jarmarki – miejsca spotkań

5. Epidemia dżumy

6. Podsumowanie


Ad. 1 . (slajdy 3-4)

Sytuacja Europy w XI w.

Rozwój Europy w XI w. ma charakter całościowy. Tereny, które wcześniej nie należały do Imperium Rzymskiego lub tylko w części buły przez nie podbite zaczynają odgrywać istotną rolę. „Najważniejszą granicą ekspansji europejskiej była granica wewnętrzna: lasu, bagna, wrzosowiska” (Archibald Lewis).Germania, Europa Wschodnia, kraje skandynawskie, Wyspy Brytyjskie budzą się do „innego” życia, zajmują też przestrzeń morską – M. Północne, Bałtyk, kanał La Manche, M. Irlandzkie. Niemal równocześnie. Śródziemne powraca z rąk islamu i Bizancjum. Kupcy włoscy na nowo opanowują wody M. Śródziemnego. Powstaje coraz więcej nowych miast (w krajach niemieckich ponad 3000). Zmienia się jednak podejście do koncepcji miasta – staje się ono „zamknięte”, podczas gdy starożytne-helleńskie charakteryzowały się otwartością. „Mur dzieli mieszczucha od wieśniaka” (przysłowie niemieckie). Miasta stają się światami samymi w sobie, które chronione są przez przywileje. Byt miast tkwi w targach, warsztatach, pieniądzach i drogach. Konsumpcja rolna nie jest już autokonsumpcją. Do obrotu wprowadzone zostają nadwyżki produkcji wiejskiej. To w mieście skupia się cała działalność rzemieślnicza. Następuje przejście od gospodarki domowej do gospodarki rynkowej. „Odrodzenie” Europy następuje dzięki postępowi techniki rolniczej – udoskonalono pług, wprowadzono trójpolówkę i system pól otwartych; pierwotnemu, rzemieślniczemu rozwojowi przemysłu, przywróceniu handlu (dzięki redystrybucji nadwyżek). Nastąpił również wzrost demograficzny(spowodowany łatwiejszym dostępem do produktów żywnościowych)


Ad. 2 (slajd 5)

Dwa bieguny Europy (Szybkie kształtowanie się dwóch gospodarek

regionalnych o szerokim zasięgu):


Południe (slajdy 6-9)

Miasta włoskie:

- początkowo bardzo silny związek z krajami islamu i Bizancjum;

- słabe gleby, trudności w uprawie, niski poziom życia → żegluga jako poszukiwanie lepszej drogi życia;

- Amalfi – jedno z pierwszych miasteczek portowych, próbuje swych sił na morzu;

-handel w trójkącie: złote pieniądze(egipskie i syryjskie denary wymieniane na jedwab bizantyjski, sprzedawany na Zachodzie);

- Wenecja (położona na 60 wyspach) – niewygodne schronienie, brak słodkiej wody, brak zasobów żywności, ale nadmiar soli(cennego surowca):

-zmuszona do wymiany podstawowych składników pokarmowych(potrzeba: zboża, żywego inwentarza, serów, warzyw, oliwy, drewna, kamienia, nawet wody pitnej);

-rozwój w 2. i 3. sektorze(w przemyśle, handlu i usługach) → wyższa dochodowość niż w gospodarce wiejskiej).

- Florencja – rozwój dzięki sprowadzonym ziarnom, krzewom winorośli;

- IX/X w. Morze Śródziemne podzielone między Bizancjum, kraje islamu a zachodniochrześcijańskie;

- wzrost znaczenia Wenecji dzięki wymianie handlowej z Bizancjum;

- historie krucjat (zwłaszcza czwartej) przyczyniają się do wybicia się Wenecji na arenie międzynarodowej;

-Adriatyk staje się z czasem „wewnętrzną zatoką Wenecji”;

- ciągła walka o prymat pomiędzy Wenecją a Genuą (ostatecznie zakończona zwycięstwem Wenecji);

- uniezależnienie od denarów muzułmańskich dzięki biciu monet przez Florencję, Genuę i Wenecję;

- atutem kupców włoskich w Europie są korzenie i pieprz z krajów Lewantu;

- walka o wpływy na Morzu Śródziemnym już nie miedzy krajami islamskimi a chrześcijańskimi, ale samych chrześcijańskich.



Północ – Niderlandy, rejon M. Północnego i Bałtyku: (slajd 10)

-gospodarka Północy powstała od zera;

- miasta Północy zakładane na początku Średniowiecza, podczas gdy większość wielkich miast Włoch, Francji, nadreńskich Niemiec, naddunajskiej Austrii powstała przed naszą erą;

- jako pierwszy Akwizgran – dzięki Karolingom;

- wędrowne do tej pory gromady kupców osiadają w pobliżu zamków;

- Liège, Louvain, Mechelen, Antwerpia, Bruksela, Ypres, Gandawa, Utrecht;

- Brugia:

- należy do systemu jarmarków flamandzkich → odwiedziny cudzoziemskich kupców;

- ożywienie przemysłu;

- utrzymywała stosunki handlowe z Anglią i Szkocją(wełna na lokalny rynek i do innych flandryjskich miast);

- towary spotykane na rynku brugijskim: normandzka pszenica, wino z Bordeaux;

- rozkwit dzięki przynależności do Hanzy → nowe przedporcie Śluzy dostosowane do hanzeatyckich kog;

- pierwszy statek z Genui 1271, z Wenecji 1314 →(zalety: napływ dóbr – korzeni, pieprzu lewantyńskiego, kapitału, technik handlowych i finansowych; wady: przechwycenie przez ludy z Południa procesu rozwoju);

- liczba ludności w 1340 r. – 35 tys. M; w 1500 r. – 100tys.M;

- powstanie giełdy w 1309 r.;

- „najpiękniejsze miasto czasów van Eycka i Memlinga”.

- przemysł włókienniczy nie mający sobie równych w Europie (Brugia, Ypres, Gandawa).
Hanza: (slajdy 11-18)

- związek miast nie tylko nadmorskich, mający charakter handlowy;

- szlaki, głównie morskie; żegluga po M. Północnym, Bałtyku, kanale La Manche,

M. Irlandzkim;

- na początku „gromada kupców i rój statków”;

- do 1280 r. unika się cieśnin duńskich, później Umlandfahrt – żegluga przybrzeżna, wiodąca przez te cieśniny uprawiana, ale ciągle droga wewnątrzlądowa pomiędzy Lubeką a Hamburgiem używana(mimo, że powolna, bo odcinkami rzeki i kanałami);

- przez Lubekę wymiana towarów między M. Północnym a Bałtykiem, godło tego miasta stało się godłem całego związku.
Wymiana towarów:

- z Północy i Wschodu: drewno, wosk, futra, żyto, pszenica, produkty leśne

- z Zachodu: sól, sukno, wino;

- liczba miast: 70-170→( siła przez wspólnotę interesów, wspólną kulturę, grę ekonomiczną; słabość: niestabilność, rywalizacja miast);

- język: dolnoniemiecki z elementami łaciny, estońskiego, polskiego, czeskiego, ukraińskiego, litewskiego;

- o ruchliwości kupców świadczą nazwiska rodowe występujące w Rewalu, Gdańsku, Lubece, Brugii: Angermünde, Veckingheisen, von Soest, Giese, von Suchten.


Upadek Hanzy:

- korzyści z handlu ciężkimi towarami niewielkie (duża objętość, niska cena) –koszty i ryzyko znaczne, stopa zysku 5%;

- zetknięcie z lepiej rozwiniętą gospodarką Zachodu;

- rozwój państwowości;

- spadek cen zboża i futer.
Ad. 3 (slajd 19)

Targi

- Ujście dla nadwyżek z dóbr senioralnych

- Zapewniają aprowizację

Ad. 4 (slajdy20-23)



Jarmarki w Szampanii stały się centrum gospodarczym między dwoma biegunami: Północą a Południem. Odbywały się one w Lagny-sur-Marne, Bar-sur-Aube, Provins (św.Kwiriacego i na św. Ajula), Troyes(dwukrotnie w ciągu roku). W każdym z tych miejsc trwały przez 2 miesiące. Jarmarki rozpoczynała giełda sukiennicza. Podczas pierwszych 4 tygodni następowała wymiana handlowa a przez kolejny miesiąc dochodziło do operacji finansowych – pożyczek, transakcji kupna-sprzedaży, wystawiania weksli. Finanse były domeną kupców włoskich. Handel pieniądzem i operacje kredytowe składały się na oryginalność jarmarków.
Towary, jakimi handlowano:

- płótno – produkowane w dorzeczach Sekwany i Marny trafiało na południe Włoch i stamtąd rozchodziło się szlakami śródziemnomorskimi.

- z Wloch: pieprz, korzenie, narkotyki, jedwab, gotówka, kredyty.

Szlaki:


- dominowały lądowe, np. Via Fancigena(Canterbury-Rzym przez Reims,Lozannę,Dolinę Aosty i Siennę), przecinały ziemię dzisiejszej Francji, Anglii, Płw. Iberyjskiego.

Ad. 5 (slajdy24-29)

Pandemia dżumy:

- zaraza dżumy, jaka nawiedziła Europę w XIV w. została przywieziona z Chin, skąd dotarła wraz z handlarzami jedwabiu;

- pałeczki dżumy przenoszone są przez pchły, żyjące w sierści szczurów.
- zmiany chorobowe: powiększone węzły chłonne, zgorzele(koloru czarnego – stąd nazwa – czarna śmierć);

- wysoka śmiertelność-, populacja światowa zmalała z 450mln do 375-350mln, w Europie zginęło 1/3 ludności (w niektórych rejonach nawet do 80% mieszkańców).


Ad. 6 (slajd 30)

Podsumowanie:

- „eksplozja” Europy dzięki postępowi w technice rolnej;

- nadwyżki żywności podstawą handlu;

- równoczesny, niezależny rozwój dwóch biegunów Europy;

- Południe „powstaje z gruzów”. Morze Śródziemne staje się, z czasem, „polem bitwy” między konkurującymi między sobą miastami chrześcijańskimi.Wenecja wiedzie prym;

- Północ „rodzi się”. Liczba miast gwałtownie rośnie. Podstawą handlu są tkaniny: płótna;

- Hanza – związek miast kupieckich dominuje na wodach Bałtyku i M. Północnego;

- miejscem spotkań Północy z Południem stają się jarmarki;

- szlaki handlowe przez ląd lub wzdłuż linii brzegowej;

- pandemia dżumy drastycznie kształtuje sytuacje ludnościową w Europie.
Bibliografia:

Braudel Fernand: Kultura materialna, gospodarka i kapitalizm XV-XVIII w. Czas świata. T. III., PIW Warszawa 1992


Małowist Marian: Wschód a zachód Europy w XIII-XVI wieku. Konfrontacja struktur społeczno – gospodarczych. PWN Warszawa 1973. http://en.wikipedia.org/wiki/Via_Francigena
http://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%BCuma
http://de.wikipedia.org/wiki/Pest
http://en.wikipedia.org/wiki/Bubonic_plague



©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna