Aspekty porównania wnioskowań Do jakiego rodzaju zaliczamy porównywane wnioskowania? Dedukcyjne



Pobieranie 452,03 Kb.
Strona1/4
Data24.10.2017
Rozmiar452,03 Kb.
  1   2   3   4


Aspekty porównania wnioskowań

1. Do jakiego rodzaju zaliczamy porównywane wnioskowania?



DEDUKCYJNE - wnioskowanie niezawodne, wartościowe logicznie.

REDUKCYJNE - wnioskowanie zawodne (uprawdopodobniające), wartościowe logicznie.

INDUKCJA ZUPEŁNA - wnioskowanie dedukcyjne niezawodne.

INDUKCJA NIEZUPEŁNA - wnioskowanie redukcyjne uprawdopodobniające (zawodne).

ANALOGIA - wnioskowanie uprawdopodabniające (zawodne, inne redukcyjne).

2. Budowa przesłanek:



DEDUKCYJNE - przesłanki o budowie prawa logicznego. Jeżeli mamy wnioskowania rachunku zdań to

przesłanki są zdaniami prostymi albo złożonymi, jeżeli mamy wnioskowania rachunku nazw to przesłanki są

zdaniami subsumpcyjnymi.

REDUKCYJNE - przesłanki o budowie prawa logicznego. Jeżeli mamy wnioskowania rachunku zdań to

przesłanki są zdaniami prostymi albo złożonymi, jeżeli mamy wnioskowania rachunku nazw to przesłanki są

zdaniami subsumpcyjnymi.

INDUKCJA ZUPEŁNA - prawie wszystkie przesłanki są zdaniami atomicznymi, jedna jest zdaniem

egzystencjalnym.



INDUKCJA NIEZUPEŁNA - wszystkie przesłanki są zdaniami atomicznymi.

ANALOGIA - przesłanki są zdaniami atomicznymi.

3. Budowa wniosku:



DEDUKCYJNE - wniosek o budowie prawa logicznego zdanie proste albo złożone.

REDUKCYJNE - wniosek o budowie prawa logicznego zdanie proste albo złożone.

INDUKCJA ZUPEŁNA - wniosek jest zdaniem subsumpcyjnym.

INDUKCJA NIEZUPEŁNA - wniosek jest zdaniem subsumpcyjnym.

ANALOGIA - wniosek jest zdaniem atomicznym.

4. Związek pomiędzy przesłankami a wnioskiem i odwrotnie:



DEDUKCYJNE - z przesłanek logicznie wynika wniosek.

REDUKCYJNE - z przesłanek nie wynika wniosek, z wniosku wynikają przesłanki.

INDUKCJA ZUPEŁNA - z koniunkcji przesłanek wynika wniosek, z wniosku wynikają przesłanki.

INDUKCJA NIEZUPEŁNA - z przesłanek nie wynika wniosek, z wniosku wynikają przesłanki.

ANALOGIA - z przesłanek nie wynika wniosek, z wniosku nie wynikają przesłanki.

5. Konsekwencje popełnienia błędu materialnego:



DEDUKCYJNE - błąd materialny nie przesądza o fałszywości wniosku.

REDUKCYJNE - błąd materialny przesądza o fałszywości wniosku.

INDUKCJA ZUPEŁNA - błąd materialny w przesłankach atomicznych przesądza o fałszywości wniosku,

błąd w przesłance egzystencjalnej nie przesądza o fałszywości wniosku.



INDUKCJA NIEZUPEŁNA - błąd materialny przesądza o fałszywości wniosku.

ANALOGIA - błąd materialny nie przesądza o fałszywości wniosku.

6. Czy można popełnić błąd formalny?



DEDUKCYJNE - nie można popełnić błędu formalnego.

REDUKCYJNE - można popełnić błąd formalny.

INDUKCJA ZUPEŁNA - nie można popełnić błędu formalnego.

INDUKCJA NIEZUPEŁNA - można popełnić błąd formalny.

ANALOGIA - można popełnić błąd formalny.
ZADANIA. Część I (str. 24-25).

1. Podaj przykład sytuacji, w której dym służyłby jako znak czegoś.

Dym służyłby jako znak w sytuacji, gdyby człowiek, rozbitek, który zagubił się na morzu i trafił na

bezludną wyspę rozpaliłby ognisko i dawałby znaki dymne.

2. Podaj przykład znaku:

a) takiego, którego reguły znaczeniowe ustalone są w zasięgu międzynarodowym. Znakiem, którego reguły ustalone są

w zasięgu międzynarodowym jest np. alfabet Morse’a.

b) takiego, którego reguły znaczeniowe przyjęte są tylko w społeczeństwie polskim. Znakiem, którego reguły przyjęte są

tylko w społeczeństwie polskim jest np. hymn polski.

c) takiego, którego reguły znaczeniowe ustalone są tylko w małej grupie, do której Ty należysz.


3. Przy mało uczęszczanej szosie ścinano spróchniałe drzewa i na ten czas umieszczono barierę z napisem „Objazd” oraz strzałkę

kierującą na równoległą drogę polną. W czasie ścinania drzew nikt jednak nie nadjechał szosą, a barierę niezwłocznie potem

usunięto. Czy bariera z napisem i strzałką była znakiem w tej sytuacji?

Bariera ta była dostrzegalnym, układem rzeczy, ustawiona była przez człowieka, odbiorcą był człowiek,

istniały reguły, które nakazują w każdej sytuacji gdy kierowca widzi barierę z napisem „Objazd” oraz strzałkę

kierującą na równoległą drogę polną, zmienić kierunek jazdy na drogę wskazaną przez strzałkę. To, że

w opisywanej sytuacji nikt nie przejeżdżał nie ma żadnego znaczenia. Znak ma być dostrzegalnym układem

rzeczy - nie musi być dostrzeżony.



4. Czy leżące w magazynie zarządu drogowego blaszane żółte trójkąty z czerwoną obwódką są znakami drogowymi?

Jest to dostrzegalny układ rzeczy. Układ ten nie jest prawidłowy, ponieważ żółte trójkąty, które nie są

umieszczony na drodze nie są znakiem drogowym. Żółte trójkąty umieszczone w magazynie nie są tam

umieszczone po to by odbiorca-człowiek (kierowca) stosował się do nich, gdyż nie ma reguł, które nakazują

stosować się do żółtych trójkątów z czerwoną obwódką zawsze gdy się je widzi. Nie są to więc znaki drogowe.

5. Czy podniesienie przez jakąś osobę ręki do góry jest znakiem? Uzasadnij każdą odpowiedź.

a) w chwili, gdy ten ktoś wkłada sweter. Osoba, we własnym pokoju, unosząca ręce i wkładająca sweter jest

dostrzegalnym układem rzeczy, twórcą jest człowiek. Nie ma odbiorcy, ponieważ osoba wkładająca sweter

nie zakłada, że ktoś ją zobaczy. Nie istnieją reguły nakazujące określone myślenie w sytuacji, w której ktoś

podnosi rękę. Nie jest znakiem.

b) gdy odbywa się jawne głosowanie. W sytuacji, gdy odbywa się jawne głosowanie uniesienie ręki do góry jest

dostrzegalnym układem rzeczy, spowodowanym przez człowieka. Istnieją reguły, które nakazują widząc

podniesioną rękę w sytuacji jawnego głosowania myśleć o podniesionej ręce jak o głosie za, przeciw,

wstrzymującym się. W tej sytuacji jest to znak.

c) gdy ktoś wykonuje poranne ćwiczenia gimnastyczne w swoim pokoju. Jak w a).

d) gdy zapowiedziano dyskusję. Jak w b).

6. Czy ściśle wyraził się ktoś kto powiedział, że gorączka jest znakiem choroby?

Gorączka - podwyższona temperatura, jest dostrzegalnym zjawiskiem, wywołanym przez siły przyrody, nie

ma reguł nakazujących w sytuacji gdy występuje gorączka myśleć o chorobie (ponieważ można mieć wysoką

temperaturę nie będąc chorym, lub można być chorym bez gorączki). Nie jest to znak, jest to oznaka.



7. Wskaż wśród następujących wyrazów te, które należą do Twojego słownika. Które z tych wyrazów są przez Ciebie aktywnie używane

(słownik czynny), a które tylko rozumiesz, ale ich nie używasz (słownik bierny)?

dysza”, „sabotaż”, „karczoch”, „kierdel”, „laser”, „tracz”, „użątek”. Słownik czynny: „sabotaż”,

„karczoch”, „laser”. Słownik bierny: „dysza”.

8. Jak można rozumieć zwroty: „on ma węża w kieszeni”, „on za kołnierz nie wylewa”, „koledzy dali mu bobu”?

Są to idiomy. Zwrot „on za kołnierz nie wylewa”, „on ma węża w kieszeni” i „koledzy dali mu bobu” są

idiomami niewłaściwymi.

9. Orientując się według końcówek słów użytych w dziecięcym języku spróbuj ustalić budowę składniową zdania: „Livo-głoka kuzdra

kornęła bokra u kornuje bokrzątko”.
10. Poznań otrzymał wozy tramwajowe z Amsterdamu. Na szybach nad wygodnym miejscem przy wejściu były napisy: „Wilt u zitten? Ik

kan stan!” Jakie przypisujesz tym napisom znaczenie? Jak wpadłeś na ten pomysł i jakie elementy były podstawą tego

przypuszczenia?
11. Napisz zdanie składające się z co najmniej pięciu wyrazów i określ kategorię syntaktyczną wyrazów składowych.
12. Określ kategorię syntaktyczną wyrazów:

a) „śpi”.

b) „otwiera”.

c) „chociaż”.

d) „poniżej”.

e) „głośno”.



13. Jaką rolę semiotyczną spełnia napis „Kocham Elę!” w poufnym pamiętniku?

Zwrot „kocham Elę!” w poufnym pamiętniku spełnia rolę ekspresywną.



14. Przeprowadź analizę znaczenia wypowiedzi „Trzy trefle” w czasie licytacji przy grze w karty, oraz znaczenia tych samych słów jako

odpowiedzi na pytanie „Jakie trzy karty pozostały ci w ręku?”. Określ rolę tych wypowiedzi.

W grze w karty w czasie licytacji tego typu wypowiedź spełnia rolę performatywną i sugestywną.

W odpowiedzi na pytanie „jakie karty ci zostały” spełnia rolę opisową.

15. Podaj przykład wypowiedzi, która w danej sytuacji spełnia szczególnie wyraźnie rolę performatywną. Opisz dokładnie jakie są

warunki ważnego dokonania danego aktu za pomocą tej wypowiedzi.

Wypowiedź o treści „Zgadzam się na przedstawione warunki” spełnia rolę performatywną w sytuacji, gdy

ktoś wypowiada się na temat przedstawionej oferty, np. u notariusza.

16. Podaj przykład umowy, którą zawarłeś nie używając jakichkolwiek znaków słownych.

Umowa przewozu środkami komunikacji miejskiej - zawarta poprzez skasowanie biletu. Wzięcie udziału

w licytacji - poprzez uniesienie do góry tabliczki.

17. Jakiego stopnia językowego jest wypowiedź „Jan sądzi, iż Paul wie o tym, że zwrot ‘brać sobie do serca’ jest idiomem języka

polskiego”?

Jest to wypowiedź metajęzykowa 4 stopnia.


ZADANIA. Część II (str. 36-37).

1. Podaj przykłady zdań, w których jako podmiot występowałyby:

a) przymiotnik - Dobry jest miły.

b) czasownik - Biegać jest przyjemnie.

c) zaimek - On jest fajny.

d) liczebnik - Pierwszy jest zwycięzcą.

e) wyrażenie złożone zawierające czasownik w trybie oznajmującym - Mężczyzna, który zbiera monety jest moim bratem.



2. Przepisz, podkreślając nazwy abstrakcyjne, spośród następujących:

płacz”, „łza”, „błękit nieba”, „błękit pruski” (barwnik), „sen”, „śpioch”, „kuźnia”, „kowal”, „zabójstwo”,

wysokość”, „wysoki dom”, „przyjaźń”, „śmierć”, „chochlik”.

3. Czy nazwy Rejent, Sędzia, Podkomorzy, itd., użyte przez Mickiewicza w tekście Pana Tadeusza są nazwami generalnymi czy

indywidualnymi?

Są to nazwy indywidualne, ponieważ zostały nadane postaciom literackim przez Mickiewicza w drodze

arbitralnej decyzji. Mickiewicz nadając te nazwy nie brał pod uwagę cech tych postaci. Nazwy indywidualne

nadawane są przedmiotom bez względu na cechy, jakie te przedmioty posiadają.



4. Czy w zdaniu „co drugi rybak na Półwyspie Helskim to człowiek noszący nazwisko Budzisz - powiedział stary Kaszub” występują

nazwy indywidualne?

Jedyną nazwą indywidualną jest nazwa „Półwysep Helski”. Nazwy Budzisz i Kaszub są nazwami

generalnymi bo nadane są przedmiotom ze względu na ich cechy.

5. Podaj treść nazw - ograniczając się do cech konstytutywnych:

a) „wieczne pióro” - przyrząd do pisania, posiadający stalową końcówkę, do pisania używa atramentu

czerpanego z pojemniczka wewnątrz pióra.

b) „tramwaj” - stalowy pojazd szynowy, jeżdżący po torach po mieście, zasilany prądem.

c) „kajak” - mała łódka sportowa, zazwyczaj jedno lub dwu osobowa, wykonana z drewna, napędzana wiosłem

o dwóch łopatkach.



6. Wpisz możliwie najbardziej szczegółowo cechy, które przysługują każdemu desygnatowi nazwy „skuter”. Wskaż, jakie cechy można

wybrać jako konstytutywne, a jakie wypadnie uważać wtedy za konsekutywne. Czy można tu odpowiedzieć tylko w jeden sposób? Jaki

zestaw cech uważasz za treść leksykalną nazwy „skuter”?
7. Podaj przykład nazwy generalnej takiej, której Ty byłbyś jedynym desygnatem.

Najmłodszy syn Ireny S. (nie ma innych osób, które nazywają się Irena S.).



8. Podaj przykład zdania, w którym słowo student byłoby użyte:

a) w supozycji prostej - Bartosz S. to student.

b) w supozycji formalnej - Student zaczyna rok szkolny 1 października.

c) w supozycji materialnej - Wyraz „STUDENT” ma dwie literki „t”.

Nazwa „student” w trzech supozycjach oznacza ułożenie trzech zdań, w których nazwa „student” (bez

zmiany formy gramatycznej) raz będzie oznaczała wyraz, raz jednego studenta a raz wszystkich studentów.



9. W jakiej supozycji użyto wyróżnionej nazwy:

Zgniatacz - to nazwa urządzenia stosowanego w produkcji hutniczej. Supozycja materialna.

Fabryka samochodów zbudowana została na Żeraniu. Supozycja prosta.

Spychacz jest maszyną konieczną do szybkiego wykonywania prac ziemnych. Supozycja formalna.

Pilot jest osobą kierującą samolotem. Supozycja formalna.

Dźwig ustawiono na placu budowy tego gmachu. Supozycja prosta.

10. Wskaż nonsensy zawarte w wypowiedziach:

a) „treść nazwy to zespół cech tej nazwy”. Treść nazwy to zespół cech desygnatów nazwy! Cechami nazwy jest to,

że nazwa jest długa, krótka, jednowyrazowa, itp.

b) „zakres nazwy ‘jodła rosnąca w Górach Świętokrzyskich’ to puszcza jodłowa”. Zakres nazwy jodła rosnąca w Górach

Świętokrzyskich to klasa wszystkich jodeł rosnących w Górach Świętokrzyskich, tymczasem zakres nazwy

Puszcza Jodłowa to agregat, który jest Puszczą Jodłową. Puszcza Jodłowa to nazwa indywidualna - jej

desygnat w tym przypadku jest agregatem drzew rosnących w Puszczy Jodłowej przy czym niekoniecznie

muszą to być jodły.



11. Treść nazwy „pilot czynny zawodowo w lotnictwie” uzupełniono wskazując cechę. Czy zakresy powstałych w tych przypadkach

nazw są różne od zakresu nazwy „pilot czynny zawodowo w lotnictwie”?

a) „przystojny”. Wprowadzenie przymiotnika przystojny zawęża ilość pilotów, którzy spełniają to kryterium.

W ten sposób wyklucza się z grona pilotów czynnych zawodowo w lotnictwie tych, którzy nie są przystojni.

b) „mający zdrowe serce”. Wprowadzenie zwrotu mający zdrowe serce nie zawęża ilości pilotów, którzy

spełniają to kryterium, ponieważ w treści nazwy „pilot czynny zawodowo w lotnictwie” mieści się to, że

musi on mieć zdrowe serce. Wprowadzenie tej cechy do treści nazwy nie zmieni zakresu tej nazwy.



12. Sformułuj takie zdanie, w którym słowo „dziecko” występowałoby jako nazwa, oraz takie, w którym słowo to występowałoby jako

funktor nazwotwórczy od argumentu nazwowego. Określ dwa znaczenia tego słowa.
13. Podaj przykład nazwy:

a) zarazem, prostej, zbiorowej i ogólnej (Logika nie zna liczby mnogiej!) - np. las, biblioteka.

b) zarazem złożonej zbiorowej i jednostkowej - Książnica Szczecińska.

c) zarazem złożonej, zbiorowej i pustej - Książnica Szczecińska na Marsie.



14. Czy nazwa „łańcuch żelazny” to nazwa - ze względu na znaczenie jakie jej przypisujesz - zbiorowa? Czy sądzisz, że na to pytanie

wszyscy odpowiedzą jednakowo?

Dla jednych nazwa ta będzie zbiorowa a dla innych niezbiorowa, zależy to od tego jak poszczególne osoby

pojmują nazwę łańcuch żelazny - czy jako coś złożone z ogniw, czy jako całość.

15. Podaj 3 przykłady nazw, które uważasz za nazwy wyraźne. Wykaż, że są to nazwy wyraźne. Czy któraś z tych nazw jest nazwą

z Twojego punktu widzenia intuicyjną?
16. Czy uważasz, że właściwie są zredagowane przepisy:

a) „Administratorzy dużych budynków mieszkalnych zobowiązani są zorganizować wywóz śmieci codziennie”.

b) „Sędzia powinien wymierzać surową karę za poważne naruszenie porządku na sali sądowej”.

Przepisy te są źle zredagowane. W pierwszym przypadku problem polega na tym, że nie określono

rozmiarów budynków, które kwalifikują się do określenia „duże”. Obowiązek nakładany przez ten przepis

nakłada na administratorów budynków dodatkowe koszty, dlatego większość z nich będzie próbowała

wykazać, że ich budynki nie są duże. Drugi przypadek również nie jest doprecyzowany. Problem polega na

tym co jest „poważnym naruszeniem porządku na sali sądowej”. Może to być zabranie głosu

w nieodpowiednim momencie, albo naubliżanie sędziemu - gdzie jest granica? Ponadto niedoprecyzowano co

to jest „surowa kara” - dla jednego surową karą będzie kara pieniężna w wysokości 10 zł, dla innego surową

karą będzie dopiero 100000zł. W obu przypadkach użyto nazw nieostrych (duży budynek, zorganizować,

surowa kara, poważne naruszenie porządku).



17. W Poznaniu kilkaset osób nosi imię i nazwisko Maria Kaczmarek. Czy wyrażenie „Maria Kaczmarek” to nazwa generalna?

Wyrażenie Maria Kaczmarek jest nazwą indywidualną o ile przyporządkowana będzie konkretnej osobie.

W innym przypadku będzie to nazwa generalna.

18. Czy wyrażenia: to nazwy? Jeśli są to nazwy, to jak scharakteryzowałbyś te nazwy i jakich wymagałoby to założeń?

a) „Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej”. Są dwa sposoby rozpatrywania tego problemu:

1. Traktujemy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jako osobę. Jest to nazwa złożona, konkretna,

generalna, jednostkowa, nie zbiorowa.

2. Traktujemy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jako urząd. Jest to nazwa złożona, konkretna,

indywidualna, jednostkowa, nie zbiorowa.

b) „senat Rzeczypospolitej Polskiej”. Senat Rzeczypospolitej Polskiej traktujemy jako urząd. Jest to nazwa

złożona, konkretna, indywidualna, jednostkowa, zbiorowa.

Są to nazwy w momencie, gdy są rozumiane jednoznacznie - tylko w jednym ze znaczeń.
ZADANIA. Część III (str. 42-43).

1. Podaj własne przykłady nazw, których zakresy pozostają w stosunku:

a) zamienności. Kartofel - ziemniak.

b) podrzędności pierwszego względem drugiego. Sierżant - oficer.

c) krzyżowania się. Człowiek - policjant.

d) wykluczania się (przeciwieństwa). Pies - kot.

2. Jaki zachodzi stosunek między zakresem nazw:

a) „linia kolejowa Warszawa-Berlin” i „linia kolejowa Wrocław-Gdynia”. Wykluczają się.

b) „makówka” i „ziarnko maku”. Stosunek wykluczania.

c) „płaszcz oddany do szatni” i „numerek na płaszcz oddany do szatni”. Stosunek wykluczania się.



3. Jaki zachodzi stosunek między zakresem nazw:

a) „porucznik WP” i „kapitan WP”. Wykluczają się.

b) „oficer WP” i „żołnierz WP”. Podrzędność pierwszego względem drugiego.

4. Jaki jest stosunek zakresów nazw: „osoba, która ukończyła 18 lat” i „osoba, która nie przekroczyła 50 roku życia”?

Stosunek krzyżowania!!!



5. Jaki zachodzi stosunek między zakresem nazw. Przedstaw to graficznie za pomocą wykresów.

a) „zwierzę” (s) i „nie-pies” (p). Stosunek krzyżowania.



s p

+ + +
b) „nie-piernik” (s) i „nie-wiatrak” (p). Stosunek krzyżowania.



s p

+ + +
c) „analfabeta” (s) i „nie-student” (p). Podrzędności pierwszego względem drugiego.



s p

- + +


d) „nie-ptak” (s) i „wróbel” (p). Wykluczają się na zasadzie przeciwieństwa.



s p

+ -

+



6. Jaki jest stosunek między zakresami nazw „zwierze nieparzystokopytne” (np. koń) i „coś, co nie jest zwierzęciem

parzystokopytnym”? Przedstaw to graficznie.

s - zwierze nieparzystokopytne, p - coś co nie jest zwierzęciem parzystokopytnym, z - zwierze

parzystokopytne.

S p


z



  1   2   3   4


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna