Analiza finansowa w przedsiębiorstwie



Pobieranie 155,44 Kb.
Strona1/3
Data29.12.2017
Rozmiar155,44 Kb.
  1   2   3

Piotr Głania

ANALIZA FINANSOWA W PRZEDSIĘBIORSTWIE
Dzisiejszy przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w niezwykle dynamicznym otoczeniu. Szybki rozwój nauki i techniki oraz narastająca konkurencja sprawiają, że niezwykle istotnym czynnikiem prowadzenia i zarządzania przedsiębiorstwem jest znajomość i bieżące monitorowanie jego kondycji majątkowo-finansowej. Kondycja majątkowo-finansowa dostarcza bowiem szeregu istotnych informacji o przeszłej i teraźniejszej sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa oraz efektywności działalności, możliwościach rozwoju oraz potencjalnych zagrożeniach. Brak właściwego rozeznania bądź brak szybkich reakcji na zachodzące w otoczeniu mikro i makro przedsiębiorstwa zmiany może doprowadzić do podjęcia nietrafnych lub spóźnionych decyzji skutkujących pogorszeniem kondycji finansów przedsiębiorstwa albo wręcz zagrożeniem kontynuacji jego działalności.

Analiza finansowa stanowi część analizy ekonomicznej przedsiębiorstwa. Jest pojęciem niezwykle szerokim i obejmuje swym zakresem całokształt działalności przedsiębiorstwa. Stanowi część analizy ekonomicznej przedsiębiorstwa jednakże jest jej najbardziej rozbudowaną częścią. Zajmuje się bowiem badaniem zagadnień związanych z całokształtem działalności przedsiębiorstwa:



  • Badanie wyniku finansowego i związanej z tym rentowności prowadzonej działalności (efektywności gospodarowania),

  • Analiza przychodów ze sprzedaży i kosztów ich uzyskania,

  • Analiza majątku przedsiębiorstwa i źródeł jego finansowania (położenie i pewność finansowa),

  • Analiza wzrostu i pozycji finansowej przedsiębiorstwa.

W świetle literatury kondycję finansową określa się na podstawie czterech podstawowych kryteriów:

  • kryterium rentowności,

  • kryterium płynności,

  • kryterium ryzyka,

  • kryterium niezależności finansowej.

Analiza finansowa jest narzędziem służącym do oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Obejmuje ona poszczególne etapy badania kondycji finansowej:

  • badanie zdolności do generowania zysku (analiza rentowności i analiza przyczynowa wyniku finansowego),

  • badanie płynności finansowej (analiza zdolności płatniczej),

  • badanie sytuacji majątkowo- finansowej (analiza bilansu),

  • badanie niezależności finansowej (analiza położenia finansowego).

Trudno przecenić rolę poprawnie sporządzonej analizy finansowej. Jest ona wykorzystywana w procesie zarządzania i w procesie oceny wiarygodności podmiotu gospodarczego przez różne grupy interesów. Właściwie sporządzona i opisana spełnia następujące funkcje:

  • dostarcza kierownictwu przedsiębiorstwa informacji pozwalających na właściwe kształtowanie struktury majątkowo-kapitałowej,

  • wspomaga racjonalne kształtowania rozrachunków i przepływów pieniężnych,

  • pozwala na bieżącą ocenę sytuacji finansowej i efektywności ekonomicznej prowadzonej działalności,

  • umożliwia nadzór i kontrolę nad kosztami, przychodami i wynikiem finansowym.



DOKUMENTY ŹRÓDŁOWE DLA POTRZEB SPORZĄDZENIA ANALIZY FINANSOWEJ

  1. Analiza rachunku zysków i strat (rachunek wyników)

Rachunek zysków i strat jest jednym z elementów sprawozdania finansowego w przedsiębiorstwie. Prezentuje on nic innego jak wynik efektywności prowadzonej działalności: w strukturze rachunku zysków i strat zestawia się przychody z działalności gospodarczej z kosztami ich uzyskania uzyskując wynik z tej działalności – zysk albo stratę. Poniżej zaprezentowano uproszczony model rachunku zysków i strat.
Tabela nr 1/

A

Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów

B

Koszty działalności operacyjnej

C

Zysk (strata) ze sprzedaży (A-B)

D

Pozostałe przychody operacyjne

E

Pozostałe koszty operacyjne

F

Zysk (strata) z działalności operacyjnej (C+D-E)

G

Przychody finansowe

H

Koszty finansowe

I

Zysk (strata) z działalności gospodarczej (F+G-H)

J

Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (zyski nadzwyczajne - straty nadzwyczajne)

K

ZYSK (STRATA) BRUTTO (I +/- J)

L

Obowiązkowe obciążenia zysku (np. podatek dochodowy)

Ł

ZYSK (STRATA) NETTO (K-L)

W rachunku zysków i strat wyszczególnić można kilka poziomów prowadzonej działalności:



  • Przychody ze sprzedaży oraz koszty ich uzyskania z podstawowej działalności jednostki (działalności zasadniczej) : A,B

  • Przychody i koszty ich uzyskania z pozostałej działalności operacyjnej (działalności dodatkowej – np. sprzedaż części majątku Firmy nie wykorzystywanego już przy produkcji)

  • Przychody i koszty ich uzyskania z tytułu działalności finansowej (zapłacone odsetki, różnice kursowe, odsetki uzyskane od lokat firmowych),

  • Zyski i straty nadzwyczajne – powstające na skutek zdarzeń trudnych do przewidzenia, poza działalnością operacyjną jednostki i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia.

Analiza rachunku zysków i strat może przebiegać na trzy sposoby: analiza pozioma rachunku zysków i strat, analiza pionowa rachunku zysków i strat oraz badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi kategoriami wyniku finansowego.

Z analizą poziomą mamy do czynienia przede wszystkim w przypadku analizy dynamiki zmian określonych pozycji rachunku zysków i strat z poszczególnych okresach. Polega ona na ocenie zmienności strumieni reprezentujących przychody, koszty i wynik finansowy.

Jako przykład można podać analizę dynamiki wartości sprzedaży w okresie n i n+1:



sprzedaż w okresie n: 1000 zł

sprzedaż w okresie n+1: 1200 zł

analiza pozioma dynamiki zmian: sprzedaż w okresie n+1 wzrosła nominalnie o 20% w odniesieniu do okresu n (1200/1000 * 100%)
Analiza pionowa przychodów i kosztów (analiza struktury) polega na określeniu udziału poszczególnych pozycji przychodów oraz kosztów w ich wartości zbiorczej (przychody ogółem lub koszty ogółem). Analiza ta pozwala na wyszukanie tendencji pozytywnych bądź negatywnych w kształtowaniu się struktury kosztów lub przychodów na przestrzeni analizowanego okresu (np. trzech lat obrachunkowych).
Poniżej zaprezentowano wykorzystanie analizy struktury na przykładzie kosztów usług obcych:

Koszty usług obcych w okresie n: 14 000

Koszty ogółem w okresie n: 85 000

Koszy usług obcych w okresie n+1: 15 000

Koszty ogółem w okresie n+1: 100 000
Udział kosztów usług obcych w okresie n: 14 000/85 000 * 100% = 16,47%

Udział kosztów usług obcych w okresie n+1: 15 000/100 000 * 100% = 15,00%.
Na podanym przykładzie widzimy, że koszty usług obcych wzrosły z 14 000 do 15 000 w okresie n+1 (wzrost o 7,14%, tj. 15 000/14 000 * 100%) ale ich udział w kosztach ogółem zmniejszył się o 1,47 punktu procentowego (16,47%-15,00%= 1,47).

Może to oznaczać, że albo przedsiębiorstwo w mniejszym stopniu zaczęło korzystać z usług firm zewnętrznych albo uzyskało niższe ceny usług obcych u swoich podwykonawców.
W analizie finansowej dotyczącej rachunku zysków i strat możemy dokonać badania relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi kategoriami wyniku finansowego.

Relacja zysku z działalności operacyjnej do zysku ze sprzedaży

Zysk z działalności operacyjnej x100%

Zysk ze sprzedaży




Informuje, jaka część zysków z działalności zasadniczej została wygenerowana bądź pochłonięta na pozostałej działalności operacyjnej

Relacja zysku brutto do zysku z działalności operacyjnej


Zysk brutto x 100%

Zysk z działalności operacyjnej




Jaka część zysku brutto została wygenerowana bądź pochłonięta na etapie działalności finansowej przedsiębiorstwa lub w wyniku zdarzeń nadzwyczajnych

Relacja zysku brutto do zysku ze sprzedaży

Zysk brutto x 100%

Zysk ze sprzedaży




Informuje, jaka część zysku brutto wygenerowana została bądź pochłonięta poza podstawową (zasadniczą działalnością) Jednostki

Relacja zysku netto do zysku ze sprzedaży


Zysk netto *100%

Zysk ze sprzedaży




Informuje, jaka część zysku wygenerowana została bądź pochłonięta poza podstawową (zasadniczą działalnością) Jednostki uwzględniając obciążenia podatkowe wyniku finansowego

Efektywna stopa opodatkowania


Podatek dochodowy * 100%

Zysk brutto




Informuje o efektywnej wysokości stopy podatkowej

Relacja dywidendy do zysku netto


Dywidenda * 100%

Zysk netto




Informuje, ile jaki procent zysku netto został wypłacony jako dywidenda

Relacja zatrzymanej części zysku w jednostce do zysku netto


Zatrzymana część zysku netto * 100%

Zysk netto




Informuje, ile jaki procent zysku netto został zatrzymany w Jednostce

Dokonując analizy rachunku zysków i strat należy pamiętać o bardzo ważnej kwestii a mianowicie o właściwej interpretacji wyników. Pomaga w tym znajomość rodzaju prowadzonej działalności przez jednostkę oraz wiedza na temat podejmowanych przez nią działań, co pozwala na właściwą ocenę relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi składnikami przychodów i kosztów. Na przykład z reguły pozytywnie oceniana jest dodatnia dynamika przychodów. Oznacza to, że jednostka z roku na rok zwiększa sprzedaż, co świadczy o rozwoju i zdobywaniu nowych klientów. Niemniej zdarzyć się może, że wzrost sprzedaży ocenić można także negatywnie. Ma to miejsce w sytuacji, kiedy wzrostowi przychodów ze sprzedaży towarzyszyć będzie spadek rentowności sprzedaży (zyskowności) i wydłużenie cyklu należności (dłuższe terminy zapłaty za sprzedane wyroby bądź usługi). Zatem można wywnioskować, że jednostka sprzedaje co prawda więcej ale na gorszych (niższych) marżach i dla kontrahentów, którzy płacą za wyrób bądź usługę w dłuższym terminie (lub opóźniają się w płatnościach). Sytuacja taka może świadczyć o pogarszającej się sytuacji finansowej i może skutkować utratą płynności finansowej przez jednostkę.


  1. Analiza bilansu

Ważnym elementem sprawozdania finansowego jest bilans jednostki. Przedstawia on w sposób uporządkowany składniki majątku przedsiębiorstwa (aktywa) oraz źródła jego finansowania (pasywa). W bilansie wartość aktywów musi odpowiadać wartości pasywów.

Uporządkowany sposób prezentacji aktywów i pasywów polega na prezentacji tych składników bilansu w następujący sposób:



  • Aktywa – przedstawiane są w określonym porządku, tzn. od składników o najniższej płynności do składników o najwyższej płynności (możliwości zamiany na gotówkę),

  • Pasywa – przedstawiane są od w kolejności określonej jako data wymagalności (pilność zwrotu).

W dalszym etapie aktywa i pasywa dzielone są w zależności od okresu ich związania z jednostką:

  • Aktywa trwałe i obrotowe – aktywa trwałe związane są z jednostką na okres dłuższy niż 12 miesięcy (budynki, maszyny, itp.) natomiast aktywa obrotowe są majątkiem pozostającym w jednostce nie dłużej niż 12 miesięcy (zużywają się w cyklu obrotowym – jeden rok obrachunkowy),

  • Pasywa – kapitały własne i zobowiązania i rezerwy na zobowiązania; zobowiązania dodatkowo dzielone są na zobowiązania długoterminowe (związane z jednostką dłużej niż 12 miesięcy – np. kredyt inwestycyjny udzielony na okres 5 lat) i zobowiązania krótkoterminowe (związane z jednostką w okresie do 12 miesięcy , tzn. źródła wykorzystywane w ciągu jednego cyklu obrotowego, np. zobowiązania wobec dostawców)

W poniższej tabeli zaprezentowano uproszczony wzór bilansu przedsiębiorstwa:

AKTYWA

PASYWA

A. Aktywa trwałe

I. Wartości niematerialne i prawne

II. Rzeczowe aktywa trwałe

III. Należności długoterminowe

IV. Inwestycje długoterminowe

V. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe



A. Kapitał własny

I. Kapitał (fundusz) podstawowy

II. Należne wpłaty na kapitał podstawowy

III. Udziały (akcje) własne

IV. Kapitał (fundusz) zapasowy

V. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny

VI. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe

VII. Zysk (strata) z lat ubiegłych

VIII. Zysk (strata) netto

IX. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)



B. Aktywa obrotowe

I. Zapasy

II. Należności krótkoterminowe

III. Inwestycje krótkoterminowe

IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe


B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

I. Rezerwy na zobowiązania

II. Zobowiązania długoterminowe

III. Zobowiązania krótkoterminowe

IV. Rozliczenia między okresowe


SUMA AKTYWÓW = SUMA PASYWÓW

Wstępna analiza bilansu, zwana czytaniem bilansu, składa się z kilku etapów:



  • analiza pozioma,

  • analiza pionowa,

  • określenia źródeł finansowania aktywów jednostki,

  • analiza struktury kapitałowo – majątkowej.

Analiza pozioma bilansu polega na ocenie zmienności w czasie poszczególnych składników majątku. Pozwala na określenie kierunków zmian w rozwoju przedsiębiorstwa oraz stopień wzrostu kapitałów finansujących ten rozwój.

Wzrost lub spadek wartości poszczególnych składników aktywów i pasywów prowadzi do zmian w ich strukturze. Badaniem struktury bilansu zajmuje się analiza pionowa. Polega ona na określaniu procentowego udziału poszczególnych pozycji bilansu w sumie bilansowej lub określonej pozycji aktywów lub pasywów (np. udział zapasów w majątku obrotowym jednostki). Ogólną postać analizy pionowej możemy zapisać przy użyciu poniższego wzoru:


Ws = x / X *100 %, gdzie:
x – wartość określonej pozycji wchodzącej w skład aktywów lub pasywów,

X – wielkość zbiorcza (suma bilansowa lub określona pozycja aktywów lub pasywów).


Analiza pionowa pozwala na określenie tendencji pozytywnych jak i negatywnych w kształtowaniu się struktury majątku przedsiębiorstwa (aktywów) jak i źródeł jego finansowania (pasywów).

Po stronie aktywów analizie pionowej może zostać poddany zarówno udział majątku trwałego i obrotowego w ogólnej sumie bilansowej jak również udział rzeczowych składników majątku trwałego w aktywach trwałych oraz udział poszczególnych grup aktywów bieżących (np. należności lub zapasów) w aktywach obrotowych.

Analiza pionowa aktywów pozwala na wyciągniecie wielu cennych informacji. Dla przykładu wysoki udział majątku trwałego dotyczyć będzie głównie firm produkcyjnych z uwagi na konieczność posiadania przez przedsiębiorstwo zaplecza produkcyjnego w postaci maszyn i urządzeń oraz hal produkcyjnych. Z kolei w przypadku firm handlowych udział majątku trwałego w przypadku firm handlowych będzie niższy na korzyść majątku obrotowego – głównie zapasów towarów handlowych i należności.

Analiza udziału zapasów w majątku obrotowych także pozwala na dojście do istotnych wniosków: wzrost udziału zapasów w majątku obrotowym przy jednoczesnym spadku sprzedaży może stanowić o pojawiających się problemach jednostki ze sprzedażą wyrobów bądź towarów handlowych.

Analiza pionowa pasywów pozwala zaś na kształtowanie wniosków dotyczących struktury finansowania majątku – przede wszystkim udziału kapitału własnego w strukturze finansowania majątku oraz udziału kapitałów obcych wchodzących w skład pasywów jednostki.

Analiza pionowa bilansu umożliwia określenie stopnia ryzyka finansowego jednostki, tzn. na ile jednostka zaangażowała własne kapitały w prowadzoną działalność. Należy pamiętać, iż każdy kapitał ma swoją cenę. Również kapitał własny. Przyjmuje się, że cena kapitału własnego jest relatywnie wyższa od ceny kapitału obcego z uwagi na trudności w jego pozyskaniu. W przypadku kapitału obcego jego ceną jest koszt odsetek od kredytu udzielonego przez bank. Niemniej jednak należy pamiętać, że wysoki udział kapitałów własnych daje jednostce poczucie dużej niezależności i bezpieczeństwa z punktu widzenia utrzymania długoterminowej płynności i niezależności finansowej.

Określenie źródeł finansowania aktywów jednostki jest kolejnym etapem wstępnej analizy bilansu. Etap ten polega na określeniu i interpretacji poniższych wartości:


  • kapitału własnego – rozumianego jako zainwestowane w działalność fundusze własne jednostki,

  • kapitału stałego – rozumianego jako sumę kapitału własnego i kapitału obcego długoterminowego (zobowiązania długoterminowe – np. kredyt inwestycyjny); kapitał stały określany jest mianem kapitału związanego z firmą na okres dłuższy niż 12 miesięcy; poziom kapitału stałego ma diametralne znaczenie z punktu widzenia wiarygodności finansowej jednostki,

  • kapitału zainwestowanego – rozumianego jako sumę kapitału stałego i kapitału obcego oprocentowanego (np. krótkoterminowe kredyty bankowe na finansowanie bieżącej działalności),

  • kapitału obrotowego netto (skr. KON) – określanego także mianem kapitału pracującego.

Kapitał obrotowy netto (KON) wyznaczyć można dwoma sposobami:



  • KON = kapitał stały – majątek trwały

  • KON = majątek obrotowy (aktywa bieżące) – zobowiązania krótkoterminowego.

Wynik operacji może być trojaki: KON ma wartość dodatnią lub ujemną lub KON równa się zero.

Z punktu widzenia wiarygodności kredytowej podmiotu i utrzymania długoterminowej płynności finansowej z najlepszą sytuacją mamy do czynienia w przypadku, kiedy KON ma wartość dodatnią. Oznacza to bowiem, że cały majątek trwały (a więc majątek o niskiej płynności – możliwości spieniężenia) i część aktywów bieżących (a więc aktywów pozostających w jednostce do 12 miesięcy i zużywające się w jednym cyklu obrotowym) finansowana jest kapitałem o długim okresie wymagalności (związanym z przedsiębiorstwem na dłuższy okres).

Odwrotnością jest sytuacja, w której KON ma wartość ujemną.

Oznacza to, że zobowiązania krótkoterminowe (a więc kapitały obce związane z jednostką na krótki okres) finansują w całości nie tylko aktywa bieżące ale również część majątku trwałego (czyli majątku o niskiej płynności związanego z przedsiębiorstwem w dłuższym okresie). Sytuacja ta jest niekorzystna i niebezpieczna dla przedsiębiorstwa i może zagrażać utratą płynności finansowej.
Na poniższych schematach zaprezentowano opisane powyżej zależności:


Aktywa trwałe


Kapitał stały



Aktywa obrotowe


Zobowiązania bieżące




Aktywa trwałe


Kapitał stały


Aktywa obrotowe


Zobowiązania bieżące



KON dodatni


KON=0
KON równy „0” KON –wartość dodatnia



Aktywa trwałe


Kapitał stały


KON ujemny


Zobowiązania bieżące



Aktywa obrotowe



KON – wartość ujemna
Analiza pionowa umożliwia przejście do badania struktury majątkowo-kapitałowej. Pozwala ona na analizowaniu powiązań i zależności występujących pomiędzy podstawowymi grupami aktywów i pasywów. Dokonanie tej analizy daje obraz jednostki pod kątem bezpieczeństwa finansowego.

Zgodnie z zasadą, że długoterminowe aktywa jednostki (aktywa trwałe) powinny być finansowane źródłami długoterminowymi (kapitał własny i kapitał obcy długoterminowy) a aktywa bieżące zobowiązaniami bieżącymi (krótkoterminowymi) podczas badania struktury majątkowo – kapitałowej możemy wyznaczyć kilka reguł:



  • złota reguła bilansowa – trwałe składniki majątku (aktywa trwałe) finansowane są kapitałem własnym; oznacza to, że długoterminowe składniki aktywów jednostki pokrywane są kapitałami własnymi.


  1   2   3


©operacji.org 2017
wyślij wiadomość

    Strona główna